III SA/Gd 73/25

III SA/Gd 73/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi T. Spółki Akcyjnej z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
T. Spółka Akcyjna z siedzibą w T. (zwana dalej: "spółką", "stroną", "skarżącą", "stroną skarżącą" lub "skarżącą spółką") wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 listopada 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 13 lutego 2024 r., około godz. 11:00, w na punkcie kontrolnym w S. zatrzymano do kontroli drogowej pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki VOLVO o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki BC-LDS o nr rej. [...], kierowany przez N. D.
W chwili kontroli wykonywany był krajowy przewóz drogowy rzeczy w postaci ładunku podlegającego przepisom umowy o przewozie towarów niebezpiecznych - umowy ADR, tj. UN-1965 WĘGLOWODORY GAZOWE MIESZANINA SKROPLONA w ilości 18400 l. Kierowca do kontroli okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przedsiębiorstwu T. Spółka Akcyjna z siedzibą w T., prawo jazdy, dowody rejestracyjne kontrolowanych pojazdów, kartę kierowcy oraz świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu. Kierowca realizował przewóz drogowy w imieniu i na rzecz ww. przedsiębiorstwa. Na podstawie danych z karty kierowcy stwierdzono, że kierowca N. D. w dniach: 3 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa zakończenia dziennego okresu pracy; 4 i 5 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy; 6 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia dziennego okresu pracy; 10 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa zakończenia dziennego okresu pracy, 11 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia dziennego okresu pracy. Kierowca podczas kontroli nie okazał też dokumentu uzasadniającego odstąpienie od rejestrowania ww. danych. Łącznie stwierdzono brak 8 wymaganych wpisów.
W związku ze stwierdzonymi podczas kontroli drogowej naruszeniami, pismem z dnia 14 lutego 2024 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego oraz pouczono o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i prawie zgłaszania żądań.
W piśmie z dnia 7 marca 2024 r. strona wyjaśniła, że kierowca realizował jedynie krajowe przewozy drogowe rzeczy, w związku z czym rozpoczęcie oraz zakończenie dziennego okresu pracy zawsze miało miejsce w Polsce. Ponadto kierowcy wykonujący przewozy na rzecz spółki przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków otrzymują "Podręcznik dla kierowcy" oraz odbywają szkolenie, którego jeden z bloków tematycznych dotyczy obsługi i zasad używania tachografów (w załączniku strona przesłała dokument potwierdzający odbycie przez kierowcę szkolenia oraz otrzymanie podręcznika).
Po przeprowadzeniu postępowania Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.t.d.") oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...]) - decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r. (nr WITD.DI.0152.XYI 1498/6/24) nałożył na T. SA z siedzibą w T. karę pieniężną w wysokości 400 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Odnosząc się do wyjaśnień strony organ wskazał, że w dniu 13 lutego 2024 r. kierowca w trakcie przesłuchania zeznał, iż nikt w przedsiębiorstwie nie przeszkolił go z zakresu czasu pracy kierowcy, jak i obsługi tachografu, a w szczególności wykonywania wpisów manualnych zakończenia lub rozpoczęcia pracy (dziennej aktywności). Kierowca zeznał także, że wiedzę z tego zakresu nabył prywatnie od innego kierowcy. Pomimo pobierania danych z karty kierowcy żaden z przedstawicieli spółki nie zwrócił kierowcy uwagi, że nie wykonuje wymaganych wpisów manualnych.
Następnie organ wyjaśnił, że podmiot prowadzący działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu, jako działalność profesjonalną, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Przedsiębiorca ma obowiązek i powinność zadbać o staranne wykonywanie ciążących na nim obowiązków wskazanych w przepisach regulujących daną sferę prowadzonej działalności. Ponosi on bowiem na płaszczyźnie prawa administracyjnego wyłączną odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonania swoich obowiązków. Konieczność rejestracji innej pracy, gotowości, czy odpoczynku wraz z zapisem na karcie kierowcy symbolu państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy jest jednym z tych obowiązków, z którego strona nie wywiązała się należycie. Wymienione czynności są istotnymi elementami pracy kierowcy i w żaden sposób nie powinny być bagatelizowane. Wykonywane poprawnie świadczą o sumienności kierowcy i fachowym wypełnianiu obowiązków na nim ciążących. W kontrolowanym okresie 12 dni pracy kierowca - N. D. ośmiokrotnie naruszył powyższy obowiązek co wskazuje, że było to działanie świadome i cykliczne.
Następnie organ dodał, że w toku postępowania przedsiębiorca nie wskazał na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność, natomiast w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ stwierdził naruszenia zawarte pod lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d, które zostały stwierdzone podczas kontroli drogowej w dniu 13 lutego 2024 r. r. i opisane w załączniku do protokołu kontroli o nr [...].
