III SA/GL 942/22

III SA/Gl 942/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Barbara Orzepowska-Kyć /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 2, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 19 października 2022 r. nr BP.501.2265.2021.1186.DL1.282174 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) decyzją z 19 października 2022 r. znak 2401-IOA.48.16.2021.GD, po rozpoznaniu odwołania I. J. (dalej: strony, skarżącej) utrzymał w mocy decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także: WITD) z 5 listopada 2021 r., nr [...], nakładającą karę pieniężną w wysokości 1.000 zł, w związku z naruszeniem art. 92a ust. 1, 7, 11 ustawy o transporcie drogowym.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej kpa) art. 4 pkt 22 lit. o oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, ust. 3 ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 919 ze zm., dalej także ustawa lub utd) lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do utd, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2 art. 64 ust. 1 pkt 3, art. 64c, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: prd) oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej: rozp. wykonawcze).
Z akt administracyjnych wynika, że 6 września 2021 r. została przeprowadzona kontrola pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] kierowanego przez K. B. Pojazdem tym kierowca w imieniu skarżącej wykonywał krajowy transport drogowy z ładunkiem podzielnym na trasie [...]. Dokonane podczas kontroli pomiary nacisków osi wykazały, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 40.800 kg, a nacisk na potrójną os nienapędową naczepy wyniósł 24.100 kg. Zatem według organu przekroczono dopuszczalną masę całkowitą o 0,8 tony – 2%, zaś nacisku na potrójną oś napędową naczepy o 0,1 tony – 0,42% co stanowi przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,5 tony i stanowi naruszenie określone w lp. 10.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Zdaniem organu kontrolowany pojazd wypełniał definicję pojazdu nienormatywnego ujętą w treści art. 2 pkt 35a prd, jednak kierowca nie okazał zezwolenia na poruszanie się pojazdem ponadnormatywnym oraz żadnego dokumentu potwierdzającego, że podmiot wykonujący przewóz takie zezwolenie aktualne na dzień kontroli posiada. Kierowca pouczony o prawie do ponownego ważenia nie wniósł o jego przeprowadzenie. Ważenia pojazdu dokonano przy pomocy wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się w dniu kontroli świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 8 lipca 2023 r.
W tym stanie rzeczy WITD decyzją z 5 listopada 2021 r., nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1.000 zł w związku z popełnieniem naruszenia określonego w art. 92a ust. 1, 7, 11 ustawy o transporcie drogowym.
Po rozpatrzeniu odwołania GITD zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. przepisy u.t.d. oraz p.r.d., w tym definicję pojazdu nienormatywnego (art. 2 pkt 35a p.r.d.) oraz warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego (art. 64 ust. 1 p.r.d.). Powołano się na § 3 ust. 1 pkt 2 rozp. wykonawczego. Zaznaczył, że przeprowadzono kontrolę w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z 12 grudnia 2011 r. Pomiary te wskazują, że pomierzone spadki mieszczą się także w normie , tj. 0,35-0,5% spadku podłużnego, 1,1% spadku poprzecznego. Ponadto podkreślił, że procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegła prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Pojazd został zważony przy pomocy wag typu SAW 10C/III. Z instrukcji obsługi wynika, że eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zachować co najmniej 5mm odległości przy nawierzchni drogi w skutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu: rzeczywista masa całkowita pojazdu 40,8 t (po odjęciu 2 %) - przekroczenie o 0,8 t, zaś nacisku na potrójną oś nienapędową naczepy o 0,1 tony – 0,42%), zaś podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Odnosząc się do argumentacji strony organ odwoławczy wskazał, że podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy o transporcie drogowym, a nie ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Przepisy art. 140aa i 140ab p.r.d., stanowią, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej i znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r. Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
W przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sankcje te wynikające z odrębnych przepisów. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, mniej niż 5%, które to naruszenie zawarte jest w treści załącznika nr 3 u.t.d.
Przepisy art. 140aa ust. 4 p.r.d. jak I art. 92b I 92c utd są przepisami regulującymi możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy, te zdaniem organu, dają możliwość nie wszczynania w ogóle postępowania jednak w znacznej większości przesłanki te są oceniane już po wszczęciu postępowania w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Postępowanie z kolei wszczynane jest zawsze w przypadku wystąpienia naruszenia prawa, które jest stwierdzone w protokole kontroli. Następnie po przeprowadzeniu postępowania organ wydaje decyzję o nałożeniu kary lub o umorzeniu postępowania. Wskazane wyżej przepisy prd oraz utd dają możliwość umorzenia postępowania pomimo wystąpienia naruszeń jeśli wystąpiły okoliczności wymienione w tych przepisach (np. brak wpływu na powstanie naruszenia, dochowanie należytej staranności, przekroczenie wyłącznie nacisków osi przy przewozie drewna lub ładunku sypkiego).
Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 92c ust.1 u.t.d.), zaś strona nie udowodniła okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Przewoźnik drogowy wykonując transport drogowy, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd.
Organ odnosząc się do zarzutu niedoręczenia dokumentacji stronie skarżącej zaznaczył, że wniosek strony o udostępnienie dokumentów drogą elektroniczną wpłynął do organu 15 listopada 2021 r., czyli już po wydaniu decyzji nr [...], natomiast dokumenty zostały przez organ wysłane elektronicznie na wskazany adres 30 listopada 2021 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona wniosła o uchylenie decyzji drugoinstancyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji WITD i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:
a) art. 15 zzzzzn ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid – 19 (dalej: ustawa COVID-19) poprzez nieudostępnienie stronie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, dokumentów legalizacyjnych wagi, na której dokonano pomiarów zespołu pojazdów w przedmiotowej sprawie, pomimo złożenia wniosku w tym zakresie przez stronę, w terminie wskazanym przez organ;
b) art. 92b ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które strona nie miała wpływu; niezgodne z przepisami prawa podwójne karanie za to samo naruszenie;
c) ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutów, zarzucam naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, podczas gdy skarżąca powinna być zwolniona z odpowiedzialności za wskazane przez organ naruszenie.
2. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji;
b) art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasady pogłębiania obywateli do organów państwa o zasadę proporcjonalności, a co przejawiło się w pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, przez co organ administracji publicznej uznał, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające ukaranie skarżącej w niniejszej sprawie, a także poprzez ukaranie skarżącej dwoma karami pieniężnymi za ten sam czyn;
c) art. 10 k.p.a. poprzez nieudostępnienie stronie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, dokumentów legalizacyjnych wagi, na której dokonano pomiarów zespołu pojazdów, pomimo złożenia wniosku w tym zakresie przez stronę, w terminie wskazanym prze organ;
d) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranych w sprawie dowodów, co przejawiło się w przyjęciu, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, należało uznać, że zasadne jest ukaranie skarżącej karą pieniężną;
e) art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo wystąpienia przesłanek do jej odstąpienia.
W uzasadnieniu skargi strona zaakcentowała, m.in., że podczas jednej kontroli, na podstawie wyników ważenia pojazdu wniosła o udostępnienie dokumentów legalizacyjnych wagi, na której dokonano pomiaru i pomimo uzupełnienia wniosku we właściwym terminie nie udostępniono tych dokumentów, za to wydano decyzję, co według strony stanowi naruszenie art. 15 zzzzzn ustawy COVID-19, a także art. 10 k.p.a. Ponadto strona podniosła, że tylko jeden tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania – jest to pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszystkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów.
Strona zarzuciła też, że została podwójnie ukarana za ten sam czyn. W ocenie skarżącej, winna ponieść tylko jedną karę administracyjną za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Niezgodne z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa jest karanie za ten sam czyn, przez ten sam organ, ten sam podmiot, podczas jednej kontroli drogowej. Powołała się przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja GITD z 19 października 2022 r., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, którym nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1 000 zł.
W podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji wskazano m.in. przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 92a-92c i załącznik nr 3 do tej ustawy poz.: lp. 10.2.1 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozp. wykonawczego.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y) u.t.d.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
Podstawą nałożenia kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji była treść lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy, który karą pieniężną w wysokości 1.000 zł sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - mniej niż 5%.
Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Okoliczności faktyczne pozostawały poza sporem w niniejszej sprawie.
Niemniej okoliczność stanowiąca podstawę wymierzenia kary pieniężnej, tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wynika z ww. protokołu kontroli drogowej z 6 września 2021 r. ( nr [...]). Należy podkreślić, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17, publ. CBOSA). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do możliwości wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, które z jednej strony stanowi naruszenie normy dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej w świetle unormowań u.t.d., z drugiej zaś strony, doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś, spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania zezwolenia, a jego brak podlegał sankcji, przewidzianej w ustawie - Prawo o ruchu drogowym.
Skarżąca podnosi, że w trakcie tej samej kontroli drogowej, na podstawie tych samych wyników ważenia, wszczęto dwa równoległe postępowania. Jedno, w którym została wydana decyzja za naruszenie lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez wykonywanie przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5% oraz drugie – za naruszenie art. 140aa ust. 1 p.r.d. tj, brak zezwolenia kategorii V, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Takie zachowanie się organów stanowi, w ocenie skarżącej, naruszenie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.
