Orzeczenie · 2025-11-20

III SA/KR 100/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2025-11-20

NSAAdministracyjneWysokawsa

akty stanu cywilnegoksięgi metrykalneudostępnianie dokumentówprawo archiwalnezasób archiwalnyprawo o aktach stanu cywilnegogenealogiafotokopieWSA Kraków

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi S.N. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. odmawiającą udostępnienia ksiąg metrykalnych (urodzenia do 1923, śluby i zgony do 1943) w celu ich sfotografowania. Skarżący powoływał się na przepisy ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, dotyczące powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych. Organy administracji argumentowały, że akty te nie są jeszcze materiałem archiwalnym w rozumieniu ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego (p.a.s.c.), a okresy przechowywania liczone są od daty zamknięcia ostatniej księgi w księdze łączonej, co wydłuża czas niedostępności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał te argumenty za nietrafne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 130 ust. 4 p.a.s.c. oraz art. 16a i 16b ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, po upływie 100 lat (dla urodzeń) lub 80 lat (dla małżeństw i zgonów) od zamknięcia księgi, akty te stają się materiałem archiwalnym i podlegają udostępnianiu na zasadach ustawy archiwalnej, niezależnie od tego, czy znajdują się w księgach łączonych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując na błędną wykładnię przepisów przez organy administracji i nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Udostępnianie aktów stanu cywilnego starszych niż 100/80 lat, interpretacja przepisów o zasobie archiwalnym i prawie o aktach stanu cywilnego, prawo dostępu do materiałów archiwalnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie spraw związanych z udostępnianiem starych ksiąg metrykalnych do celów genealogicznych lub badawczych. Konieczność indywidualnej oceny, czy nie zachodzą przesłanki ograniczenia dostępu z art. 16b ust. 1 u.n.z.a.a.

Zagadnienia prawne (2)

Czy akty stanu cywilnego zarejestrowane w księgach łączonych, które przekroczyły ustawowe okresy przechowywania (100 lat dla urodzeń, 80 lat dla małżeństw i zgonów), powinny być udostępniane na zasadach ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, nawet jeśli księga jako całość nie osiągnęła jeszcze terminu przekazania do archiwum państwowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, po upływie ustawowych okresów przechowywania, akty stanu cywilnego powinny być udostępniane na zasadach ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, zgodnie z prawem powszechnego dostępu, nawet jeśli znajdują się w księgach łączonych, które fizycznie nie zostały jeszcze przekazane do archiwum.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dotyczące okresów przechowywania ksiąg nie mogą ograniczać prawa powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych wynikającego z ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Po upływie 100 lub 80 lat, akty te stają się materiałem archiwalnym i podlegają udostępnianiu na zasadach ustawy archiwalnej, niezależnie od tego, czy księga jest łączona.

Czy przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dotyczące okresów przechowywania ksiąg stanu cywilnego stanowią podstawę do odmowy udostępnienia tych ksiąg do digitalizacji na zasadach ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te regulują zasady przekazywania ksiąg do archiwum, a nie stanowią podstawy do odmowy udostępnienia ich do digitalizacji na zasadach archiwalnych po upływie okresów przechowywania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że art. 128 p.a.s.c. nie wprowadza zmian w odniesieniu do zasad udostępniania aktów stanu cywilnego, a okres przechowywania ksiąg nie oznacza, że wspólny jest także okres ich udostępniania na zasadach archiwalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. w przedmiocie odmowy udostępnienia ksiąg metrykalnych do sfotografowania.

Przepisy (14)

Główne

p.a.s.c. art. 128 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Określa okresy przechowywania ksiąg stanu cywilnego przed przekazaniem do archiwum państwowego. W przypadku ksiąg łączonych, termin liczony jest od daty zamknięcia ostatniej księgi w danej księdze.

p.a.s.c. art. 130 § ust. 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Stanowi, że akty stanu cywilnego sporządzone w księgach prowadzonych przed wejściem w życie ustawy, po upływie okresów przechowywania, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego, a ich udostępnianie odbywa się na zasadach ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

u.n.z.a.a. art. 16a § ust. 1

Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

Wyraża ogólną regułę, że prawo dostępu do materiałów archiwalnych przysługuje każdemu.

u.n.z.a.a. art. 16b § ust. 2

Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

Określa, że materiały archiwalne w postaci aktów stanu cywilnego podlegają udostępnieniu nie wcześniej niż po 100 latach dla aktów urodzeń i 80 latach dla aktów małżeństw i zgonów od końca roku kalendarzowego sporządzenia aktu lub zamknięcia księgi.

Pomocnicze

p.a.s.c. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

p.a.s.c. art. 128 § ust. 1a

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Dotyczy przedłużenia okresu przechowywania ksiąg urodzeń i małżeństw, jeśli osoba, której akt dotyczy, żyje dłużej niż okres przechowywania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1