III SA/Gd 299/24

III SA/Gd 299/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 7c, art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8, art. 92c ust. 1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51 art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 5, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 6 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr BP.501.2267.2023.2308.GD11.553348 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr BP.501.2267.2023.2308.GD11.553348 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie ustawy o transportu drogowym.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 27 kwietnia 2023 r., na drodze krajowej S7, został zatrzymany do kontroli przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. [...], 2-osiowej naczepy ciężarowej marki Nooteboom o nr rej. [...] będącej częścią składową 5- osiowej naczepy ciężarowej marki Nooteboom o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. Ł. W momencie kontroli ww. zespołem pojazdów wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy (granulat PET) w dwóch oddzielnych kontenerach 20-stopowych. Przewóz odbywał się z DCT Gdańsk do miejscowości O. Kierowca realizował operację transportową na rzecz przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. Przewożone dwa 20-stopowe kontenery zawierały ładunki podzielne.
W związku ze stwierdzonym naruszeniem obowiązujących przepisów, zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, wobec P. M. Zawiadomienie w tej sprawie wysłano zostało odebrane przez stronę dnia 23 czerwca 2023 roku. Dane zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o. o. Sp. k. urząd otrzymał z Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Gdyni. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr WITD.DI.0152.XI1430/16/23/Z, działając na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. M. karę pieniężną w wysokości 3000 zł.
Organ ustalił osobę zarządzającego transportem i stwierdził że u danego przedsiębiorcy nie występuje kilku zarządzających transportem. W aktach sprawy znajdują się informacje wynikające z obowiązujących rejestrów, gdzie jako osoba zarządzającego transportem wskazany jest P. M. Powoływane przez stronę stanowisko, że w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. było kilku zarządzających transportem, nie znajduje żadnego potwierdzenia (żadnych dowodów w tym zakresie nie przedłożyła też strona). Ustanowienie osoby (czy osób) zarządzającego transportem wymaga dochowania określonych procedur i spełnienia określonych wymogów. Zarządzający transportem musi / muszą być ustanowiony/ustanowieni z dochowaniem wymogów wynikających z obowiązujących przepisów unijnych i krajowych. A w sprawie u przedsiębiorcy nie było innego poza stroną zarządzającego transportem.
W toku kontroli stwierdzono naruszenia określone pod:
- lp. 1.1 zał. nr 4 do w/w ustawy - niewyposażenie kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego;
- lp. 1.7 zał. nr 4 do w/w ustawy - niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, wymagany w związku z realizowanym przewozem - za każdy dokument;
- lp. 13 zał. nr 4 do w/w ustawy - skrócenie przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut;
- lp. 14 zał. nr 4 do w/w ustawy - przekroczenie przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut;
- lp. 15.2 zał. nr 4 do w/w ustawy - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
Organ pierwszej instancji wskazując na treść przepisów art. 2 pkt 5, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie nr 1071/2009" oraz art. 7c ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2201) – dalej jako: "u.t.d.", wyjaśnił, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy strona została zatrudniona na stanowisku zarządzającego transportem, czy świadczy pracę jako osoba fizyczna, o której mowa w art. 7c u.t.d. Zgodnie bowiem zobowiązującymi przepisami, niezależnie od formy współpracy, osoba zarządzająca transportem ponosi odpowiedzialność na podstawie załącznika nr 4 do u.t.d.
Osobno organ wyjaśnił nadto, że zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji, jak również dokumenty związane z przewożonym ładunkiem. W trakcie kontroli kierowca M. Ł. oświadczył, że nie posiada w pojeździe wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy ani też dokumentów przewozowych na przewożone przez siebie dwa kontenery 20-stopowe. Dokumenty zostały przesłany drogą elektroniczną w trakcie kontroli.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 Dz. Urz. UE L102/1 z dnia 11 kwietnia 2006r.) – dalej jako: "rozporządzenie nr 561/2006", w każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku.
Zgodnie z art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie obliczania dziennego czasu prowadzenia pojazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, okres prowadzenia pojazdu zaczyna się po upływie nieprzerwanego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 7 godzin.
