Pełny tekst orzeczenia III SA/Gd 364/23

III SA/Gd 364/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OZ 521/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 200 ust. 7, art. 202 ust. 1, art. 203, art. 209 ust. 10
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. (nr SK/2022/2) Rektor Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku (dalej także jako: "organ" lub "Rektor AWFiS") – działając na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. 2022 r., poz. 574 ze zm. – dalej jako: "p.s.w.n."), art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), § 26 ust. 1 i 3 Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS z dnia 25 września 2019 r. (tj. stanowiący załącznik nr 1 do Uchwały Senatu AWFiS nr 38 z dnia 7 kwietnia 2022 r. - dalej jako: "Regulamin Szkoły Doktorskiej"), art. 77¹ ust. 1-3 Statutu AWFiS z dnia 19 czerwca 2019 r. (t.j. stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Senatu AWFiS nr 76 z dnia 21 grudnia 2022 r. - dalej jako "Statut AWFiS"), § 5 pkt 4 zarządzenia Rektora AWFiS nr 117/2022 z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie określenia kompetencji osób powołanych do pełnienia funkcji kierowniczych w AWFiS, w tym kompetencji do rozstrzygania indywidualnych sprawach studentów na zasadach określonych w Regulaminie Studiów, oraz określenia właściwości poszczególnych jednostek organizacyjnych do przyjmowania odwołań (dalej jako "zarządzenie Rektora AWFiS") - skreślił A.M. (dalej także zwanego: "skarżącym", "stroną" lub "doktorantem") z listy doktorantów w Szkole Doktorskiej AWFiS w G., z powodu niewywiązania się z obowiązków określonych w Regulaminie Szkoły Doktorskiej AWFiS.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 203 p.s.w.n. doktorant podlega skreśleniu z listy doktorantów w przypadku: 1) negatywnego wyniku oceny śródokresowej; 2) niezłożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidualnym planie badawczym; 3) rezygnacji z kształcenia (ust. 1), natomiast doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku: 1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej; 2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 (ust. 2). Z kolei przepis art. 207 ust. 1 i 2 p.s.w.n. stanowi, że doktorant jest obowiązany do postępowania zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej oraz do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego.
Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS, obowiązki doktoranta określa ustawa, przy czym doktorant ma również obowiązek postępowania zgodnie z treścią ślubowania, Regulaminem oraz zasadami etyki naukowej. W § 16 Regulaminu Szkoły Doktorskiej zostało określone, że doktorant w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami opracowuje indywidualny plan badawczy i przedstawia go Dyrektorowi na zasadach określonych w ustawie i w załączniku nr 1 do Regulaminu. Przepis art. 202 ust. 1 p.s.w.n. stanowi, że doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia. W przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora.
Organ stwierdził, że w myśl powołanych przepisów doktorant Szkoły Doktorskiej AWFiS jest obowiązany w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej AWFiS opracować indywidualny plan badawczy i przedstawić go Dyrektorowi Szkoły Doktorskiej wraz z podpisem promotora zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS.
Organ wskazał, ze stosownie do § 26 ust. 1 Regulaminu Szkoły Doktorskiej skreślenie z listy doktorantów następuje w przypadkach i na zasadach określonych w ustawie. Natomiast na podstawie § 5 pkt 4 zarządzenia Rektora AWFiS, do kompetencji Dyrektora Szkoły Doktorskiej AWFiS należy wydawanie decyzji, o których mowa w art. 77¹ ust. 1 i 2 Statutu AWFiS, tj. decyzji administracyjnych rozstrzygających indywidualne sprawy doktorantów oraz wydawania decyzji w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Organ wyjaśnił, że w dniu 8 grudnia 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia A. M. z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej AWFiS na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. oraz § 26 ust. 1 Regulaminu Szkoły Doktorskiej, podając jako przyczynę wszczęcia postępowania niewywiązywanie się przez doktoranta z obowiązków określonych w Regulaminie Szkoły Doktorskiej AWFiS, o których mowa w przepisie art. 202 ust. 1 p.s.w.n., tj. braku opracowania indywidualnego planu badawczego w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej AWFiS oraz przedłożenia tego planu Dyrektorowi Szkoły Doktorskiej wraz z podpisem promotora zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS.
