III SA/Gl 475/20

III SA/Gl 475/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1257/21 - Postanowienie NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a, 4b, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1,3 i 7 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ([...]WITD) z [...] r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł, utrzymał tę decyzję w mocy. Jako podstawę prawną jej wydania organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej kpa), art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej także ustawa, utd.) oraz Ip. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do ustawy. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy oraz wykonywanie transportu bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
Rozstrzygnięcie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
[...] r. w L. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki [...], nr rej. [...], podczas której inspektorzy transportu drogowego ustalili, że kierowca pojazdu, M. J.(dalej kierowca, skarżący) wykonywał przewóz okazjonalny osób we własnym imieniu (kara 12 000 zł) pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego dla tego rodzaju przewozu (kara 8 000 zł). Kontrola została udokumentowana Protokołem nr [...]. Pojazd został zatrzymany przez funkcjonariuszy policji.
Pismem z [...] r. [...]WITD zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie wymogów ustawowych. Skarżący nie skorzystał z prawa aktywnego uczestnictwa w postępowaniu.
Postępowanie zakończyło się [...] r. wydaniem decyzji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12 000 złotych tytułem popełnienia naruszeń z lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do utd, chociaż suma kar wynosiła 20 000. Z racji jednak zastosowania art. 92a ust. 2 sumę tą ograniczono do wskazanej kwoty 12 000 zł, gdyż naruszenia wskazane wyżej zostały stwierdzone w trakcie jednej kontroli.
[...] r. skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, w tym ustalenie czy czynności wykonywane przez skarżącego nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej i posiadał on status przedsiębiorcy oraz pominięcie współpracy z firmą "A" sp. z o.o. sp. k i ustalenia czy doszło do wykonywania transportu drogowego; art. 5b utd w zw. z lp. 1.1.załącznika nr 3 przez wymierzenie skarżącemu kary 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego z art. 4 pkt 1 utd;, art. 92a ust. 3 utd przez wymierzenie kary łącznej w kwocie przekraczającej 12 000 zł, gdyż inną decyzja nr [...] w związku z tą samą kontrolą organ nałożył na skarżącego karę 2 000 zł; art.92a ust. 1 i 6 w zw. z lp.1.1. i 2.11załacznika nr 3, w zw. z art. 4 pkt 6a utd przez nałożenie kary pieniężnej mimo braku spełnienia kryterium ustawowych. Wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postepowania.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że zamieszkuje w S., został zatrzymany do kontroli w L., gdy przewoził dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...]. Przewóz odbywał się samochodem marki [...], zarejestrowanym na 5 osób. Kontrolującym okazał prawo jazdy, dowód osobisty, zaświadczenie o niekaralności oraz kserokopię licencji na wykonywanie transportu drogowego wydana dla firmy "A" z siedzibą w R.. Pasażer kurs zamówił za pośrednictwem aplikacji [...], z której również on korzysta. Pasażer potwierdził, że zamówił kurs o godz. [...]. Po ok. 15 minutach podjechał skarżący. Aplikacja wskazała zamawiającemu markę, nr rejestracyjny samochodu, imię kierowcy i wysokość opłaty do uiszczenia ([...] zł). Została ona pobrana automatycznie z konta pasażera po wykonaniu zlecenia. Nie otrzymał paragonu ani faktury, nie zawierał z kierowcą czy innym przedsiębiorcą żadnej umowy. Skarżący jechał do L. i w czasie jazdy pojawiło mu się na aplikacji [...] zamówienie kursu, które wykonał. Nie otrzymał za kurs żadnej zapłaty i nie wie kto mu będzie płacił. Pracuje od [...] i dziennie wykonuje ok 10-15 kursów. Współpracuje z firma z K. z która podpisał umowę zlecenia, umowę najmu samochodu i ta firma go obsługuje, ale jeździ pod licencją firmy "A". Sam nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, jest na emeryturze. A samochód, którym jeździ i wykonuje przewóz drogowy najmuje od M.G.. Nie ma on taksometru ani kasy fiskalnej. Podkreślił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż nie przewozi pasażerów w sposób ciągły i powtarzalny, czego wymaga definicja przewozu okazjonalnego zawarta w rozporządzeniu rady (EWG) nr 684/92 oraz rozporządzeniu Rady (WE) nr 11/98, a także rozporządzeniu nr 1073/2009. On sam nie wykonywał przewozu okazjonalnego a strona postępowania winna być firma "A".
