III SA/Kr 199/11 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2012-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku stwierdzono nieważność uchwały w zaskarżonej części Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Art. 147 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2005 nr 31 poz 266 Art. 4 par. 2, 14 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Halina Jakubiec Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. F. na § 8 ust. 1 pkt 7 uchwały Rady Miasta z dnia 24 października 2007 r. nr [...], w brzmieniu ustalonym uchwałą Rady Miasta z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy I. stwierdza nieważność § 8 ust. 1 pkt 7 uchwały Rady Miasta z dnia 24 października 2007 r. nr [...], w brzmieniu ustalonym uchwałą Rady Miasta z dnia [...] 2009 r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. Ś. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Uzasadnienie Rada Miasta wydała w dniu 24 października 2007 r. uchwałę Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dz. U. z 2007r., Nr 850, poz. 5589). Uchwałą z dnia [...] 2009r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2002r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 ze zm.) w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Rada Miasta dokonała między innymi zmiany § 8 ust. 1 w/w uchwały poprzez skreślenie pkt 2 oraz zmianę w postaci takiej, iż dotychczasowe punkty § 8 3), 4), 5), 6), 7) i 8) otrzymują oznaczenie odpowiednio 2), 3), 4), 5), 6) i 7). Po zmianie przepis ten brzmi w ten sposób, że § 8. Zasady realizacji wyroków przyznających uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego 1. Przyjmuje się następujące zasady realizacji wyroków nakazujących opróżnienie lokalu, w których sąd orzekł o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego: 1) Realizacja wyroków eksmisyjnych z lokalu będącego w mieszkaniowym zasobie Gminy następuje przy zastosowaniu zasad racjonalnego gospodarowania zasobem.. 2) Realizacja wyroków dotyczących osób eksmitowanych z przyczyn określonych w art. 11 ust. 5 i 7 Ustawy do lokali określonych w pkt 5 następuje w pierwszej kolejności o ile zostali wcześniej wstępnie, pozytywnie zweryfikowani w oparciu o § 13. 3) Wnioskodawcy eksmitowani z lokalu mieszkalnego z przyczyn określonych w art. 11 ust. 2 pkt 1, art. 13 i art. 17 Ustawy, art. 16 Ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80 poz. 903 z późn. zm.) oraz z przyczyn powołanych w powyższych przepisach na podstawie art. 24 § 2 Ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 188 poz. 1848 z późn. zm.) są uprawnieni do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego o obniżonym standardzie położonego w budynku pozyskanym przed 1990 r. 4) Wnioskodawcy, nie wymienieni w pkt 3, posiadający prawo wynajmu lokalu socjalnego na podstawie wyroku sądowego, są uprawnieni do zawarcia umowy najmu lokalu, który może być o obniżonym standardzie lub pozyskanym przez Gminę w wyniku adaptacji budynków. 5) Wnioskodawcy eksmitowani z lokalu będącego w innym zasobie niż Gminy z przyczyn określonych w art. 11 ust 5 i 7 Ustawy, mogą zostać uprawnieni do najmu lokalu położonego w budynku pozyskanym przez Gminę po 1990 r. 6) W przypadku, gdy na mocy jednego wyroku, sąd przyzna uprawnienie do lokalu socjalnego tylko niektórym z eksmitowanych osób, a przynajmniej jedna osoba, której sąd nie przyznał prawa do lokalu socjalnego zostanie wstępnie, pozytywnie zweryfikowana do udzielenia pomocy mieszkaniowej z innego tytułu, realizacja wyroku sądowego nastąpi po uzyskaniu przez tą osobę uprawnienia do otrzymania lokalu z zasobu Gminy. Przepis pkt 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 7) Realizacja uprawnień osób eksmitowanych na mocy jednego wyroku, wynikających z przyznanego przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego