III SA/KR 1468/23

III SA/Kr 1468/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 44, art. 42, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r., nr SKO.Soc/4116/1223/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
We wniosku z 22 grudnia 2022 r. A. S. (dalej skarżąca) wniosła o wypłatę dodatku elektrycznego. W części I wniosku (zawierającej dane dotyczące wnioskodawcy i jego gospodarstwa domowego) w rubryce adres miejsca zamieszkania skarżąca wskazała miejscowość K. ([...]), ulica P. [...]. Podała też numer telefonu oraz adres poczty elektronicznej, które zgodnie z informacją wskazaną we wniosku stanowiły dane nieobowiązkowe (pkt 06 i 07 w I części wniosku wraz z adnotacją). Wniosek został własnoręcznie wypełniony i podpisany przez skarżącą (k. 1-5 akt administracyjnych).
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. znak SO-08.8212.4.1971.2022 odmówił przyznania skarżącej dodatku elektrycznego. W decyzji zamieszczono również stosowne pouczenie o przysługującym skarżącej środku odwoławczym od tego rozstrzygnięcia. Przesyłka zawierająca ww. decyzję, zaadresowana na podany przez skarżącą we wniosku adres zamieszkania, została doręczona skarżącej w dniu 10 marca 2023 r. (I awizo – 24 lutego 2023 r., II awizo - 6 marca 2023 r. – adnotacje na przesyłce, k. 29 akt sądowych).
Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 16 lutego 2023 r. w dniu 5 kwietnia 2023 r.(k. 15 akt administracyjnych), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o kierowanie korespondencji na wskazany w odwołaniu adres skrytki pocztowej.
Postanowieniem z 6 lipca 2023 r., nr SKO.Soc/4116/1223/2023 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w oparciu o art. 134 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji z 16 lutego 2023 r. została doręczona skarżącej 10 marca 2023 r. (dowód potwierdzenie awizowanej 24 lutego 2023 r. decyzji w aktach sprawy). Wskazano, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. - Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
Tym samym, w ocenie organu II instancji, 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji, liczony od daty doręczenia decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.), nie został dotrzymany. Wskazano, że ostatnim dniem, w którym dopuszczalne byłoby złożenie niniejszego odwołania był 24 marca 2023 r. (piątek).
Kolegium wyjaśniło przy tym także, że organ administracyjny zasadnie kierował korespondencje w sprawie (zarówno pisma w trakcie postępowania jak i wydaną w sprawie decyzję) na wskazany przez skarżącą we wniosku inicjującym postępowanie w tej sprawie adres zamieszkania w K. przy ul. P. [...]. Zaznaczono też, że adres do korespondencji, odmienny od adresu zamieszkania, skarżąca wskazała dopiero po wydaniu i doręczeniu jej ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa w dniu 5 kwietnia 2023 r. (k. 10 i k. 15 a.a.).
Następnie organ odwoławczy podkreślił, że po wydaniu decyzji, organ I instancji nie jest władny podejmować już żadnych czynności wyjaśniających w sprawie. Zaznaczono także, że w dniu 5 kwietnia 2023 r. skarżąca odebrała jedynie kopie decyzji, terminy do wniesienia odwołania liczą są zaś od dnia doręczenia decyzji zgodnego z kodeksem postępowania administracyjnego .
W konsekwencji, zgodnie z art. 134 k.p.a. wniesienie odwołania po terminie skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego złożenia. Podkreślono również, że Kolegium nie znalazło podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia na podstawie art. 58 k.p.a., ponieważ odwołująca się nie złożyła stosownego wniosku oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Podsumowując wskazano, że w takiej sytuacji rozpatrzenie przez Kolegium odwołania wniesionego z uchybieniem terminu byłoby niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości.
