III SA/GL 744/22

III SA/Gl 744/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 27 ust. 1-2 i 10
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr 9/OB/OR12/2022 w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej: Dyrektor ARiMR) decyzją z 10 sierpnia 2022 r. nr 9/OB/OR12/2022, po rozpoznaniu odwołania Z.S. (dalej: strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z 17 czerwca 2022 r. nr [...], ustalającą kwotę nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 484,27 zł.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 i art. 29 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej ustawa o ARiMR).
Z akt administracyjnych wynika, że 23 marca 2020 r. J. S. (dalej: beneficjent) złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. E-Wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, w którym zadeklarował do płatności dwie działki rolne, zgłaszając do Jednolitej Płatności Obszarowej i Płatności na zazielenienie łączną powierzchnię 1,43 ha użytków rolnych. Wniosek poddany został kontroli zgodności i kompletności, a także kontroli administracyjnej, które nie ujawniły żadnych nieprawidłowości.
Działając m.in. w oparciu o art. 46 ust. 3-5 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) 4 listopada 2020 r. Centrala ARiMR przelała na konto bankowe beneficjenta kwoty w łącznej wysokości 808,44 zł tytułem zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za rok 2020, w tym:
- 484,27 zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) - 2020,
- 324,17 zł z tytułu Płatności za zazielenienie - 2020.
W dniu 8 marca 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło pismo R. S. - o umorzenie toczącego się wobec beneficjenta postępowania w związku ze śmiercią rolnika. Do pisma załączono odpis skrócony aktu zgonu ([...]), z którego wynika, że beneficjent zmarł 3 listopada 2020 r.
Organ pierwszoinstancyjny pismem z 15 marca 2021 r. (doręczonym 18 marca 2021 r.) poinformował jednego z potencjalnych spadkobierców beneficjenta – R. S. o możliwości przejęcia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (tj. od dnia śmierci rolnika). Termin na złożenie wniosku transferowego przez spadkobierców beneficjenta upływał 3 czerwca 2021 r. W piśmie tym poinformowano również, że w przypadku nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności przez osobę nieuprawnioną, będą one dochodzone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Ponadto 26 maja 2021 r. pracownik organu pierwszoinstancyjnego poinformował telefonicznie stronę skarżącą (małżonkę zmarłego beneficjenta) o dobiegającym końca terminie na złożenie wniosku transferowego.
Decyzją z 10 czerwca 2021 r. organ pierwszoinstancyjny umorzył w całości prowadzone wobec beneficjenta postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
W związku z faktem, że do 3 czerwca 2021 r. żaden ze spadkobierców nie wystąpił z wnioskiem transferowym o przejęcie płatności bezpośrednich, a przekazane 4 listopada 2020 r. na rachunek zmarłego wnioskodawcy zaliczki nie zostały zwrócone przez żadnego z potencjalnych spadkobierców, Dyrektor ARiMR skierował do Policji, zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę ARiMR, polegającego na nienależnym pobraniu płatności bezpośrednich z konta bankowego zmarłego przez nieznaną osobę. Postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r. Prokuratura Rejonowa G umorzyła postepowanie w sprawie, ustalając że środki wypłacone na konto zmarłego zostały pobrane przez małżonkę zmarłego (stronę skarżącą), jako środki finansowe z rachunku wspólnego.
Decyzją z 17 czerwca 2022 r. organ pierwszoinstancyjny ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 484,27 zł.
W odwołaniu strona się z nią nie zgodziła, podnosząc, że wniosek był złożony i rozpatrywany jeszcze za życia zmarłego, a płatności wraz z wyliczoną kwotą zaliczki z tytułu JPO zostały określone i zatwierdzone za jego życia. Strona wskazała, że sam przelew bankowy z konta ARiMR na wskazane konto beneficjenta jest jedynie czynnością techniczną. Ponadto prowadzenie wobec strony postępowanie karne pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w G., zostało umorzone.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne.
Organ przywołał art. 29 ust. 1 i 2, ust. 1a, ust. 10 ustawy ARiMR, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021, poz. 2114 ze zm., dalej ustawa o płatnościach) i wyjaśnił, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności wynikało z braku podstawy prawnej do wypłaty zaliczki przez ARiMR na rzecz osoby zmarłej. Kwota ta podlega zwrotowi jako kwota nienależnie pobrana, tym samym skarżąca, która pobrała te płatności z rachunku bankowego zmarłego beneficjenta, pobrała je nienależnie.
Ponadto skarżąca będąc spadkobiercą beneficjenta, nie była stroną postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, nie włączyła się również do tegoż postępowania po śmierci małżonka składając wniosek transferowy, tak więc w konsekwencji nie była osobą uprawnioną do podjęcia wypłaconych przez ARiMR środków, zatem koniecznym jest dochodzenie zwrotu płatności przez osobę nieuprawnioną do ich pobrania.
Organ podkreślił, że nieprawidłowość skutkująca powstaniem obowiązku zwrotu nienależnie pobranej zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za rok 2020 w wysokości 808,44 zł, powstała w wyniku niezłożenia przez stronę - potencjalnego spadkobiercę, do 3 czerwca 2021 r. wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy.
Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się:
- Jednolita Płatność Obszarowa - powierzchnia gruntów zgłoszonych 1,43 ha - stawka Jednolitej Płatności Obszarowej do 1 ha w roku 2020 - 483,79 zł. Kwota do zwrotu z tytułu JPO - 2020 - (iloczyn powierzchni, której dotyczy stwierdzona nieprawidłowość i 70% stawki danej płatności bezpośredniej) = 1,43ha x (483,79 zł x 70%) = 484,27 zł,
- Płatność za zazielenienie - powierzchnia gruntów zgłoszonych 1,43 ha - stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w roku 2020 - 323,85 zł. Kwota do zwrotu z tytułu płatności za zazielenienie - 2020 - (iloczyn powierzchni, której dotyczy stwierdzona nieprawidłowość i 70% stawki danej płatności bezpośredniej) = 1,43ha x (323,85 zł x 70%) = 324,17 zł.
Następnie organ wyjaśnił, że w odniesieniu do nienależnie pobranej kwoty z tytułu płatności za zazielenianie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 49 ustawy o płatnościach, albowiem kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r., dalej: rozporządzenie nr 1306/2013).
Nie zachodzą też przesłanki do zastosowania art. 49 ustawy o płatnościach, w odniesieniu do nienależnie pobranej kwoty z tytułu jednolitej płatności obszarowej, albowiem kwota w wysokości 484,27 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
Kurs wymiany euro na dzień 30.09.2020 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej CNr 323/03, wynosił 4,5462 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła: 454,62 zł.
Odnosząc się do złożonego odwołania organ stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, zgodnie, z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu,
- błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.
Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie stwierdzono, że nieprawidłowość powstała z przyczyn leżących nie po stronie organu a także, że nienależnie pobrane przez skarżącą płatności były finansowane ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, organ przeanalizował przesłanki określone w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995r. ze zm., dalej: rozporządzenie Nr 2988/95).
Wyjaśnił przy tym, że zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika. Organ stwierdził, że za nieprawidłowość należy uznać datę wypłaty środków na konto osoby zmarłej tj. 4.11.2020 r. Zatem upływ ostatecznego terminu na ustalenie w drodze decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiłby z dniem 4.11.2024 r. Decyzja określająca wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została doręczona stronie 20.06.2022 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia.
Organ przywołał też treść art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 29 ust. 7 ustawy ARiMR, nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej O.p.) tj: art. 47 § 1 i art. 51 § 1, 53 § 4 O.p., art. 56 § 1 i wyjaśnił zasady obliczania odsetek za zwłokę.
W skardze na tę decyzję strona wniosła o jej uchylenie, argumentując, że:
1. wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 został złożony za życia beneficjenta;
2. kontrola administracyjna nie ujawniła nieprawidłowości skutkujących wystosowania przez ARiMR do złożenia wyjaśnień;
3. zatwierdzenie wyliczeń i kwot pieniężnych do wypłaty płatności jako należności płatności zaliczki z tytułu JPO za 2020 r., na podstawie wniosku zostało określone i zatwierdzone za życia beneficjenta tj. przed dniem 3.11.2020 r.;
4. 4.11.2020 r., bank beneficjenta wykazał środki na koncie beneficjenta tj. 1 dzień po jego śmierci;
5. sam przelew bankowy z konta ARiMR na wskazane konto beneficjenta jest jedynie czynnością techniczną w oparciu o wcześniej wytworzone i zatwierdzone dokumenty do wypłaty;
6. ARiMR złożyła do organów ścigania zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa o czyn z art. 284 § 1 k.k. wobec skarżącej, które zostało umorzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 27 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z decyzji organu pierwszoinstancyjnego o przyznaniu płatności beneficjentowi za rok 2020, decyzji o wypłacie zaliczek i zobowiązanie organu do przesłania tych dokumentów. Ponadto wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia pisemnej informacji, w którym dniu nastąpiło zlecenie realizacji płatności na konto beneficjenta oraz przedstawienie stosownych dokumentów wskazujących na datę zatwierdzenia realizacji płatności.
W piśmie procesowym z 22 lutego 2023 r. organ wyjaśnił, że decyzja o przyznaniu płatności beneficjentowi nie istnieje. Natomiast wobec śmierci beneficjenta postępowanie administracyjne zostało umorzone, a decyzja nie została przesłana do strony, gdyż w chwili jej wydania nie było stron postępowania. Nie istnieje także decyzja o wypłacie zaliczek beneficjentowi, gdyż zaliczka wypłacana jest z urzędu.
Odnosząc się z kolei do wniosku o przedstawienie stosownych dokumentów wskazujących na datę zatwierdzenia realizacji płatności, organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności musi żyć. Zatem środki przelane na konto bankowe beneficjenta po jego śmierci nie weszły do masy spadkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone wedle powyższych kryteriów badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia należy podkreślić, iż istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy faktycznie – jak twierdzą organy obu instancji – uznanie na rachunku bankowym beneficjenta przelanej kwoty w dniu 4 listopada 2020 r., stanowi przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 484,27 zł, czy też rację ma strona skarżąca, że decydujące znaczenie w sprawie ma data zatwierdzenia wypłaty zaliczki.
