III SA/Kr 227/05

III SA/Kr 227/05 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Krystyna Kutzner /przewodniczący/
Tadeusz Wołek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Tadeusz Wołek AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 23 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
W dniu [...]lipca 2004 r. o godz. [...] w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] funkcjonariusze izby celnej przeprowadzili kontrolę samochodu marki [...] o nr rej. [...] i masie całkowitej pojazdu 20,7 tony. Pojazd ten był kierowany przez A. W., który kontrolującym go funkcjonariuszom okazał zakupioną dnia [...].06.2004 r. kartę opłaty drogowej, spełnioną z okresem ważności od dnia [...].07.2004 r. do dnia [...].07.2004 r. Kontrolujący uznali, że kierowca pojazdu marki [...] nie posiadał prawidłowej karty opłaty drogowej. Z przeprowadzenia kontroli sporządzono protokół.
Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...].08.2004 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia obowiązku posiadania karty opłaty drogowej przez kierowcę wykonującego przejazd po drodze krajowej.
W trakcie postępowania strona poinformowała organ I-instancji, że wykonywała transport posiadając kartę opłaty drogowej, która była ważna od [...]. 07.2004 r. do [...].07.2004 r., a więc również w dacie przeprowadzania kontroli. Wskazano, że kontrolujący go funkcjonariusze izby pełnej nieprawidłowo stwierdzili przeterminowanie karty w związku z datą jej zakupu. Na samej karcie nie ma informacji o konieczności jej wypełnienia w czasie 14 dni od daty jej zakupu. A.W. wyjaśnił również, że zlecenia na przewozy otrzymuje nieregularnie i dlatego karta opłaty drogowej wykupywana jest wcześniej.
Naczelnik Urzędu Celnego w N. decyzją z dnia [...].10.2004 r. nałożył na A. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty.
W uzasadnieniu organ wskazał, że kierowca nie posiadał karty opłaty drogowej. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 42 ustawy o transporcie drogowym osoby wykonujące przewóz po drodze krajowej pojazdem o masie całkowitej ponad 3,5 tony mają obowiązek uiszczenia opłaty drogowej. Organ I-instancji wskazał na treść § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z którym karta tygodniowa opłaty drogowej jest ważna w okresie 14-dni od daty jej zakupu. W tej sprawie wysokość kary pieniężnej jest zgodna z art. 92 ustawy o transporcie drogowym i załącznikiem do tej ustawy, a ponadto nie można orzec karę w wysokości 500 zł za błędnie wypełnioną kartę opłaty drogowej, ponieważ w tej sprawie naruszenie przepisów polegało na braku ważnej karty opłaty drogowej, a nie na jej jedynie błędnym wypełnieniu.
Decyzję tą doręczono stronie w dniu [...]10.2004 r., która dnia [...].11.2004 r., z zachowaniem ustawowego 14-dniowego terminu wniosła od niej odwołanie do organu wyższej instancji.
W uzasadnieniu tego odwołania wskazano, że organ administracji nie wziął pod uwagę argumentów przedstawianych przez odwołującego, zaś orzeczona kara wynika z bezduszności urzędu i mogłaby być zmniejszona. Odwołujący podniósł, iż sama forma uiszczania opłat w postaci kart jest nieuczciwa, bo na samej karcie nie ma informacji o jej ważności w terminie 14 dni od daty zakupu. O całej sprawie poinformowano Rzecznika Praw Obywatelskich i Urząd Ochrony konkurencji i Konsumentów. Odwołujący zarzucił również jednemu z kontrolerów brak kompetencji, ponieważ kontroler ten powiedział, że kara będzie wynosiła [...] zł, a nie [...] zł. Do odwołania dołączono kopię karty 7-dniowej zakupionej [...].06.2004 r. i wypełnionej na okres od [...] 07.2004 r. do [...].07.2004 r.