W piśmie z 18 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła skargę na ww. postanowienie SKO z 6 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że skoro we wniosku z 22 grudnia 2022 r. podała swój adres mailowy i numer telefonu, to powinna być powiadamiana przez organ drogą mailową lub telefoniczną. Zatem, zdaniem skarżącej, nie wykorzystano wszystkich możliwości do skutecznego kontaktu ze skarżącą. Podała też, że we wniosku o przyznanie dodatku, nie zamieszono ważnej rubryki: adres korespondencyjny.
Skarżąca uważa, że spełniła warunki do wypłacenia jej dodatku elektrycznego (złożyła wniosek w terminie oraz dokonała korekty deklaracji). Wskazała, że posługuje się adresem do korespondencji – podała bowiem numer skrytki pocztowej.
SKO w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1634, zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 lutego 2023 r., w sprawie odmowy wypłaty dodatku elektrycznego.
Spór w sprawie toczy się zatem wokół prawidłowości wniesienia przez skarżącą odwołania i skutków prawnych tej czynności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej "k.p.a." w brzmieniu: Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sposób i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 k.p.a. W ustępie 1 przepis stanowi: odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W ustępie 2 czytamy: odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przywołane przepisy jednoznacznie wskazują podmiot, do którego należy skierować odwołanie, termin, w którym trzeba to uczynić oraz początkową datę, od której należy liczyć początek biegu terminu. Termin biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie (jej ogłoszenia w formie ustnej), i wynosi 14 dni.
Doręczenie to czynność techniczno-procesowa organu administracji publicznej polegająca na przekazaniu pisma adresatowi w sposób przewidziany prawem, z którą prawo wiąże określone skutki prawne (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, A. Matan, Doręczenie w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym, Kraków 1998, s. 47). Skutki prawne związane są z samym faktem doręczenia pisma, natomiast nieistotne jest to, czy adresat rzeczywiście zapoznał się z jego treścią (W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1977, s. 185). "Doniosły prawnie jest sam fakt doręczenia decyzji w formie przewidzianej w art. 39–49, bo z nim są związane skutki prawne, materialne i procesowe" (wyrok NSA z 13.03.2000 r., V SA 821/99, LEX nr 41268).
W tym zakresie wskazać należy, że podstawowym sposobem doręczania pism w postępowaniu administracyjnym, jest doręczenie bezpośrednie stronie (lub jej pełnomocnikowi strony) w jej mieszkaniu, miejscu pracy, albo na adres korespondencji wskazaniu w bazie adresów elektronicznych, czy w lokalu organu administracji publicznej, lub też w każdym miejscu, gdzie stronę można zastać - co wynika z art. 42 § 1-3 k.p.a.
Zdarzają się sytuacje, w których decyzja administracyjna, pomimo jej odpowiedniego nadania i zaadresowania przez organ, nie została stronie doręczona w sposób określony w art. 42 i 43 k.p.a.
Zasady postępowania w takim przypadku wyznacza przepis art. 44 stanowiąc: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
W przedmiotowej sprawie, powyższą decyzję organu I instancji doręczono stronie skarżącej w trybie doręczenia zastępczego (awizo) 10 marca 2023 r.
Z adnotacji na kopercie i ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (karta 29 akt) wynika, że doręczyciel 24 lutego 2023 r. wobec nieobecności adresata, pozostawił awizo w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano powtórnie 6 marca 2023 r. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, została ona zwrócona do adresata 13 marca 2023 r.
Zatem stosowna przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana (art. 44 § 2 i § 3 k.p.a.), a wskutek jej niepodjęcia przez adresata przyjęto tzw. fikcję doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.). Oznacza to, że zakładamy, iż skarżąca otrzymała przesyłkę. Skarżąca nie kwestionuje w tym zakresie interpretacji prawa przyjętej przez organ, a obecne w aktach sprawy dokumenty pocztowe potwierdzają próby dostarczenia przesyłki z decyzją w datach wskazanych przez organ administracji (k. 29 akt sądowych).
Zdaniem skarżącej – skoro wskazała we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne prywatny adres mailowy oraz podała nr telefonu, to organ powinien kontaktować się z nią w ten sposób. Dopiero w odwołaniu skarżąca wniosła o kierowanie do niej korespondencji na adres skrytki pocztowej.