oraz innego tytułu uprawniającego do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu Gminy, następuje poprzez zawarcie umowy najmu jednego, wspólnego lokalu socjalnego. A. F. wniosła w oparciu o w/w uchwałę do Prezydenta Miasta wniosek o przyznanie lokalu mieszkalnego dla niej i dla syna P. F. z zasobów Gminy z tytułu realizacji wyroku sądowego orzekającego o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Mianowicie, Sąd Rejonowy, VI wydział Grodzki orzekł wyrokiem z dnia 30.01.2002 r. sygn. akt [...] o eksmisji D. F., J. G., A. F. i J. F. z lokalu na osiedlu A oraz orzekł, że w/w wymienionym przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego, nakazując wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę Miasta oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Przyczyną wypowiedzenia najemcy D. F. w dniu 31 stycznia 1999r. umowy najmu lokalu było niepłacenie czynszu oraz opłat za media. W sprawie zostały złożone trzy wnioski o przyznanie odrębnych lokali socjalnych: - z dnia 18 marca 2005r. złożony przez D. F. obejmujący wszystkie osoby eksmitowane oraz urodzoną w dniu [...] 2004r. A. F. – córkę J. F.; - z dnia 3 stycznia 2007r. złożony przez J. F. obejmujący wnioskodawczynię wraz z córką A. F.; - z dnia 9 sierpnia 2010r. złożony przez A. F. obejmujący wnioskodawczynię wraz z synem P. F. urodzonym [...] 2007r. Prezydent Miasta pismem z dnia 13.09.2010r. znak [...], powołując się na § 8 ust. 1 pkt 7 w/w uchwały Nr [...] odmówił przyznania skarżącej A. F. i jej synowi lokalu ze względu na to, że realizacja uprawnień osób eksmitowanych na mocy jednego wyroku, wynikających z przyznanego przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego z zasobu gminy następuje poprzez zawarcie umowy najmu jednego, wspólnego lokalu socjalnego. Następnie A. F. pismem z dnia 22.11.2010r. (data wpływu do organu w dniu 06.12.2010r.) wezwała na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) Radę Miasta o usunięcie naruszenia prawa, którego wyrazem jest uchwalony § 8 ust. 1 pkt 8 uchwały Rady Miasta z 24 października 2007r. Wyjaśniła, że przepis ten narusza prawo, ponieważ nie pozwala "jej jako ofierze przemocy" ubiegać się o osobny lokal aniżeli ten przydzielony wespół ze sprawcą przemocy. W piśmie z dnia 10.01.2011r. sprecyzowała, że chodzi jej o § 8 ust. 1 pkt 7 w/w uchwały. W odpowiedzi na wezwanie Prezydent Miasta podtrzymał stanowisko w sprawie braku podstaw do przyznania skarżącej samodzielnego lokalu mieszkalnego w kontekście wskazania w wyroku Sądu kilku osób podlegających wspólnej eksmisji i w kontekście potrzeby zasady racjonalnego gospodarowania zasobem mieszkaniowym gminy. Następnie A. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Rady Miasta z 24 października 2007 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy wnosząc o stwierdzenie nieważności § 8 ust. 1 pkt 7 tej uchwały. Zarzuciła przepisowi naruszenie jej prawa do otrzymania lokalu socjalnego w związku z realizacją wyroku Sądu orzekającego eksmisję. W uzasadnieniu skargi podała, że przedmiotowy przepis dopuszczając zawarcie umowy najmu co do jednego, wspólnego lokalu w wykonaniu przyznanego przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego – narusza jej prawo ponieważ nie pozwala jej jako ofierze przemocy ubiegać się o osobny lokal aniżeli ten przydzielony wespół ze sprawcą przemocy. W jej ocenie prawo do ubiegania się o odrębny lokal socjalny przysługuje jej na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r., Nr 31, poz. 266), na mocy którego gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach oraz art. 14 ust. 1 tejże ustawy określający, że w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź braku takiego uprawnienia, których nakaz dotyczy a obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Skarżąca podkreśliła, że