Zaskarżoną decyzją z [...] r. GITD, po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie dopatrzyła się wadliwości decyzji organu I instancji i utrzymał ją w mocy. Podniesione w odwołaniu zarzuty uznał za niezasadne. Uzasadniając decyzję organ przywołał brzmienie mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym definicję przewozu okazjonalnego (art. 4 pkt 11), wykonywania transportu drogowego (art. 5b ust. 1) oraz regulujący przewóz okazjonalny art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1, art. 4 pkt 22. Wskazał również na konieczność obniżenia kary pieniężnej wynikającej z jednej kontroli, w przypadku, gdy suma kar przekracza wskazane w art. 92a ust. 1 i ust. 7 utd wielkości oraz wysokość kar za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 3 do ustawy. W dacie kontroli kary te wynosiły odpowiednio 12 000 i 8 000 zł.
Stan faktyczny co do przebiegu kontroli jest niesporny, co potwierdził sam skarżący w uzasadnieniu odwołania. Spór dotyczy poczynionych w jej toku ustaleń i ujawnionych dokumentów. Skarżący kierował samochodem, który został zatrzymany do kontroli a pasażer zamówił kurs za pośrednictwem aplikacji [...]. Okoliczności te potwierdzili obaj w toku przesłuchania. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że współpracuje z firmą z K., a korzysta z licencji firmy "A", której kopią dysponował. Nie okazał jednak żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować prawdziwość jego twierdzeń, co wyklucza uznanie wykonywania przewozu na rzecz innego podmiotu. Dysponowanie kopią licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej wskazanemu podmiotowi, bez jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego współpracę z nią skarżącego uzasadnia ustalenie, że realizował on przewozy we własnym imieniu i w celach zarobkowych. Opłata została od pasażera pobrana.
Organ ustalił, że nie posiada żadnych uprawnień w transporcie międzynarodowym ani licencji na transport drogowy taksówką ani innych uprawnień transportowych.
Tym samym zasadnie organ przyjął, że skarżący nie okazał kontrolującym wymaganego dokumentu w postaci wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Kierowca winien posiadać licencje lub jej odpis przed rozpoczęciem zadania przewozowego i okazać kontrolującym. W przypadku, gdy świadczy usługę przewozu w imieniu innego podmiotu przedsiębiorca ten winien, go w taki dokument wyposażyć.
Organ administracji publicznej dokonuje oceny prawnej zdarzenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa), stwierdza czy dana okoliczność została udowodniona w sposób wystarczający, czy potwierdza wykonywanie przez przedsiębiorcę zarobkowych okazjonalnych przewozów osób. Przewóz stanowi usługę w rozumieniu art. 774 Kodeksu cywilnego.
W ocenie organu pojęcia "transport drogowy osób" i "przewóz okazjonalny" nie są pojęciami tożsamymi, gdyż ustawodawca dokonał rozróżnienia uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego osób na trzy rodzaje licencji - na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym (1), pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (2), taksówką (3). Nie budzi też wątpliwości, że kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób, nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza protokół kontroli.