W wyniku rozpoznania odwołania spółki, zaskarżoną decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. (nr BP.501.968.2024.0993.SZ16.641467), Główny Inspektor Transportu Drogowego – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - zwanej w skrócie: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. h/, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7, art. 92b i art. 92c u.t.d., lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 32 ust. 1 i art. 34 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (t.j.: Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.) oraz art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów - utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz stan prawny sprawy.
Następnie, odnośnie naruszenia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., organ wyjaśnił, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. wydruków danych cyfrowych z karty kierowcy, protokołu kontroli drogowej, iż kierowca N. D. wykonując przewozy drogowe w imieniu strony w okresie objętym kontrolą nie wprowadzał manualnie na kartę kierowcy danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy. Naruszenie zostało stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej T. S.A. przeprowadzonej w dniu 13 lutego 2024 r. Analizując czas pracy kierowcy kontrolujący ujawnili, że kierowca nie dokonał 8 wpisów dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy, które to naruszenie nastąpiło w następujących dniach: 3, 4, 5, 6, 10 i 11 lutego 2024 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązkiem kierowcy jest wprowadzanie na kartę kierowcy danych dotyczących symbolu kraju rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy. Obowiązek ten nie jest uzależniony od charakteru wykonywanych przewozów, tj. czy przedsiębiorca wykonuje przewozy krajowe czy międzynarodowe. Zgodnie z art. 34 ust. 7 zd.1 rozporządzenia nr 165/2014, kierowca wprowadza w tachografie cyfrowym symbole państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy. Z przepisu art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014 nie wynika by ustawodawca obowiązek wprowadzania na kartę kierowcy symbolu kraju rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy uzależnił od miejsca wykonywanego przewozu. Organ podkreślił, że gdyby ustawodawca uzależnił obowiązek wprowadzania symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy od tego, czy przewóz jest międzynarodowy nie wprowadziłby kolejnego obowiązku wprowadzania symbolu kraju, którego granica została przekroczona w trakcie przewozu. Tymczasem dodatkowym obowiązkiem zgodnie z art. 34 ust. 7 zd. 2 rozporządzenia nr 165/2014 jest wprowadzenie symbolu kraju, którego granica została przekroczona. Obowiązek ten winien kierowca zrealizować zaraz po przekroczeniu granicy. Organ podkreśla, że w przewozach krajowych obowiązkiem kierowcy jest wprowadzanie symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy. Brak takich wpisów oznacza, że kierowca nieprawidłowo dokumentuje swoją aktywność w trakcie przewozu. Stanowisko organu odnośnie braku wprowadzania przez kierowcę danych dotyczących symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy jest zgodne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 czerwca 2021 r. (sygn. akt II SA/Op 267/21). Brak takich dokumentów lub braki w posiadanych dokumentach odnośnie symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy świadczą o nieprawidłowym rejestrowaniu aktywności kierowcy. Za brak wymaganych danych odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca, w którego imieniu kierowca wykonywał przewóz drogowy.
W wyroku z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt II GSK 649/20) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu z naruszeniem normatywnych zasad jego wykonywania. Brak winy przedsiębiorcy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Obowiązkiem przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących.
Na tej podstawie organ odwoławczy nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 400 zł (8 x 50 zł) za naruszenie polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzania danych na wykresówkę lub kartę kierowcy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając sprawę stwierdził następnie, że w decyzji organu I instancji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ ten zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia a nie było sprzeczne z prawem. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy wskazał, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, iż organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach sprawy dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Z tego obowiązku wywiązał się Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję. Organ ten dysponował protokołem kontroli, danymi cyfrowymi pobranymi z karty kierowcy i dokumentami przewozowymi, a taki materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób niebudzący wątpliwości, że kierowca wykonując przewozy drogowe w imieniu strony nie wprowadzał na kartę kierowcy danych dotyczących symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy. Ustalenia faktyczne uzyskane w trakcie kontroli nie budziły wątpliwości i jednoznacznie wskazywały na powstanie naruszenia określonego w lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. W tym świetle nie można uznać, aby organ zaniechał przeprowadzenia rzetelnego postępowania.
Odnośnie zarzucanego w odwołaniu naruszenia art. 80 k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. W opinii organu odwoławczego postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów procedury. Organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ ten ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowody kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, tak jak tego wymaga art. 80 k.p.a.
Również zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. okazał się bezpodstawny. Organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne zgodnie z tą dyrektywą, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie kontrolowanego do władzy publicznej. Zebrał istotne w sprawie dowody. Strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach, miała też możliwość wypowiedzenia się w toku czynności kontrolnych oraz w trakcie prowadzonego postępowania, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień, z których to uprawnień skorzystała, nie dostarczając jednak dowodów zwalniających ją od odpowiedzialności za ujawnione naruszenie.
