III SA/Gl 1163/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrzył skargę Gminy Miejskiej Z. na decyzję Zarządu Województwa, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję zobowiązującą Gminę do zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2014-2020, wraz z odsetkami. Sprawa dotyczyła naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych (pzp) przy aneksowaniu umowy o dofinansowanie projektu pn. "[...]" o numerze: [...]. Zaskarżona decyzja została wydana po kontroli doraźnej, która wykazała, że Gmina zawarła z wykonawcą umowę o dofinansowanie projektu, a następnie czterokrotnie ją aneksowała, przedłużając termin realizacji. Organ uznał, że aneksy te, szczególnie te dotyczące przedłużenia terminu wykonania zamówienia o łączny okres około 5 miesięcy, stanowiły istotne zmiany umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której wyłoniono wykonawcę. Zdaniem organu, takie zmiany naruszały art. 144 pzp, ponieważ nie zostały przewidziane w dokumentacji przetargowej w sposób jednoznaczny i mogły wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców oraz treść złożonych ofert, co naruszało zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Gmina Miejska Z. wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Argumentowała, że okoliczności powodujące konieczność przedłużenia terminu były nieprzewidywalne, a zmiany nie były istotne. Podnosiła również, że organ nie wykazał szkody w budżecie Unii Europejskiej i nie ocenił charakteru i wagi nieprawidłowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podzielił ustalenia faktyczne organu, uznając, że Gmina nie dołożyła należytej staranności przy ustalaniu stanu technicznego obiektu przed wszczęciem postępowania przetargowego. Stwierdził, że przedłużenie terminu realizacji zamówienia o około 5 miesięcy stanowiło istotną zmianę umowy w rozumieniu art. 144 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 1e pkt 2 lit. a pzp, ponieważ mogło wpłynąć na krąg potencjalnych oferentów i treść ofert. Sąd uznał, że Gmina powinna była przewidzieć możliwość wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności i odpowiednio ukształtować dokumentację przetargową, np. poprzez wskazanie w SIWZ możliwości zmiany terminu realizacji umowy. Sąd podkreślił, że naruszenie przepisów pzp, które mogło mieć wpływ na konkurencję, stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych, uzasadniającą nałożenie korekty finansowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących istotnych zmian umów w zamówieniach publicznych, ocena należytej staranności zamawiającego, wpływ zmian terminu realizacji na konkurencję, zasady nakładania korekt finansowych w przypadku naruszenia procedur UE.
Dotyczy specyfiki zamówień publicznych w kontekście funduszy UE i aneksowania umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istotna zmiana terminu realizacji umowy o dofinansowanie projektu, dokonana aneksem, stanowi naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych i uzasadnia nałożenie korekty finansowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istotna zmiana terminu realizacji umowy o dofinansowanie, która mogła wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców i treść ofert, stanowi naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych i uzasadnia nałożenie korekty finansowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedłużenie terminu realizacji zamówienia o około 5 miesięcy, bez odpowiedniego przewidzenia tego w dokumentacji przetargowej, narusza zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, co jest istotną zmianą umowy w rozumieniu art. 144 pzp. Takie naruszenie może prowadzić do szkody w budżecie UE, uzasadniając korektę finansową.
Czy brak należytej staranności zamawiającego w ustaleniu stanu technicznego obiektu przed wszczęciem postępowania przetargowego uzasadnia zarzut nieprzewidzenia okoliczności powodujących konieczność zmiany umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak należytej staranności zamawiającego w ustaleniu stanu technicznego obiektu, mimo posiadania wiedzy o jego historii i charakterze, wyklucza możliwość powołania się na nieprzewidziane okoliczności jako podstawę do istotnej zmiany umowy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że Gmina, jako doświadczony inwestor, powinna była zweryfikować stan techniczny obiektu, zwłaszcza że posiadała dokumentację i wiedzę o jego historii. Powielenie w dokumentacji przetargowej nieaktualnych informacji o stropie i nieprzewidzenie ujawnionych później problemów konstrukcyjnych świadczy o braku należytej staranności.
Czy zmiana warunków umowy o dofinansowanie, która mogła wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców lub treść ofert, stanowi istotną zmianę umowy w rozumieniu Prawa zamówień publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana warunków umowy, która wprowadza takie warunki, które gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści, jest uznawana za istotną zmianę.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że termin realizacji zamówienia jest kluczowym elementem wpływającym na decyzje wykonawców. Wydłużenie go o 5 miesięcy mogło zniechęcić potencjalnych oferentów lub wpłynąć na wysokość ich ofert, co stanowi istotną zmianę umowy.
