III SA/GL 909/24

III SA/Gl 909/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Adam Pawlyta
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 12 września 2024 r. nr NS-HP.2332.2.47.2022 w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 września 2024 r., nr [...], Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, ŚPWIS ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 421/23 oraz po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej: strona, skarżący) z dnia 17 listopada 2022 r., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. (dalej : organ I instancji, PPIS z dnia 7 listopada 2022 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo -nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ Kodeksu pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 31 lipca 2020 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C..
Skarżący był zatrudniony od 2 sierpnia 1976 r. do 27 grudnia 2017 r. w P Spółka Akcyjna, Zakład L w C. na stanowiskach; robotnik kwalifikowany, rzemieślnik specjalista, maszynista ciężkich maszyn nawierzchniowych i budowlanych, mechanik, starszy specjalista mechanik. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że podczas pracy zawodowej był narażony na hałas w całym okresie zatrudnienia. Natężenie hałasu na zajmowanych stanowiskach, zgodnie z dokumentacją przedstawioną przez pracodawcę, nie przekraczało jednak dopuszczalnych normatywów higienicznych. Większość wyników pomiarów przedstawionych przez pracodawcę, zarówno podczas oceny narażenia zawodowego z 16 września 2020 r. jak i w korespondencji otrzymanej od pracodawcy z dnia 16 czerwca 2021 r., nie przekraczała 80 dB, jedynie w 2002 r. odnotowano wartość 80,6 dB.
W konsekwencji ww. wniosku skarżącego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. (dalej WOMP PChZ w S.) nr [...] z dnia 22 lipca 2021 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w L. (dalej IMP w L.).
W postępowaniu odwoławczym ŚPWIS zwrócił się pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. do specjalistów z IMP w L. o uzupełnienie materiału dowodowego w postaci dodatkowej opinii lekarskiej. Organ zapytał, czy biorąc pod uwagę stopień i charakter uszkodzenia słuchu skarżącego, spełniający kryteria medyczne do uznania choroby zawodowej, wykonywanie pracy w narażeniu na hałas o poziomach od 74 do 80,6 dB wyklucza możliwość spowodowania ubytku słuchu o wartościach wykazanych w badaniach z 2010 r. i 2014 r., a także czy stwierdzane ubytki mogą być wynikiem zwiększonej wrażliwości osobniczej strony.
W odpowiedzi z dnia 20 lutego 2023 r. lekarze IMP w L. wyjaśnili, że z punktu widzenia higieny pracy, aby móc rozpoznać uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem, zgodnie z aktualnie obowiązującymi wartościami najwyższych dopuszczalnych natężeń (NDN), narażenie zawodowe na stanowisku pracy musi przekraczać poziom równoważny hałasu 85 dB. Dodali, że ze względu na fakt, że u części osób w populacji narażonej na hałas może występować zwiększona osobnicza podatność na uszkodzenie narządu słuchu przez hałas, stąd w indywidualnych przypadkach możliwe jest uwzględnienie hałasu przy niższych poziomach ekspozycji niż NDN, ale o istotnych poziomach tj. z przedziału intensywności 80-85 dB. Za wartość graniczną uznawany jest poziom ekspozycji na hałas równy 80 dB, poniżej tej wartości ryzyko uszkodzenia słuchu praktycznie nie występuje. W podmiotowej sprawie uznano, że istotne narażenie zawodowe (przy czym uwzględniono narażenie na hałas 80-85 dB) występowało incydentalnie, jedynie w 2002 r. poziom hałasu nieznacznie przekroczył 80 dB i wyniósł 80,6 dB.
Orzecznicy podkreślili również, iż przyjęcie stanowiska, iż u osoby narażonej zawodowo na hałas każdy ubytek słuchu niezależnie od rodzaju i wielkości jest chorobą zawodową jest całkowicie błędne, ponieważ nie każdy ubytek słuchu występujący u osoby narażonej na hałas spowodowany jest oddziaływaniem hałasu. Samo rozpoznanie niedosłuchu u osoby pracującej w hałasie nie jest wystarczające do stwierdzenia zawodowego charakteru.
