III SA/Gl 806/25

III SA/Gl 806/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Służba zdrowia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 146
art. 24d  ust. 2  pkt 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2026 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 lipca 2025 r. nr 6896/2025/DT w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów leczenia poniesionych za świadczenia opieki zdrowotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 lipca 2025 r., nr 6896/2025/DT Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: NFZ) orzekł o odmowie C. J. (dalej: Strona, Skarżąca) zwrotu kosztów poniesionych za świadczenia opieki zdrowotnej.
W podstawie prawnej organ powołał art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej K.p.a.).
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Skarżąca w dniach 25 lipca 2024 r. i 22 sierpnia 2024 r. korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie okulistyki na terytorium Republiki Czeskiej, w placówce Z s.r.o. W dniu 25 lipca 2024 r. udzielono jej wizyty kwalifikacyjnej oraz przeprowadzono zabieg usunięcia zaćmy oka prawego, natomiast 22 sierpnia 2024 r. odbyła się kontrolna porada specjalistyczna po zabiegu. Za te świadczenia Skarżąca poniosła koszty w łącznej wysokości 23.500,00 CZK (co stanowiło równowartość 3.973,85 PLN według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu wystawienia faktury). Rachunek (faktura nr [...]) został wystawiony w dniu 25 lipca 2024 r. W dniu 24 stycznia 2025 r. Skarżąca nadała w placówce [...] w J. przesyłkę zawierającą wniosek o zwrot kosztów leczenia wraz z wymaganymi załącznikami. Przesyłka wpłynęła do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. 27 stycznia 2025 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lipca 2025 r. NFZ odmówiło zwrotu kosztów poniesionych przez skarżącą. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i podniósł, że wniosek wpłynął do [...] NFZ w dniu 27 stycznia 2025 r., tj. po upływie 6 miesięcy od daty wystawienia rachunku (25 lipca 2024 r.), wobec czego strona nie zachowała terminu wynikającego z art. 42d ust. 12 ustawy.
Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej 11 lipca 2025 r.
Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaskarżając ją w całości. Zarzucono:
1. naruszenie art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie zachowała opisanego tam terminu 6 miesięcy na wniesienie wniosku o zwrot kosztów, obliczanego od dnia wystawienia rachunku za świadczenie opieki zdrowotnej, tj. rachunku z dnia 25 lipca 2024 r. – mimo wniesienia wniosku o zwrot kosztów do Prezesa NFZ za pośrednictwem przesyłki pocztowej nadanej w placówce [...] dnia 24 stycznia 2025 r.;
2. naruszenie art. 57 § 1, 3 i 5 k.p.a. poprzez obliczanie terminu 6 miesięcy pomijając okoliczność nadania wniosku o zwrot kosztów do Prezesa NFZ za pośrednictwem przesyłki pocztowej nadanej w placówce [...] dnia 24 stycznia 2025 r.;
3. naruszenie art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie decyzji o odmowie zwrotu kosztów mimo, że wniosek o zwrot kosztów został złożony przed upływem 6 miesięcy od daty wystawienia rachunku z dnia 25 lipca 2024 r. za pośrednictwem przesyłki pocztowej nadanej w placówce [...] dnia 24 stycznia 2025 r.
Wobec tego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania; wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – wydruku z akt postępowania potwierdzającego datę nadania przesyłki wnioskiem skarżącej w dniu 24 stycznia 2025 r. oraz koperty z potwierdzeniem daty nadania – na okoliczność zachowania terminu wynikającego z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach.
W odpowiedzi na skargę NFZ wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ podtrzymał stanowisko, że termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter materialny, nie zaś procesowy, w związku z czym nie mają do niego zastosowania przepisy art. 57 § 5 k.p.a. o zachowaniu terminu przez nadanie pisma w placówce pocztowej. Według organu, dla zachowania terminu materialnego konieczne jest fizyczne wpłynięcie wniosku do organu przed upływem 6-miesięcznego terminu, tj. do dnia 25 stycznia 2025 r., co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, ponieważ wniosek wpłynął dopiero w dniu 27 stycznia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny jest badanie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny tej sprawy nie budzi wątpliwości. Nie można organowi przypisać braków w materiale dowodowym, czy też formułowania ocen w tym zakresie w sposób nieprawidłowy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia, czy Skarżąca zachowała termin 6-miesięczny określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach na złożenie wniosku o zwrot kosztów leczenia, a w konsekwencji – czy organ prawidłowo zastosował przepis art. 42d ust. 2 pkt 9 tejże ustawy, odmawiając zwrotu kosztów. Zatem rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga ustalenia charakteru prawnego terminu określonego w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach oraz określenia, czy do tego terminu znajdują zastosowanie przepisy art. 57 § 5 k.p.a. dotyczące zachowania terminu przez nadanie pisma w placówce pocztowej.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają przepisy art. 42b i art. 42d ustawy o świadczeniach. Art. 42b ust. 1 stanowi, że: "Świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym." Norma z art. 42d ust. 1 ustawy o świadczeniach określa, że decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego (zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów"), Prezes Funduszu.
