III SA/Gl 179/25

III SA/Gl 179/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 grudnia 2024 r., nr 2401-IOA.4802.14.2024.HI w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. z dnia 4 października 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4080 (cztery tysiące osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 grudnia 2024r. nr 2401-IOA.4802.14.2024.HI Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania A sp. z o.o. z siedzibą w G., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej także jako "NUCS") z 4 października 2024 r., o nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł za transport odpadów przemieszczanych z Niemiec.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że NUCS nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 12.000 złotych, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.; dalej utd), które dotyczyły wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów o przewozie odpadów, tj. wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia - zgodnie z Ip. 4.5. załącznika nr 3 do utd. Organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie na kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej 23 lutego 2024 r. na drodze krajowej [...] w C., dotyczącej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], na okoliczność której został sporządzony protokół kontroli drogowej. Zgodnie z ustaleniami kontroli Spółka realizowała międzynarodowy przewóz drogowy odpadów. Towar przewożony był z Niemiec z firmy Z Gmbh, [...] do Polski dla E sp. z o.o. z siedzibą w K., z miejscem instalacji odzysku: B, [...]. Kierujący pojazdem okazał do kontroli m.in.:
- wypis z licencji [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy;
- dokument związany z przemieszczaniem odpadów - informację dołączoną do przemieszczanych odpadów według wzoru z załącznika nr VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE z 2006 r. L Nr 190, str. 1 z późn. zm.; dalej rozporządzenie (WE) nr 1013/2006);
- międzynarodowy dokument przewozowy CMR z 22 lutego 2024 r.,
- Lieferschein nr [...] z 22 lutego 2024 r.
- Ausgangslieferschein nr [...] z 22 lutego 2024 r.
- dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego oraz naczepy.
Z informacji dołączonej do przemieszczanych odpadów sporządzonej wg Załącznika VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 wynikało, iż przedmiotem przewozu są odpady o kodzie 150102 obejmującym odpady opakowaniowe - opakowania z tworzyw sztucznych, według załącznika IX do konwencji bazylejskiej o kodzie B3010 - stałe odpady z tworzyw sztucznych. W polu nr 9 tego dokumentu - dotyczącym zwyczajowej nazwy towarów - wskazano "[...]". Natomiast kontrolujący w wyniku przeprowadzonej rewizji przewożonego towaru stwierdzili zmieszane odpady aluminium i tworzyw sztucznych. Kontrolujący sporządzili dokumentację fotograficzną przewożonych odpadów.
Mając na uwadze powyższe rozbieżności co do rodzaju faktycznie przewożonych odpadów, kontrolujący wystąpili do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonych odpadów, przekazując zgromadzone w trakcie kontroli dokumenty oraz sporządzoną przez funkcjonariuszy dokumentację fotograficzną.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. w ocenie towaru z 23 lutego 2024 r. uznał, iż przewożone towary za odpady, których przemieszczanie podlega procedurze uprzedniego zgłoszenia i zgody. Odpady te stanowiły mieszaninę rozdrobnionego aluminium (głównie puszki) i tworzyw sztucznych. Wskazał, iż transportowane odpady, zostały nieprawidłowo zaklasyfikowane i stanowią odpady spoza listy (tzn. nie są odpadem klasyfikującym się do listy zielonej, listy bursztynowej czy mieszaniną z załącznika III A czy też załącznika III B); przemieszczanie tych odpadów nie podlega procedurze informacyjnej tylko procedurze zgłoszeniowej - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów z dnia 2 stycznia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 10), inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów, inne niż wymienione w 19 12 11, klasyfikowane są pod kodem 19 12 12. Zatem przemieszczaniu tych towarów winno towarzyszyć zezwolenie na przemieszczanie odpadów. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. wskazał wprost wymagane dokumenty przy powyższej procedurze, tj.:
- kopia dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów - zał. 1A do J rozporządzenia WE 1013/2006;
- oryginał dokumentu przesyłania dotyczący transgranicznego przesyłania/ przemieszczania odpadów - zał. do rozporządzenia WE 1013/2006,
- kopia zezwolenia GIOŚ na przemieszczanie odpadów (decyzja administracyjna),
- CMR.
Nadto wskazano, że kierowca podpisał protokół kontroli bez wniesienia do niego zastrzeżeń. Wyjaśnił do protokołu: Aktualnie udaję się z ładunkiem w postaci mieszaniny plastiku z aluminium z Niemiec do miejscowości K., ul. [...]. Towar załadowano mi w Niemczech. Nie miałem pojęcia, że towar jest niezgodny z deklarowanym w zgłoszeniu. Dostałem dokumenty do ręki w miejscu załadunku i wiedziałem tylko, że mam przewozić towar w postaci odpadu, zgodnie ze zgłoszeniem SENT. Na odpadach, pozycjach taryfy celnej ani kodach odpadu nie znam się.