W niniejszej sprawie nie doszło też do naruszenia art. 107 k.p.a. Wydana decyzja zawierała wszystkie niezbędne elementy wymagane przez ten przepis, a w szczególności uzasadnienie faktyczne, w którym wymieniono fakty, jakie organ uznał za udowodnione (przede wszystkim fakt, że kierowca N. D. wykonując przewozy drogowe w imieniu strony 8 razy nie wprowadzał na kartę kierowcy danych dotyczących symbolu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy) oraz dowody, na których organ się oparł. Decyzja zawierała uzasadnienie dlaczego organ nie uznał wyjaśnień strony złożonych w trakcie postępowania.
Organ odwoławczy zważył ponadto, że w sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do wskazanych naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Organ nie może w trakcie toczącego się postępowania szukać okoliczności egzoneracyjnych, które będą stanowiły podstawę do odstąpienia od kary za ujawnione naruszenie. To strona, jeżeli naruszenie powstało na skutek okoliczności, na które nie miała wpływu lub którym nie mogła zapobiec, powinna te okoliczności wykazać by wykazać, że do naruszenia ma zastosowanie ten przepis. Organ odwoławczy podzielił przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II GSK 278/18), że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę.
T. Spółka Akcyjna z siedzibą w T. zaskarżyła ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca spółka zarzuciła decyzji naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności poprzez pominięcie argumentacji dotyczącej podstawy prawnej odpowiedzialności skarżącej;
- art. 7, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie materiału dowodowego, pominięcie i nierozpatrzenie wszystkich dowodów zebranych w sprawie, skutkujące błędnym ustaleniem, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie występują okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącej, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo wadliwości rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, która przesądzała o konieczności jego uchylenia;
2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- Ip. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez nałożenie kary w oparciu o niewłaściwą normę sankcjonującą w sytuacji, gdy stwierdzone w czasie kontroli naruszenia dotyczyły nierejestrowania przez kierowcę wymaganych danych dotyczących symboli państwa rozpoczęcia i/lub zakończenia dziennego okresu pracy;
- art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej w oparciu o ww. przepisy bez uwzględnienia rozgraniczenia naruszeń wynikających z art. 34 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, wprowadzonego w załączniku I tabeli nr 2 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady;
- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez niezastosowanie ww. przepisu i nieumorzenia postępowania wszczętego w niniejszej sprawie wskutek błędnego uznania, że w sprawie nie występują okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącej.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że odnosząc się do naruszenia określonego pod Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy wskazał na treść art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014, zgodnie z którym kierowca wprowadza w tachografie cyfrowym symbole państw, w których rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy. Jednak państwo członkowskie może wymagać od kierowców pojazdów używanych w działalności transportowej prowadzonej na ich terytorium dodatkowych, bardziej szczegółowych niż symbol państwa, danych geograficznych, pod warunkiem, że państwo członkowskie powiadomiło o tym Komisję przed dniem 1 kwietnia 1998 r. W ocenie organu konsekwencją tego jest treść Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d.
Z takim stanowiskiem organu nie można się jednak zgodzić, albowiem w załączniku nr 3 do u.t.d., pod Ip. 6.3.8., jako naruszenie wskazano "niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzania danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis" z powołaniem pozycji 2.17 z załącznika I do rozporządzenia 2016/403 oraz z oznaczeniem wagi naruszenia jako BPN (bardzo poważne naruszenie). Natomiast pod pozycją 2.17 z załącznika I do rozporządzenia 2016/403 wskazane jest naruszenie: "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach", które dotyczy naruszeń, o których mowa w art. 34 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014.
Obowiązek wprowadzania w tachografie cyfrowym symboli państw, w których kierowca rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy wynika natomiast z art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że naruszenie ww. art. 34 ust. 7 sklasyfikowane jest w grupie naruszeń "Przedstawienie informacji" z powołaniem pozycji 2.23. z załącznika I do rozporządzenia 2016/403 ("Zapisy nie zawierają symboli państw, w których rozpoczął się i zakończył dzienny okres pracy kierowcy"), a waga naruszenia określona została jako PN (poważne naruszenie).
Mając to na uwadze, ujęte pod Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie "niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzania danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis", nie uwzględnia rozgraniczenia naruszeń art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 wprowadzonego w załączniku I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403, gdzie ustawodawca unijny wymieniając naruszenia art. 34 (poz. Tabeli od 13 do 23) dokonał rozróżnienia poziomu przewinienia dla poszczególnych naruszeń (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 50/24).