Brak odebrania dziennego okresu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym po odpoczynku dziennym oraz po jego przekroczeniu powoduje, że do momentu odebrania dziennego okresu odpoczynku (skróconego lub regularnego) w każdym 24-godzinnym okresie, w którym kierowca wykorzystał odpoczynek trwający krócej niż 9 godzin powstaje podstawa do odpowiedzialności za skrócenie dziennego okresu odpoczynku. W tym celu jest wskazanie odpoczynku dziennego (trwającego co najmniej 9 godzin), a następnie oznaczenie sztywnych okresów 24 godzinnych do momentu odebrania kolejnego dziennego okresu odpoczynku (trwającego co najmniej 9 godzin). Podstawą do ustalenia wielkości skrócenia dziennego okresu odpoczynku stanowi najdłuższy nieprzerwany odpoczynek wykorzystany w danym 24-godzinnym okresie rozliczeniowym.
Art. 4 lit. g ww. rozporządzenia określa, że "regularny dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin, Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny a druga co najmniej 9 godzin.
Zgodnie z Ip. 13 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, skrócenie przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Organ wskazał również, że kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, "dzienny czas prowadzenia pojazdu" oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku, a tygodniowym okresem odpoczynku. Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 9 godzin. Jednakże dzienny czas prowadzenia pojazdu może zostać przedłużony do nie więcej niż 10 godzin nie częściej niż dwa razy w tygodniu.
Zgodnie z Ip. 14 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, przekroczenie przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Ponadto organ odnosząc się do kolejnych stwierdzonych naruszeń, stwierdził, że w trakcie kontroli stanu technicznego ciągnika siodłowego marki SCANIA, o numerze rejestracyjnym [...] stwierdzono pękniętą tarczę hamulcową na II osi z lewej strony (1.1.14.a.2). Wskazana usterka zakwalifikowana jest jako usterka niebezpieczna zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. 2019 r. poz. 2141 ze zm.). Liczby porządkowe - pozycja - w nawiasach powyżej odpowiadają wskazanym usterkom w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia.
Na potwierdzenie powyższej usterki sporządzono dokumentację fotograficzną jako załącznik do protokołu z przeprowadzonych oględzin i załączono jako dowód do akt sprawy.
W związku z powyższym stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2023 r. poz. 1047 ze zm.) – dalej jako: p.r.d.", pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego:
1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; (...).
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kontroli ruchu drogowego pęknięta tarcza hamulcowa została zakwalifikowane jako usterka niebezpieczna.
Zgodnie z Ip. 15.2 zał. nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Za powyższe naruszenie nakłada się karę w wysokości 500 zł.
Zdaniem organu pierwszej instancji, w świetle treści art. 92a ust. 10, art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d., ujawnione naruszenia, w ocenie organu wskazują na oczywiste zaniedbanie w tym zakresie osoby zarządzającej transportem. Celem natomiast przepisów regulujących pracę kierowcy jest wymuszenie takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa i sprawowanie takiego nadzoru nad kierowcami, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia innych osób. Charakter ujawnionych naruszeń w ocenie organu świadczy o nieprawidłowej organizacji pracy, a także o niewłaściwym sprawowaniu nadzoru nad kierowcą wykonującym zadanie przewozowe oraz nad pojazdem przez osobę zarządzającą transportem.
W przedmiotowej sprawie, w toku prowadzonego postępowania, strona nie wskazała żadnych okoliczności oraz dowodów, które mogłyby wskazywać na zaistnienie, którejkolwiek z ww. przesłanek umorzenia postępowania.
Wyłączenie odpowiedzialności, przewidziane w ustawie o transporcie drogowym, zachodzi jedynie wówczas, gdy wystąpią zdarzenia lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, stosownie do zapisów zawartych wart. 92c u.t.d. Dla zwolnienia się z odpowiedzialności podmiot musi wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Wskazują na to bezspornie zapisy zawarte w art. 92b i art. 92c u.t.d., które umożliwiają podmiotowi uwolnienie się od odpowiedzialności w przypadku wykazania, iż zapewnił on prawidłową organizacje i dyscyplinę pracy, umożliwiającą przestrzeganie obowiązujących przepisów, Zatem brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, nie wystarczy jedynie zakwestionować odpowiedzialności, lecz należy wskazać nadzwyczajne okoliczności i je udokumentować.
Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu orzekającego, nie została przez stronę wykazana, a to ona winna udowodnić okoliczności objęte hipotezą art. 92c u.t.d. w sytuacji, gdy chciałaby ona wywodzić skutki prawne wynikające z przedmiotowych przepisów. Strona postępowania winna posiadać odpowiednią wiedzę specjalistyczną pozwalającą na prawidłową organizację wykonywanych przewozów.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez P. M., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.", art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8, art. 92b ust, 1, art. 92c ust. 1 u.t.d., lp. 1.1, lp. 1.7, lp. 13, lp. 14, lp. 15 załącznika nr 4 do u.t.d , art. 66 p.r.d., art. 4, art. 6, art. 8 rozporządzenia nr 561/2006, art. 1 i art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz.Urz UE L nr 249, str. 1), utrzymał w mocy opisaną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo został ustalony stan faktyczny i prawny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że za wszystkie stwierdzone naruszenia załącznika nr 4 do u.t.d. na stronę została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 7500 zł, jednakże z uwagi na treść art. 92a ust. 4 u.t.d. została ona ograniczona do kwoty 3000 zł.