Powyższe zawiadomienie doręczono doktorantowi w dniu 27 grudnia 2022 r., który został pouczony, że w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia może zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i zgromadzonych materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także, że po upływie tego terminu zostanie wydane rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2023 r., skierowanym do Przewodniczącego Rady Naukowej AWFiS - Prorektora ds. Nauki, doktorant wniósł o zmianę promotora poprzez powołanie w miejsce dotychczasowego promotora dra hab. P. G. (prof. AWFiS), nowego promotora w osobie dra hab. W. G. (prof. UG) oraz promotora pomocniczego w osobie dra hab. A. M. (prof. UG). W związku z wnioskiem doktoranta o zmianę promotora, organ uznał za istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podjęcie przez Radę Naukową AWFiS uchwały w przedmiocie zmiany promotora, która na posiedzeniu w dniu 16 lutego 2023 r. podjęła uchwałę nr 2 w przedmiocie odmowy zmiany promotora rozprawy doktorskiej A. M.
Pismem z dnia 21 lutego 2023 r. organ zawiadomił doktoranta o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej AWFiS, informując go jednocześnie, że Rada w dniu 16 lutego 2023 r. w drodze uchwały odmówiła zmiany promotora. Organ w zawiadomieniu poinformował doktoranta, że przysługuje mu uprawnienie wynikające z art. 10 k.p.a. w zakresie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zawiadomienie zostało doręczone doktorantowi w dniu 13 marca 2023 r., a doktorant po otrzymaniu zawiadomienia nie złożył dalszych wniosków.
Organ wskazał, że A. M. jest doktorantem II roku studiów doktoranckich w Szkole Doktorskiej AWFiS. Doktorant rozpoczął kształcenie w Szkole Doktorskiej w dniu 1 października 2021 r.
Organ wyjaśnił, że w dniu 16 listopada 2022 r. Dyrektor Szkoły Doktorskiej AWFiS skierował do doktorantów I roku studiów w Szkole Doktorskiej wiadomość e-mail, informując że doktoranci, którzy nie złożyli dotychczas Indywidualnego Planu Badawczego (w skrócie "IPB"), zobowiązani są to zrobić do dnia 20 listopada 2022 r., pod rygorem wszczęcia procedury skreślenia z listy doktorantów.
Doktorant A. M. w dniu 15 listopada 2022 r. przesłał drogą mailową do promotora dra hab. P. G. plan badawczy przyszłej rozprawy doktorskiej pt. "[...]" datowany na dzień 30 września 2022 r. W odpowiedzi na złożony przez doktoranta plan badawczy promotor w zwrotnej wiadomości e-mail z dnia 15 listopada 2022 r. wskazał, że otrzymał od doktoranta z półtoramiesięcznym opóźnieniem plan badawczy przyszłej rozprawy doktorskiej. Ponadto promotor wskazał, że przesłany plan różni się od planu pierwotnie konsultowanego i zatwierdzonego przez niego w 2020 r. oraz wezwał doktoranta do wyjaśnienia zaistniałej zmiany, tj. dlaczego i w jakich fragmentach projekt został zmieniony. Promotor zwrócił doktorantowi również uwagę, że ten nie dostarczył dotychczas promotorowi jakiejkolwiek wersji projektu planu badawczego bez wcześniejszej akceptacji promotora.
W wiadomości e-mail z dnia 3 grudnia 2022 r. promotor dr hab. P. G. wydał negatywną ocenę przedstawionego przez doktoranta Indywidualnego Planu Badawczego pt. "[...]". Promotor w ocenie stwierdził w stosunku do przedłożonego Indywidualnego Plany Badawczego, że:
1/ w zakresie "Zgodność proponowanej problematyki badawczej z dyscypliną nauk o kultury fizycznej" - w obecnej formie problematyczny i raczej minimalny;
2/ w zakresie "Wpływu realizacji projektu badawczego na jej rozwój nauk o kulturze fizycznej" - minimalny, niedostateczny;
3/ w zakresie "Analiza problemu w oparciu o obecny stan wiedzy w obszarze badań" - brak;
4/ w zakresie "Stan badań" - analizy właściwie brak. Należałoby zrobić dokładną bibliometrię, żadnego w tym zakresie postępu;
5/ w zakresie "Cel pracy" - cel pracy zdefiniowany przez doktoranta jako: zrekonstruowanie pełnego obrazu pojmowania cielesności przez starożytnych Greków. Praca ma spowodować również rozbudowanie recepcji myśli antycznej na rzeczywistość. Wzbogacenie wiedzy na temat realnego wpływu cywilizacji greckiej na współczesne społeczeństwo i świat to cel dalekosiężny, ale obligatoryjny dla znawcy tej problematyki. Tak skonstruowany cel pracy jest mało transparentny;
6/ w zakresie "Założenia metodologiczne" - brak;
7/ w zakresie "Problem badawczy" - brak jednoznacznego określenia;
8/ w zakresie "Hipotezy badawcze" - brak;
9/ w zakresie "Metody i techniki badawcze" - brak;
10/ w zakresie "Spis treści" - komponenty przyszłej pracy nie uwzględniają aktywności ruchowej w typowej dla nauk o kulturze fizycznej koncepcji co oddala problem badawczy od nauk o kulturze fizycznej;
11/ w zakresie "Harmonogram badań w latach 2021-2022" - w harmonogramie badań doktorant pisze, że dokonał następujących prac: koncepcja pracy doktorskiej, analiza literatury przedmiotu, określenie celu badań, dobór i selekcja źródeł pisanych, opracowanie rozdziałów 1, 2. Jednakże brak jest realnych dowodów o postępach w tym zakresie;
12/ w zakresie "Wykaz literatury" - skromny, jak na deklarowany długi okres poszukiwań.