Organ odwoławczy pomimo prawidłowego wskazania na naruszenie art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014 w związku z niespełnieniem przez kierowcę obowiązku wprowadzenia symboli państw, w których kierowca rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy, nałożył karę w oparciu o niewłaściwą normę sankcjonującą, tj. Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d., który to przepis może stanowić podstawę nałożenia kary jedynie w przypadku niewprowadzenia danych, o których mowa w art. 34 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014. W konsekwencji organ odwoławczy dokonał wadliwego wymierzenia kary w sprawie, ponieważ kara wymierzona została jak dla naruszenia według poziomu przewinienia BPN (bardzo poważne naruszenie), podczas gdy według ustawodawcy unijnego rodzaj stwierdzonego naruszenia ma poziom przewinienia PN (poważne naruszenie).
Niezależnie od powyższej argumentacji, w ocenie skarżącej, organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i wszystkich okoliczności sprawy, istotnych dla jej rozstrzygnięcia w świetle treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., gdyż pominął w istocie wyjaśnienia skarżącej i podniesione przez nią okoliczności oraz przedłożone dokumenty, niesłusznie uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Strona skarżąca wyjaśniła, że kierowcy wykonujący przewozy na rzecz skarżącej, przed przystąpieniem do wykonywania swoich obowiązków, przechodzą szkolenie, które swoim zakresem obejmuje m.in. obsługę i zasady używania tachografu. Kierowcy otrzymują ponadto podręcznik dla kierowcy, którego poszczególne rozdziały zostały poświęcone zagadnieniom związanym z czasem pracy kierowcy, jak i obsługą tachografu - opisanym w przystępny i klarowny sposób. W szkoleniu uczestniczył także N. D., który potwierdził także otrzymanie podręcznika. Ponadto, spółka dysponuje odpowiednim oprogramowaniem - Supertacho, które jest obsługiwane przez pracowników i współpracowników spółki w ramach wykonywanych obowiązków i które umożliwia bieżącą analizę i weryfikację czasu pracy kierowców. W spółce funkcjonuje też procedura weryfikacji czasu pracy nowego kierowcy, w ramach której czas nowo zatrudnionego kierowcy podlega szczegółowej analizie. W spółce została utworzona także komórka organizacyjna - Dział Szkoleń, a do zakresu obowiązków zatrudnionych w niej osób należy ewidencja i nadzór nad czasem pracy kierowców, w tym także terminowe pobieranie danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców; przetwarzanie uzyskanych danych z wykorzystaniem specjalnego oprogramowania; opracowanie/wydruk naruszeń oraz bieżące przekazywanie informacji i raportów upoważnionym osobom. Osoby zatrudnione w ramach Działu odpowiedzialne są za analizę danych pobranych z tachografów i kart kierowców oraz przedstawienie kierowcom informacji o stwierdzonych naruszeniach. W ramach Działu utworzone zostało też stanowisko Koordynatora Działu Szkoleń, który odpowiada za prowadzenie szkoleń kierowców, m.in. z zakresu przestrzegania czasu pracy i obsługi tachografów, a także przeprowadza analizę pracy w ramach zarządzanego działu i prezentuje wyniki ww. analizy i wnioski w tym zakresie zarządowi. Osoba zatrudniona na tym stanowisku przeprowadza szczegółową analizę aktywności kierowców, przeciwdziałając w ten sposób popełnianiu jakichkolwiek naruszeń w zakresie przerw, odpoczynków i czasu jazdy kierowców. Odpowiednie szkolenie z zakresu przestrzegania czasu pracy kierowców i obsługi tachografów bezpośrednio przed rozpoczęciem wykonywania obowiązków odbywają również spedytorzy.
W przedsiębiorstwie skarżącej spółki funkcjonuje zatem szereg rozwiązań, których celem jest zapewnienie przestrzegania przez kierowców przepisów w zakresie czasu pracy i obsługi tachografów, a także pozwalających na wykrywanie naruszeń w ww. zakresie. Prowadzony jest stały nadzór nad pracownikami i współpracownikami wykonującymi obowiązki zarówno na stanowiskach kierowców, jak i spedytorów. Nie ulega zatem wątpliwości, że spółka dochowuje należytej staranności w zapewnieniu przestrzegania przepisów w zakresie czasu pracy kierowców oraz obsługi tachografów. Do zaistniałej sytuacji doszło więc pomimo rzetelnego wypełniania przez spółkę obowiązków i dołożenia najwyższej staranności w zakresie przeszkolenia kierowcy oraz pomimo sprawowania stałego nadzoru nad kierowcami wykonującymi obowiązki w przedsiębiorstwie. Zaistniała sytuacja miała incydentalny charakter i doszło do niej pomimo zapewnienia właściwych rozwiązań organizacyjnych, w tym w szczególności przeszkolenia kierowcy z obsługi tachografu, również w zakresie rejestrowania symbolu państwa. Stwierdzone podczas kontroli naruszenia były tym samym wynikiem okoliczności, na które przewoźnik nie mógł mieć wpływu i których nie mógł i nie był w stanie przewidzieć.