Stanowiska tego nie można podzielić, bowiem zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 56 ust. 1 u.t.d. inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych, m.in.: 1) zgodnie z przepisami ustawy, 2) za naruszenia przepisów o ruchu drogowym w zakresie określonym w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Tym samym w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów wymienionych w obu powyższych ustawach, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna - na podstawie u.t.d., druga - na podstawie p.r.d. Ponadto, jak wskazuje się w judykaturze - w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli - przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd takim pojazdem i naruszenia norm m.in. w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego wszczynane są dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - p.r.d. oraz przepisów u.t.d. Są to bowiem dwie sprawy administracyjne, załatwiane dwiema decyzjami (por. wyroki WSA z: 22 października 2019 r. sygn. III SA/Lu 343/19; 27 czerwca 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 299/19; 10 grudnia 2019 r. sygn. III SA/Lu 468/19). W ostatnim z przywołanych wyroków, WSA podniósł, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czyli naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. W takim przypadku dochodzi bowiem do zbiegu odpowiedzialności. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Sąd w składzie orzekającym stanowisko to podziela.
W realiach niniejszej sprawy rozważenie zasadności podnoszonych przez skarżącą zarzutów, w tym zarzutu naruszenia prawa materialnego sprowadzało się do dokonania oceny czy nałożona kara nie narusza zakazu wynikającego z normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Przepis ten bowiem stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
Jest oczywiste, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie. Zatem prawidłowe rozpoznanie sprawy wymagało rozważenia czy kary dotyczą tego samego naruszenia stwierdzonego podczas kontroli drogowej.
Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa Prawa o ruchu drogowym. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. Pojazdem nienormatywnym według ustawowej definicji jest - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d.
W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.
W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania.
Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki:
1. tożsamość zdarzeń,
2. tożsamość podmiotu popełniającego czyn,
3. tożsamość chronionego interesu prawnego.
Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne (por. powołany powyżej wyrok WSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. III SA/Lu 468/19).
Wymierzona skarżącej kara została nałożona za naruszenie przepisów - Prawa o ruchu drogowym. Natomiast niniejsza sprawa, dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym przez skarżącą jako przewoźnika drogowego, a więc podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego.
W obu analizowanych przypadkach nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra. Inny jest bowiem cel omawianych regulacji.
Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 - Prawa o ruchu drogowym, kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.
Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Cel tej regulacji jest inny, inny interes prawny podlega na podstawie tych przepisów ochronie. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu.
W analizowanym przypadku zawyżania masy ładunku, ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji, niewątpliwym jest bowiem, że zawyżanie wagi transportowanego towaru ponad dopuszczalne normy prowadzić może do realizacji transportu po niższych cenach.
Skoro nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można zatem mówić o tożsamych naruszeniach. Zatem zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., jak też innych przepisów tej ustawy oraz przepisów u.r.d. Trudno w zaistniałej sytuacji mówić o naruszeniu art. 2 Konstytucji RP. Nie może więc odnieść w tym zakresie skutku argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi.
Podsumowując, wymierzenie kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o transporcie drogowym i kara taka dotyczy naruszenia przez skarżącą, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Wymierzana zaś na podstawie przepisów p.r.d kara za przejazd pojazdu nienormatywnego wiąże się ściśle z zapobieganiem przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym.
W ocenie Sądu orzekającego, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, zaś zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 w zw. z 107 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Postępowanie nie było też prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12, publ. LEX nr 1145527). Skarżąca takiej zaś zależności nie wykazała. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. i przekonująco wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia, nie naruszając przepisu art. 11 k.p.a.
Końcowo należy zauważyć, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca istnienia takiego wpływu nie wykazała. Także materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienia, w świetle poczynionych rozważań, miały wpływ na istotę rozstrzygnięcia.
Organy obu instancji dokonały nie tylko prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy i właściwej jego kwalifikacji prawnej, z zachowaniem reguł postępowania, ale również oceny braku przesłanek z art. 92c ustawy, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Na koniec odnosząc się do zarzutu nieudostępnienia dokumentów stronie, Sąd zwraca uwagę, że wniosek pełnomocnika skarżącej wpłynął do organu 15 listopada 2021 r. (na kopercie nadawczej widnieje data 10 listopada 2021 r.), natomiast decyzja wymierzająca skarżącej karę pieniężną została wydana 5 listopada 2021 r. czyli przed złożeniem przez stronę wniosku o udostępnienie dokumentów. Poza tym należy zaznaczyć, że organ pismem z 30 listopada 2021 r. przedłożył stronie wymagane dokumenty elektronicznie. Dlatego też w ocenie Sądu bezzasadny, a raczej niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 15 zzzzzn ustawy COVID-19, bowiem strona nie wyjaśniła jaki wpływ na wynik postępowania miało otrzymanie dokumentacji elektronicznie po wydaniu decyzji organu I instancji. Co więcej z treści odwołania nie wynika, aby otrzymane dokumenty elektronicznie miały jakikolwiek wpływ na jego sformułowanie.
Podsumowując dokonane rozważania należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.