W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że słusznie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołały organy treść art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, w związku z art. 7 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 203 ze zm.), z którego wynika, że podmiot, który ubiega się o płatności musi istnieć (żyć), aby możliwa była wypłata zaliczki na poczet płatności bezpośrednich, a także aby możliwe było wydanie merytorycznej decyzji dot. wnioskowanych przez stronę płatności.
Ponadto zgodnie z art. 27 ust. 1 - 2 i 10 ustawy o płatnościach w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują jego spadkobiercy, jeżeli grunty, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, spełnia on warunki do przyznania danej płatności. Spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Termin na złożenie wniosku przez spadkobiercę nie podlega przywróceniu.
Stosownie do treści art. 46 ust. 3 ustawy o płatnościach: "Minister właściwy do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych może podjąć, w drodze rozporządzenia, decyzję o wypłacie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich, przewidzianą w art. 75 ust. 1 akapit trzeci lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, określając w tym rozporządzeniu procentową wielkość zaliczek na poczet płatności bezpośrednich oraz termin rozpoczęcia wypłaty tych zaliczek, mając na względzie przepisy ustawy budżetowej na dany rok i realizację tej ustawy oraz przepisy Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym przepisy wydane na podstawie art. 75 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013".
Na podstawie tego przepisu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 8 października 2020 r. października 2020 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2020 r. W § 1 tego rozporządzenia przewidziano, że rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w 2020 r. wypłaca się zaliczki w określonych wysokościach ustalonych tym rozporządzeniem.
Zatem w oparciu o te przepisy słusznie wywiódł organ, że zaliczki wypłacane są beneficjentowi na jego rachunek bankowy wskazany we wniosku bez wydania decyzji.
W tym stanie rzeczy słusznie wskazał organ, że data uznania rachunku bankowego wnioskodawcy, wskazuje na faktyczną wypłatę zaliczek na poczet wnioskowanej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Wobec uznania rachunku bankowego beneficjenta 4 listopada 2020 r. zaliczkami na poczet wnioskowanej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, słusznie wskazał organ, że realizacja wniosku nastąpiła dzień po jego śmierci.
Wobec faktu, że w ustawowym 7 miesięcznym terminie od dnia otwarcia spadku, spadkobiercy beneficjenta nie złożyli wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy umożliwiającego przejęcie ww. płatności, organ prawidłowo stwierdził, że postępowanie wszczęte na wniosek beneficjenta stało się bezprzedmiotowe i umorzył je decyzją z 10 czerwca 2021 r. Prawidłowo też dokument ten odłożył do akt sprawy, albowiem wobec śmierci beneficjenta i nie wstąpienia spadkobierców do postępowania nie miał komu go doręczyć.
Rację ma też organ, że zrealizowane, poprzez uznanie na rachunku bankowym beneficjenta w dniu 4 listopada 2020 r. kwoty nie weszły do masy spadkowej.
Stosownie bowiem do treści art. 924 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, dalej: K.c.) spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś art. 925 k.c. stanowi, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
W niniejszej sprawie otwarcie spadku nastąpiło 3 listopada 2021 r., zatem organ w oparciu o treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, był zobowiązany do wszczęcia postępowania w celu ustalenia kwot nienależnie pobranych.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą, że pobrała ona z konta beneficjenta nienależnie wypłacone zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za rok 2020. Jednakże, mimo że skarżąca jest spadkobiercą beneficjenta w rozumieniu przepisów K.c, to nie była stroną postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie wypełniła warunków a art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach, gdyż nie złożyła wniosku transferowego, tak więc w konsekwencji nie była osobą uprawnioną do podjęcia wypłaconych przez ARiMR środków.
Nie ma również znaczenia w sprawie umorzenia postępowania karnego wobec strony skarżącej. Słusznie wskazał organ, że postępowanie karne i administracyjne są to odrębne postępowania prowadzone przez dwa różne organy. Odmienny był również przedmiot tych postępowań. W przypadku postępowania karnego wszczynanego na wniosek ARiMR najważniejszą kwestią było ustalenie osoby, która fizycznie pobrała płatności z rachunku bankowego zmarłego producenta oraz czy czyniła to w złej wierze, natomiast postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu przez ARiMR miało na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności osobie, która je pobrała bez podstawy prawnej.
Nie mają także znaczenia inne podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące faktu, że wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 został złożony za życia beneficjenta, jego kontrola nie ujawniła nieprawidłowości, zatwierdzenie wyliczeń i kwot pieniężnych do wypłaty płatności jako należności płatności zaliczki z tytułu JPO za 2020 r., na podstawie wniosku zostało określone i zatwierdzone za życia beneficjenta tj. przed dniem 3.11.2020 r. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest to, że bank beneficjenta wykazał środki do dyspozycji na koncie beneficjenta 4.11.2020 r., tj. 1 dzień po jego śmierci.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.