Organ niesłusznie nie uwzględnił wskazanych kwestii uznając w konsekwencji błędnie, że w sprawie nie zaszły okoliczności umożliwiające zwolnienie skarżącej z odpowiedzialności. W ocenie strony, organ nie rozpatrzył więc w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie dokonał prawidłowej oceny okoliczności sprawy, w szczególności wyjaśnień przedstawionych przez skarżącą dotyczących stwierdzonych naruszeń. Przedstawiona argumentacja poparta złożonymi dokumentami potwierdza, że w sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 kwietnia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 400 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga nie podlega uwzględnieniu, gdyż przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola sądowa nie wykazała, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm. - dalej w skrócie jako "u.t.d."), która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości do 1 000 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, nie jest uzależniona od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy wykonującego przewóz w imieniu przedsiębiorcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne ustalono w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku. Oznacza to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do u.t.d.
W niniejszej sprawie, w trakcie przeprowadzonej przez pracowników inspekcji transportu drogowego w dniu 13 lutego 2024 r. kontroli drogowej pojazdu członowego, którym wykonywany był krajowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz skarżącej spółki (przedsiębiorstwa), na podstawie danych z karty kierowcy stwierdzono, że kierowca - N. D. w dniach: 3 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa zakończenia dziennego okresu pracy; 4 i 5 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy; 6 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia dziennego okresu pracy; 10 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa zakończenia dziennego okresu pracy, 11 lutego 2024 r. nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących symbolu państwa rozpoczęcia dziennego okresu pracy. Jednocześnie też kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od rejestrowania ww. danych.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwalifikacji ww. 8 naruszeń polegających na niewprowadzeniu przez kierowcę symbolu państwa, w którym rozpoczął i/lub zakończył dzienny okres pracy, tj. naruszenia wskazanego pod poz. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., określonego jako "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis".
W zakresie opisanego naruszenia skarżąca wskazywała, że naruszenie to, co wynika z kolumny 4 załącznika nr 3 do u.t.d. zostało – na podstawie załącznika I do rozporządzenia 2016/403 – zaliczone do grupy naruszeń sklasyfikowanych pod pozycją 2.17 o wadze BPN (bardzo poważne naruszenie), natomiast pod pozycją 2.17 z załącznika I do rozporządzenia 2016/403 wskazane jest naruszenie: "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach", które dotyczy naruszeń, o których mowa w art. 34 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, podczas gdy obowiązek wprowadzania w tachografie cyfrowym symboli państw, w których kierowca rozpoczyna i kończy dzienny okres pracy wynika z art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014, a jednocześnie naruszenie opisane w ww. art. 34 ust. 7 sklasyfikowane jest w grupie naruszeń "Przedstawienie informacji" z powołaniem pozycji 2.23. z załącznika I do rozporządzenia 2016/403 ("Zapisy nie zawierają symboli państw, w których rozpoczął się i zakończył dzienny okres pracy kierowcy"), którego waga została określona jako PN (poważne naruszenie). Z tego też powodu – w ocenie skarżącej - przypadki braku deklaracji państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - nie mogą być kwalifikowane jako naruszenie z I.p. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie Sądu prezentowanego w sprawie stanowiska skarżącej nie można podzielić.
W kontekście określenia wagi naruszenia należy wskazać, że prawdą jest, iż w załączniku nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403 umieszczona została Grupa naruszeń przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (tachograf). W ww. grupie naruszeń dokonano podziału na naruszenia: Instalacja tachografu, Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki, Przedstawienie informacji, Wadliwe działanie.
Poz. 2.17 załącznika nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403, do której odnosi się sporne w sprawie naruszenie z poz. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. - opisane jest jako "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach" i zakwalifikowane do grupy naruszeń "Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki". Natomiast powołana przez skarżącego poz. 2.23 załącznika nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403 odnosi się do poz. 7.12 załącznika nr 1 do u.t.d., a nie załącznika nr 3 do u.t.d. i została opisana jako naruszenie polegające na tym, że "Zapisy nie zawierają symboli państw, w których rozpoczął się i zakończył dzienny okres pracy kierowcy" i zakwalifikowane do grupy naruszeń "Przedstawienie informacji".
Odnotować należy, że w załączniku nr I do rozporządzenia 2016/403 waga naruszeń ukształtowana została inaczej niż na gruncie przepisów u.t.d. W przypadku naruszenia 6.3.8 z załącznika nr 3 jest ona identyczna z poz. 2.17 załącznika nr I do rozporządzenia 2016/403 i została określona jako bardzo poważne naruszenie (BPN). W odniesieniu do poz. 7.12 z załącznika nr 1 do u.t.d. wskazuje się również bardzo poważne naruszenie (BPN), ale adekwatna w tym zakresie pozycja 2.23 załącznika nr I do rozporządzenia 2016/403 określa wagę naruszenia w stopniu poważnym (PN).
