Pełny tekst orzeczenia III SA/Gl 1009/26

III SA/Gl 1009/26 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-10-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 5 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. A. na czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] z Oddziałami Dwujęzycznymi w K. z dnia 30 czerwca 2026 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji i dokumentów postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 czerwca 2026 r. B. A. (dalej: skarżący) zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] z Oddziałami Dwujęzycznymi w K. (dalej: organ administracji) o przekazanie mu informacji oraz odpisów lub kopii dokumentów dotyczących pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielonej jego córce Z. A.,
w szczególności:
1. kompletnego wykazu spotkań córki ze szkolnym pedagogiem, pedagogiem specjalnym, psychologiem (dalej: pracownicy PP) z datami dziennymi, czasem trwania tych spotkań, przyczyną danego spotkania i informacją, który konkretnie pracownik PP uczestniczył w danym spotkaniu;
2. wyjaśnień, czy spotkania z pracownikami PP odbywały się mimo braku udzielenia zgody przez rodziców oraz o wskazanie podstawy prawnej umożliwiającej prowadzenie spotkań z dzieckiem bez zgody rodziców (jeżeli takie miały miejsce);
3. przekazanie pełnej dokumentacji dotyczącej udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym:
a) Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia, jeżeli była sporządzona, a jeżeli nie była, to proszę o taką informację;
b) Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego, jeżeli był sporządzony, a jeżeli nie był,
to proszę o taką informację;
c) opinii, zaleceń, diagnoz;
d) korespondencji wewnętrznej dotyczącej córki;
4. wszelkich notatek, protokołów, nagrań lub innych materiałów sporządzonych przez pracowników PP w toku ww. spotkań lub w związku z nimi;
5. wszelkich materiałów, w szczególności graficznych, sporządzonych przez córkę w trakcie ww. spotkań lub poza nimi.
W odpowiedzi na wniosek organ administracji poinformował, że dokumentacja uczennicy prowadzona jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zasadami dokumentowania. Wnioskowane zestawienia, materiały robocze, notatki korespondencja wewnętrzna oraz dokumenty sporządzane na potrzeby realizacji zadań szkoły nie podlegają udostępnianiu w żądanym zakresie. Natomiast Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia oraz Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny nie zostały sporządzone, z uwag na brak orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Pismem z 29 lipca 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność z 30 czerwca 2026 r. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 95 § 1 i § 3 oraz art. 96 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236, dalej: KRO) w zw. z art. 98 § 1 KRO poprzez utrudnianie skarżącemu wychowania córki przejawiające się odmową udzielenia dostępu do dokumentów i zbiorów danych jej dotyczących,
2. art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 98 § 1 KRO poprzez odmowę udzielenia dostępu do dokumentów i zbiorów danych córki;
3. art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (dalej: RODO) w zw. z art. 98 § 1 KRO poprzez odmowę udzielenia dostępu do dokumentów i zbiorów danych dotyczących córki;
4. art. 13 ust. 1 lit. c i lit. e RODO w zw. z art. 98 § 1 KRO poprzez niepodanie celów i podstawy przetwarzania danych osobowych Zofii oraz niewskazanie informacji o odbiorcach tych danych osobowych.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący domagał się stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej czynności oraz zobowiązania organu do udostępnienia żądanych informacji i dokumentów.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślenia zatem wymaga, że w pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa udostępnienia skarżącemu informacji i dokumentów małoletniej córki. Rozstrzygnięcie to nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym ani innym aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Oceny zatem wymaga, czy wyrażona w piśmie z 30 czerwca 2026 r. odmowa stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu takiego charakteru odmowie tej przypisać nie można.
Podkreślić należy, że dopuszczalność skargi na podstawie powołanego przepisu wymaga ustalenia, że zaskarżone działanie stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, a nadto że dotyczy ono konkretnego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Nie każda bowiem czynność podmiotu wykonującego zadania publiczne ma charakter czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), trafnie zauważono, że w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. "jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego". Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.
W wypadkach, gdy do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, mogą pojawić się akty lub czynności organów administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby, których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny.
W rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu prawa, który przewidywałby załatwienie przez dyrektora szkoły w formie aktu lub czynności podlegającej kontroli sądowo-administracyjnej indywidualnego żądania skarżącego. Kwestii tej nie reguluje ani ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 z późn. zm.) ani również rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 50), do którego ustawa Prawo oświatowe odsyła. W szczególności przepisy te nie przewidują, aby odmowa udostępnienia informacji i dokumentów z udzielonej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej przybierała formę decyzji administracyjnej lub innego aktu władczego podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Okoliczność, że dyrektor szkoły jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a dokumentacja związana udzielaną uczennicy pomocą psychologiczno-pedagogiczną pozostaje w związku z realizacją zadań określonych
w przepisach ustawy Prawo oświatowe, nie przesądza jeszcze, że czynność ta jest czynnością z zakresu administracji publicznej.
Nie zmienia tej oceny okoliczność, że wytworzona dokumentacja może zawierać dane osobowe dziecka. Jeżeli żądanie skarżącego w istocie zmierzało do realizacji prawa dostępu do danych osobowych przetwarzanych przez szkołę, to właściwym reżimem prawnym pozostają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) 2016/679 (RODO) uzupełnione przepisami ustawy z dnia 20 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1781). Art. 15 powołanego rozporządzenia ustanawia prawo dostępu osoby, której dane dotyczą. Natomiast art. 77 przewiduje możliwość wniesienia skargi do organu nadzorczego w razie zarzucanego naruszenia prawa wynikającego z tego rozporządzenia.
W przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, osoba, której dane dotyczą, może złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO"). Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, PUODO – jeżeli doszło do naruszenia – w drodze decyzji administracyjnej stosuje odpowiednie środki naprawcze np. nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Postępowanie przed PUODO jest postępowaniem jednoinstancyjnym, a na decyzję PUODO przysługuje stronie skarga do sądu administracyjnego.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że udostępnienie żądanych dokumentów dotyczących pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie jest sprawą sądowoadministracyjną i tym samym czynnością, o której mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.