konstytucyjnym obowiązkiem jest prowadzenie przez władze publiczne polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałania bezdomności, wspierania rozwoju budownictwa socjalnego oraz popierania działań obywali zmierzających do uzyskania własnego mieszkania. Zaskarżony przepis uchwały wprost reguluje jej sytuację prawną, i legitymuje ją do złożenia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zapis § 8 ust. 1pkt 7 uchwały Rady Miasta z 24 października 2007r. w sposób uwzględniający zasadę racjonalnego gospodarowania mieniem uwzględnia również zapisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów , mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 22.12.2011 r. precyzując zarzuty skargi, zauważył, że organ w odpowiedzi na skargę zacytował przepisy prawne znajdujące w sprawie zastosowanie ale w zupełności nie odniósł się do argumentu strony skarżącej, iż treść § 8 ust. 1 pkt 7 uchwały Nr [...] jest sprzeczna z treścią art. 14 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Tymczasem, jak wskazała dalej, literalne brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w pewnych sytuacjach konieczne jest zapewnienie eksmitowanym osobom wielu lokali, a nie tylko jednego. Ustawodawca przewidując taka możliwość kierował się w ocenie pełnomocnika tym, że osoby eksmitowane nierzadko znajdują się w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej i czasem dobro małoletnich dzieci wymaga umieszczenia ich w osobnych lokalach. Zwłaszcza uzasadnieniem przydzielenia odrębnych lokali jest przemoc w rodzinie. Pełnomocnik zwróciła tez uwagę, że art. 14 ust. 2 w/w ustawy pozwala na przydzielenie różnych lokali socjalnych nawet jeśli eksmitowane są tylko dwie osoby. Motywem, dla którego skarżąca kierowała wniosek o przyznanie lokalu dla siebie i syna była okoliczność pozostawania z ojczymem (również objętym wyrokiem eksmisyjnym) w konflikcie, włącznie z przemocą. Pełnomocnik zgodziła się , że brzmienie § 8 ust. 1 pkt 7 w/w uchwały Rady Miasta jest jednoznaczne i przewiduje się zawarcie jednego, wspólnego lokalu socjalnego bez względu na liczbę osób eksmitowanych i z prawnego punktu widzenia powoduje obowiązek nieuwzględnienia wniosku skarżącej. Tym samym uchwala uniemożliwia przyznanie A. F. i jej dziecku osobnego lokalu bez względu na jej sytuacje osobistą i rodzinną, a tym samym w ocenie pełnomocnika zamyka skarżącej drogę do skorzystania przez nią z prawa przyznanego na mocy ustawy. W związku tym w ocenie pełnomocnika badając treść § 8 ust. 1 pkt 7 zaskarżonej uchwały pod kątem jej legalności, należy dojść do wniosku, że jest sprzeczny z aktem wyższego rzędu a Sąd winien stwierdzić nieważność aktu prawa miejscowego we wskazanej części. Dodatkowo pełnomocnik zaznaczyła, że przesłanką do stwierdzenia nieważności jest okoliczność, że szereg ustaw nakłada na organy samorządu terytorialnego obowiązek tworzenia aktów prawa miejscowego i jego stosowania zgodnie z zadaniem władz państwowych udzielania ochrony obywatelom przed przemocą. Tu wskazała ustawę z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005r.) czy ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wreszcie podała , że niezgodność zachodzi na poziomie uchwała – Konstytucja, a konkretnie z art. 47 i 71 Konstytucji. Uzasadnieniem stanowiska przedstawionego w uzupełnieniu skargi jest także okoliczność, że Prezydent Miasta po otrzymaniu wezwania skarżącej do usunięcia naruszenia prawa, w piśmie skierowanym do Przewodniczącego Rady Miasta przyznał, że "aktualnie trwają prace nad zmianami przedmiotowej uchwały w zakresie umożliwienia przyznania dwóch odrębnych lokali socjalnych (będących konsekwencją jednego wyroku eksmisyjnego) w sytuacji przemocy w rodzinie, stwierdzonej prawomocnym orzeczeniem sądowym". W ocenie pełnomocnika dowodzi to, że nawet organy samorządu terytorialnego mają