Dyrektor Izby Celnej w K. jako organ odwoławczy, decyzją z dnia 23 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drodze krajowej, Wskazano na treść § 5 ust. 2 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z którą karta tygodniowa jest ważna w okresie 14-dni od daty jej zakupu. W tej sprawie karta zakupiona w dniu [...].06. 2004 r. nie może być uznana za dowód uiszczenia opłaty drogowej na dzień [...] lipa 2004 r. Wskazano również na art. 87 ust. 1ustawy o transporcie drogowym, który nakłada na kierującego pojazdem obowiązek okazania na żądanie kontrolującego dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z drogi krajowej.
Decyzję organu odwoławczego doręczono skarżącemu w dniu [...].12.2004 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący [...]. 01.2005 r., z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I-instancji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy administracji naruszyły § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych w ten sposób, że błędnie uznały za początek terminu ważności karty tygodniowej dzień jej zakupu. Z mocy obowiązujących przepisów jedynie karta opłaty winna być wypełniona w terminie 14 dni od daty jej zakupu. Naruszono przy tym art. 77 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a tym brak ustalenia daty wypełnienia przez skarżącego przedmiotowej karty opłaty drogowej. Zarzucono, że organy administracji błędnie przyjęły, że brak pouczenia o sposobie wypełnienia opłaty nie ma znaczenia, czym podważa się zaufanie do organów państwa.
Siedmiodniowa karta opłaty drogowej została zakupiona i wypełniono ją [...].07.2004 r. podając okres jej ważności na okres od [...].07.2004 r. do [...].07.2004 r.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Skarżący w dniu [...] stycznia 2005 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2004 r., doręczoną mu [...] grudnia 2004 r. Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.
Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami .administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że siedziba Dyrektora Izby Celnej w K. znajduje się na obszarze właściwości tego Sądu. Zgodnie bowiem z art. 13 § 2 P.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły zarówno przepisy postępowania administracyjnego jak i przepisy prawa materialnego w stopniu istotnym, uzasadniającym uchylenie obu decyzji.
W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący w dniu [...] lipca 2004 r. poruszał się samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony po drodze krajowej.
Zgodnie z art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 204, póz. 2088 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą o transporcie drogowym", przedsiębiorca wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewóz na potrzeby własne jest obowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem:
1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;
2) przejazdów po autostradach płatnych;
3) transportu kombinowanego;
4) komunikacji miejskiej;
5) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej.
Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nakłada na przedsiębiorcę obowiązek uiszczenia opłaty drogowej.
Dowód uiszczenia opłaty powinien posiadać kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca ma obowiązek okazać dowód uiszczenia należytej opłaty za korzystanie z dróg krajowych na żądanie uprawnionego organu kontroli.
Z akt zgromadzonych w tej sprawie wynika, że skarżący osobiście kierując w dniu [...].07.2004 r. samochodem marki [...], posiadał przy sobie kartę opłaty drogowej i okazał ją kontrolującym go funkcjonariuszom. Kontrolerzy uznali jednak, że tak okazana karta nie została prawidłowo wypełniona, w związku z tym nie mogła ona stanowić dowodu prawidłowego uiszczenia opłaty drogowej. To stanowisko potwierdził zarówno organ I-instancji jak i organ odwoławczy, wskazując jako podstawę prawną swojej argumentacji treść § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem karta opłaty tygodniowej, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może być wypełniona przez przedsiębiorcę przed rozpoczęciem przejazdu, w terminie 14 dni od daty wydania tej karty. Wypełnienie karty polega na wpisaniu w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenia poprzez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" pola "O" lub "1" wskazującego na poziom emisji spalin pojazdu samochodowego.
W ocenie organów administracji, nie tylko obowiązek wypełnienia siedmiodniowej karty opłaty drogowej winien zostać zrealizowany w terminie do 14 od daty jej zakupu, ale również okres ważności takiej karty powinien przydać na okres owych 14-tu dni od momentu jej zakupu.
Z taką argumentacją nie zgadza się skarżący podnosząc, że powołany przepis stanowi jedynie o dacie wypełnienia karty, a nie dacie jej ważności.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stanowisko zajęte w tej sprawie przez organy administracji nie jest zasadne.
Przede wszystkim należy wskazać, że obowiązek uiszczania przez przedsiębiorców opłat drogowych stanowi powinność świadczenia na rzecz organów administracji rządowej, nałożoną mocą ustawy. Jest to jedno z ograniczeń wolności poruszania się po drogach publicznych.
