III SA/Gl 884/22

III SA/Gl 884/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 września 2022 r. nr BP.501.2298.2021.1284.WA7.257149 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia 14 września 2022 roku, nr BP.501.2298.2021.1284.WA7.257149, działając na podstawie art. 138 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. v, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm. dalej ustawa o transporcie drogowym, dalej: utd), art. 24 ust. 1 i 7, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit b oraz ust 2 i 3, art. 49 ust. 1 - 6, art. 51 ust. l, art. 52 ust. 1 pkt 1-3 i 8 lit a, art. 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 699, dalej: "ustawa o odpadach"), § 9, § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742), lp. 4.8 oraz lp. 4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji), wydaną dnia 20 października 2021r., nr [...], i nałożył na A. L. (dalej: skarżący, strona) karę pieniężną w wysokości 12.000 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych) tytułem popełnienia naruszeń z lp. 4.8 oraz lp. 4.2 załącznika nr 3 do utd.
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 27 października 2020 r. na drodze krajowej nr [...], w miejscowości Z., został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego (ciągnika siodłowego) marki Renault o nr rej. [...] i naczepy marki Wielton o nr rej. [...]. Kierowcą był G. O. Zespołem pojazdów były przewożone odpady (o kodzie 10.02.10 — zgorzelina walcownicza), na trasie z W. do D. Kierowca podał, że przewóz odpadów wykonuje na rzecz skarżącego. Kontrolujący stwierdzili, że skarżący nie posiada wpisu do rejestru przewoźników transportujących odpady inne niż niebezpieczne, oraz nie oznakował środka transportu w sposób przewidziany w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Kierowca okazał do kontroli m.in. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydany przedsiębiorcy A. L. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: A. Firma Usługowo — Handlowa [...] z siedzibą w D. przy ul. [...] lok. [...]. Podmiotem przekazującym przewożone odpady był przedsiębiorca A. z siedzibą w W. przy ul. [...]. Podczas kontroli ustalono również, że w potwierdzeniu wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO jako transportującego odpady wpisano przedsiębiorcę A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. przy ul. [...]) zamiast przewoźnika wykonującego opisany przewóz drogowy. Opisany zespół pojazdów nie był oznakowany tablicą informującą o transporcie odpadów. Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 27 października 2020 r.
Pismem z 28 października 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie naruszeń opisanych w protokole kontroli. W odpowiedzi strona złożyła wyjaśnienia pismem z dnia 23 listopada 2020 r. wskazując, że w dokumencie dotyczącym przekazania odpadów był wpisany właściwy podmiot transportujący odpady, tj. przedsiębiorstwo A. Sp. z o.o. z siedzibą w D. przy ul. [...]). Natomiast skontrolowany kierowca okazał do kontroli niewłaściwe dokumenty podmiotu transportującego odpady.
W związku z czym organ I instancji decyzją z dnia 15 stycznia 2021 r., nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12.000 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych) tytułem naruszeń z lp. 4.8, 4.2 oraz 1.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...] uchylił ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia 15 stycznia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Podczas ponownie prowadzonego postępowania w sprawie, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z 6 sierpnia 2021 r. zawiadomił stronę, że w związku z decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...] toczy się z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące kontroli stwierdzonej protokołem nr [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 20 października 2021 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych), z tytułu naruszeń lp. z lp. 4.8, 4.2 oraz 1.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu 17 listopada 2021 r.
Pismem z dnia 30 grudnia 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji z 20 października 2021 r. nr [...]. Wskazał, że w trakcie kontroli ww. zespołem pojazdów wykonywano przewóz drogowy na rzecz jego przedsiębiorstwa (spółki), na którą w momencie kontroli posiadał wszelkie dokumenty. Skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem dwóch przedsiębiorstw transportowych tj. przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. oraz przedsiębiorstwa FHU A., są to dwa odrębne podmioty gospodarcze i mają "łudząco podobne" nazwy. Wskazał, że kierowca jest zatrudniony w przedsiębiorstwie A. Sp. z o.o. (umowa o pracę) i wykonywał transport drogowy w ramach tej spółki, a nie FHU A., ponieważ wszystkie dokumenty tj. karta przekazania odpadu nr [...], pojazd i wypis z licencji były wystawione na spółkę A. Sp. z o.o. Poza tym wskazał na pomyłkę kierowcy (teczka kierowcy wyposażona była w powyższe dokumenty, pojazd został sprzedany z firmy A. do A. Sp. z o.o.). Zdaniem skarżącego kierowca wiedział, w jakim przedsiębiorstwie jeździ, nie wie, dlaczego okazał dokumenty przedsiębiorstwa A. (prawdopodobnie w związku ze stresującą sytuacją, utrudnionym przez inspektorów kontaktem ze skarżącym, zagrożeniem mandatem). Dlatego zeznał, że wykonywał transport dla A. Ponadto, skarżący wskazał na charakter prowadzonej działalności (przewóz odpadów), wyposażenie pojazdu na stałe w tabliczkę ODPADY, roztargnienie kierowcy, dopełnianie staranności przez przedsiębiorcę, brak wpływu na błąd kierowcy.