Przepisy (27)
Główne
p.z.p. art. 144 § 1 pkt 1, 3, 5
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Zakazuje istotnych zmian umowy w stosunku do oferty, chyba że przewidziano je w dokumentacji przetargowej lub wynikają z nieprzewidzianych okoliczności, lub nie zmieniają charakteru umowy i wprowadzają warunki, które mogłyby wpłynąć na krąg oferentów lub treść ofert.
p.z.p. art. 144 § 1e pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Definiuje istotną zmianę umowy jako taką, która wprowadza warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu, mogłyby wpłynąć na udział innych wykonawców lub treść ofert.
u.f.p. art. 207 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Środki wydatkowane z naruszeniem procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.
u.f.p. art. 184 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wydatki związane z programami finansowanymi ze środków UE są dokonywane zgodnie z obowiązującymi procedurami.
u.f.p. art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Zwrot środków UE wydatkowanych z naruszeniem procedur.
p.z.p. art. 7 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Obowiązek zamawiającego zapewnienia uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców oraz zasady proporcjonalności i przejrzystości.
Pomocnicze
ustawa o zasadach realizacji art. 23 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020
Obowiązek beneficjenta poddania się kontroli.
ustawa o zasadach realizacji art. 24 § ust. 1 i 9
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020
Obowiązek podjęcia działań przez właściwą instytucję po stwierdzeniu nieprawidłowości.
Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Definicja nieprawidłowości jako naruszenia prawa lub działania/zaniechania, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet ogólny UE.
Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 art. 143 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Państwa członkowskie dokonują korekt finansowych w związku z nieprawidłowościami, stosując proporcjonalną korektę.
rozporządzenie w sprawie korekt art. § 3 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień
Ocena charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej odrębnie dla każdego zamówienia, biorąc pod uwagę stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania, przejrzystości i niedyskryminacji.
rozporządzenie w sprawie korekt art. Załącznik, poz. 28
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień
Niedozwolona zmiana postanowień umowy w sprawie zamówienia - stawka procentowa korekty.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7, 8, 9, 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.f.p. art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są środkami publicznymi.
u.f.p. art. 60 pkt 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Należności z tytułu zwrotu środków UE są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe.
u.f.p. art. 207 ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 189 ust. 3b
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
ustawa wdrożeniowa art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020
Podstawą dofinansowania projektu jest umowa o dofinansowanie.
p.z.p. art. 31 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Możliwość opisu przedmiotu zamówienia za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego w przypadku zamówień na roboty budowlane.
rozporządzenie w sprawie programu art. § 19
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego
Część informacyjna programu funkcjonalno-użytkowego obejmuje inne posiadane informacje i dokumenty niezbędne do zaprojektowania robót budowlanych.
Prawo budowlane art. 56
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania obiektu.
ustawa o P.S.P. art. 26
Ustawa z dnia 26 sierpnia 1994 r. o Państwowej Straży Pożarnej
Uprawnienia komendanta PSP w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istotna zmiana terminu realizacji umowy o dofinansowanie, która mogła wpłynąć na konkurencję, stanowi naruszenie art. 144 pzp. • Brak należytej staranności zamawiającego w ustaleniu stanu technicznego obiektu uzasadnia zarzut nieprzewidzenia okoliczności. • Naruszenie przepisów pzp, które mogło mieć wpływ na konkurencję, stanowi nieprawidłowość uzasadniającą korektę finansową.
Odrzucone argumenty
Zmiany umowy były uzasadnione nieprzewidzianymi okolicznościami. • Zmiany terminu realizacji umowy nie były istotne. • Organ nie wykazał szkody w budżecie UE. • Organ nie ocenił charakteru i wagi nieprawidłowości. • Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego (brak uzasadnienia, wycofanie się z wcześniejszych zgód).
Godne uwagi sformułowania
zmiana wprowadza warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści • brak należytej staranności przy ustalaniu stanu obiektu • nie można jego zaniechania usprawiedliwiać zorganizowanie prac w trybie zaprojektuj i wykonaj • termin realizacji zamówienia jest niewątpliwie jednym z warunków, które mają mieć wpływ na podjęcie decyzji przez wykonawcę • wystarczające do formułowania wniosku o naruszeniu zasad uczciwej konkurencji jest samo ryzyko ograniczenia stosowania wskazanych zasad
Skład orzekający
Barbara Orzepowska-Kyć
przewodniczący
Dorota Fleszer
członek
Piotr Pyszny
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących istotnych zmian umów w zamówieniach publicznych, ocena należytej staranności zamawiającego, wpływ zmian terminu realizacji na konkurencję, zasady nakładania korekt finansowych w przypadku naruszenia procedur UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zamówień publicznych w kontekście funduszy UE i aneksowania umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu aneksowania umów w zamówieniach publicznych, zwłaszcza przy projektach finansowanych ze środków UE. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji przetargowej i jakie mogą być konsekwencje braku należytej staranności.
“Czy przedłużenie terminu budowy o pół roku to istotna zmiana umowy? Sąd wyjaśnia, kiedy można aneksować zamówienia publiczne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.