Z protokołu kontroli wynika, iż nałożono 9 plomb ołowianych oraz plombę elektroniczną [...], za którą pobrano kaucję w formie gotówkowej w wysokości 2.000 zł za pokwitowaniem. Na wniosek prezesa firmy zarządzającej w porozumieniu i za zgodą WIOŚ K., SDK K. oraz WIOŚ w K. pojazd skierowano na parking spedycji w miejscowości K., [...]. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) w piśmie z 11 marca 2024 r. nr [...], skierowanym, między innymi do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. poinformował, że zatrzymany w dniu 23 lutego 2024 r. transport przedmiotowych w sprawie odpadów przemieszczanych z Niemiec do Polski był nielegalny i podlegał procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, wskazując konkretne regulacje prawne. Nadto GIOŚ zawiadomił właściwy urząd w Niemczech, o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów i zawnioskował o przeprowadzenie zwrotu odpadów do Niemiec. W dniu 7 marca 2024 r. nastąpił przeładunek odpadów i ich zwrotny transport.
W dniu 5 sierpnia 2024 r. NUCS wszczął postępowanie, o czym zawiadomił Spółkę wzywając do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącej zaakcentował, że podmioty nie współpracowały wcześniej (ani później) ze sobą; Strona nie miała podstaw do powątpiewania w zgodność deklaracji składanych przez zleceniodawcę transportu z towarem; nigdy wcześniej nie miała sytuacji, w której okazałoby się, że przewozi towar inny niż zadeklarowany przez zleceniodawcę przewozu. Podkreślono, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dokonujący kontroli w miejscu postoju pojazdu nie ujawnił żadnych nieprawidłowości i nie nałoży na Stronę żadnych kar ani sankcji w związku z zaistniałą sytuacją. Strona została pokrzywdzona przez E Sp. z o.o., która przez wiele tygodni korzystała z naczepy stanowiącej własność Strony i do dnia dzisiejszego nie uregulowała odszkodowania należnego z tego tytułu ani odszkodowania z tytułu szkód związanych z pokryciem przez Stronę kosztów przeładunku towaru. W konsekwencji Skarżąca zmuszona została do wszczęcia w sprawie postępowania sądowego.
W konsekwencji NUCS wydał decyzję z 4 października 2024 r., wyjaśnił zasady podejmowania i wykonywania przewozu drogowego określone w ustawie o transporcie drogowym oraz przedstawił przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, a także ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z dnia 29 czerwca 2007 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1792 ze zm.). Stwierdził, że przedsiębiorca wykonujący kontrolowany transport drogowy naruszył w/w przepisy poprzez wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
Jednocześnie organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za popełnione naruszenie, tj. art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Kwestionując prawidłowość tego rozstrzygnięcia Spółka wniosła odwołanie żądając jego uchylenia; przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów na wykazanie faktu zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. Pismem z 6 listopada 2024 r. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonego postanowienia Komendy Powiatowej Policji w C. z dnia 25 października
2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania karnego w sprawie nieumyślnego sprowadzenia na teren Polski odpadów innych niż niebezpieczne - wobec braku znamion czynu zabronionego.
Zaskarżoną decyzją DIAS nie uznał zasadności zarzutów. Przedstawiając obszernie regulacje prawne skonstatował, że przemieszczanie mieszaniny odpadów aluminium oraz tworzyw sztucznych wymagało dokonania pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki odpadów i uzyskania zgody na ich przemieszczanie. Tymczasem podczas kontroli kierowca okazał jedynie informację zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, tj. załącznik VII do tego rozporządzenia, która nie uprawniała do przemieszczania tych odpadów, bowiem koniecznym było jego zgłoszenia wszystkim zainteresowanym organom oraz uzyskania zgody na ich przemieszczanie, tj. zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na przywóz odpadów na teren kraju - zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z dnia 29 czerwca 2007 r. Nadto GIOŚ w piśmie z 11 marca 2024 r. orzekł, że ten transport był przemieszczeniem nielegalnym.
