III SA/Kr 168/26

III SA/Kr 168/26 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Paweł Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 145a par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi E.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20 listopada 2025 r., znak: SKO.ŚR/4111/276/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium) postanowieniem z 20 listopada 2025 r., znak: SKO.ŚR/4111/276/2025 odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 1 marca 2023 r. znak: SKO.ŚR/4111/14/2023 na E.S. (dalej: Skarżąca)
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Burmistrz Miasta Niepołomice (dalej: Burmistrz) decyzją z 15 grudnia 2022 r. odmówił ustalenia na rzecz Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią J.P., legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Burmistrz uznał, że istnieją bliżsi krewni osoby niepełnosprawnej niż Skarżąca. Kolegium wyżej opisaną decyzją z 1 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza.
Wnioskiem z 6 sierpnia 2025 r. Skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza z 15 grudnia 2022 r., w związku z wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. sygn. SK 33/23, dostępnego w Zbiorze urzędowym orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Biuletynie Informacji Publicznej RPO. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji kończącej postępowanie i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że decyzja Burmistrza została oparta na przepisie art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm. - dalej u.ś.r.) i ust. 1a pkt. 2 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., wobec którego Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 lipca 2025 r. sygn. SK 33/23 orzekł, że w zakresie w jakim różnicuje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo Skarżąca wskazała, że brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z bezwzględnego obowiązku publikacji określonego w Konstytucji, należy uznać jedynie za nieuzasadnione zaniechanie organów władzy wykonawczej, które stanowi naruszenie konstytucyjne. Nie może to być przeszkodą w zastosowaniu wyroku. Nie można przyjąć, że wyrok nie istnieje, lub że jego moc wiążąca jest wstrzymana do momentu publikacji w dzienniku urzędowym, zależnie od decyzji osób odpowiedzialnych za publikację.
Postanowieniem z 20 listopada 2025 r. Kolegium odmówiło Skarżącej wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 190 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym. Dlatego też za datę wejścia ww. wyroku w życie i jednocześnie za początek terminu, o którym mowa w art. 145 a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 - dalej: k.p.a.) należy uznać datę ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw. Kolegium uznało, że nie spełnia tych wymogów ustawowych, a tym samym nie rodzi skutków określonych w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego na stronie internetowej Trybunału na Zarządzenie Prezesa Trybunału lub na stronach internetowych innych organów władzy publicznej.
W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, brak daty wejścia w życie przedmiotowego wyroku Trybunału, powoduje, że nie otwarł się jeszcze termin dla Skarżącej do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a.
Skarżąca w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145a § 1 k.p.a. i art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z 1 marca 2023 r., odmawiającą przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią wskutek braku wniesienia skargi o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt: SK 33/23, dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego lub Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich, a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.
W związku z tak postawionymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Jednocześnie z art. 147 k.p.a. wynika, że wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o regulacje art. 145 i następne k.p.a. Skarżąca zwróciła się bowiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z 1 marca 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z 15 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23.
Problem dopuszczalności skarg o wznowienie postępowania w sytuacji braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego były już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w niniejszym składzie w tym względnie w pełni podziela stanowisko zawarte m.in. w postanowieniach NSA z 26 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 1653/25 oraz z 19 maja 2026 r., sygn. akt I OSK 123/26 (powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kolegium wydając zaskarżone postanowienie - odmawiające wznowienia postępowania - podniosło, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a więc nie wszedł w życie. Brak daty wejścia w życie ww. wyroku powoduje, że nie otwarł się jeszcze termin dla Skarżącej, do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 a § 1 k.p.a.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Kolegium.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej. Skoro więc powyższy wyrok Trybunału nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. (por. L. Garlicki, uwagi 7–10 do art. 190 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, t. 5, stan prawny na dzień 1 sierpnia 2007, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2007, s. 8–11). Wskazać należy, że z faktu wydania tego wyroku i braku jego publikacji w dzienniku urzędowym można wywodzić jedynie możność skorzystania z tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowy zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w zakresie uznanym za niekonstytucyjny (por. wyrok NSA z 4 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 2169/24).
W ocenie Sądu ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych w sferze powszechnie obowiązującej. Do czasu ogłoszenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej w porządku prawnym. Ponadto nie ma również podstaw do liczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Należy mieć także na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 24 września 2014r., sygn. akt Ts 248/13). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa. Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to należy przyjąć, że warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez Trybunał za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia Trybunału w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. W ten sposób zostaje zrealizowana konstytucyjna zasada, że obywatele czerpią wiedzę na temat obowiązującego prawa z dzienników urzędowych. Z tą zasadą jest skorelowana zasada powszechnej znajomości prawa.
Dlatego też, dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa. Na gruncie art. 145a § 1 i 2 k.p.a. relewantne jest właśnie to zdarzenie - wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie z "wejściem w życie" orzeczenia, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku lub publikacji wyroku na stronach internetowych Trybunału bądź innych organów władzy publicznej. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23 nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W tej sytuacji nie można bowiem przyjąć, że termin z art. 145a § 2 k.p.a. został zachowany, skoro nie zaistniało zdarzenie prawne inicjujące jego bieg (por. postanowienie NSA z 24 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 1651/25)
W związku z powyższym Sąd nie podziela przeciwnego stanowiska Skarżącej, jak i zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawnych.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.