Przedsiębiorca, który realizuje przewozy po drodze krajowej mimo nie uiszczenia opłaty drogowej, może wprawdzie taki przejazd kontynuować, ale naraża się na wysokie kary pieniężne związane z takim przejazdem.
W związku z tym wykładnia przepisu nakładającego obowiązek musi mieć charakter zawężający (restrykcyjny), nie dopuszczający jakiegokolwiek w tym zakresie domniemania (zakaz wykładni rozszerzającej).
Takie założenie stanowi wskazówkę interpretacyjną powołanego § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.).
Treść § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia nakłada na przedsiębiorców, którzy wykupili tygodniową kartę opłaty drogowej, obowiązek wypełnienia tej karty w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności w okresie 14 dni od daty wydania tej karty. Z przepisu tego wprost wynika jedynie to, że przedsiębiorcy maj ą obowiązek wypełniania karty opłaty drogowej w terminie 14 dni, a nie obowiązek wpisania w takiej karcie okres jej ważności pokrywającego się z 14-dniowym terminem liczonym od dnia jej zakupu.
Tym samym wbrew stanowisku organów administracji, powołany przepis nie stanowił podstawy do uznania, że przy wypełnianiu terminu ważności karty siedmiodniowej, kierowca ma obowiązek wpisania daty ważności tej karty obejmującej okres 14 dni od dnia jej zakupu. Tym samym należy stwierdzić, że organy administracji w tej sprawie dokonały wykładni rozszerzającej powołanego przepisu.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powoływany § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia nie nakłada na przedsiębiorców obowiązku wpisania terminu jej ważności na okres przypadający w ciągu 14 dni od daty zakupu karty. Dopuszczalnym jest sytuacja, w której przedsiębiorca wypełnił kartę w czternastym dniu od daty jej zakupu, wpisując początek ważności karty na okres późniejszy.
Tym samym słusznie argumentuje w swojej skardze skarżący, iż przyjęcie bardzo szerokiej wykładni obowiązków nakładanych na przedsiębiorców w tej sprawie nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie.
W skardze skarżący wyjaśnił, że tygodniową kartę opłaty drogowej wypełnił w dniu [...] lipca 2004 r., czyli z zachowaniem 14-dniowego terminu liczonego od dnia zakupu ([...] czerwca 2004 r.). Żaden z organów administracji nie prowadził postępowania dowodowego celem wykazania, czy skarżący istotnie wypełnił tą kartę w dniu [...].07.2004 r. Tym samym w sprawie nie ustalono jednej z podstawowych kwestii, jaką jest zachowanie 14-dniowego terminu wypełnienia karty. Natomiast okoliczność, że początek i koniec terminu ważności przypadał już po upływie czternastu dni, nie może w tej sprawie być uznane za jedyną przesłankę nałożenia kary pieniężnej.
Brak zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego ustaleniu stanu faktycznego stanowi dodatkowo naruszenie przepisów postępowania administracyjnego W tej sprawie organy administracji naruszyły podstawową zasadę postępowania wyjaśniającego: obowiązującą organy administracji do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a tym samym również normy proceduralne zawarte w art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 5 k.p.a-
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na razy praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego - w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co oznacza także obowiązek odniesienie się do nieuwzględnionych wniosków dowodowych składanych przez stronę.
W związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (art. 42 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, polegające na braku udowodnienia wykonywania w tej sprawie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty drogowej.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. właściwy w tej sprawie organ I-instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien ustalić stan faktyczny, w szczególności precyzyjnie określić, czy skarżący w dniu [...]lipca 2004 r. kierując samochodem marki [...] okazał siedmiodniową kartę opłaty drogowej wypełnioną w terminie 14 dni od daty jej zakupu i stosownie do tych ustaleń załatwić sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Wstrzymanie wykonania decyzji obu instancji oparto o art. 152 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd określa czy i w jakim zakresie wydane w sprawie akty administracyjne nie mogą być wykonane.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.