Dalej DIAS podkreślił, że skutkiem takiego działania było nałożenie na Skarżącą spornej kary pieniężnej bowiem przepisy ustawy o transporcie drogowym w sposób precyzyjny i ścisły określają prawa i obowiązki przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy oraz konsekwencje niezastosowania się do nich, tak więc organ pozbawiony jest możliwości dowolnego wyboru sankcji oraz jej wysokości w przypadku ich naruszenia. NUCS wymierzając karę związany jest wysokością kar, które w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym zostały określone kwotowo. Decyzje w sprawie nałożenia kary w konkretnej wysokości, na odpowiedzialnego stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, nie mają charakteru uznaniowego, ale są decyzjami związanymi, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia zaistnienia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym organ administracyjny ma obowiązek nałożenia kary pieniężnej - zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Powołano się na orzecznictwo w tym zakresie. Zatem jak wyjaśniono w decyzjach obu instancji za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., polegające na wykonywaniu przewozu drogowego z naruszeniem przepisów o przewozie odpadów, tj. wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia została określona kara pieniężna w kwocie 12000 zł - zgodnie z Ip. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d.
Stwierdzono także, że w sprawie wyłączenie odpowiedzialności oparte na przepisie art. 92b nie będzie miało zastosowania, bowiem przedmiotem sankcji nie było naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku; również brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Jako podmiot realizujący kontrolowany przewóz Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły jakieś nagłe, losowe, nieoczekiwane i nadzwyczajne okoliczności, które wyłączałyby przedsiębiorcę od odpowiedzialności administracyjnej.
Zaakcentowano, że dokonanie wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, nie stanowi okoliczności na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Przeciwnie, to obowiązkiem podmiotu wykonującego przewóz drogowy jest sprawdzenie jakiego rodzaju odpady przewozi i jakie dokumenty są wymagane do ich legalnego przemieszczania.
Podkreślono, że już same oględziny funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pozwoliły stwierdzić, iż odpady stanowią one mieszaninę aluminium i tworzyw sztucznych. Tym samym również przewoźnik transportujący lub jego pracownicy /np. kierowca/ mogli dokonać oceny, czy przewożone odpady były w rzeczywistości odpadami, których dotyczyły dokumenty przewozowe. Przedsiębiorca, jako profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów, powinien posiadać wiedzę na temat rodzajów przewożonych odpadów umożliwiającą dokonanie oceny, czy dane odpady odpowiadają kategorii odpadów określonej w dokumentach przewozowych.
Zwrócono też uwagę, że już sama treść załączonych do transportu dokumentów wskazuje na rozbieżności w opisie towarów. W Załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, w polu nr 9 tego dokumentu - dotyczącym zwyczajowej nazwy towarów - wskazano "[...]". W polu nr 10 tego dokumentu wskazano kod odpadu 150102 obejmujący odpady opakowaniowe - opakowania z tworzyw sztucznych oraz według załącznika IX do konwencji bazylejskiej o kod B3010 - stałe odpady z tworzyw sztucznych. Z kolei w międzynarodowym dokumencie przewozowym CMR z 22 lutego 2024 r. przewożony towar opisano jako "Alu lose" oznaczający aluminium luzem. Z kolei w dowodzie dostawy Lieferschein nr [...] z 22 lutego 2024 r. towar opisano jako "[...]", czyli aluminium grube. Na dokumencie Ausgangslieferschein nr [...] z 22 lutego 2024 r. widnieje oznaczenie towaru jako: "[...]". Jak ujawniła kontrola, faktycznie przedmiotem przewozu była mieszanina aluminium i tworzyw sztucznych. Zatem już pobieżna analiza treści ww. dokumentów powinna wzbudzić czujność profesjonalnego podmiotu dokonującego przewozu odpadów. Spółka jednak nie dochowała należytej staranności zarówno w ocenie tych dokumentów jak i ocenie faktycznie przewożonego towaru. Wobec powyższego zarzuty odwołania uznano za bezpodstawne.
