III SA/Kr 1409/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej T.K., która zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad swoim ojcem, E.Z. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznały, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia skarżącej a koniecznością sprawowania opieki, ponieważ ojciec uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero w 2021 roku, podczas gdy skarżąca przestała pracować już w 2015 roku. Dodatkowo, organy powoływały się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który warunkował przyznanie świadczenia powstaniem niepełnosprawności do określonego wieku. Skarżąca argumentowała, że choroba ojca rozpoczęła się znacznie wcześniej, a jej rezygnacja z pracy była konieczna ze względu na jego stan zdrowia, zwłaszcza po śmierci siostry, która wcześniej pomagała w opiece. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 38/13) uznał art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z Konstytucją, co oznacza, że data powstania niepełnosprawności nie może być negatywną przesłanką do przyznania świadczenia. Sąd uznał również, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż ojciec skarżącej wymagał stałej, całodobowej opieki już przed uzyskaniem formalnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia. Sąd stwierdził istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz ustalanie związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy warunek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki do określonego wieku (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo uznania tego przepisu za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, warunek powstania niepełnosprawności do określonego wieku nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Wyrok TK K 38/13 wiąże organy administracji i sądy, eliminując niekonstytucyjny przepis jako podstawę rozstrzygnięć.
Czy istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia skarżącej a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, jeśli formalne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca zostało wydane po dacie rezygnacji z pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, jeśli całokształt okoliczności faktycznych wskazuje, że stan zdrowia osoby wymagającej opieki uzasadniał rezygnację z pracy jeszcze przed wydaniem formalnego orzeczenia o niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że stan ojca wymagał stałej opieki już wcześniej, a skarżąca nie mogła podjąć pracy ze względu na tę konieczność, co potwierdza związek między rezygnacją z pracy a opieką.
Czy niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą, zarejestrowaną jako bezrobotna, może być uznane za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli niepodejmowanie zatrudnienia wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, może być traktowane jako rezygnacja z zatrudnienia.
Uzasadnienie
Ustawa nie zakreśla ram czasowych dla wykazania rezygnacji z zatrudnienia, a priorytetem jest faktyczna potrzeba sprawowania opieki.
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. matce lub ojcu, którzy nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organy administracji są związane wykładnią prawa dokonaną przez sąd w orzeczeniu.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia w zależności od daty powstania niepełnosprawności.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 wyeliminował wymóg powstania niepełnosprawności do określonego wieku jako przesłankę odmowy świadczenia. • Stan zdrowia ojca skarżącej wymagał stałej, całodobowej opieki już przed wydaniem formalnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. • Rezygnacja z pracy w 2015 r. była bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, co uniemożliwiło podjęcie zatrudnienia. • Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla ram czasowych dla wykazania rezygnacji z zatrudnienia.
Odrzucone argumenty
Brak związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, ponieważ niepełnosprawność ojca powstała po rezygnacji z pracy. • Niepodejmowanie zatrudnienia od 2015 r. nie spełnia przesłanki rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Godne uwagi sformułowania
data powstania niepełnosprawności osoby objętej opieką nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia • nie sposób uznać, iż orzeczenie [TK] nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącej • nie zasługuje na akceptację argumentacja organu, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną nad ojcem opieką
Skład orzekający
Hanna Knysiak-Sudyka
przewodniczący
Marta Kisielowska
członek
Renata Czeluśniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz ustalanie związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wpływa na interpretację przepisów prawa administracyjnego i jak sądy administracyjne dbają o prawa obywateli w trudnych sytuacjach życiowych.
“Czy późna diagnoza niepełnosprawności ojca pozbawi Cię prawa do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.