Organ zaznaczył, że w mailu z dnia 5 grudnia 2022 r. doktorant nie zgodził się z oceną IPB, ustosunkowując się do poszczególnych elementów oceny wystawionej przez promotora.
W związku z powyższym – jak wskazano w uzasadnieniu - organ ustalił, że doktorant nie złożył dotychczas Dyrektorowi Szkoły Doktorskiej zatwierdzonego przez promotora planu badawczego przyszłej rozprawy doktorskiej, podczas gdy 12-miesięczny termin na złożenie planu badawczego, uzgodnionego z promotorem, upłynął w dniu 30 września 2022 r.
W ocenie organu doktorant nie wywiązał się z obowiązków określonych w Regulaminie Szkoły Doktorskiej AWFiS, o których mowa w art. 202 ust. 1 p.s.w.n., tj. nie dostarczył opracowania IPB w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej AWFiS oraz nie przedłożył tego planu Dyrektorowi Szkoły Doktorskiej wraz z podpisem promotora, zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS.
W związku z tym, w ocenie Rektora AWFiS, zaszła podstawa do skreślenia A. M. z listy doktorantów w Szkole Doktorskiej AWFiS, o której mowa § 26 ust. 1 Regulaminu Szkoły Doktorskiej oraz art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n.
A. M. zaskarżył ww. decyzję Rektora AWFiS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że obecne problemy są poniekąd skutkiem sprawy z 2020 r., gdy na złożoną przez niego skargę tutejszy Sąd uchylił decyzję Rektora w sprawie odmowy przyjęcia jego do Szkoły Doktorskiej, jednakże końcowo został przyjęty na rok 2021/2022, lecz od samego początku słyszał między wierszami różnego rodzaju niemiłe komentarze i zgryźliwości ze strony promotora i dyrektora Szkoły.
Skarżący wskazał, że jego skreślenie z listy doktorantów zostało oparte m.in. na art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., zgodnie z którym doktorant "może zostać" skreślony jeśli w ciągu 12 miesięcy od dnia podjęcia studiów nie dostarczy Indywidualnego Planu Badawczego, zaś w sprawie – jak podkreślił - zaistniały pewne dość istotne okoliczności, o których od początku wiedziały osoby postulujące jego skreślenie.
Skarżący wyjaśnił, że jego rocznik liczył 5 osób łącznie z nim i łącznie z nim na pewno 4 osoby nie wywiązały się z ustawowego obowiązku dostarczenia ww. planu w ciągu 12 miesięcy. Wszyscy pozostali doktoranci oddali IPB w listopadzie 2022 r., ponieważ byli w stanie porozumieć się ze swoimi promotorami, natomiast skarżący - mimo wielokrotnych próśb - nie mógł doprosić się u swojego promotora dra hab. P. G. poświęcenia nawet 15 min. jego "cennego czasu". W związku z tym 14 listopada 2022 r. pojechał na uczelnię zapytać co ma zrobić w takiej sytuacji, ponieważ czuł się bezradny, a był przymuszony terminem (w międzyczasie bowiem w dniu 8 listopada 2022 r. otrzymał telefon z ponagleniem pod rygorem skreślenia). Otrzymał poradę, aby dostarczyć to co ma, aby leżało do podpisania/ewentualnych poprawek promotora. Jednakże w dniu 15 listopada 2022 r., po telefonicznym kontakcie z promotorem, okazało się, że ten nie pochwalił pozostawienia IPB w Biurze Spraw Doktorantów i kazał nadesłać go mailowo, co skarżący uczynił otrzymując w tym samym dniu odpowiedź od promotora. W ocenie skarżącego ten mail miał charakter "podkładki" dla promotora, bowiem – jak wskazał skarżący - dostarczony IPB był przerobioną przez niego (między czerwcem-wrześniem 2022 r.), wersją pierwotnego "projektu naukowego" dostarczonego przy rekrutacji w 2020 i 2021 r. i dlatego zgodnie z prawdą na okładce IPB była data wrześniowa. Zachowanie zatem promotora skarżący odbiera jako zrzucenie na niego winy za brak należytej opieki promotorskiej.
