III SA/Gd 840/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.S. na akt Dyrektora Zespołu Szkół Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku, który ustalił opłatę za udostępnienie informacji publicznej. Skarżący kwestionował wysokość opłaty, zarzucając organowi naruszenie art. 7 i art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Argumentował, że zasada dostępu do informacji publicznej jest bezpłatna, a opłata może być pobierana jedynie w przypadku rzeczywistych, dodatkowych kosztów, które nie zostały wykazane przez organ. Skarżący wskazał również na niejasność i wewnętrzną sprzeczność aktu oraz nierzeczywiste wyliczenie kosztów. Organ w odpowiedzi na skargę utrzymywał, że działał zgodnie z prawem, powołując się na wewnętrzne zarządzenie określające koszty udostępniania informacji. Stowarzyszenie "A" zgłosiło swój udział w sprawie jako uczestnik postępowania, popierając skargę i podkreślając konstytucyjne prawo do informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy, uchylił zaskarżony akt. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, że poniesione koszty miały charakter rzeczywisty i dodatkowy, a także że sposób ich wyliczenia był niejasny i wewnętrznie sprzeczny. Sąd podkreślił, że opłata za udostępnienie informacji publicznej ma charakter uznaniowy i musi być uzasadniona konkretnymi, wykraczającymi poza normalne funkcjonowanie organu kosztami. W związku z tym, zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie i wykazywanie dodatkowych kosztów przy udostępnianiu informacji publicznej, zasada bezpłatności dostępu do informacji, kontrola sądowa aktów ustalających opłaty.
Sprawa dotyczy specyficznego przypadku ustalania opłaty za udostępnienie informacji publicznej przez szkołę, ale ogólne zasady interpretacji art. 15 u.d.i.p. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ prawidłowo ustalił wysokość opłaty za udostępnienie informacji publicznej, wykazując rzeczywiste i dodatkowe koszty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie wykazał w sposób wystarczający, że poniesione koszty miały charakter rzeczywisty i dodatkowy, a sposób ich wyliczenia był niejasny i wewnętrznie sprzeczny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie przedstawił przekonującego uzasadnienia dla wysokości opłaty, nie wykazał rzeczywistości i dodatkowego charakteru kosztów, a także nie wyjaśnił sposobu ich obliczenia, co uniemożliwia kontrolę.
Czy ustalenie opłaty za udostępnienie informacji publicznej na podstawie wewnętrznego cennika jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata za udostępnienie informacji publicznej nie może być ustalana na podstawie generalnego cennika, lecz musi wynikać z indywidualnie wykazanych, rzeczywistych i dodatkowych kosztów poniesionych w konkretnej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że opłaty za udostępnienie informacji publicznej nie mogą być wprowadzane w formie generalnego cennika, ponieważ muszą one odzwierciedlać indywidualnie poniesione koszty.
Czy koszty pracy pracowników przy udostępnianiu informacji publicznej mogą być zaliczone do dodatkowych kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w sytuacji, gdy przygotowanie informacji wymaga pracy dodatkowej, poza godzinami pracy, i organ wykaże poniesienie tych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że koszty pracy mogą być traktowane jako dodatkowe koszty tylko wtedy, gdy konieczność zatrudnienia dodatkowej osoby lub zapłaty za nadgodziny wynika z realizacji wniosku, a organ wykaże poniesienie tych kosztów.
Przepisy (4)
Główne
u.d.i.p. art. 15 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 146 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 7 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Zasada bezpłatności dostępu do informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 15 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za udostępnienie informacji publicznej powinna być naliczana tylko w przypadku rzeczywistych, dodatkowych kosztów. • Organ nie wykazał rzeczywistości i dodatkowego charakteru poniesionych kosztów. • Sposób wyliczenia opłaty był niejasny, wewnętrznie sprzeczny i oparty na nierzeczywistych stawkach. • Opłata nie może być ustalana na podstawie wewnętrznego cennika, lecz musi być indywidualnie uzasadniona. • Koszty pracy pracowników mogą być uwzględnione tylko w przypadku pracy dodatkowej, poza godzinami pracy, co musi być wykazane.
Godne uwagi sformułowania
zasada jest nieodpłatne udostępnianie informacji publicznej • art. 15 u.d.i.p. nie jest wyjątkiem od ogólnie obowiązującej zasady • koszt dodatkowy udostępnienia informacji publicznej musi to być koszt wykraczający poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu • pobieranie opłaty przez organ zobowiązany do udostępnienia informacji stanowi wyjątek od zasady bezpłatności • koszty te są normalnymi kosztami, które nie wykraczają poza bieżące koszty funkcjonowania organu • organ próbuje przenieść na niego wszelkie możliwe koszty, a nie jedynie te dodatkowe • zaskarżony akt jest wewnętrznie sprzeczny i niezrozumiały dla adresata • wyliczone koszty są nierzeczywiste i bazują na nierynkowych cenach materiałów biurowych • prawo do informacji publicznej jest prawem o randze konstytucyjnej • normy regulujące tryb i zasady dostępu do informacji publicznej winny być wykładane z poszanowaniem podstawowej reguły in dubio pro libertate • wszelkie wyjątki od zasady bezpłatności dostępu do informacji publicznej muszą być zatem tłumaczone według wykładni zwężającej treść przepisu • obciążenie opłatą ma charakter uznaniowy • organ nie wywiązał się ze swojego obowiązku, gdyż przed wydaniem aktu nakładającego opłatę nie rozważył, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy wydanie go jest konieczne • nie ma podstaw prawnych do uszczegółowiania sytuacji prawnej jednostki aktami niższej rangi • koszt dodatkowy kwalifikujący się do "odzyskania" przez organ w trybie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. […]
Skład orzekający
Bartłomiej Adamczak
sprawozdawca
Janina Guść
przewodniczący
Jolanta Sudoł
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie i wykazywanie dodatkowych kosztów przy udostępnianiu informacji publicznej, zasada bezpłatności dostępu do informacji, kontrola sądowa aktów ustalających opłaty."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku ustalania opłaty za udostępnienie informacji publicznej przez szkołę, ale ogólne zasady interpretacji art. 15 u.d.i.p. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy mogą próbować obciążyć obywateli kosztami za dostęp do informacji publicznej i jak sądy interpretują przepisy w tym zakresie, co jest istotne dla zrozumienia praw obywatelskich.
“Czy szkoła może żądać od Ciebie pieniędzy za udostępnienie informacji publicznej? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.