Nie jest też sporne, że przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji [...], co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Obowiązkiem organu jest stosowanie przepisów prawa w ich obowiązującym kształcie, a nie ocena dostosowania przepisów do realiów rynku gospodarczego i dokonywanie na tej podstawie "elastycznej" wykładni obowiązującego prawa. Złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej, za pośrednictwem, aplikacji zainstalowanej w smartfonie, odbywa się poza lokalem przedsiębiorstwa. Nadto opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana w aplikacji kwota stanowi jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu może ulec zmianie. Opłata za usługę została uiszczona kartą płatniczą, co potwierdzili kierowca i pasażer. Dlatego też należy stwierdzić, że nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej za popełnienie naruszenia z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy było prawidłowe.
Organ wyjaśnił też, że w sprawie nie ma zastosowania art. 189f kpa a przesłanki do zastosowania art. 92c pkt 1 utd nie zostały przez skarżącą wykazane. Nie stanowi takowej nieznajomość prawa.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, a to:
1) art. 5 b utd w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 utd (głównie ze względu na to, że czynności Skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);
2) art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b utd w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
3) art. 18 ust 4b pkt 1 lit c utd poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...].;
4) art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z Ip. 1.1 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a utd poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
5 -8) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia [...] roku), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu; uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer; pominięcie umowy zlecenia zawartej przez skarżącego z B, z której wynika, że ewentualny przewóz osób miał być świadczony na rzecz w/w podmiotu;
9) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
10) art. 107 § 3 kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji [...];
11) art. 8 kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko w sprawie. Wskazując, że uwzględnił zarówno przepisy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego i wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącego uznał za niezasadne i bezpodstawne. Podkreślił, że aplikacja [...] jest powszechnie znana i przy jej pomocy pasażerowie zamawiają usługi przewozu osób oraz dokonują opłat za wykonane usługi. Dlatego też nie ulega wątpliwości, że wykonywana w dniu kontroli drogowej usługa miała również charakter odpłatny; wbrew twierdzeniom skargi protokół kontroli nie był jedynym dowodem w tym zakresie. Sposób zamówienia usługi wynika również z protokołu przesłuchania pasażera. Nadto wskazał na stanowisko sądów administracyjnych i TSUE, który potraktował usługę pośrednictwa jako część usługi transportowej a kierowcę za wykonującego w części usługę transportową. Zauważył także, że skarżący w skardze wskazał innego zleceniodawcę ("B" P.K.) niż w przesłuchaniu ("A"), co dodatkowo podważa jego wiarygodność w tej kwestii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa). Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ppsa).
Sąd zauważa, że istota problemu w niniejszej sprawie, zasadza się do odpowiedzi na pytanie czy w okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie nałożył karę pieniężną na przedsiębiorcę czy też, jak wskazuje skarżący nie było podstaw faktycznych i prawnych do jej nałożenia. Sąd zauważa z urzędu, że niniejsza sprawa jest kolejna prowadzoną w stosunku do skarżącego o nałożenie kary pieniężnej. I tak przed tut. Sądem zawisły sprawy o sygn. akt III SA/GL 1129/19, III SA/GL 36/20, III SA/GL 46/20. Skargi zostały oddalone.
W ocenie Sądu, organy Inspekcji Transportu Drogowego, prawidłowo uznały, że ujawniona w trakcie kontroli i opisana w protokole z [...] r. usługa przewozu wykonaną przez skarżącego we własnym imieniu i na własną rzecz. Skarżący nie posiadał licencji i nie okazał jej do kontroli, natomiast ta które okazał nie pozostawała w żadnym związku ze świadczona usługą.
W ocenie skarżącego, nie prowadzi on żadnej działalności gospodarczej, a usługę przewozu świadczył w imieniu i na rzecz innego podmiotu w ramach jego licencji. Opisane w protokole kontroli zdarzenie nie wypełnia zatem ani znamion naruszenia określonego w lp. 1.1., ani w lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Najdalej idącymi zarzutami skierowanymi przeciw zaskarżonej decyzji są zarzuty rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można prawidłowo zastosować przepisy materialne. Z zarzutem wadliwości postępowania dowodowego nie można się zgodzić i w tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów obu instancji.
