III SA/Gd 540/26

III SA/Gd 540/26 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 14 kwietnia 2026 r., nr 0003/P/BDSPB11/WDP/26 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. N. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 14 kwietnia 2026 r. (nr 0003/P/BDSPB11/WDP/26) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 7 marca 2026 r., w toku wszczętego z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych w ramach uchylonej decyzji nr OR16/00364/20 z dnia 9 czerwca 2020 r., A. N. wystąpiła do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z wnioskiem o zawieszenie postępowania.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała na toczące się postępowania w sądzie administracyjnym w sprawie ze skargi na decyzję nr 328/2025 z dnia 12 grudnia 2025 r. o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania pomocy, w sprawie skargi na postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa nr 317/2026 z dnia 23 lutego 2026 r. - utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty drugiej raty pomocy, w sprawie skargi na postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr 273/2025 z dnia 5 listopada 2025 r. - utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczącego sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji o odmowie przyznania pomocy.
Zdaniem wnioskodawczyni, rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od prawomocnego orzeczenia sądów administracyjnych.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2026 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni odmówił zawieszenia postępowania.
Pismem z dnia 18 kwietnia 2026 r. A. N. wystąpiła ze skargą do sądu administracyjnego na postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1. art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 - zwanej w skrócie: "k.p.a."), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że rozstrzygnięcie spraw toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie stanowi zagadnienia wstępnego;
2. art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz pominięcie istotnych okoliczności;
3. zasady zaufania obywatela do państwa i prawa poprzez prowadzenie równoległych postępowań mogących prowadzić do sprzecznych rozstrzygnięć;
4. art. 124 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie postanowienia.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że organ błędnie przyjął, iż wynik postępowań sądowoadministracyjnych nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Tymczasem rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w sprawie decyzji o odmowie przyznania pomocy, odmowie wypłaty drugiej raty oraz innych rozstrzygnięć związanych z realizacją operacji ma bezpośredni wpływ na ocenę czy środki wypłacone skarżącej były nienależne. W przypadku uchylenia tych decyzji przez sąd administracyjny, podstawa prowadzenia postępowania o zwrot środków może odpaść lub ulec istotnej zmianie. W konsekwencji istnieje bezpośrednia zależność pomiędzy rozstrzygnięciem spraw sądowych a postępowaniem.
Prowadzenie postępowania o zwrot środków równolegle z postępowaniami sądowymi stwarza realne ryzyko wydania sprzecznych rozstrzygnięć. Możliwa jest sytuacja, w której organ nakaże zwrot środków, a następnie sąd uchyli decyzję stanowiącą podstawę tego żądania. Taki stan rzeczy narusza zasady racjonalności postępowania oraz pewności prawa.
Skarżąca podkreśliła, że postępowanie trwa od 2019 r., a organ przez lata weryfikował inwestycję, przeprowadził kontrolę i wypłacił pierwszą ratę pomocy. Dopiero po upływie wielu lat organ zakwestionował zasadność przyznania pomocy i jednocześnie odmówił zawieszenia postępowania, pomimo toczących się postępowań sądowych. Takie działanie narusza zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę proporcjonalności.
Organ ograniczył się ponadto do ogólnikowego stwierdzenia, że orzeczenie sądu administracyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego, nie odnosząc się do konkretnych okoliczności sprawy. Nie przeprowadzono analizy wpływu rozstrzygnięć sądowych na niniejsze postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł jej odrzucenie z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie nie podlega zaskarżaniu do sądu administracyjnego, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, przekazał skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2026 r. (sygn. akt V SA/Wa 1586/26) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. art. 58 § 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1).
Mając na uwadze przedmiot skargi wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Zaprezentowane wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w wymienionym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła postanowienie organu administracji publicznej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego. Wskazania zatem wymaga, że orzeczenie w tym przedmiocie jest postanowieniem wydanym w toku postępowania, które nie kończy postępowania ani też nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zatem, aby można było je zaskarżyć do sądu administracyjnego – w świetle powołanego art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - konieczne jest odnalezienie normy prawnej, która pozwala na złożenie zażalenia. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., "na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi.". Do dnia 10 kwietnia 2011 r. przepis art. 101 § 3 k.p.a. miał brzmienie: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie", w związku z czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano dopuszczalność zażalenia na wszystkie cztery rodzaje postanowień w przedmiocie zawieszenia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 maja 2000 r., OPS 4/00, publ. ONSA 2000, Nr 4, poz. 137). W wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r., treść art. 101 § 3 k.p.a. uległa zmianie i w obecnym stanie prawnym przepis ten ma następujące brzmienie: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Aktualną treść art. 101 § 3 k.p.a. należy zatem odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w analizowanym przepisie posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 k.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne a jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2026 r., sygn. akt III OSK 951/26). Zgodnie z zasadą szybkości postępowania – wynikającą z art. 12 k.p.a. – organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady więc postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Uzasadnione jest zatem wyłączenie możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tamują biegu postępowania administracyjnego. Strona niezadowolona ze wskazanych rozstrzygnięć nie zostaje pozbawiona jednak możliwości ich kontroli, gdyż – na podstawie art. 142 k.p.a. – może je kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 października 2025 r. IV SA/Wa 1606/25).
Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w żaden sposób nie tamuje dalszej możliwości prowadzenia postępowania zamierzającego do wydania merytorycznego w sprawie orzeczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (por. postanowienia NSA: z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 933/17; z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 3035/17; z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1052/16) przyjmuje się, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na orzeczenie, które tamuje postępowanie administracyjne, bowiem na takie postanowienie służy zażalenie (art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżone w sprawie postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącego, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).