Zaś art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach stanowi, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydaje decyzję o odmowie zwrotu kosztów, jeżeli wniosek o zwrot kosztów został złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 12.
Kluczowym więc dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przepis art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, który stanowi: "Wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku za świadczenie opieki zdrowotnej, którego dotyczy ten wniosek."
Z kolei art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. stanowi: "Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: (...) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym."
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do fundamentalnej kwestii: czy termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter terminu materialnego (materialnoprawnego), czy też procesowego (proceduralnego), i w konsekwencji – czy znajdują do niego zastosowanie przepisy k.p.a. o zachowaniu terminu, w szczególności art. 57 § 5 k.p.a. Rozróżnienie terminów materialnych i procesowych jest ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie na podział:
- terminy materialne (materialnoprawne) – są to terminy określające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie lub realizacja prawa podmiotowego jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego. Terminy te wyznaczają granice czasowe dla powstania, wykonywania lub wygaśnięcia określonych praw lub obowiązków. Upływ terminu materialnego powoduje skutki o charakterze materialnoprawnym, np. wygaśnięcie prawa lub niemożność jego realizacji. Do terminów materialnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących obliczania i przywracania terminów.
- terminy procesowe (proceduralne) – są to terminy wyznaczające okres, w którym należy dokonać określonej czynności procesowej w toku już wszczętego postępowania administracyjnego. Terminy te regulują przebieg postępowania i są ustanowione treścią k.p.a. Do terminów procesowych stosuje się przepisy k.p.a., w tym art. 57 dotyczący sposobu obliczania terminów oraz art. 58 dotyczący przywracania terminów.
Rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie praktyczne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 14/10: "Przepisy zawarte w rozdziale 10 k.p.a. – 'Terminy', w szczególności art. 57 k.p.a., dotyczą terminów rozumianych jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności np.: wnieść odwołanie od decyzji. Regulacje te odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią k.p.a." Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 433/14, stwierdził, że: "Art. 57 i następne k.p.a. odnoszą się jedynie do terminów proceduralnych, o czym świadczy jednoznacznie oznaczony w art. 1 zakres przedmiotowy kodeksu. Z tego względu przepis ten (a także dalsze, w tym możliwość przywrócenia uchybionego terminu) nie może odnosić się do terminów o charakterze materialnym, po upływie których czynność nie może być skutecznie dokonana i których przywrócenie nie jest prawnie możliwe."
Dokonując zatem analizy charakteru prawnego terminu określonego w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, należy wziąć pod uwagę następujące przesłanki:
1. termin ten ma charakter prekluzyjny – jego upływ powoduje bezwzględną niemożność realizacji prawa podmiotowego do zwrotu kosztów leczenia. Upływ tego terminu stanowi samodzielną, wystarczającą podstawę do wydania decyzji o odmowie zwrotu kosztów na podstawie art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach. Organ nie ma możliwości przywrócenia uchybionego terminu, co stanowi cechę charakterystyczną terminów materialnych.
2. termin ten został określony w ustawie szczególnej regulującej materię świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie zaś w k.p.a. Stanowi on element konstrukcji prawa materialnego do zwrotu kosztów leczenia, określając temporalny warunek realizacji tego prawa.
3. w treści art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ustawodawca użył sformułowania "wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie", co w języku prawniczym oznacza konieczność faktycznego złożenia wniosku (jego dostarczenia do organu) przed upływem wskazanego terminu, nie zaś jedynie podjęcia czynności zmierzających do złożenia (np. nadania w placówce pocztowej).
4. w systemie prawnym regulującym zwrot kosztów leczenia za granicą przewidziano alternatywną formę składania wniosków – w postaci elektronicznej (art. 42d ust. 1a ustawy o świadczeniach). W przypadku wniosku elektronicznego nie budzi wątpliwości, że termin jest zachowany, gdy wniosek wpłynie do organu przed upływem 6 miesięcy. Przyjęcie odmiennej wykładni dla wniosków składanych w formie papierowej prowadziłoby do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji prawnej wnioskodawców w zależności od formy złożenia wniosku.
5. zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro termin z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach dotyczy złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, a nie czynności w toku już wszczętego postępowania, to znajduje zastosowanie art. 61 § 3 k.p.a., nie zaś art. 57 § 5 k.p.a.
Przedstawiona powyżej interpretacja znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 775/22, wskazał: "Przepisy zawarte w rozdziale 10 k.p.a. – 'Terminy', w szczególności art. 57 k.p.a., dotyczą terminów rozumianych jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności np.: wnieść odwołanie od decyzji. Regulacje te odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią k.p.a. Przepisy te nie dotyczą terminów materialnoprawnych, rozumianych jako określonej chwili, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienie przysługującego stronie uprawnienia."
WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 494/22, stwierdził: "Przepisy k.p.a o sposobie liczenia terminów prawa procesowego nie mają zastosowania do terminów prawa materialnego. Przepis art. 57 i następne k.p.a. odnoszą się jedynie do terminów proceduralnych, o czym świadczy jednoznacznie oznaczony w art. 1 zakres przedmiotowy kodeksu. Z tego względu przepis ten (a także dalsze, w tym możliwość przywrócenia uchybionego terminu) nie może odnosić się do terminów o charakterze materialnym, po upływie których czynność nie może być skutecznie dokonana i których przywrócenie nie jest prawnie możliwe."
WSA w Kielcach w wyroku z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 349/25, wyraził pogląd, że: "Termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach zdrowotnych ma charakter materialnoprawny, co wymaga złożenia wniosku w organie przed jego upływem, a nie jedynie nadania go w placówce pocztowej." Natomiast WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1830/17 oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2460/19, podkreśliły, że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów jest dzień doręczenia żądania organowi, co potwierdza, że dla zachowania terminu materialnego istotny jest moment wpłynięcia wniosku do organu.
Zaakcentować także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 898/08, oraz w wyroku z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19, wskazał, że w razie uchybienia terminu materialnego, co do którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia terminu, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego.
Poza tym pogląd o materialnym charakterze terminu z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach znajduje również potwierdzenie w doktrynie prawa administracyjnego (por. Komentarz do ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, red. A.P-M., wyd. 4, str. 402).
Skarżąca podniosła, że organ błędnie obliczył termin 6-miesięczny, pomijając art. 57 § 5 k.p.a., który stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej. Zdaniem Skarżącej, skoro wniosek został nadany w dniu 24 stycznia 2025 r., tj. przed upływem 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku (25 lipca 2024 r.), to termin należy uznać za zachowany.
Argumentacja ta zasługuje na aprobatę jedynie w odniesieniu do terminów procesowych, ustanowionych przepisami k.p.a. dla czynności podejmowanych w toku już wszczętego postępowania (np. wniesienie odwołania od decyzji, uzupełnienie braków formalnych pisma, wniesienie środka zaskarżenia). W takich przypadkach rzeczywiście art. 57 § 5 k.p.a. ma pełne zastosowanie i termin uważa się za zachowany z chwilą nadania pisma w placówce pocztowej. Jednakże, jak wykazano powyżej, termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter materialny, nie zaś procesowy. Jest to termin wyznaczający granice czasowe dla realizacji prawa podmiotowego do zwrotu kosztów leczenia, nie zaś termin dla dokonania czynności procesowej w toku postępowania. W konsekwencji przepisy rozdziału 10 k.p.a. zatytułowanego "Terminy", w tym art. 57 § 5 k.p.a., nie znajdują do niego zastosowania.
Należy podkreślić, że wykładnia językowa przepisu art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach przemawia za przyjęciem, że ustawodawca wymaga rzeczywistego "złożenia" wniosku w terminie 6 miesięcy, co oznacza jego dostarczenie do organu. Gdyby intencją ustawodawcy było uznanie za wystarczające jedynie nadania wniosku w placówce pocztowej, użyłby zapewne sformułowania "wniosek o zwrot kosztów nadaje się" lub "wniosek o zwrot kosztów wnosi się", jak to uczynił w przypadku niektórych terminów procesowych regulowanych w k.p.a.
W świetle poczynionych ustaleń prawnych, należy ocenić, czy w niniejszej sprawie został zachowany termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach.