Wbrew twierdzeniom skarżącego podstawa faktyczna obowiązku zapłaty kary za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa nie budzi wątpliwości. W sprawie nie jest kwestionowane, że [...] r. przeprowadzono kontrolę 5 - osobowego pojazdu osobowego [...], kierowanego przez kierowcę, który odbył kurs na wskazanej trasie w L. w związku ze skorzystaniem z aplikacji internetowej [...] przez osobę, którą przywiózł kierowca, a która wylegitymowała się wobec kontrolującym. Kierowca nie dysponował własną licencją ani jej odpisem. Okazana natomiast kopia licencji nr [...] dla firmy "A" pozostawała bez związku ze świadczoną usługa przewozu, co skutkowało uznaniem tego przewozu za okazjonalny. Przebieg kontroli odzwierciedla Protokół, który skarżący podpisał bez zastrzeżeń.
Powyższe okoliczności faktyczne zostały stwierdzone w sposób nie budzący wątpliwości zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i nie są kwestionowane również przez stronę skarżącą co powoduje, że spór jest wyrazem odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych a zarzuty braków dowodowych obciążają skarżącego, który nie wykazał żadnych rzeczywistych/umownych powiązań w firmą "A" czy firmą z K.. Na etapie skargi wskazał na firmę "B" P. K. , co było spóźnione a dodatkowo gołosłowne.
W przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy uznał, że zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżąca naruszyła zasady wykonywania transportu drogowego. Organ pierwszej jak i drugiej instancji orzekł zaś o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej przewidzianej w art. 92a ust. 1 utd, zgodnie z którym "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł". Nałożona na skarżącego kara została orzeczona przez organ pierwszej i drugiej instancji w tej samej wysokości (12 000 zł) i wynikała z naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym przez wykonywanie transportu drogowego bez licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd.
W ocenie Sądu organy administracji publicznej zasadnie i w oparciu o prawidłowo ustalony stan fatyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy wywiodły, że skarżący wykonywał [...]r. transport drogowy bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, jak również bez wymaganej licencji, który stanowił równocześnie przewóz okazjonalny, tj. przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego, pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd, przy czym nie miały do skarżącego zastosowania wyjątki od sankcji przewidzianej w przepisie zawartym pod l.p. 2.11 in fine załącznika nr 3 do utd, gdyż zrealizowany przez niego przewóz, nie spełniał łącznie warunków przewidzianych w art. 18 ust. 4b utd.
Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 92a ust. 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12 000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 utd). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, tj. popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 utd). W myśl lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., karą pieniężną w wysokości 12.000 zł sankcjonuje się wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Natomiast według lp. 2.11 ww. załącznika, za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b, nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł. Łączna wysokość kar wyniosła zatem 20 000 zł.
Tym samym już z art. 92a ust. 3 utd wynika, że w istocie wystarczające dla utrzymania w mocy decyzji organu I instancji było stwierdzenie naruszenia przez skarżącego warunku, o jakim mowa pod l.p. 1.1 załącznika nr 3 do utd, skoro za przewidziane w tym przepisie naruszenie nakładana jest kara 12 000 zł, tj. w wysokości górnej granicy sumy kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej.
Skarżący odmiennie kwalifikuje w kontekście przepisów ustawy o transporcie drogowym te same okoliczności faktyczne, to jest wykonywanie przewozu osób samochodem pięcioosobowym przy wykorzystaniu możliwości aplikacji internetowej [...] przez kierowcę w jej imieniu i na jej rzecz, gdyż nie wykazał, że świadczył usługę transportową w imieniu i na rzecz innego przedsiębiorcy, zwłaszcza firmy "A".
W przedmiotowej sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego ponieważ wykonany w dniu kontroli przewóz osób niewątpliwie naruszał zasady transportu drogowego wynikające z przepisów obowiązującego prawa. Organ odwoławczy prawidłowo, to jest w zgodzie z przepisami prawa materialnego zakwalifikował udokumentowane protokołem kontroli zdarzenie jako wykonywanie przez skarżącego zarobkowego okazjonalnego przewozu osób, w sposób naruszający przepisy ustawy o transporcie drogowym.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, nawet nie występował o wydanie takowej.
