III SA/Kr 319/26

III SA/Kr 319/26 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magdalena Gawlikowska
Michał Niedźwiedź /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
Art. 3, art. 119, art. 120, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2026 poz 268
Art. 13, art. 27, art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
Art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Sędziowie WSA Urszula Zięba AWSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 7 stycznia 2026 r. znak sprawy 1201-IEE.7113.2.213.2025.2.BF w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2026 r. znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.213.2025.2.BF, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego D. O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z 12 listopada 2025 r. nr 180400.71.29353.2025.RED.MStr odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej; działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61a ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 33 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej upea) - w brzmieniu obowiązującym przed 30.07.2020 r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm. dalej uzupea) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr: [...], [...]- [...] z 5 listopada 2019 r. Należnościami objętymi postępowaniem egzekucyjnym są zaległe składki ubezpieczeniowe za okres od czerwca 2015 r. do kwietnia 2016 r. w wysokości należności głównej 13.699,37 zł.
Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanemu 27 listopada 2019 r. pod adres ul. S. [...] [...] Z. w trybie art. 44 k.p.a. Skarżący pismem z 16 września 2025 r. złożył zarzut przedawnienia należności objętych powyżej wskazanymi tytułami wykonawczymi.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 12 listopada 2025 r. nr 180400.71.29353.2025.RED.MStr odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego zarzutu z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 17 listopada 2025 r.
Skarżący pismem z 21 listopada 2025 r. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zażalenie na to postanowienie. Zażalenie złożył w terminie. Zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 i 34 upea poprzez błędne przyjęcie, że upłynął termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto podał, że organ egzekucyjny naruszył art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. Wskazał, że zobowiązany nigdy nie otrzymał ani decyzji merytorycznej z dnia 13 czerwca 2019 r., ani odpisów tytułów wykonawczych. Zakwestionował skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych w trybie fikcji doręczenia na adres zameldowania zobowiązanego w Z. przy ul. S. [...]. Zarzucił, że organ egzekucyjny zaniechał obowiązku ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania zobowiązanego, które było jego centrum życiowym i jedynym adresem pod którym możliwe było skuteczne doręczenie korespondencji w tym trybie. Zarzucił, że skoro ani decyzja merytoryczna, ani tytuły wykonawcze nie zostały skutecznie doręczone, termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie rozpoczął swojego biegu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, i przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia celem merytorycznego rozpatrzenia zarzutów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, wskazał, że w tej sprawie zastosowano przepisy upea w brzmieniu obowiązującym przed 30.07.2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 1 uzupea, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 05 listopada 2019 r., zatem niewątpliwie przed wejściem w życie nowelizacji upea - w tym art. 33 § 1 pkt 1 tejże ustawy.
Zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 upea (w brzmieniu poprzednio obowiązującym), są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jest to dla strony podstawowy środek obrony przed niezgodnym z prawem wszczęciem egzekucji do jej majątku. Art. 27 § 1 pkt 9 upea (w brzmieniu poprzednio obowiązującym) stanowi bowiem, że tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Interpretując ten przepis, przyjmuje się, że zarzuty należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Taką wykładnię w.w. przepisu przyjął również organ egzekucyjny. W ocenie organu odwoławczego jest ona prawidłowa.
Organ odwoławczy wskazał, że tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, zawierają informację o przysługującym zobowiązanemu prawie (wraz ze wskazaniem terminu) skorzystania z w.w. środka zaskarżenia. Z nadesłanego materiału dowodowego wynika, że tytuły te zawierają pouczenie.
Z akt sprawy wynika także, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 27 listopada 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. Pracownik Poczty Polskiej pozostawił pierwsze awizo w skrzynce pocztowej adresata w dniu 13 listopada 2019 r., powtórne awizo pozostawiono w dniu 21 listopada.2019 r. i z powodu niepodjęcia awizowanej przesyłki przez adresata została ona zwrócona Zakładowi Ubezpieczeń w dniu 28 listopada 2019 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął zatem 4 grudnia 2019 r. Pismo zobowiązanego stanowiące zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne nadano w placówce pocztowej 17 września 2025 r. Zarzuty wniesiono zatem po upływie ustawowego terminu.