świadomość wadliwości omawianego przepisu i zamierzają dokonać jego zmiany w kierunku, który wskazuje skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 145, poz.1270 z późn.zm. ) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na podstawie art.101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz.1591 z późn.zm.). Zgodnie z brzmieniem przepisu art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym " Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego". Warunkiem zatem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę organu gminy jest jej poprzedzenie wezwaniem organu gminy, który wydał kwestionowaną uchwałę, do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zgodnie z art.102 a ustawy o samorządzie gminnym, który wyłącza stosowanie art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. przepisy nie określają terminu wciągu, którego można wezwać organ do usunięcia naruszenia. Dopiero bezskuteczność takiego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia umożliwia zaskarżenie uchwały do sądu administracyjnego. Zastosowanie znajduje tu natomiast reguła zawarta w art.53 § 2 p.p.s.a., który przewiduje, że skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeśli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia (por. uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2007r. sygn.akt II OPS 2/07 ). W rozpoznawanej sprawie wniesienie skargi do Sądu poprzedzone zostało wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, zachowany również został termin do wniesienia skargi. Zachowane również zostały wymogi formalne związane z podjęciem uchwały Nr [...] Rady Miasta w dniu 24 października 2007r. , oraz uchwały Nr [...] z dnia [...] 2009r. w sprawie zmiany uchwały z dnia 24 października 2007r.. Zmiana dokonana uchwałą z dnia [...] 2009r. dotyczyła tylko numeracji i dotychczasowy § 8 ust.1 pkt 8 uchwały z dnia 24 października 2007r. uzyskał oznaczenie § 8 ust.1 pkt 7, natomiast treść omawianego przepisu nie uległa zmianie. Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie wymagającym rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy § 8 ust.1 pkt 7 uchwały stanowiący, że "realizacja uprawnień osób eksmitowanych na mocy jednego wyroku, wynikających z przyznanego przez sąd uprawnień do lokalu socjalnego oraz innego tytułu uprawniającego do zawarcia do umowy najmu lokalu z zasobu Gminy, następuje poprzez zawarcie umowy najmu jednego, wspólnego lokalu socjalnego" nie narusza przepisów ustawowych. W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do regulacji zawartej w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a dotyczącej lokali socjalnych. Zgodnie z art.4 ust.1 powołanej ustawy, Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. ust.2 Gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Problematyka lokalu socjalnego uregulowana jest w art.14 ustawy, przepis ten nakłada na sąd powszechny orzekający o opróżnieniu lokalu obowiązek orzeczenia o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego lub braku takiego uprawnienia , jak również określa przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego. Problematyki lokali socjalnych dotyczą przepisy zawarte w rozdziale 4 ustawy (art.22-25), oraz rozdział 3 ustawy, który zawiera w art.21ust 1pkt 2 upoważnienie ustawowe do określenia przez radę gminy zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, zaś ust.3 reguluje co w szczególności powinny określać zasady wynajmowania lokali. Analizując zatem § 8 ust.1 pkt 7 uchwały Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, należy mieć na uwadze całość regulacji ustawowej dotyczącej lokali socjalnych. Z wskazanej regulacji wynika, że odnośnie lokali socjalnych ustawodawca w ustawie uregulował określone zagadnienia, tym samym rada gminy określając w uchwale