Skarżący wyjaśnił, że z promotorem rozmawiał na temat zawężenia tematyki pracy, a ten wyraził na to zgodę w dniu 27 maja 2022 r. Podkreślił, że nigdy nie dokonałby tak ważnej zmiany bez wiedzy promotora, dlatego nie wie dlaczego promotor napisał, że zrobił coś bez jego wiedzy.
Wskazał też, że za radą kandydata na nowego promotora w dniu 17 listopada 2022 r. napisał bardzo życzliwego maila z odpowiedzią do prof. G., który niestety nie załagodził sytuacji. Wyjaśnił także, że decyzja o przeniesieniu do innej Szkoły Doktorskiej wynikała z przekazanej mu w dniu 16 listopada 2022 r. telefonicznie "przyjacielskiej rady" Dyrektora Szkoły Doktorskiej, która była dla niego sygnałem, że "musi uciekać z AWFiS" i dlatego jak najszybciej podjął stosowne kroki, aby przenieść się na UMCS w L. Dyrektor Szkoły Doktorskiej z UMCS przekazał mu konkretne wymogi formalne i jego przeniesienie było prawie gotowe. Dyrektor Szkoły Doktorskiej na AWFiS napisał mu pozytywną opinię i przesłał ustalone dokumenty, ale też w dniu 3 grudnia 2022 r. poinformował Dyrektora Szkoły Doktorskiej z UMCS, że rozpoczyna się procedura skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Jednocześnie też w tym czasie aktualny promotor skarżącego (dr hab. P. G.) skontaktował się z kandydatem na nowego promotora skarżącego z L., który w rezultacie wycofał się z opieki promotorskiej.
W tym czasie również aktualny promotor (prof. G.) wydał negatywną opinię co do IPB skarżącego informując, że z uwagi na fakt deklarowanego przez doktoranta zamiaru zmiany szkoły doktorskiej i promotora ograniczy się do oceny aktualnie przedstawionego projektu bez uwag co do działań w zakresie uzupełnień i poprawy. Skarżący stwierdził, że jego promotor nie tylko zablokował mu możliwość pokojowego pożegnania się ale nie wyznaczył też kierunku poprawy wskazanych błędów. W ocenie skarżącego wskazane powody odrzucenia IPB są niemerytoryczne i niezgodne z Regulaminem Szkoły Doktorskiej.