Następnie Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 13 kwietnia 2023, nr [...], utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji z 7 listopada 2022r.
Na ww. decyzję organu II instancji z dnia 13 kwietnia 2023r., skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 19 września 2023r. o sygn. akt: III SA/Gl 421/23 uchylił ww. decyzję organu II instancji i nakazał organowi ustalenie czy skarżący przed 2002 r. pracował w warunkach narażenia zawodowego, a jeśli tak czy miało to wpływ na stwierdzony u niego ubytek słuchu. Ponadto nakazał skorzystanie z uprawnienia nadanego mu mocą § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych tj. zlecić uzupełnienie opinii IMP w L. o zajęcie stanowiska co do wydanej opinii specjalisty otolaryngologa dr n. med. J. K..
W związku z powyższym wykonując ww. wyrok WSA z 19 września 2023r. ŚPWIS zwrócił się do PPIS w C. pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. o przeprowadzenie nowej oceny narażenia zawodowego skarżącego z okresu zatrudnienia od 2 sierpnia 1976 r. do 27 grudnia 2017 r. w P Spółka Akcyjna, Zakład L w C., ze szczególnym uwzględnieniem lat 1976 - 2002. Organ wskazał, że na okoliczność ustalenia warunków pracy z okresu, z którego brak jest pomiarów natężenia hałasu w miejscu pracy, organ I instancji winien przeprowadzić dowód z zeznań świadków.
Następnie, po otrzymaniu nowego materiału dowodowego od PPIS w C., ŚPWIS zwrócił się pismem z dnia 12 lutego 2024 r. do lekarzy orzeczników IMP w L. o merytoryczne odniesienie się do nowych dowodów, a także do opinii lekarskiej dr n. med. J. K. z dnia 27 marca 2023 r. - uwzględniając wskazania Sądu z ww. wyroku z dnia 19 września 2023 r.
W odpowiedzi z dnia 27 czerwca 2024 r. lekarze specjaliści IMP w L. podali, że z analizy całości dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego wynika, że narażenie na hałas o istotnych poziomach, w tym prawdopodobnie (nie dokonywano wówczas pomiarów) również przekraczających dopuszczalne normy higieniczne, występowało w warunkach pracy w [...]. Na zajmowanych przez skarżącego stanowiskach pracy narażenie na hałas o wielkości ekspozycji mogącej skutkować uszkodzeniem narządu słuchu mogło występować do końca lat 90-tych.
Lekarze orzecznicy podkreślili, że w niniejszej sprawie podstawową przesłanką braku podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu u skarżącego było niespełnienie wymaganego do rozpoznania choroby zawodowej kryterium diagnostyczno -orzeczniczego określonego w rozporządzeniu na co najmniej 45 dB w odniesieniu do ucha lepiej słyszącego w okresie wykonywania pracy w narażeniu na hałas o poziomach skutkujących działaniem biologicznym lub najpóźniej do 2 lat od zakończenia pracy w takim narażeniu.
Stwierdzona głębokość uszkodzenia słuchu może być wypadkową zarówno wpływu hałasu jak i schorzeń ogólnoustrojowych.
Specjaliści IMP w L. stwierdzili, że ponowna szczegółowa analiza całości zgromadzonej dokumentacji medycznej i dotyczącej narażenia zawodowego nie daje podstaw do weryfikacji i zmiany merytorycznej treści wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia 11 października 2022 r.
Pismem z dnia 8 lipca 2024 r. skarżący odniósł się do wydanej przez IMP w L. opinii lekarskiej z dnia 27 czerwca 2024 r. Wniósł o wyjaśnienie wątpliwości, które jego zdaniem nasuwają się po lekturze w/w uzupełnienia.