W stanie faktycznym sprawy wskazana wyżej rozbieżność nie ma jednak znaczenia, ponieważ kwalifikacja spornego naruszenia została dokonana w oparciu o prawidłową podstawę prawną, tj. lp. 6.3.8 załącznika nr 3 w zw. z art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d., co do której nie ma rozbieżności w stosunku do odpowiadającej jej pozycji 2.17 w załączniku nr I do rozporządzenia 2016/403.
Ponadto co do zasady odniesienia zawarte w 4 kolumnie załącznika nr 3 nie mają żadnego wpływu na proces sankcjonowania naruszeń warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Kwestia określenia wagi poszczególnych naruszeń dokonana w rozporządzeniu 2016/403 nie jest bowiem przedmiotem postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, prowadzonego na gruncie przepisów u.t.d.
Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie 2016/403 dotyczy uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Dokonując zatem analizy treści załącznika nr 3 do u.t.d. należy wyraźnie rozdzielić niejako dwie funkcje tego załącznika. Pierwsza funkcja, związana z sankcjonowaniem stwierdzonych przez organy kontroli naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz funkcja druga, związana z oceną dobrej reputacji przewoźników drogowych, dokonywana przez właściwe organy licencyjne.
Nadto istotne znaczenie ma treść rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, bowiem do naruszeń jego przepisów odwołuje się załącznik nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403 (w poz. 2.17 odwołuje się do art. 34 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, natomiast w poz. 2.23 do art. 34 ust. 7 rozporządzenia nr 165/2014).
Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (dotyczy użytkowania kart kierowcy i wykresówek) - kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Z powyższego przepisu wynika zatem obowiązek kierowcy wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Następne ustępy art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 stanowią uszczegółowienie użytkowania wykresówek lub kart kierowcy z uwzględnieniem pojazdów wyposażonych w tachograf analogowy lub cyfrowy.
W myśl art. 34 ust. 3 tego rozporządzenia, jeżeli zaś w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b ppkt (ii), (iii) oraz (iv):
a) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki; lub
b) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf.
Państwa członkowskie nie nakładają na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich czynności w trakcie oddalenia się od pojazdu. Zgodnie zaś z ust. 5 lit. b ppkt (ii) art. 34 kierowcy obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów: pod symbolem grafika: "inna praca", która oznacza wszelkie czynności inne niż prowadzenie pojazdu, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 lit. a) dyrektywy 2002/15/WE, a także wszelkie prace wykonywane dla tego samego lub innego pracodawcy w sektorze transportowym lub poza nim. Stosownie do treści art. 3 lit. a pkt 1 ppkt v) dyrektywy 2002/15/WE czas pracy oznacza każdą inną pracę zmierzającą do zapewnienia bezpieczeństwa pojazdu, jego ładunku i pasażerów lub do wypełnienia ustawowych lub wykonawczych zobowiązań bezpośrednio związanych z trwającą operacją transportową, włącznie z nadzorowaniem załadunku i rozładunku, formalnościami administracyjnymi z policją, cłem, urzędnikami imigracyjnymi itd.
Z powyższych regulacji wynika zatem, że ustawowym obowiązkiem kierowcy, zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, jest wprowadzenie symbolu państwa po przekroczeniu granicy i jest to inna praca bezpośrednio związana z trwającą operacją transportową, w tym użytkowaniem karty kierowcy. Dlatego ustawodawca unijny w załączniku nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403 w grupie naruszeń "Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki" umieścił poz. 2.17 "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach". A zatem naruszenie z poz. 2.17 rozporządzenia 2016/403 odnosi się do nieprawidłowego użytkowania karty kierowcy, czyli niewprowadzenia wymaganych danych, w tym symbolu państwa. Z kolei umieszona w grupie naruszeń "Przedstawienie informacji" poz. 2.23 załącznika nr I pkt 2 do rozporządzenia 2016/403 - "Zapisy nie zawierają symboli państw, w których rozpoczął się i zakończył dzienny okres pracy kierowcy" dotyczy okazanych w toku kontroli dokumentów (wykresówki, wydruku z tachografu lub karty kierowcy), które nie zwierają wymaganych danych, w tym symbolu państwa).
Powyższe potwierdza prawidłowość zastosowania przez organ lp. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d. w 24 przypadkach stwierdzonych w niniejszej sprawie naruszeń. Zapis pkt 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. "Naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu" oraz poz. 6.3.8. "Niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy" są spójne z poz. 2.17 załącznika nr I do rozporządzenia 2016/403 "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych w stosownych przypadkach", znajdującą się w grupie naruszeń "Użytkowanie tachografu, karty kierowcy lub wykresówki" i są zakwalifikowane identycznie jako BPN.