Opisując relacje z promotorem skarżący podkreślił, że w ciągu całego I roku studiów notorycznie nie mógł skontaktować się z promotorem w celu uzyskania pomocy w pisaniu pracy. Prof. G. pracuje na ok. 3 uczelniach w związku z tym w G. bywa ok. 3 dni co dwa tygodnie. Brak kontaktu z promotorem wymuszał na skarżącym poszukiwanie rozpaczliwych rozwiązań (np. szukanie profesora w akademiku lub przychodzenie w przerwach między jego zajęciami). Wynikało to z faktu, że prof. G. rzadko odbierał telefon, szczątkowo odpisywał na smsy i nie oddzwaniał; nie stawiał się na umówione spotkania o czasie (spóźniony czasem nawet o 2 godziny) lub je odwoływał lub nie było z nim kontaktu; ciągle odkładał pilne sprawy na później. Po 6 latach znajomości często mylił imię skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że promotor stawiał go w bardzo trudnych sytuacjach życiowych dzwoniąc na dzień lub kilka dni przed ważnym wydarzeniem i wymuszając posłuszeństwo i wykonywanie zlecanych zadań i nie interesowało go przy tym, że tydzień wcześniej urodziło się mu dziecko. W takiej sytuacji, przez ciągły stres połączony z bezsilnością, powoli zamykał się na otoczenie. Prawie rozpadło się jego małżeństwo i rodzina, ponieważ "lojalność" względem promotora musiały być na pierwszym miejscu. Momentem krytycznym w tym wszystkim był dzień, kiedy po wielu prośbach miał otrzymać długo wyczekiwane materiały do pracy doktorskiej, jednak otrzymał podręcznik do liceum (nota bene autorstwa jego wykładowców). Nie wiedział w tej sytuacji co mam robić i do kogo się zwrócić, więc postanowił pracować na własną rękę. Wskazał również, że jego promotor próbował wymusić na nim zmianę tematyki badawczej i zakazał publikowania artykułów na własną rękę mówiąc, że ma z nim "pisać artykuły". W wyniku tego wszystkiego skarżący wpadł w depresję stwierdzoną u niego we wrześniu 2022 r. (czyli na 2 miesiące przed całą sprawą), co wskazuje wystawione przez lekarza zaświadczenie, które załączył do skargi. Wyjaśnił, że od tego czasu aż do teraz regularnie przyjmuje leki, a jego stan zdrowia poprawia się dzięki pomocy specjalistów.
Zaznaczył, że zgodnie z art. 202 ust. 1 p.s.w.n. doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy, natomiast prof. G. nie wywiązywał się z ustawowego obowiązku, o czym skarżący informował też Dyrektora Szkoły Doktorskiej AWFiS.
Niezależnie od powyższego skarżący wskazał także na wszystkie znane mu uchybienia w Szkole Doktorskiej AWFiS, o których wiedział Dyrektor, lecz postępował niezgodnie z m.in. Regulaminem - 1/ nieumieszczony w Regulaminie termin złożenia planu; 2/ niezgodności z Programem Kształcenia oferowanym przez Szkołę (nie zgadza się oferowany przez Szkołę przedmiot "Metodologia badań naukowych" z przedmiotem prowadzonym przez prof. G. "Metodologia badań społecznych"; doktoranci zmuszani byli do uczestniczenia w zdecydowanie większej ilości zajęć niż było to określone w programie, przy czym zajęcia były prowadzone w języku angielskim dla obcojęzycznych studentów podyplomowych; plan był często zmieniany w trakcie roku na szybko i z pominięciem nawet tygodnia czasu; siatka godzinowa przewidziana w semestrze zimowym 2022 r. dla II r. nie zgadza się; SzD wprowadza w błąd kandydatów do rekrutacji grafiką na stronie internetowej sugerującą pogodzenie dyscyplin takich, jak historia, socjologia, etc. z naukami o kulturze fizycznej, co może to skutkować brakiem zgody na otwarcie przewodu doktorskiego dla doktoranta; Dyrektor Szkoły Doktorskiej trzyma w gabinecie naostrzoną broń białą, którą wymachiwał na zajęciach zdalnych w rzeczonym gabinecie; Dyrektor nie respektuje ustawowych i regulaminowych terminów odpowiedzi na składane wnioski; Dyrektor odrzucił wniosek o przysługujący skarżącemu urlop wypoczynkowy z uwagi na "zajęcia dydaktyczne", a także dwukrotnie odrzucał wniosek o przyznanie mu należnego urlopu przysługującego na zasadach urlopu ojcowskiego, który ostatecznie - po wysłaniu oficjalnego pisma z interpretacją prawną zapisu ustawy od Krajowego Rzecznika Doktorantów – przyznał). Skarżący wskazał, że w wyniku działań Dyrektora działającego w porozumieniu z jego promotorem musiał szukać innej drogi rozwiązania problemu odrzuconego IPB. Znalazł kolejnego nowego promotora wraz z promotorem pomocniczym, którzy byli skłonni podjąć się opieki nad jego rozprawą. Jednakże aby nowy promotor mógł zaakceptować IPB najpierw musiałoby dojść do zmiany promotora, a do tego wymagana była zgoda Rady Naukowej AWFiS, która jednak odrzuciła ten wniosek. Zaznaczył, że zmiana promotora przez Radę Naukową AWFiS była jego "ostatnią deską ratunku" przed wszczęciem procedury skreślenia. Nowy promotor (w przeciwieństwie do prof. G.) planował dopracować ze z nim IBP, co pozwoliłoby mi na zmianę Szkoły Doktorskiej i kontynuowanie badań. Gdy prof. G. nie podpisał jednak IBP, to zablokował również możliwość przeniesienia ze względów formalnych. Skarżący nadmienił przy tym, że prof. G. zasiada w Radzie Naukowej AWFiS i głosował w sprawie zmiany jego promotora sam będąc stroną (aktualnym promotorem). W jego ocenie skorzystał ze swojej pozycji w celu zdyskredytowania jego osoby publicznie, co w znaczny sposób przyczyniło się do oddalenia wniosku przez Radę. Rada odrzuciła wniosek argumentując to tym, że tematyka dysertacji skarżącego nie jest związana z Nauką o Kulturze Fizycznej, co stoi w sprzeczności z wcześniejszym przyzwoleniem na napisanie takiej pracy pod kierunkiem prof. G.