Następnie organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją z dnia 12 września 2024, nr [...], utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji z dnia 7 listopada 2022 r., nr [...], w której orzekł o braku podstaw do uznania za chorobę zawodową występującego u skarżącego obustronnego ubytku słuchu, szczegółowo opisanego w treści decyzji.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy m.in. wskazał, że realizując wskazania wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r. ŚPWIS przesłał również do lekarzy orzeczników opinię medyczną dr n. med. J. K. z dnia 27 marca 2023 r. Organ podziela opinię orzeczników, iż stanowisko lekarza specjalisty w zakresie otolaryngologii oparte jest na wiedzy medycznej z zakresu otolaryngologii i nie jest równoznaczne z kompetencjami dotyczącymi orzekania o chorobach zawodowych.
Organ podkreślił specyfikę postępowania w sprawie chorób zawodowych w których występuje dualizm funkcji przypisanych organom administracji i lekarzom, a fakt zachorowania na chorobę zawodową wymaga posłużenia się dowodami temu dedykowanymi. Diagnozowanie i ocena dokumentacji medycznej powierzona została wyłącznie lekarzom orzecznikom jako specjalistom z zakresu medycyny pracy. Natomiast rozpoznania postawione przez lekarzy działających poza systemem jednostek orzeczniczych nie mogą podważać diagnozy i oceny stanu zdrowia dokonanej przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych i spełniających szczególne wymagania kwalifikacyjne w zakresie orzecznictwa.
ŚPWIS podkreślił, iż najwcześniejsze dostępne wyniki pomiarów hałasu pochodzą z roku 2001 i wówczas nie potwierdzono aby występowało narażenie na hałas stwarzające ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu. Odnosząc się z kolei do zarzutów strony, które należą przede wszystkim do sfery medycznej zdaniem organu brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację orzeczenia lekarskiego odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne.
Zdaniem organu II instancji należy zauważyć, iż najwcześniejsze dostępne wyniki pomiarów hałasu pochodzą z roku 2001 i wówczas nie potwierdzono aby występowało narażenie na hałas stwarzające ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu. Odnosząc się z kolei do zarzutów strony, które należą przede wszystkim do sfery medycznej brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację orzeczenia lekarskiego odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Orzeczenie lekarskie nie stanowi przy tym opracowania naukowego, które winno być sporządzone z zachowaniem odpowiednich standardów dotyczących rzetelnego cytowania źródeł, dostrzeżenia zapatrywań przeciwnych i próby sformułowania konkluzji odpowiadającej metodologii dyskursu akademickiego. Nie musi konfrontować swoich ustaleń z całokształtem wypowiedzi naukowych, także z takimi, które prezentują inne podejście czy ujęcie zagadnienia medycznego, jakie trzeba było rozważyć podczas podejmowania tego orzeczenia (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt. II OSK 3577/18).
W sprawie uzupełnienia materiału dowodowego o sprawy chorób zawodowych prowadzonych przez [...] Inspektora Sanitarnego w K. organ wskazał, że prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę.
Organ II instancji stwierdził, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W niniejszym postępowaniu zarówno lekarze specjaliści WOMP PChZ w S. jak i IMP w L. wydali orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Jako przyczynę podali brak potwierdzonego narażenia na hałas w środowisku pracy skarżącego, który przekraczałby dopuszczalne normatywy higieniczne.
Wobec powyższego organ II instancji zaskarżoną decyzją nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej.