W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie wywiódł, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy, że kierowca wykonywał [...] r. samochodem osobowym [...] nr rej [...] przewóz okazjonalny w imieniu własnym, będącego własnością J. N., zam. w S. (wypis z CEPIK). Sam skarżący wyjaśnił, że wynajął go od M. G., jednakże umowy najmu nie okazał. Nie okazał również żadnej umowy z firmą "A", która posiada licencję nr [...]z [...] r. na wykonywanie krajowego transportu drogowego, a której kopia dysponował. Sam żadnej działalności gospodarczej, zgłoszonej do CEIDG nie prowadzi.
Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 utd przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 18 ust. 4a tej ustawy przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny przez przepisy prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. U. UE. L z 2009 r.; 300. s. 8, dalej w skrócie jako "rozporządzenie nr 1073/2009"), za usługi okazjonalne uznaje "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (zob. wyrok NSA z 20.09.2007 r.; sygn. akt I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku III SA/Gd 149/19 z 30.05.2019 r, wyrok WSA w L, III Sa/Lu 271/19 z 7.11.2019 r., WSA w Łodzi III SA/Łd 900/17 z 8.02.2018 r., wyrok WSA w R. z 3.03.2020, II SA/Rz 1477/19; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak stanowi art. 18 ust. 4b utd dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi (będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy) nie spełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a: prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę (a), na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa (b), po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa (C).
Przenosząc powyższą regulację na ustalenia faktyczne wraz z definicją przewozu okazjonalnego wywiedzioną na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 4 pkt 11 utd oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 nie ma wątpliwości, że skarżący wykonywał 19 kwietnia 2019 r. odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa. Poza sporem pozostaje, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej wykonywał odpłatny przewóz pasażera, którego przewoził na zamówionej przez pasażera trasie. Pasażer zamówił kurs za pomocą aplikacji [...], która skojarzyła go z kierującym. Był to przewóz wykonywany na zamówienie konkretnego klienta z i do wskazanego przez niego miejsca w L.. Nie był to zatem przewóz regularny ani regularny specjalny (brak haromonogramu kursów, dowolny wybór trasy) ani wahadłowy (kurs jednorazowy i tylko "tam", bez kursu powrotnego). Z powyższego wynika zatem, że nosił on charakter przewozu okazjonalnego. Opłata za przejazd została wyliczona automatycznie przez aplikację i pasażer dopiero po wykonaniu usługi otrzymał informację o kwocie należnej do uiszczenia za jej zrealizowanie, którą uiścił karta płatniczą.
Dla oceny stanu faktycznego sprawy ma istotne znaczenie, że kierowca zrealizował usługę przewozu zamówioną za pośrednictwem aplikacji [...]. Powyższa okoliczność nie wyklucza jednak - a przeciwnie potwierdza - że sporny przejazd miał charakter zarobkowy i był przejazdem okazjonalnym. Pasażer zapłacił za zamówiony i zrealizowany przewóz, co jednoznacznie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ("za przewóz z miejsca do miejsca została pobrana opłata") oraz pasażera ("opłata została pobrana). Fakt, że zapłata została dokonana potwierdza wykonanie usługi. Wykonała ją osobiści skarżący a sposób jej rozliczenia z dysponentem aplikacji [...] pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Bezspornym też jest, że usługa nie została wykonana na postawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa skarżącej oraz że zapłata za usługę nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. Czynności skarżącego miały ścisły związek ze złożonym zamówieniem i wykonaną usługą przewozu bowiem aplikacja [...] jest wykorzystywana do przyjmowania zleceń, ich wykonywania i rozliczania się z osobą wykonującą usługi przewozu.