Do skargi załączono plik dokumentów na potwierdzenie zawartych w niej wywodów.
W odpowiedzi na skargę Rektor AWFiS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując, że zarówno skarżący, jak i pozostali doktoranci z jego rocznika odbywający kształcenie w Szkole Doktorskiej otrzymali w 2022 r. możliwość późniejszego złożenia Indywidualnego Planu Badawczego, co zostało wprost wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora AWFiS. Organ stwierdził, że wyłącznie jednak skarżący nie uzyskał wymaganej akceptacji promotora. Ponadto w toku postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów skarżącemu umożliwiono złożenie wniosku o zmianę promotora, jednakże wniosek ten został rozstrzygnięty przez Radę Naukową AWFiS negatywnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję Rektora Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2023 r. w przedmiocie skreślenia go z listy doktorantów w Szkole Doktorskiej AWFiS w G. (z powodu niewywiązania się z obowiązków określonych w Regulaminie Szkoły Doktorskiej AWFiS).
Jak wskazano w kontrolowanym akcie podstawę prawną decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów stanowił art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.s.w.n.") oraz § 26 ust. 1 i 3 Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS, stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały Senatu AWFiS nr 38 z dnia 7 kwietnia 2022 r. (dalej także jako "Regulamin SzD AWFiS").
U podstaw skreślenia skarżącego z listy doktorantów legło – jak zaznaczył w uzasadnieniu decyzji organ – "nie złożenie dotychczas Dyrektorowi Szkoły Doktorskiej zatwierdzonego przez promotora planu badawczego przyszłej rozprawy doktorskiej, podczas gdy 12-miesięczny termin na złożenie planu badawczego, uzgodnionego z promotorem, upłynął w dniu 30 września 2022 r.", co sprawiło, że organ stwierdził, iż skarżący - "doktorant nie wywiązał się z obowiązków określonych w Regulaminie Szkoły Doktorskiej AWFiS, o których mowa w przepisie art. 202 ust. 1 p.s.w.n., tj. nie dostarczył opracowania indywidualnego planu badawczego w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej AWFiS oraz nie przedłożył tego planu Dyrektorowi Szkoły wraz z podpisem promotora, zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS".
Stosownie do treści art. 202 ust. 1 p.s.w.n. doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia, przy czym w przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora.
Z kolei przepisem traktującym o wydaniu decyzji w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów jest art. 203 ust. 3 p.s.w.n., w którym wskazano, że skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (analogiczna regulacja zawarta została w § 26 ust. 3 Regulaminu SzD AWFiS). Decyzję taką, zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy, wydaje co do zasady rektor, do którego zadań należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji zaskarżona decyzja – stosownie do art. 77¹ ust. 3 Statutu Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku – wydana została z upoważnienia Rektora AWFiS przez Dyrektora Szkoły Doktorskiej AWFiS.
Dla dopełnienia obrazu obowiązujących regulacji prawnych niezbędne jest jednak podkreślenie, że skreślenie z listy doktorantów uregulowane zostało na poziomie ustawowym jako obowiązkowe bądź fakultatywne.
Zgodnie bowiem z art. 203 ust. 1 p.s.w.n., doktoranta skreśla się z listy doktorantów m.in. w przypadku: 1) negatywnego wyniku oceny śródokresowej; 2) niezłożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidualnym planie badawczym; 3) rezygnacji z kształcenia; 4) niepodjęcia kształcenia; 5) naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 200 ust. 7 lub art. 209 ust. 10; 6) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia ze szkoły doktorskiej.
Z kolei jednak – stosownie do art. 203 ust. 2 p.s.w.n. - doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku: 1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej; 2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207.