Bezsporne w sprawie są następujące okoliczności faktyczne:
- rachunek (faktura) za świadczenia opieki zdrowotnej został wystawiony w dniu 25 lipca 2024 r.;
- termin 6-miesięczny na złożenie wniosku o zwrot kosztów, liczony od dnia 25 lipca 2024 r., upływał z dniem 25 stycznia 2025 r.;
- wniosek o zwrot kosztów został nadany w placówce [...] 24 stycznia 2025r.;
- wniosek wpłynął do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ 27 stycznia 2025 r.
Wobec zatem przyjęcia, że termin z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter materialny, kluczowe znaczenie ma ustalenie daty faktycznego wpłynięcia wniosku do organu, nie zaś daty jego nadania w placówce pocztowej. Wniosek wpłynął do organu w dniu 27 stycznia 2025 r., czyli 2 dni po upływie terminu określonego w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach (który upływał 25 stycznia 2025 r.). Oznacza to, że termin na złożenie wniosku o zwrot kosztów nie został zachowany.
W takiej sytuacji, zgodnie z art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach, NFZ był zobligowany do wydania decyzji o odmowie zwrotu kosztów. Przepis ten ma zeniu złożenia wniosku po terminie, organ jest zobowiązany do odmowy zwrotu kosztów.
Oceniając zarzuty skargi należało uznać je za bezzasadne. Zarzut naruszenia art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, że organ błędnie uznał, iż Strona nie zachowała terminu 6 miesięcy na wniesienie wniosku o zwrot kosztów, obliczanego od dnia wystawienia rachunku, mimo wniesienia wniosku za pośrednictwem przesyłki pocztowej nadanej w placówce [...] w dniu 24 stycznia 2025 r. – wobec powyższych rozważań - nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wykazano w części III.3 niniejszego uzasadnienia, termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter materialny. Dla jego zachowania wymagane jest rzeczywiste złożenie wniosku w organie przed upływem 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku. W niniejszej sprawie wniosek wpłynął do organu w dniu 27 stycznia 2025 r., tj. po upływie terminu, który kończył się 25 stycznia 2025 r. Okoliczność, że wniosek został nadany w placówce pocztowej w dniu 24 stycznia 2025 r., tj. przed upływem terminu, nie ma znaczenia prawnego dla oceny zachowania terminu materialnego. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosował przepis art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, stwierdzając, że termin na złożenie wniosku nie został zachowany.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 57 § 1, 3 i 5 k.p.a. poprzez obliczanie terminu 6 miesięcy z pominięciem okoliczności nadania wniosku w placówce [...] w dniu 24 stycznia 2025 r. Zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy art. 57 § 1, 3 i 5 k.p.a. dotyczą terminów procesowych, ustanowionych przepisami k.p.a. dla czynności podejmowanych w toku już wszczętego postępowania administracyjnego. Nie odnoszą się one do terminów materialnych, określających granice czasowe dla realizacji praw podmiotowych jednostki. Termin z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, jak wykazano powyżej, ma charakter materialny. W konsekwencji przepisy art. 57 k.p.a., w tym § 5 dotyczący zachowania terminu przez nadanie pisma w placówce pocztowej, nie mają do niego zastosowania. Organ nie naruszył zatem przepisów art. 57 § 1, 3 i 5 k.p.a., albowiem przepisy te nie znajdowały zastosowania do obliczania terminu określonego w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach. Nie może być mowy o naruszeniu przepisu, który w danej sprawie nie znajduje zastosowania. Równie chybiony jest zarzut naruszenia art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie decyzji o odmowie zwrotu kosztów mimo, że wniosek o zwrot kosztów został złożony przed upływem 6 miesięcy od daty wystawienia rachunku za pośrednictwem przesyłki pocztowej nadanej w placówce [...] w dniu 24 stycznia 2025 r. skoro przepis ten zobowiązuje Prezesa NFZ do wydania decyzji o odmowie zwrotu kosztów, jeżeli wniosek o zwrot kosztów został złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 12. W niniejszej sprawie wniosek o zwrot kosztów został złożony (wpłynął do organu) w dniu 27 stycznia 2025 r., tj. po upływie terminu 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku (25 lipca 2024 r. – 25 stycznia 2025 r.). Organ prawidłowo zatem zastosował przepis art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach, wydając decyzję o odmowie zwrotu kosztów.