W toku postępowania odwoławczego organ II instancji ponownie rozpoznał sprawę i stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo ustalił, że odpady były przewożone w ramach przedsiębiorstwa Firma Usługowo – Handlowa A., którego właścicielem jest A. L. Skarżący jest nadto prezesem zarządu A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która to spółka jest uprawniona do przewozu odpadów innych niż niebezpieczne. W konsekwencji organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję. Na wspomnianą wyżej decyzję organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, datowaną na dzień 27 października 2022 r. Domagając się uchylenia punktu II zaskarżonej decyzji i zasądzenia na swą rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa, podniósł przeciwko zaskarżanej decyzji następujące zarzuty:
1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k.p.a. – przez zaniechanie umorzenia postępowania, mimo że postępowanie toczyło się przeciwko niewłaściwemu podmiotowi. Zdaniem skarżącego postępowanie winno być prowadzone przeciwko spółce z o.o. "A.";
2) naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i błędną ocenę dowodów,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 22 lit. v, art. 92a ust. 1, 3, i 7, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b oraz ust. 2 i 3, art. 49 ust. 1 – 6, art. 51 ust. 1, art. 52 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 8 litera a oraz artykułu 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (t. j. Dz.U z 2022 r., poz. 699), nadto § 9 i § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742) oraz lp. 4.8 i lp. 4.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – poprzez zastosowanie ich wobec skarżącego, mimo że to nie on transportował odpady w dniu przeprowadzenia kontroli.
W skardze zamieszczono również wniosek o przeprowadzenie dowodów s dokumentów w postaci faktur VAT, które skarżący miał wystawić spółce z o.o. A. z tytułu czynszu najmu ciągnika siodłowego, który został użyty do transportu odpadów, celem wykazania, że to ta spółka, a nie skarżący, posiadała status strony postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że wspomniane dowody mogły być przedłożone i wykorzystane w postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Jak wynika z akt administracyjnych, opartych na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania, zespołem pojazdów stanowiącym własność skarżącego wykonywany był transport odpadów innych niż niebezpieczne na trasie z W. do D. Zasadniczy zarzut skargi, na którym została oparta użyta przez skarżącego argumentacja, jest twierdzenie, jakoby przewóz był wykonywany nie przez skarżącego w ramach jego przedsiębiorstwa, lecz przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością A.Twierdzenie to ma znajdować oparcie w dodatkowych dowodach załączonych do skargi. Dowodami tymi są cztery faktury VAT, które skarżący wystawił na rzecz tej spółki, obejmujące należność z tytułu czynszu najmu ciągnika siodłowego Renault, posiadającego numer rejestracyjny [...]. Twierdzenia skarżącego mają również znajdować oparcie w okoliczności udzielenia zlecenia transportu przez A. na rzecz wspomnianej spółki; za tą wersją przemawia treść karty przekazania odpadów BDO nr [...], włączonej do materiałów sprawy.
Organy obu instancji oparły swoje ustalenia na treści wyniku kontroli. Odnotowano w nich zeznania kierowcy, złożone bezpośrednio do protokołu. Kierowca wskazał skarżącego jako przewoźnika, wykonującego transport odpadów. Zeznania te nie zostały bezpośrednio zakwestionowane; skarżący w toku sprawy twierdził jedynie, że pracodawcą kierowcy jest A. spółka z o.o.
W świetle dokonanych w sprawie ustaleń, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia, skutkujące nałożeniem kary na skarżącego.
Zdaniem Sądu, prawidłowo również oceniły organy, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec strony skarżącej regulacji z art. 92c ust. 1 u.t.d.
Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie stanowisko to podziela, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń, z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92c u.t.d. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry, w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien wykazać przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09).
W ocenie Sądu należy przyznać rację organom, że strona skarżąca nie wskazała w postępowaniu administracyjnym żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, pozwalających na przyjęcie odmiennej niż ustalona wersji stanu faktycznego. Nie można w szczególności dopatrywać się przekroczenia zakresu swobodnej oceny dowodów w tym, że organ uznał za wiarygodne dowody przemawiające przeciwko twierdzeniom strony postępowania. Zarzut naruszenia przepisu art. 80 k.p.a., który skarżący połączył z naruszeniem zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) i rzekomym zaniechaniem zebrania wystarczającego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), jest więc w ocenie Sądu chybiony. Jeśli chodzi natomiast o zarzut dalej idący, jakim jest nieposiadanie przez skarżącego statusu strony, a więc skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), Sąd nie dopatrzył się w materiałach sprawy okoliczności, które mogłyby ten zarzut potwierdzić. Nie znajduje on w szczególności oparcia w dodatkowych dowodach przedłożonych sądowi administracyjnemu, co do których organ słusznie twierdzi, iż mogły być wykorzystane wcześniej. Faktury VAT zostały wystawione bowiem przez skarżącego na rzecz spółki, której jest prezesem zarządu. W toku postępowania ustalono, że każdy członek zarządu tej spółki jest uprawniony do jej samodzielnego reprezentowania. Skarżący nie wykazał jednak, aby doszło do sporządzenia jakiegokolwiek dokumentu umowy najmu, ani też do przyjęcia wspomnianych faktur przez innego niż on sam członka zarządu spółki. Nawet więc gdyby organ dopuścił i przeprowadził dowody wnioskowane przez skarżącego, nie wpłynęłoby to w żaden sposób na wynik postępowania. Organ słusznie stwierdził, iż znajdujący się w aktach sprawy wynik kontroli jest dokumentem urzędowym; skoro jego treść nie została należycie zakwestionowana, nie doszło tym samym do przekroczenia przyznanego organom administracji publicznej zakresu swobodnej oceny przeprowadzonych dowodów.
Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały w istocie oparte na podstawie wyłącznie procesowej, sprowadzającej się do twierdzenia, że skarżący nie jest stroną postępowania. Z omówionych wyżej przyczyn zastosowanie przepisów prawa materialnego, na mocy której nałożono na skarżącego karę pieniężną, Sąd uważa za prawidłowe, nie dopatrując się podnoszonych przez skarżącego naruszeń prawa.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.