III SA/Kr 1867/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kluczowe dla rozstrzygnięcia były dwa aspekty: po pierwsze, brak wykazania przez skarżącą bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki. Sąd podkreślił, że czynności opiekuńcze, takie jak pomoc w karmieniu, higienie czy sprzątaniu, niekoniecznie muszą uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej, zwłaszcza jeśli nie ma dokumentacji medycznej potwierdzającej zaawansowanie choroby matki. Po drugie, sąd zwrócił uwagę na fakt, że matka skarżącej ma czworo innych dzieci, które zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym są zobowiązane do alimentacji. Sąd podkreślił, że obowiązek alimentacyjny rodzeństwa nie jest zwalniany przez fakt posiadania rodziny czy pracy zawodowej, a pomoc państwa ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane tylko wtedy, gdy opiekun wykaże, że wyczerpał inne możliwości uzyskania pomocy od rodziny i z tego powodu nie może podjąć pracy. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała tych przesłanek, a odmowa przyznania świadczenia była zgodna z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa i subsydiarności pomocy państwa.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie kluczowe jest wykazanie braku możliwości podjęcia pracy z powodu opieki oraz wyczerpania możliwości uzyskania pomocy od innych członków rodziny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli osoba ta posiada inne dzieci zobowiązane do alimentacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykazano obiektywnych przeszkód w wywiązywaniu się przez pozostałe dzieci z obowiązku alimentacyjnego, a pomoc państwa ma charakter subsydiarny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter subsydiarny i nie może zastępować obowiązku alimentacyjnego rodziny. W sytuacji, gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, a brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji tego obowiązku, nie można uznać, że wystąpiła konieczność rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, obejmujący codzienne czynności, może stanowić podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli opieka nie jest na tyle absorbująca, aby obiektywnie uniemożliwiała podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że czynności takie jak gotowanie, sprzątanie czy pomoc w higienie, choć wymagają zaangażowania, niekoniecznie muszą oznaczać całodobową dyspozycyjność i uniemożliwiać podjęcie pracy, zwłaszcza w niepełnym wymiarze czasu.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w której niepełnosprawność powstała po 18. roku życia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis uznany za niezgodny z Konstytucją nie może stanowić podstawy rozstrzygnięć, a data powstania niepełnosprawności nie może być negatywną przesłanką do przyznania świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wiąże wszystkich i stanowi wskazówkę interpretacyjną. Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia.
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami, jeżeli niepełnosprawność powstała w określonym wieku (choć art. 17 ust. 1b został uznany za niekonstytucyjny, sąd podkreśla, że nie może być podstawą odmowy). Kluczowe jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz uwzględnienie obowiązku alimentacyjnego innych członków rodziny.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa wiek powstania niepełnosprawności jako przesłankę przyznania świadczenia. Sąd wskazał, że przepis ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa krąg osób zobowiązanych do alimentacji, w tym krewnych w linii prostej i rodzeństwo.
k.r.o. art. 129 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Reguluje sposób podziału obowiązku alimentacyjnego między krewnych w tym samym stopniu.
k.p. art. 30 § 1
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. • Istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji, które nie wykazały obiektywnych przeszkód w wywiązywaniu się z tego obowiązku. • Subsydiarny charakter pomocy państwa, która nie może zastępować obowiązku rodzinnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe przyjęcie braku związku między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką. • Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że posiadanie przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia jednemu z nich. • Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc Państwa ma, jak już wyżej wskazano, charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. • Nie sposób przyjąć, aby zakres oraz rozmiar opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką powodował brak możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. • W sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną.
Skład orzekający
Renata Czeluśniak
przewodniczący sprawozdawca
Hanna Knysiak-Sudyka
sędzia
Marta Kisielowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa i subsydiarności pomocy państwa."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie kluczowe jest wykazanie braku możliwości podjęcia pracy z powodu opieki oraz wyczerpania możliwości uzyskania pomocy od innych członków rodziny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych i pokazuje, jak prawo rodzinne (obowiązek alimentacyjny) wpływa na prawo socjalne. Wyjaśnia zasady subsydiarności pomocy państwa.
“Czy musisz rezygnować z pracy, gdy opiekujesz się chorym rodzicem? Sąd wyjaśnia, kiedy państwo pomoże, a kiedy liczy się rodzina.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.