W skardze na to rozstrzygnięcie strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów. Zarzuciła:
1. "błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania skarżonej decyzji a polegający na przyjęciu, iż istnieje jakakolwiek podstawa prawna nakazująca podmiotom wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem w tym przedsiębiorstwom świadczącym usługi transportowe lub kierowcom wykonującym transport towarów posiadanie specjalistycznej wiedzy pozwalającej na weryfikację rodzaju przewożonego odpadu, a w szczególności wiedzy pozwalającej na weryfikację czy przewożony odpad odpowiada kodowi odpadu wskazanemu przez podmiot zlecający transport;
2. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania skarżonej decyzji a polegający na przyjęciu, iż kierowca podpisując protokół kontroli i niezgłoszeniem do niego uwag stwierdził fakt przewożenia odpadów niezgodnych z deklaracją, podczas gdy kierowca jedynie potwierdził fakt kontroli a z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy pozwalającej na dokonanie weryfikacji rodzaju odpadów nie mógł wyrazić stanowiska w tym zakresie;
3. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że przepisy te nakładają na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem w tym przedsiębiorstwa świadczące usług transportowe lub kierowców wykonujących transport towarów obowiązek posiadania wiedzy specjalistycznej pozwalającej na weryfikację rodzaju przewożonego odpadu, a w szczególności wiedzy pozwalającej na weryfikację czy przewożony odpad odpowiada kodowi odpadu wskazanemu przez podmiot zlecający transport;
4. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 2 pkt. 13 w zw. z art. 2 pkt. 15 tiret v, w zw. z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów poprzez błędną subsumpcję i niezastosowanie w wyniku czego niezasadnie przyjęto, że to na odwołującym spoczywał obowiązek prawidłowego zgłoszenia międzynarodowego przemieszczania odpadów i wypełnienia stosownych dokumentów, które powinny zostać okazane przy kontroli podczas, gdy obowiązek taki spoczywał na zarejestrowanym pośredniku działającym w charakterze zgłaszającego, jakim w niniejszej sprawie pozostawało E
sp. z o.o.;
5. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania skarżonej decyzji a polegający na przyjęciu, że już w momencie kontroli tut. Organ ustalił, iż towar przewożony przez Odwołującego stanowi mieszaninę aluminium i plastiku, podczas, gdy w rzeczywistości ocena i kwalifikacja odpadu została ostatecznie dokonana dopiero przez organy Wojewódzkiego Inspektor Ochrony Środowiska, albowiem inspektorzy tut. Organu nie posiadali kompetencji ani wiedzy dla dokonania miarodajnych ustaleń w tym przedmiocie, co dodatkowo podważa założenia, jakoby kierowca czy przewoźnik winien posiadać specjalistyczną wiedzę w tym zakresie;
a w konsekwencji:
6. rażące naruszenie przepisu postępowania mające wpływ na treść wydanej decyzji a to art. 92c ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sprawie pomimo ziszczenia się ku temu przesłanek".
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze organ wniósł o oddalenie skargi.
Ponownie podkreślił nielegalność spornego przewozu i zakres odpowiedzialności przewoźnika.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik Spółki podtrzymał zarzuty skargi. Powołał się na postanowienie o umorzeniu postępowania karnego w sprawie nieumyślnego sprowadzenia na teren Polski odpadów innych niż niebezpieczne wobec braku znamion czynu zabronionego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawę faktyczną orzekania Sąd przyjął ustalenia co do stanu faktycznego przedstawione w zaskarżonej decyzji, gdyż uznał, że zostały poczynione prawidłowo.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł z tytułu dokonanego transportu odpadów z Niemiec. Organy obu instancji przyjęły, że podmiot wykonujący przewóz drogowy odpadów odpowiada administracyjnie za naruszenia przepisów niezależnie od winy, a przewoźnik powinien dołożyć wymaganej należytej staranności przy kontroli towaru i kompletności prawidłowej dokumentacji. Swoje stanowisko oparły o przepisy ustawy o transporcie drogowym, ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i rozporządzenia WE nr 1013/2006, bowiem uznały, że przewożąc odpady sklasyfikowane niezgodnie z rzeczywistością oraz nie posiadając wymaganego zezwolenia, skarżący naruszył te przepisy, co skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej.
Natomiast Skarżący sformułował zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych - w szczególności brak podstaw do przypisania przewoźnikowi obowiązku posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu weryfikacji rodzaju odpadów; błędną subsumpcja przepisów i naruszenie art. 92a ust. 1 i art. 87 u.t.d. oraz przepisów rozporządzenia WE nr 1013/2006 wobec niezasadnego przypisania przewoźnikowi obowiązku weryfikacji zgodności dokumentacji odpadowej z rzeczywistym towarem; brak uwzględnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność z art. 92c ust. 1 u.t.d.
Rozpoznając tak zarysowany spór przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do
12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Zaś wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1. popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9,
2. popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10
- załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Natomiast zgodnie z Ip. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości 12.000 złotych.
Z mocy art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, art. 92d oraz art. 92e, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6.
Analizując powyższe uregulowania należy skonstatować, że odpowiedzialność przewoźnika ma charakter administracyjny i obiektywny. Jak podkreśla się w orzecznictwie wykroczenie administracyjne nie wymaga wykazania winy, wystarczy sam fakt naruszenia prawa. W orzecznictwie zaakcentowano, że przewoźnik jako profesjonalista ma obowiązek zachowania szczególnej staranności i kontroli dokumentów oraz ładunku, zwłaszcza gdy chodzi o towary wymagające szczególnych zezwoleń.