Kodeks postępowania administracyjnego w sposób ścisły wyznacza miejsca, w których doręczenie jest prawnie dopuszczalne, oraz osoby fizyczne, do rąk których można dokonać zgodnego z prawem doręczenia zastępczego. W tej sprawie organ prawidłowo skierował przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję organu I instancji na adres zamieszkania skarżącej wskazany przez skarżącą we wniosku inicjującym postępowanie w tej sprawie – K. ([...]) ul. P. [...] , stosownie do art. 42 § 1 k.p.a., który stanowi, że - w przypadku osób fizycznych jednym z miejsc, w których możliwe jest dokonanie doręczenia, jest mieszkanie adresata.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojęciu mieszkania, o jakim mowa w art. 42 § 1 k.p.a., przypisuje się znaczenie konwencjonalne, zgodne z oświadczeniem strony, niezależnie od tego, czy istotnie podany przez nią adres stanowi rzeczywiste miejsce jej zamieszkiwania. Przyjmuje się bowiem, że wskazanie określonego adresu strony jest dla organu wiążące (zob. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., I OSK 1257/11, pub. CBOSA). Wskazanie przez stronę adresu zamieszkania wiąże się z istotnymi konsekwencjami, jeżeli chodzi o krąg osób, które mogą odebrać w tym miejscu kierowane do adresata pismo. Po pierwsze, za domownika strony w rozumieniu przepisu art. 43 k.p.a. może być uznana osoba faktycznie zamieszkująca pod wskazanym przez stronę adresem, a po drugie, pod tym adresem może dojść do awizowania pisma, a następnie fikcji doręczenia "per awizo".
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że przesyłka pocztowa z decyzją Prezydenta Miasta Krakowa została doręczona skarżącej (na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a.).
Zestawiając to ustalenie z art. 129 § 2 k.p.a. i datami wykazanymi w postępowaniu administracyjnym należy stwierdzić, że skarżąca nie wniosła odwołania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej decyzji (faktycznie od dnia zaistnienia fikcji doręczenia). Jest to jednoznaczne i niepodważalne zważywszy adnotacje pocztowe o niepodjęciu przesyłki (13 marca 2023 r.) oraz złożenie odwołania w dniu 5 kwietnia 2023 r. Nie zachodzi przy tym sytuacja, w której przepis szczególny przewidywałby inny termin do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 k.p.a.). Ustawodawca, zauważając wielość i różnorodność przyczyn powodujących uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, niejako "wyciąga rękę" do strony nakazując - poprzez art. 58 § 1 k.p.a. przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienia nastąpiło bez jego winy. Jednakże aby skorzystać z tego uprawnienia, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której ustanowiony był termin (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 601/23, baza CBOSA).
Przenosząc taki stan prawny na sytuację skarżącej, powinna ona zwrócić się do organu z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, i jednocześnie wnieść odwołanie. Skarżąca dopiero pismem z 28 lipca 2023 r. (data wpływu do organu 31 lipca 2023 r.) wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 16 lutego 2023 r. Kolegium postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. odmówiło przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji, wskazując, że strona nie dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W tej sprawie organ odwoławczy prawidłowo nie znalazł podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia na podstawie art. 58 k.p.a., ponieważ do dnia wydania zaskarżonego aktu (6 lipca 2023 r.) skarżąca takiego wniosku nie złożyła ani nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W tych okolicznościach organ nie miał innego wyjścia jak stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Takie stanowisko organu Sąd uznał za trafne.
Powyższe uzasadnienie stanowi odpowiedź na zarzuty skargi. Zaznaczania przy tym wymaga nie jest dopuszczalne wskazanie w postępowaniu administracyjnym skrytki pocztowej jako adresu do korespondencji (tak NSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2021 r., I OSK 3336/19, LEX nr 3305027).
Z tych powodów, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.