Na wspomnianą decyzję organu odwoławczego skarżący 10 października 2024r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w której zarzucił naruszenie:
- § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez wybiórcze zgromadzenie materiału dowodowego, oraz brak czynności zmierzających do wyjaśnienia istoty sprawy, w tym brak uzupełnienia materiału dowodowego o sprawy chorób zawodowych prowadzonych przez [...] Inspektora Sanitarnego w K.,
- dokonanie błędnej wykładni art. 235¹ k.p., w zakresie ustalenia braku zaistnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u byłego pracownika, w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w tym błędne ustalenia faktyczne,
- nierozważenie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji w zakresie oceny hałasu środowiska pracy, oraz w zakresie samego uzasadnienia etiologii choroby skarżącego, co nie wyjaśniło wszystkich wątpliwości, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
-art. 7 KPA w związku z art. 9 KPA poprzez zaniechanie ustalenia przez organ wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik postępowania, co spowodowało naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy materialnej,
- art. 75 § 1 KPA poprzez brak uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie postępowań prowadzonych przez [...] inspektora Sanitarnego w K., w celu wyjaśnienia sprawy,
- art. 84 § 1 KPA poprzez brak udzielenia wyczerpujących odpowiedzi na pytania skarżącego, których potrzeba wyjaśnienia wynikła w związku z niejasnym pisemnym stanowiskiem Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. N. z dnia [...] r. sporządzonym przez lek. J. M. specjalistę medycyny pracy,
- art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności poprzez przyjęcie istnienia braku podstaw do stwierdzenia u skrzącego choroby narządu słuchu zgodnie z poz. 21 wykazu chorób zawodowych.
Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Śląskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu, w celu definitywnego uzupełnienia materiału dowodowego, w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym przeprowadzenia uzupełnienia materiału dowodowego o sprawy chorób zawodowych prowadzonych przez [...] Inspektora Sanitarnego w K.,
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej, jeśli nie budzi on wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Związanie organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczna akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu. Organ winien ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem kanonów wyznaczonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem strony organ przedwcześnie wydał decyzję, mimo wniosków skarżącego, o uzupełnienie materiału dowodowego.
Ponadto skarżący wskazał, że IMP w L. miał zająć stanowisko w sprawie wydanej opinii specjalisty otolaryngologa dr n. med. J. K., czego nie uczynił, a zdaniem strony lekarz medycyny pracy nie ma żadnych uprawnień do tego by kwestionować stanowisko lekarza specjalisty w zakresie otolaryngologii, który dodatkowo posiada doktorat z tej specjalizacji.
Skarżący nadmienił, iż dla uznania choroby zawodowej wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały, zaś niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, np. w przypadku zaistnienia przekroczenia norm jak to stwierdził organ, który pomimo tego stwierdza, orzeka brak zaistnienia choroby zawodowej. Zaznaczyć należy, iż w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w poz. 21 mowa jest o "obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu typu ślimakowego (...) spowodowanym hałasem". Ustawodawca nie postawił więc wymogu aby występujący w środowisku pracy hałas był hałasem ponadnormatywnym.
Skarżący zaakcentował, że organy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustaliły faktów istotnych, mających znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, nie przeprowadziły wnikliwego postępowania dowodowego, dot. również orzeczeń medycznych. W ocenie strony nieudzielenie wprost odpowiedzi przez IMP w L. wpływa na nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy.
W ocenie strony organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Tym bardziej, iż akta osobowe pracowników u których stwierdzono chorobę zawodową znajdują się w siedzibie [...] Inspektora Sanitarnego w K. i mogą zawierać informację, które pozwolą stwierdzić zaistnienie choroby zawodowej u skarżącego, mimo braku przeprowadzonych przez pracodawcę pomiarów natężenia hałasu.
Skarżący podniósł, iż w związku z faktem, iż postępowanie niniejsze bazuje na niepełnych pomiarach hałasu, przeprowadzenie wybiórczo postępowania dowodowego doprowadzi wprost do braku możliwości stwierdzenia istnienia u mojego mocodawcy choroby zawodowej, bazując na niepełnym materiale dowodowym, co nie może być podstawą wydania ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Ponadto organ podkreślił, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia ponieważ jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10).
Na rozprawie w dniu 26 lutego 2025r., skarżący oświadczył, iż nie jest prawdą, ze przepracował na stanowisku, na którym inna osoba otrzymała chorobę zawodową tylko 4 lata, bo pracował z nią cały czas na [...] na której on przepracował 41 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, jednak nie z przyczyn wprost wymienionych w treści skargi.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1697) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 359, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Z kolei, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd rozpoznając sprawę miał na uwadze, że zaskarżona decyzja objęta jest dyspozycją art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku WSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu (...), art. 153 p.p.s.a.).