Skarżąca wywodzi, że termin został zachowany, gdyż wniosek został nadany w placówce pocztowej przed jego upływem. Jednakże, jak wykazano powyżej, stanowisko to opiera się na błędnym założeniu o procesowym charakterze terminu z art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach. Termin ten ma charakter materialny, wobec czego dla jego zachowania konieczne jest faktyczne złożenie wniosku w organie przed upływem 6 miesięcy, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Przedstawiona powyżej wykładnia przyjęta w niniejszej sprawie może wydawać się surowa wobec Skarżącej, która podjęła działania zmierzające do złożenia wniosku (nadała przesyłkę) jeszcze przed upływem terminu. Należy jednak podkreślić, że zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującym prawem, nie zaś ocena słuszności lub celowości rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę. Sąd nie może dokonywać wykładni contra legem, nawet gdyby efekt zastosowania obowiązującej normy prawnej wydawał się niesłuszny w konkretnym przypadku. Zasada praworządności, będąca fundamentem demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), wymaga, aby organy państwa i sądy stosowały obowiązujące prawo zgodnie z jego treścią, a nie zgodnie z własnymi wyobrażeniami o tym, jakie prawo powinno być.
Należy również wskazać, że ustawodawca przewidział możliwość składania wniosków o zwrot kosztów leczenia w formie elektronicznej (art. 42d ust. 1a ustawy o świadczeniach). Złożenie wniosku w tej formie pozwala na precyzyjne ustalenie momentu jego wpłynięcia do organu i eliminuje ryzyko opóźnienia związanego z przesyłką pocztową. Świadczeniobiorcy mają zatem do dyspozycji narzędzia pozwalające na skuteczne złożenie wniosku przed upływem terminu materialnego.
Ponadto, należy mieć na uwadze, że termin 6-miesięczny określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach jest terminem stosunkowo długim, co daje świadczeniobiorcom wystarczający czas na zebranie niezbędnej dokumentacji i złożenie wniosku. Działanie w ostatnich dniach przed upływem terminu zawsze wiąże się z ryzykiem, że przesyłka pocztowa dotrze do adresata już po terminie.
Odnosząc się do wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z wydruku z akt postępowania potwierdzającego datę nadania przesyłki z wnioskiem w dniu 24 stycznia 2025 r. oraz koperty z potwierdzeniem daty nadania to wniosek ten należało uznać za bezprzedmiotowy. Okoliczność nadania przesyłki przez Skarżącą w dniu 24 stycznia 2025 r. nie była przez organ kwestionowana i została przez niego potwierdzona w odpowiedzi na skargę. Nie ma zatem potrzeby przeprowadzania dowodu dla udowodnienia faktu bezspornego.
Ponadto, jak wykazano w niniejszym uzasadnieniu, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia data nadania przesyłki w placówce pocztowej, lecz data wpłynięcia wniosku do organu. Ta ostatnia okoliczność również nie była sporna – zarówno organ, jak i skarżąca zgodnie twierdzą, że wniosek wpłynął do organu w dniu 27 stycznia 2025 r. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje ograniczenie dowodowe wynikające z art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może przeprowadzić dowód z dokumentów, które strona powinna była, ale bez własnej winy nie mogła powołać w postępowaniu przed organem. W niniejszej sprawie skarżąca mogła (i faktycznie powołała) dokumenty dotyczące daty nadania przesyłki już w postępowaniu przed organem. Przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów ponownie przed sądem nie jest zatem możliwe na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja NFZ z dnia 10 lipca 2025 r. nie narusza prawa. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, prawidłowo zastosował przepis art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach, uznając, że wniosek o zwrot kosztów został złożony po upływie terminu, oraz prawidłowo zastosował przepis art. 42d ust. 2 pkt 9 tej ustawy, wydając decyzję o odmowie zwrotu kosztów.
Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Opierają się one na błędnym założeniu, że termin określony w art. 42d ust. 12 ustawy o świadczeniach ma charakter procesowy i znajdują do niego zastosowanie przepisy art. 57 § 5 k.p.a. dotyczące zachowania terminu przez nadanie pisma w placówce pocztowej. Tymczasem, jak wykazano w niniejszym uzasadnieniu w oparciu o ugruntowane orzecznictwo i doktrynę, termin ten ma charakter materialny, wobec czego dla jego zachowania konieczne jest faktyczne złożenie wniosku w organie przed upływem 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku.
Skarżąca złożyła wniosek w organie - tj. wniosek do niego wpłynął - 27 stycznia 2025 r., czyli 2 dni po upływie terminu, który kończył się 25 stycznia 2025 r. W takiej sytuacji organ był zobligowany do wydania decyzji o odmowie zwrotu kosztów na podstawie art. 42d ust. 2 pkt 9 ustawy o świadczeniach.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić skargę jako bezzasadną.