Błędnie zatem skarżąca wskazuje na powiązanie literalnego brzmienia lp. 6.3.8 załącznika nr 3 u.t.d. z odniesieniem ujętym w kolumnie 4 załącznika nr 3 do u.t.d. do odpowiedniego zapisu załącznika nr I rozporządzenia 2016/403. Dla prawidłowego nałożenia kary pieniężnej za naruszenia opisane w poszczególnych lp. załącznika nr 3 do u.t.d. bez znaczenia są zapisy widniejące przy poszczególnych lp. naruszeń w kolumnie 4 tego załącznika. Podkreślenia wymaga, że organ w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. dokonuje subsumpcji stanu faktycznego z kontroli do normy prawnej, w szczególności do przepisu sankcyjnego z załącznika nr 3 do u.t.d. Wtórnym w stosunku do tego typu postępowania administracyjnego jest postępowanie dotyczące oceny dobrej reputacji przewoźnika drogowego, który dopuścił się popełnienia naruszenia lub naruszeń określonych w rozporządzeniu 2016/403, jeżeli zaistnieją podstawy do jego wszczęcia. Dopiero na etapie postępowania z zakresu dobrej reputacji przewoźnika drogowego następuje ocena wagi popełnionych naruszeń w oparciu o ich wykaz zawarty w rozporządzeniu 2016/403. Taką interpretację potwierdza art. 1 ust. 3 rozporządzenia 2016/403, w myśl którego państwa członkowskie uwzględniają informacje na temat poważnych naruszeń, o których mowa w ust. 1 i 2 przy przeprowadzaniu krajowego postępowania administracyjnego w sprawie oceny dobrej reputacji. Skoro więc kategoryzacja naruszeń pod kątem ich wagi (poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) określona rozporządzeniem 2016/403 wprowadzona została wyłącznie dla celów oceny utraty dobrej reputacji przez przedsiębiorców transportu drogowego lub zarządzającego transportem, to znaczenie może mieć tylko w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 7d ust. 1a u.t.d.
Prezentowane stanowisko zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2025 r. (sygn. akt III SA/Łd 637/24) i Sąd – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – argumentację te przyjmuje jako własną (por. także wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 254/24).
Mając zatem ustalony w sprawie stan faktyczny należało stwierdzić, że kontrolowany kierowca w 8 przypadkach w okresie od 3 do 11 lutego 2024 r. nie wprowadzał na karcie kierowcy symbolu państwa miejsca rozpoczęcia i/lub zakończenia dziennego okresu pracy. Z brzmienia załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że wskazane naruszenia mogą być sankcjonowane jedynie na podstawie lp. 6.3.8., którego treść wypełnia znamiona stwierdzonych naruszeń. Skoro ustawodawca krajowy skonstruował przepis sankcjonujący, którego literalne brzmienie jest jasne, niebudzące wątpliwości, to organ mógł nałożyć karę pieniężną jedynie w oparciu o ten przepis, dlatego też nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut strony skarżącej, że organ w sposób wadliwy wymierzył karę pieniężną za stwierdzone w przedmiotowej sprawie naruszenie lp. 6.3.8. załącznika nr 3 do u.t.d.
Zaznaczenia w tym miejscu wymaga także to, że celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. Podmiot ten zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 280/16 i z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3242/16). Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz drogowy z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu – wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze - organy prawidłowo rozważyły w rozpoznawanej sprawie tzw. przesłanki egzoneracyjne, określone w art. 92c u.t.d.
Należy podkreślić, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Należy pamiętać, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów o transporcie drogowym ma charakter obiektywny (czyli niezależny od jego winy czy subiektywnego przeświadczenia o rzeczywistym stanie rzeczy), a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Wyjątkiem jedynie od tej zasady jest sytuacja, w której przedsiębiorca, przy pomocy dostępnych mu środków dowodowych, w sposób niezbity wykaże, iż nastąpiły wymienione w art. 92c ust. 1 u.t.d. okoliczności egzoneracyjne (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 365/16). Przyjąć zatem należy, że nie wystarczy samo wykazanie braku winy przedsiębiorstwa, lecz wymagane jest pozytywnie udowodnione podjęcia wszelkich niezbędnych i możliwych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie organy trafnie oceniły, że nie występowały okoliczności zwalniające skarżącą od odpowiedzialności. Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone, lecz ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w przytoczonych wyżej przepisach ustawy spoczywa na przedsiębiorcy (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08; z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 936/09; z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 4/09; z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 140/10; z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 258/10 czy z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 404/10). Na skarżącej zatem spoczywał ciężar wykazania, że dołożyła należytej staranności organizując przewóz i nie miała wpływu na naruszenia prawa przez kierowcę.