Wobec powyższego skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie zobligowany był do zbadania czy organ odwoławczy wywiązał się ze wskazań i zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r. (sygn. akt. III SA/Gl 421/23).
W tym orzeczeniu w konkluzji stwierdzono, że decyzja administracyjna powinna bowiem zapaść w oparciu o jednoznaczny stan faktyczny, a taki zaś w niniejszej sprawie nie został ustalony. Niezbędne jest przy tym jednoznaczne ustalenie, czy w latach 1997-2002 skarżący pracował w warunkach narażenia na hałas.
Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w ww. wyroku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali czy skarżący przed 2002 r. pracował w warunkach narażenia, a jeśli tak czy miało to wpływ na stwierdzony u niego ubytek słuchu oraz skorzysta z uprawnienia nadanego mu mocą § 8 ust. 2 w/w rozporządzenia i zleci uzupełnienie opinii IMP w L. o zajęcie stanowiska co do wydanej opinii specjalisty otolaryngologa dr n. med. J. K..
W ocenie rozstrzygającego Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił wyczerpująco wskazań i zaleceń zawartych w ww. wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia 12 września 2024, nr [...], w której utrzymał on w całości w mocy decyzję organu I instancji z dnia 7 listopada 2022 r., nr [...], orzekającą o braku podstaw do uznania za chorobę zawodową występującego u skarżącego obustronnego ubytku słuchu, szczegółowo opisanego w treści decyzji.
Wobec uprzedniego wydania w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poprzedniego wyroku z dnia 19 września 2023 r. (sygnatura akt: III SA/Gl 421/23), Sąd w obecnie rozpoznawanym przypadku podtrzymuje w całości wyrażone wcześniej zdanie co do niekompletności postępowania dowodowego. Organ odwoławczy usiłował wprawdzie postępowanie uzupełnić, dopuszczając, zgodnie z zaleceniami Sądu, dowód z uzupełniającej opinii orzecznika (biegłego w rozumieniu art.84 § 1 k.p.a.). Nie doprowadziło to jednak do wyjaśnienia powziętych wątpliwości, albowiem wspomniana opinia jest wewnętrznie sprzeczna. Wnioski końcowe opinii uzupełniającej są tego rodzaju, iż zaprzeczają możliwości wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej w postaci niedosłuchu; jednocześnie sama treść opinii prowadzi wprost do wniosku przeciwnej treści.
Z opinii IMP w L. z 27 czerwca 2024r. (str. 2) wynika, iż na zajmowanych stanowiskach do końca lat 90 tych występowało narażenie na hałas stwarzający ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu czyli, że mogła u skarżącego wystąpić choroba zawodowa. Natomiast w tej samej opinii na str.3 orzecznik stwierdził, iż "nowe dane dotyczące narażenia zawodowego nie maja wpływu na zmianę treści wydanego orzeczenia".
Z kolei w opinii IMP w L. z 20 lutego 2023r. nie wskazano możliwości wystąpienia ryzyka uszkodzenia słuchu w ocenie stanowisk pracy skarżącego w tym samym okresie czasu.
W związku z czym w ocenie Sądu organ nie wyjaśnił wyczerpująco i jednoznacznie czy skarżący pracował w warunkach narażenia na chorobę zawodową w postaci uszkodzenia słuchu.
Dysponując w ponownym postępowaniu wzbogaconym materiałem dowodowym, organ odwoławczy nie podołał jednak obowiązkowi jego prawidłowej oceny. Jeżeli bowiem przeprowadzone dowody wykazują wzajemną lub wewnętrzną sprzeczność, organ winien postąpić zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a., rozstrzygając, czy dana okoliczność została udowodniona, czy też dowody za przyjęciem danej tezy i przeciwko niej są równoważne. W tym ostatnim przypadku postępowanie dowodowe należy prowadzić w dalszym ciągu, tak aby sprzeczność została usunięta, a gdyby to nie było możliwe – aby za przyjęciem określonej wersji stanu faktycznego przemawiały środki dowodowe o większej mocy, na przykład zeznania przeważającej większości świadków, opinia instytucji naukowej (popierająca lub zaprzeczająca tezom stawianym przez orzecznika- biegłego), orzeczenie sądu powszechnego etc. Jedynie w ten sposób można zrealizować wymóg sporządzenia uzasadnienia decyzji, zawierającego omówienie przyczyn, dla których niektórym dowodom odmawia się wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.), a ustalenia faktyczne opiera się na pozostałych, również szczegółowo omówionych materiałach sprawy.