Przewóz miał charakter odpłatny i bez znaczenia pozostaje do jakiego podmiotu trafiło wynagrodzenie za wykonany przewóz. Dla oceny stanu faktycznego sprawy wystarczające było ustalenie, że usługę przewozu osób zamówioną przez pasażera za pośrednictwem aplikacji [...] zrealizował skarżący, a pasażer uiścił opłatę.
Z uwagi na to, że kierowca wykonał przewóz w imieniu własnymi i na swoją rzecz skutkowało zasadnym obciążeniem go odpowiedzialnością za wykonanie usługi przewozu w sposób niezgodny z ustawą o transporcie drogowym. Organ odwoławczy zasadnie przypisał skarżącej odpowiedzialność za naruszenie z lp. 2.11 z załącznika nr 3 do cyt. ustawy polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca umożliwił bowiem wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, bez możliwości użycia taksometru. Bezsprzecznie jest natomiast, że kontrolowany pojazd nie był przeznaczony do przewozu takiej ilości osób, co potwierdza zarówno dowód rejestracyjny jak i wykonana podczas kontroli dokumentacja fotograficzna. W tej sytuacji aby wykonać legalnie przewóz okazjonalny pięcioosobowym samochodem osobowym, to skarżący winien zadbać o łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 18 ust. 4b utd. Jak zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, o czym świadczy sama forma w jakiej zamówiono przejazd i dokonano za niego zapłaty a nałożona kara 8000 zł na podstawie lp.2.11 była zasadna. Również nałożenie kary 12 000 zł za brak licencji było zasadne, gdyż takowa nie dysponował.
Podkreślić należy, że w toku postepowania skarżący nie składała wniosków dowodowych i nie współpracował z organami transportowymi, a składane wyjaśnienia były gołosłowne. Wykazanie wykonywania przez skarżącego przedmiotowego przewozu w imieniu i na rzecz innego podmiotu ("A" czy "B") należało do skarżącego, jako udowodnienie okoliczności egzoneracyjnych, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 utd. Mimo wezwania ze strony organu, nie przedłożył żadnych dowodów na tą okoliczność. Podobnie jak umowy najmu samochodu. W skardze nie wskazał także związku zaskarżonej decyzji z inną decyzją, o której mówił w odwołaniu, co uniemożliwiało odniesienie się do tej okoliczności.
Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, zwłaszcza że skarżący ich nie podważył przedstawiając dowody wskazujące na ich wadliwość. Stwierdzone naruszenia uzasadniały nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w łącznej kwocie łącznej 20 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1, 3 i 7 utd w zw. z lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz art. 18 ust. 4a i 4b tej ustawy, ograniczonej z racji jednej kontroli do kwoty 12 000 zł. Zastosowane w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane w ustalonym prawidłowo stanie faktycznym.
W wyroku z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt C 434/15 Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartphone), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Skoro TSUE potraktował firmę pośredniczącą jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), to tym bardziej skarżący, jako realizator tej usługi (przewóz pasażerów) również wykonuje niepodlegającą Dyrektywie usługę transportową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 1.04.2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1048/18; z 10.03.2020 r. III SA/GL 37/20; wyrok WSA w Warszawie z 27.02.2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2358/17., wyrok WSA w Gdańsku z 17.10.2019 r. sygn. akt III SA/Gd 501/19 czy również wyrok WSA w Gdańsku z 28.11.2019 r. sygn. akt III SA/Gd 668/19).
Ze względu na przywołane przepisy materialne, Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zmierzały one bowiem do wykazania uchybień w zakresie dokonania ustaleń, które albo nie miały dla sprawy znaczenia (wyjaśnienie, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem), albo nie mogły podważyć tych ustaleń (kwestia rozumienia statusu skarżącego jako przedsiębiorcy, czy przyznana kwestia uzyskania płatności za przedmiotowy przejazd przez skarżącego, choć nie bezpośrednio od pasażera).
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.