W tym kontekście skarżąca akcentowała, że kierowcy w jej przedsiębiorstwie, przed przystąpieniem do wykonywania swoich obowiązków, przechodzą szkolenie, które swoim zakresem obejmuje m.in. obsługę i zasady używania tachografu, ponadto otrzymują podręcznik dla kierowcy, którego poszczególne rozdziały zostały poświęcone zagadnieniom związanym z czasem pracy kierowcy oraz obsługą tachografu, zaś w przedsiębiorstwie funkcjonuje komórka organizacyjna prowadząca ewidencję oraz sprawująca nadzór nad czasem pracy kierowców, w tym poprzez terminowe pobieranie danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców; przetwarzanie uzyskanych danych z wykorzystaniem specjalnego oprogramowania; opracowanie/wydruk naruszeń oraz bieżące przekazywanie informacji i raportów upoważnionym osobom. Twierdzenie to zostało poparte załączoną do akt kopią "Podręcznika dla kierowców" oraz podpisaną w dniu 23 października 2023 r. przez kierowcę – N. D. kartą uczestniczenia w poszczególnych tematycznie szkoleniach m.in. w zakresie "obsługi tachografu".
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą argumentacja na okoliczność wystąpienia przesłanek zwalniających ją z odpowiedzialności na podstawie art. 92c u.t.d., nie mogła zostać – jak stwierdziły to organy – uznana za wystarczającą i przekonującą do przyjęcia, iż w istocie skarżąca dołożyła należytej staranności, jakiej można byłoby się spodziewać od profesjonalnego przedsiębiorcy transportowego. Zwrócić należy uwagę, że właściwa organizacja i dyscyplina pracy obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników, ale obejmuje ona bowiem przede wszystkim stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, umożliwiający wykrywanie popełnionych przez nich naruszeń przepisów oraz stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję na wykryte nieprawidłowości (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 219/23). To do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa, dlatego za niewystarczające należy w tym zakresie uznać jedynie przeszkolenie kierowców, czy zapoznanie ich z regulaminem. Konieczny jest bowiem stały i bieżący nadzór nad przestrzeganiem tych zasad i ewentualne wdrożenie w tym zakresie stosowanych rozwiązań (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 271/21). W ocenie Sądu przywołane zatem wyjaśnienia skarżącej odnośnie zrealizowanych wobec kierowcy szkoleń czy wyposażenia kierowcy w odpowiednie materiały informacyjne nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności w przedmiotowej sprawie. Zaznaczenia wymaga, że pomimo funkcjonowania w przedsiębiorstwie skarżącej spółki wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej zajmującej się m.in. pobieraniem danych z kart kierowców i tachografów, to jednak nie zostały wychwycone ośmiokrotne nieprawidłowości w wypełnianiu przez ww. kierowcę karty kierowcy w okresie od 3 do 11 lutego 2024 r. Jak słusznie zatem zwrócił uwagę organ I instancji "pomimo pobierania danych z karty kierowcy żaden z przedstawicieli spółki nie zwrócił kierowcy uwagi, że nie wykonuje wymaganych wpisów manualnych", co świadczy w istocie o braku należytego (bieżącego i wnikliwego) nadzoru przedsiębiorstwa nad pracą kierowców i wypełnianiem przez nich obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym. Co więcej, sam kierowca N. D., przesłuchiwany jako świadek i pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 k.k.), wskazał, że przedsiębiorca ani nikt przez niego upoważniony nie przeszkolił go z zakresu czasu pracy kierowcy, jak i obsługi tachografu, a w szczególności wykonywania wpisów manualnych zakończenia lub rozpoczęcia pracy (dziennej aktywności), a jedyna wiedzę z tego zakresu nabył prywatnie od innego kierowcy, a pomimo pobierania danych z karty kierowcy żaden z przedstawicieli spółki nie zwrócił mu uwagi, że nie wykonuje wymaganych wpisów manualnych, które świadczą o rozpoczęciu i zakończeniu jego pracy (vide: protokół przesłuchania świadka z dnia 13 lutego 2024 r. – 42-44 akt administracyjnych). Oświadczenie to dodatkowo też potwierdza istniejące w przedsiębiorstwie nieprawidłowości w organizacji kontroli i bieżącego nadzoru pracy kierowców.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy w sposób należyty wyjaśniły stan faktyczny sprawy oraz rozpatrzyły i oceniły zgromadzony materiał dowodowy w sprawie pod kątem zaistnienia okoliczności wyłączających wobec skarżącej odpowiedzialność przewoźnika w świetle art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Tym samym też – wbrew zarzutom skargi - w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.