Oparcie ustaleń stanu faktycznego na dokumencie wewnętrznie sprzecznym jest samo w sobie obarczone błędem logicznym, albowiem ze sprzeczności nie można wnioskować o prawdziwości takiej czy innej wersji. Z punktu widzenia procedury administracyjnej mamy tutaj do czynienia z przekroczeniem przez organ przyznanego mu zakresu swobodnej oceny dowodów, a więc z naruszeniem wspomnianego już przepisu art. 80 k.p.a. Ocena dowodów musi być poprzedzona zebraniem odpowiedniej ich ilości. Środków dowodowych, które dają wynik wewnętrznie sprzeczny, na ogół nie bierze się pod uwagę.
W danym przypadku błąd organu odwoławczego polega na wprowadzeniu sprzeczności do własnego toku wnioskowania. Nie tego oczekiwał od organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazując w uzasadnieniu poprzedniego wyroku z 19 września 2023r., iż dla prawidłowego zakończenia postępowania konieczne jest wyjaśnienie istniejących wątpliwości co do faktów mających w sprawie kluczowe znaczenie. Wewnętrznie sprzeczna opinia uzupełniająca lekarzy orzeczników IMP w L. nie tylko niczego nie wyjaśnia, lecz wręcz zaciemnia wyłaniający się już poprzednio obraz stanu faktycznego. Jeśli więc sąd administracyjny, orzekając poprzednio w sprawie, uchylił decyzję organu odwoławczego ze względu na niejednoznaczny wynik postępowania dowodowego, to tym bardziej konieczne stało się uchylenie decyzji wydanej w ponownym postępowaniu, tym razem opartej wprost na wewnętrznie sprzecznej opinii biegłego (lekarzy orzeczników IMP w L. z 27 czerwca 2024r.).
Zarzuty skarżącego zmierzają do zakwestionowania ustaleń faktycznych, tak jakby można było ich dokonać na podstawie zebranych dowodów. Zaskarżona decyzja jest natomiast niezgodna z prawem dlatego, iż organ przekroczył w niej zakres swobody w ocenie materiału dowodowego, tworząc obraz stanu faktycznego w oparciu o niewystarczające dane źródłowe. W ten sposób doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy, na tle wspomnianego już wyroku WSA, miał obowiązek dążyć do wyjaśnienia wątpliwości, nie zaś jedynie do zakończenia postępowania, pomimo wyraźnej tym razem sprzeczności wyników postępowania dowodowego.
Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a zwłaszcza podjąć wszelkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia faktycznego sprawy i dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, dać temu wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
W sprawie uzupełnienia materiału dowodowego o sprawy chorób zawodowych prowadzonych przez [...] Inspektora Sanitarnego w K. organ wskazał, że prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę.
Natomiast z pisma z 25 stycznia 2024r. P S.A. w C. wynika, że u czterech pracowników pracujących w podobnych warunkach jak skarżący stwierdzono chorobę zawodowa w postaci uszkodzenia słuchu. Zatem w ocenie Sądu należałoby dopuścić zawnioskowany dowód przez skarżącego, a organ powinien przeprowadzić ww. dowód.
Ponadto w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ ustali czy skarżący przed 2002 r. pracował w warunkach narażenia, a jeśli tak czy miało to wpływ na stwierdzony u niego ubytek słuchu ponieważ tej kwestii organ jednoznacznie nie ustalił. Koniecznym przy tym będzie porównanie warunków pracy osoby która wiele lat pracowała ze skarżącym i otrzymała orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.