Przepis art. 207 p.s.w.n. stanowi natomiast, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej (ust. 1), a także jest obowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego (ust. 2).
Podstawy skreślenia skarżącego z listy doktorantów w niniejszej sprawie miały charakter wyłącznie fakultatywny. Wydając zaskarżoną decyzję organ powołał się bowiem na art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n.
Sąd wskazuje, że użyte w art. 203 ust. 2 ustawy sformułowanie "doktorant może być skreślony" oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego.
W tym zakresie podkreślenia na wstępie wymaga, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ wydając w takiej sprawie rozstrzygnięcie prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne, jak też czy mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 p.s.w.n. (jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zatem sąd administracyjny weryfikuje, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do tzw. decyzji związanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno bowiem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, w szczególności w przypadku podejmowania rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, gdyż w takim przypadku organ tym bardziej obowiązany jest wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 1962/21).
Zapatrywania powyższe są istotne z tego względu, że w sprawie ze skargi na decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich sąd administracyjny nie może odnosić się do kwestii stricte naukowych, w tym dokonywać oceny, czy przedłożone opiekunowi naukowemu materiały zostały zasadnie uznane za spełniające czy też niespełniające wymogów stawianych publikacjom naukowym, względnie czy dokonania naukowe doktoranta rokowały złożenie rozprawy doktorskiej w niedalekiej przyszłości (por. wyrok WSA w Gdańsku: z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 554/20).
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że wydana w sprawie decyzja została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę Rektor AWFiS wydając zaskarżoną decyzję nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i istotnych dla jej rozpoznania i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Należy podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadzono wyłącznie do okoliczności rzucających negatywne światło na postawę skarżącego, ukierunkowanych na wskazanie naruszonych przez niego obowiązków, a ściśle mówiąc naruszenia przez niego powinności wynikających z art. 202 ust. 1 p.s.w.n. W uzasadnieniu wydanej decyzji brak jest natomiast jakiegokolwiek głębszego odniesienia się do stanowiska skarżącego oraz podnoszonej przez niego argumentacji w kontekście okoliczności zarzucanego mu naruszenia obowiązków określonych we wskazanym przepisie, tj. niedostarczenia opracowania indywidualnego planu badawczego w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej AWFiS oraz nie przedłożenia tego planu Dyrektorowi Szkoły wraz z podpisem promotora, zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS.
Przede wszystkim należy podkreślić – co zresztą jasno wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również przekazanych przez organ akt sprawy – że 12-miesięczny termin na opracowanie i złożenie indywidualnego planu badawczego przez doktorantów I roku Szkoły Doktorskiej AWFiS został decyzją Dyrektora SzD AWFiS "przedłużony" do dnia 20 listopada 2022 r. Skarżący niewątpliwie swój plan badawczy przyszłej pracy doktorskiej – tak jak inni doktoranci, którym to umożliwiono - złożył w "dodatkowym" terminie określonym przez Dyrektor SzD AWFiS, jednakże – na co wskazywał organ - nie przedłożył tego planu Dyrektorowi Szkoły wraz z jego zatwierdzeniem przez promotora, tj. z podpisem promotora, zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu Szkoły Doktorskiej AWFiS. W konsekwencji, co należy w sprawie podkreślić, nie można przyjmować, że sam aspekt "nieterminowości" złożenia przez skarżącego planu, tj. po upływie 12-miesięcznego terminu na jego złożenie (który zgodnie z ustawą upłynął w dniu 30 września 2022 r. – art. 202 ust. 1 p.s.w.n.), mógł zasadnie stanowić w okolicznościach niniejszej sprawy o podstawie do skreślenia skarżącego z listy doktorantów.
Przyjąć należało, że naruszenie w okolicznościach niniejszej sprawy powołanego przez organ art. 202 ust. 1 p.s.w.n. wiązało się w istocie z brakiem uzyskania akceptacji (uzgodnienia, zatwierdzenia) złożonego przez skarżącego projektu pracy badawczej - indywidualnego planu badawczego pt. "[...]" - przez jego promotora, tj. z niepodpisaniem przez promotora dra hab. P. G. (prof. AWFiS) przedstawionego mu w dniu 15 listopada 2022 r. indywidualnego planu badawczego skarżącego (zgodnie z wymogiem § 2 załącznika nr 1 do Regulamin SzD AWFiS).