w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, problematykę dotyczącą najmu lokali socjalnych musi uwzględniać regulację ustawową dotyczącą lokali socjalnych. Przykładowo analiza norm prawnych zawartych w przepisach art.23 do 25 ustawy dotycząca lokali socjalnych wskazuje, że przepisy te zawierają normy o charakterze bezwzględnie obowiązujący, tym samym uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali musi bezwzględnie je uwzględniać. Problemem spornym i dyskusyjnym jest charakter prawny normy zawartej w art.14 ust.2 ustawy, a w konsekwencji zakres związania tą normą przy ustalaniu zasad najmu lokali socjalnych w uchwale rady gminy. Zgodnie z art.14 ust.2 jeżeli w wyroku orzeczono o uprawnieniu, o którym mowa w ust.1 ( czyli uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego), dwóch lub więcej osób, gmina jest obowiązana zapewnić im co najmniej jeden lokal socjalny. Wykładania językowa w sposób bezsporny prowadzi do wniosku, że w przepisie art.14 ust.2 ustawy ustawodawca nie wskazuje jednego lokalu socjalnego, lecz co najmniej jeden lokal socjalny. Ustawodawca dopuszcza zatem, aby w sytuacji gdy w wyroku eksmisyjnym orzeczono o uprawnieniu do lokalu socjalnego dwóch lub więcej osób, osoby te mogły otrzymać więcej niż jeden lokal socjalny. Należy równocześnie zaznaczyć, że ustawodawca dopuszczając w takim przypadku możliwość przyznania więcej niż jednego lokalu socjalnego nie wskazuje przesłanek, ani okoliczności w których może to nastąpić. Taka konstrukcja przepisu art.14 ust.2 ustawy wskazuje, że norma w nim zawarta ma charakter semiimperatywny. Normy o takim charakterze wyznaczają pewien minimalny zakres ochrony interesów określonych podmiotów. W tym przypadku ten minimalny zakres ochrony przyznany został osobom co do których sąd w jednym wyroku eksmisyjnym orzekł o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Natomiast zakres tej minimalnej ochrony został zapewniony w ten sposób, iż gmina jest obowiązana zapewnić im co najmniej jeden lokal socjalny z dopuszczeniem możliwości przyznania więcej lokali socjalnych. Mając zatem na uwadze charakter normy prawnej zawartej w art.14 ust.2 ustawy, rada gminy podejmując uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali na podst.art.21ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy nie może wprowadzać takich rozwiązań, których treść zmieniałaby charakter normy prawny zawartej w art.14 ust.2 ustawy. A taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Analizowany § 8 ust.1 pkt 7 uchwały wprowadził jako rozwiązanie bezwzględnie obowiązujące zasadę, że osobom co do których orzeczono w jednym wyroku o uprawnieniu do lokalu socjalnego przysługuje jeden lokal socjalny. Ten przepis uchwały spowodował zatem, że możliwość uzyskania lokalu socjalnego w przypadku orzeczenia w jednym wyroku eksmisyjnym o uprawnieniu do lokalu socjalnego przysługującego kilku osobom jest węższa niż wynika to z treści normy ustawowej. Tym samym zamieszczając w uchwale przepis § 8 ust.1 pkt 7 o charakterze bezwzględnie obowiązującym nie dopuszczającym żadnych wyjątków od zasady w nim wyrażonej Rada Miasta spowodowała zmianę treści i charakteru normy ustawowej zawartej w art.14 ust.2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy, a takich kompetencji Rada Miasta nie posiadała. Z tego powodu zdaniem Sądu zasadne jest twierdzenie skarżącej , że przepis § 8 ust.1 pkt 7 uchwały sprzeczny jest z normą ustawową wynikającą z art.14 ust.2 ustawy. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając, że § 8 ust.1 pkt 7 uchwały narusza obowiązuje prawo wskazał nadto, że ustawodawca wprowadzając rozwiązanie zawarte w art.14 ust.2 ustawy kierował się w ocenie pełnomocnika tym, że osoby eksmitowane nierzadko znajdują się w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej i czasem dobro małoletnich dzieci wymaga umieszczenia ich w osobnych lokalach. Zwłaszcza uzasadnieniem przydzielenia odrębnych lokali socjalnych jest występująca przemoc w rodzinie. Zjawisko przemocy w rodzinie zostało po raz pierwszy w sposób kompleksowy uregulowane w ustawie z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie ( Dz.U. Nr 180, poz.1493 ze zm.) Ustawa ta określa zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą w rodzinie, zasady postępowania wobec osób stosujących przemoc w rodzinie. Ustawa ta nakłada również na gminy określone zadania jako zadania własne w ramach przeciwdziałania przemocy rodzinie. Odnosząc się do tej argumentacji należy wskazać, że problematyki uprawnienia do lokalu socjalnego w kontekście występującej przemocy w rodzinie dotyczy art.17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy. Mianowicie przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 16 listopada 2011r. ( zmiana Dz.U z 2011, Nr 224, poz.1342 ) stanowi art.17 ust.1 Przepisów art.14 i16 nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego. Ust.2 Nakazując opróżnię lokalu z powodów, o których mowa w ust.1, sąd w wyroku wskazuje te powody. Natomiast do daty 16 listopada 2011r. przepis art.17 miał następującą treść " Przepisów art.14 i art.16 nie stosuje się do wypadków, w których powodem wydania wyroku nakazującego opróżnienie lokalu jest znęcanie się nad rodziną. Ostania nowelizacja art.17 ustawy w sposób jednoznaczny określiła, że w przypadku, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie nie ma zastosowania art.14 ustawy (czyli nie ma uprawnienia do lokalu socjalnego) , a nadto sąd w wyroku nakazując opróżnienie lokalu z tego powodu jest zobowiązany w wyroku wskazać te powody. Jednak przepis art.17 nawet w tym znowelizowanym brzmieniu nie rozstrzyga wszystkich kwestii jakie mogą wyniknąć na tle styku problematyki przemocy w rodzinie i uprawnień do lokalu socjalnego. Mianowicie przepis art.17 dotyczy sytuacji gdy powodem opróżnienia lokalu jest przemoc w rodzinie, natomiast mogą mieć miejsce takie sytuacje gdy powodem opróżnienia lokalu jest np. wypowiedzenie umowy najmu z powodu niepłacenia czynszu, a nadto w danym stanie faktycznym występuje przemoc w rodzinie. Jak również możliwa jest sytuacja, iż kwestia przemocy w rodzinie pojawia się dopiero po wydaniu wyroku o opróżnieniu lokalu, a przed faktycznym wykonaniem wyroku. W takim przypadku kwestia przemocy w rodzinie w czasie orzekania w wyroku o opróżnieniu lokalu nie jest rozważana, w konsekwencji sąd przyzna uprawnienie do lokalu socjalnego kilku osobom, a na etapie wykonania wyroku , co niejednokrotnie ma miejsce po dość długim okresie czasu od prawomocności wyroku, mogą pojawić się nowe okoliczności np. przemoc w rodzinie, co może uzasadniać konieczność przyznania więcej niż jednego lokalu socjalnego, taką sytuację przewiduje i dopuszcza norma ustawowa wynikającą z art.14 ust.2 ustawy, natomiast w świetle § 8 ust.1 pkt 7 uchwały taka możliwość została wyłączona. Podnoszona w odpowiedzi na skargę zasada racjonalnego gospodarowania zasobem mieszkaniowym jest oczywiście istotna, ale zasada ta nie może usprawiedliwiać wprowadzania rozwiązań sprzecznych z przepisami ustawowymi. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniesiona skarga jest zasadna , a przepis § 8ust.1pkt 7 uchwały poprzez przyjęcie bezwzględnej zasady, od której nieprzewidziano żadnych wyjątków , iż realizacja uprawnień osób eksmitowanych na mocy jednego wyroku wynikających z przyznanego przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego następuje przez zawarcie umowy najmu wspólnego lokalu socjalnego narusza przepis art.14 ust.2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność § 8ust.1pkt 7 zaskarżonej uchwały. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Kr 199/11
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.