Natomiast z mocy art. 92c u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Tym samym zwolnienie spod odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest prawnie dopuszczalne i następuje w wyjątkowych sytuacjach, gdy podmiot nie miał wpływu na naruszenie, a naruszenie powstało wskutek okoliczności zupełnie od niego niezależnych.
Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy Sąd podkreśla, że ustalony stan faktyczny wskazuje, że skarżąca Spółka jako przewoźnik działający zgodnie z zasadami należytej staranności, mając do dyspozycji dokumentację przekazaną przez zleceniodawcę oraz standardowe środki kontroli przewozu, nie miała fizycznej możliwości dokonania własnej, specjalistycznej oceny stanu faktycznego ładunku. Wykazano bowiem w aktach sprawy, że skład materiałów stanowiących przewożone odpady różnił się od zadeklarowanego w dokumentach. Wątpliwości co do prawidłowości tego składu powzięli w trakcie kontroli wyspecjalizowani funkcjonariusze NUCS, a ostatecznie potwierdził to [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dopiero odpowiednią ekspertyzą zawierającą ocenę odpadów.
Natomiast skarżąca Spółka jako przewoźnik nie dysponował ani odpowiednim sprzętem, ani konieczną wiedzą specjalistyczną pozwalającą na identyfikację składu zleconych do przewozu odpadów i weryfikację pozornie prawidłowej dokumentacji. Tym bardziej, że jak organ zauważył odpady były w postaci mieszaniny rozdrobnionego aluminium (głównie puszki) i tworzyw sztucznych.
Zatem koniecznym jest ponowne przeanalizowanie czy rozbieżność między stanem przewożonego ładunku a deklaracją w dokumentach zleceniodawcy stanowiła rezultat okoliczności niezależnych od przewoźnika, których mimo zachowania najwyższej staranności nie mógł on ustalić ani przewidzieć. Powyższe pozwoli też na ustalenie czy doszło w niniejszej sprawie do sytuacji, w której przewoźnik działałby w sposób lekceważący obowiązek należytej staranności albo czy celowo naruszał przepisy przewozowe.
W wyroku WSA w Opolu z 31 lipca 2018 r. (II SA/Op 254/18) podkreślono, że wyłączenie odpowiedzialności obowiązuje gdy przewoźnik wykazał, iż dołożył wszelkich starań, a naruszenie miało charakter losowy i nieprzewidywalny mimo zachowania przez niego należytej przezorności.
Skoro więc rozbieżności w dokumentacji przewozowej (m.in. między deklarowanym kodem odpadu, opisem w dokumentach oraz rzeczywistą zawartością ładunku) zostały stwierdzone przez wyspecjalizowane służby, bowiem NUCS zasadnie odwoływał się do organów ochrony środowiska przy kwalifikacji i ocenie odpadów - to brak jest w zaskarżonych decyzjach jednoznacznego wykazania przez organy, że przewoźnik – nie posiadający tak szczególnej wiedzy - był w stanie sam takiej oceny dokonać. Również tutejszy Sąd nie mógł rozstrzygnąć tej kwestii w oparciu o dołączoną dokumentację fotograficzną.
Podkreślić także należy, że zawinienia w transporcie odpadów nie stwierdziły także organy ścigania umarzając postępowanie karne wobec kierownictwa Spółki. Nadto zauważyć należy, że współpraca ze Spółką zlecającą przewóz odpadów była jednorazowa, a spór gospodarczy co do poniesionych przez Skarżącą z tego tytułu strat miał finał w sądzie powszechnym.
Zatem w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zasadnym i koniecznym jest ponowna analiza przez organ przesłanek z art. 92c u.t.d., które stanowią wyjątek od ogólnej zasady odpowiedzialności, celem ustalenia lub wykluczenia zaistnienia okoliczności ekskulpujących Skarżącą od sankcji kary pieniężnej. Jeśli bowiem organ ustali, że jedynie wyspecjalizowany podmiot był w stanie ustalić rzeczywisty skład przemieszczanych odpadów, to tym samym zupełnie nieracjonalne i niezasadne byłoby karanie Skarżącej, która miała tego dokonać na etapie załadunku, nie posiadając odpowiedniej do tego wiedzy ani doświadczenia. Podobnie organ przeanalizuje zapisy dokumentów czy ich treść była na tyle oczywista, że przewoźnik mógł powziąć uzasadnione wątpliwości co do składu odpadów.
Konkludując skład orzekający tut. Sądu, uwzględniając powyższe okoliczności stwierdził naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeanalizuje wszystkie wskazywane okoliczności i dokona ich właściwej oceny, a następnie podejmie stosowne do tych ustaleń rozstrzygnięcie.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 134 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.