W tym jednak kontekście, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, że z decyzji nie wynika bowiem, iż w sprawie rozważony został wszechstronnie aspekt związany z brakiem uzyskania przez skarżącego pozytywnej oceny ze strony promotora złożonego indywidualnego planu badawczego (projektu badawczego pt. "[...]"). Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że wobec przytoczenia szczegółowo argumentacji promotora w tym zakresie (de facto inkorporacji treści zawartej w wysłanym do skarżącego mailu prof. G. z dnia 3 grudnia 2022 r.) organ jednocześnie całkowicie pominął i nie poddał jakiejkolwiek ocenie przedstawionej w tym zakresie argumentacji skarżącego stanowiącej jego odpowiedź na stanowisko promotora (jedynie odnotowując w uzasadnieniu decyzji, że "doktorant nie zgodził się z oceną IPB, ustosunkowując się do poszczególnych elementów oceny wystawionej przez promotora"), co zdaniem Sądu – zważywszy chociażby na treść § 1 załącznika nr 1 do Regulamin SzD AWFiS (WYTYCZNE DOTYCZĄCE OPRACOWANIA INDYWIDUALNEGO PLANU BADAWCZEGO) – stanowi o wadliwości kontrolowanej decyzji uznaniowej. Rektor Uczelni w zaistniałej sytuacji winien odnieść się do złożonych w tym zakresie w mailu z dnia 5 grudnia 2022 r. wyjaśnień skarżącego odnoszących się do zastrzeżeń promotora w złożonym przez niego IPB, ale też co więcej, winien także – w szczególności świetle podnoszonych przez skarżącego okoliczności – poddać rozwadze i odnieść się do podnoszonych przez skarżącego twierdzeń odnośnie sygnalizowanych przez skarżącego powodów braku złożenia przez niego IPB wraz z jego zatwierdzeniem przez promotora. Innymi słowy, organ w niniejszej sprawie winien ocenić czy "niewywiązanie się" skarżącego z obowiązku złożenia uzgodnionego z promotorem IPB mogło być wynikiem niezależnych od skarżącego postaw osób trzecich, które winny udzielać do doktorantowi niezbędnej pomocy merytorycznej i metodycznej. Nie bez znaczenia w tym zakresie winna okazać się ocena dającego się wyczytać z akt sprawy konfliktu na linii skarżący – promotor dr hab. P. G., oraz sygnalizowanego przez skarżącego braku należytego wsparcia i współpracy (w tym braku systematycznego kontaktu) ze strony promotora w trakcie I roku studiów w Szkole Doktorskiej AWFiS. W ocenie Sądu aspekty te nie powinny być przez organ pominięte w okolicznościach przedmiotowej sprawy.
W okolicznościach sprawy, a mianowicie w kontekście stosowania przez organ uczelni fakultatywnego skreślenia doktoranta z listy doktorantów rozważenie zasadności wydania takiego rozstrzygnięcia winno zostać poprzedzone również oceną dotychczasowego przebiegu kształcenia doktoranta i osiągniętych przez niego w toku studiów wyników oraz realizacji programu kształcenia, co w przypadku skarżącego winno dodatkowo znaleźć należną ocenę także z uwagi na znajdujące się w aktach sprawy złożone przez skarżącego doktoranta - i potwierdzone przez jego promotora - sprawozdania semestralne z postępów pracy naukowej z dnia 31 stycznia 2022 r. oraz z dnia 15 września 2022 r., jak też pozytywną opinię o doktorancie sporządzoną przez Dyrektora SzD AWFiS z dnia 23 listopada 2022 r.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że odniesienie się przez Rektora AWFiS do wskazanych okoliczności wydaje się konieczne z uwagi na charakter rozpoznawanej sprawy i jej doniosłe konsekwencje dla skarżącego doktoranta związane z definitywnym pozbawieniem go prawa do kontynuacji nauki w szkole doktorskiej. Organ winien mieć bowiem świadomość, że fakultatywne skreślenie z listy doktorantów może lecz nie musi mieć miejsca.
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Rektor naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n.
Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, Rektor AWFiS – w ramach ponownego rozpoznania sprawy – uwzględni powyższe rozważania prawne, w szczególności – w przypadku uznania, że w sprawie powinna zostać wydana decyzja o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów - odniesie się do sygnalizowanych powyżej okoliczności sprawy mając na uwadze, że działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie tak, by wynikało z niego, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy – a w szczególności sygnalizowane przez doktoranta - zostały należycie rozważone i ocenione przez organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).