III SA/Gl 459/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmian Statutu Dzielnicy nr 16 Janów-Nikiszowiec. Wojewoda uznał za sprzeczne z prawem postanowienie wprowadzające zryczałtowaną dietę dla osób wchodzących w skład okręgowej i obwodowej komisji wyborczych, powołując się na istotne naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III OSK 1793/22), który stwierdził, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przewiduje diet, a ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały. Miasto Katowice wniosło skargę, zarzucając Wojewodzie naruszenie Konstytucji, Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz błędną wykładnię przepisów ustawy o samorządzie gminnym, argumentując, że ma prawo do samodzielnego kształtowania statutu jednostki pomocniczej, w tym kwestii diet, i że podobne rozwiązania funkcjonowały w innych miastach bez zastrzeżeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, oparł się na art. 170 i 171 p.p.s.a., zgodnie z którymi prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy i organy. Sąd podkreślił, że kwestia przyznawania diet członkom komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych była już prawomocnie przesądzona wyrokiem NSA z dnia 13 lipca 2023 r. (sygn. akt III OSK 1786/22), który uchylił wcześniejszy wyrok WSA i oddalił skargę Miasta, stwierdzając brak podstawy prawnej do ustalania takich diet. W związku z tym, Sąd był związany oceną prawną NSA i oddalił skargę Miasta Katowice jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej braku możliwości przyznawania diet członkom komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych oraz znaczenia związania sądu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania diet w jednostkach pomocniczych, ale jego szersze znaczenie wynika z zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rada gminy ma uprawnienie do ustalenia w statucie jednostki pomocniczej (dzielnicy) zryczałtowanej diety dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej powołanej do przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma takiego uprawnienia. Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą, w związku z czym członkom komisji nie przysługują diety ani wynagrodzenie na tej podstawie. Ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, związany wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt III OSK 1786/22), stwierdził, że brak jest wyraźnej podstawy prawnej dla rady gminy do ustalenia diet dla członków komisji wyborczych działających w wyborach do organów jednostki pomocniczej. Podkreślono, że w stosunkach publicznoprawnych obowiązuje zasada, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje, a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej diet dla członków komisji wyborczych narusza zasadę samodzielności społeczności lokalnych i proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, jeśli stwierdza nieważność uchwały naruszającej prawo, nawet jeśli dotyczy kwestii związanych z samodzielnością jednostek pomocniczych. Sąd bada legalność aktu nadzoru, a nie samą samodzielność w oderwaniu od przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę legalności aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia prawa przez uchwałę organu gminy, organ nadzoru ma prawo orzec o jej nieważności. Sąd bada, czy organ nadzoru prawidłowo zastosował przepisy prawa, w tym czy uchwała naruszała prawo w sposób istotny.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organ nadzoru stwierdził przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie przyznawania diet.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżący ma uprawnienia do wskazywania w statucie jednostki pomocniczej wyłącznie przedmiotu spraw wskazanych w przepisach prawa.
u.s.g. art. 37b § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Naruszenie w związku z przyznawaniem diet.
u.s.g. art. 37b § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Naruszenie w związku z przyznawaniem diet.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres związania oceną prawną.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres związania orzeczeniem prawomocnym.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Powaga rzeczy osądzonej.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Postępowanie w przypadku nieistotnego naruszenia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przewiduje diet. • Ustawodawca nie upoważnił rady gminy do ustalania diet dla członków komisji wyborczych w drodze uchwały. • Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Miasto Katowice argumentowało, że ma prawo do samodzielnego kształtowania statutu jednostki pomocniczej, w tym kwestii diet dla członków komisji wyborczych. • Miasto powoływało się na dotychczasowe, niekwestionowane rozwiązania i samodzielność jednostek pomocniczych.
Godne uwagi sformułowania
W stosunkach publicznoprawnych stosuje się zasadę, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje. • Organ samorządowy może podejmować jakiekolwiek działania władcze ze skutkiem prawnym, jedynie w przypadku, gdy przepis ustawy na to wyraźnie zezwala. • Sąd w składzie tu orzekającym jest związany tymże wyrokiem i wyrażoną w nim oceną prawną.
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Fleszer
członek
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej braku możliwości przyznawania diet członkom komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych oraz znaczenia związania sądu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania diet w jednostkach pomocniczych, ale jego szersze znaczenie wynika z zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii finansowych w samorządzie lokalnym i interpretacji przepisów dotyczących jednostek pomocniczych, co jest interesujące dla prawników administracyjnych i samorządowców. Kluczowe jest tu zastosowanie zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
“Czy radni mogą przyznawać diety członkom komisji wyborczych w dzielnicach? WSA w Gliwicach odpowiada, powołując się na NSA.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.