Organ odwoławczy zauważa, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 28 listopada 2019 r. i siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął 5 grudnia 2019 r., jednak nie zmienia to faktu że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że zarzuty wniesiono po upływie ustawowego terminu.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że doręczenie tytułów wykonawczych na adres zobowiązanego w Z. ul. S. [...] było nieskuteczne z uwagi na to, że był to adres zameldowania, a nie adres zamieszkania zobowiązanego, organ odwoławczy wskazuje że organ egzekucyjny prawidłowo skierował korespondencję do zobowiązanego na w.w. adres. Skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, że jest zameldowany pod w.w. adresem. W tym samym piśmie nie wskazał ani adresu zamieszkania, ani też adresu do korespondencji. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem wysłał korespondencję na adres wskazany mu przez skarżącego. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 16 września 2025 r. wskazał, że zobowiązany zamieszkiwał pod adresem: ul. P. [...] w K. do końca kwietnia 2016 r.
Uchybienie terminowi określonemu w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 upea, do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W tej sytuacji zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Tak jak było w tej sprawie. Upływ terminu do złożenia zarzutów uniemożliwił rozpatrzenie żądania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, rozpatrując zażalenie, ocenił zatem, że organ l instancji prawidłowo zastosował art. 61a kpa w tej sprawie. Słusznie odmówił wszczęcia postępowania, gdyż zarzuty zostały złożone po upływie ustawowego terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję, skarżący zarzucił:
l. Naruszenie art. 138 § pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu Instancji, podczas gdy nie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania (tj. 7-dniowy do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu) w wyniku błędnego uznania przez Organ, że doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych stanowiących podstawę egzekucji, a także bezzasadnego przyjęcia, iż Organ był zwolniony z obowiązku badania prawidłowości doręczenia decyzji nr 180471DZPDZ19/001205 z dnia 13 czerwca 2019 r., podczas gdy decyzja ta nie została skutecznie doręczona skarżącemu i nie wywołała żadnych skutków prawnych, w szczególności nie mogła stanowić podstawy egzekwowania obowiązku, a czynności realizowane na jej podstawie nie mogły doprowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych za lata 2015-2016,
2. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 13 czerwca 2019 r. oraz tytułów wykonawczych, co doprowadziło Organ do błędnego przyjęcia, iż termin 7-dniowy do wniesienia zarzutów rozpoczął bieg.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 7 stycznia 2026 r. znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.213.2025.2.BF, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z 12 listopada 2025 r. nr 180400.71.29353.2025.RED.MStr odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30.07.2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2029.2070) dalej uzupea, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 5 listopada 2019 r., zatem przed wejściem w życie nowelizacji upea - w tym art. 33 § 1 pkt 1 tejże ustawy. Przedmiotowa nowelizacja – jak już wspomniano – zasadniczo weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r.
W poprzednim stanie prawnym, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można było zgłaszać jedynie w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, co wynikało z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje cały katalog środków zaskarżenia. Niektóre z nich przysługują w zasadzie w toku całego postępowania egzekucyjnego. Do takich należą w szczególności skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) oraz wniosek o umorzenie postępowania (z przyczyn wskazanych w art. 59 u.p.e.a.). Inne zaś można wnosić tylko na poszczególnych etapach postępowania i w ściśle określonych terminach. W tym zakresie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2016 r., III SA/Łd 155/16) podnosi się, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.
Takim specyficznym środkiem były m.in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, które do czasu ww. nowelizacji z 2020 r. można było wnosić tylko w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.). Zarzut wniesiony po tym terminie (z uchybieniem terminu) powoduje, że taka czynność Zobowiązanego jest prawnie nieskuteczna. W niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 27 listopada 2019 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął zatem 4 grudnia 2019 r.
Sąd w całości podziela rozważania organu odnośnie prawidłowości doręczenia na adres wskazany przez skarżącego. Skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, że jest zameldowany pod adresem w Z. ul. S. [...]. W tym samym piśmie nie wskazał ani adresu zamieszkania, ani też adresu do korespondencji. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem wysłał korespondencję na adres wskazany mu przez skarżącego.
Termin do wniesienia zarzutów liczony jest od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, w konsekwencji uchybienie terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wystąpiły tym samym okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie.
Siedmiodniowy termin wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) jest terminem zawitym, co oznacza, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W takim przypadku nie ma podstaw do inicjowania czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie (w tym w zakreślonym terminie) wniesionego zarzutu.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025.1691) stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taką przyczyną – zdaniem Sądu – jest niezachowanie terminu zawitego do dokonania określonej czynności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.