Organ odwoławczy, wskazując następnie na treść art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, wyjaśnił, że pełnienie obowiązków zarządzającego wymaga m.in. skutecznego egzekwowania przestrzegania przepisów u.t.d. Nie ma znaczenia brak winy zarządzającego w stwierdzonych naruszeniach. Podstawowym obowiązkiem zarządzającego jest zapewnienie właściwej organizacji pracy w przedsiębiorstwie transportowym, które osiąga się poprzez zapobieganie naruszeniom przepisów u.t.d. Jeżeli w toku sprawy organ stwierdził występowanie naruszeń, to niewątpliwie taka organizacja nie została zapewniona, a stanowi to odpowiedzialność zarządzającego.
Organ odwoławczy wskazał na stanowisko skarżącego, który - powołując się na treść art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 – twierdził, że przedsiębiorstwo nie jest zobowiązane do zawarcia umowy precyzującej zadania zarządzającego, jak również że funkcję zarządzającego może w przedsiębiorstwie pełnić więcej niż jedna osoba. Zdaniem strony taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a osobą faktycznie sprawującą funkcję zarządzającego była B. M.
Zdaniem organu odwoławczego, przywołany przepis wskazuje jedynie na warunki, jakie musi spełnić osoba, którą przedsiębiorca wyznaczy do pełnienia funkcji zarządzającego. Istotnie funkcję zarządzającego może pełnić w przedsiębiorstwie więcej niż jedna osoba, niemniej jednak materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie potwierdza takich okoliczności. Z informacji uzyskanych z Urzędu Miasta Gdyni wprost wynika, że funkcję zarządzającego pełnił w przedsiębiorstwie jedynie skarżący. Mimo twierdzeń strony, że w rzeczywistości funkcję tę pełniła inna osoba, nie przedłożyła ona żadnych dowodów na potwierdzenie tych twierdzeń, wobec czego organ nie miał podstaw, aby nie dać wiary informacjom uzyskanym z Urzędu miasta Gdyni.
Odnośnie podstaw do zastosowania przepisów egzoneracyjnych art 92b oraz 92c u.t.d., Główny Inspektor Transportu Drogowego po szczegółowej analizie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie stwierdził okoliczności uzasadniających ich zastosowanie.
Ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c u.t.d. powinien wykazać sam zarządzający transportem. Zastosowanie wskazanych przepisów wymaga wykazania przez podmiot wykonujący przewóz drogowy okoliczności wyczerpujących ustawowe przesłanki. Sprowadza się to do udowodnienia przez podmiot, że dołożył należytej staranności, a więc uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz i jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy skutki prawne prowadzące do zwolnienia sic z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie przepisów prawa.
Organ odwoławczy wskazuje ponadto iż powoływanie się przez skarżącego na okoliczności przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., wymaga od zarządzającego transportem wykazania szczególnych okoliczności. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie wykazał, aby zaszły w rozpatrywanej sprawie okoliczności dające podstawy do zastosowania wskazanego przepisu pozwalającego na wyłączenie odpowiedzialności zarządzającego transportem.
Odnośnie okoliczności stanowiących przesłanki do zastosowania art. 92b u.t.d., organ odwoławczy wskazał na pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Admnistracyjnego z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/14: "Użyte w art. 92b ust. 1 ustawy pojęcie "właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Konieczne jest zatem uwzględnienie bezpośrednio treści przepisów prawa unijnego. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) 561/2006przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisy rozporządzenia 3821/85 oraz przepisy rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Istotne znaczenie dla interpretacji pojęcia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ma również przepis art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, który stanowi: przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Przedsiębiorca w świetle obowiązujących przepisów jest zobowiązany do zapewnienia właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania kierowców, aby przestrzegali przepisów o czasie pracy. Podmiot wykonujący transport ma zapewnić właściwa organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymazaną w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych a nie jedynie stworzyć warunki do przestrzegania przez kierowców czasu prac,. Naczelny Sad Administracyjny podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku, że przeszkolenie kierowcy z zakresu czasu pracy, czy też podpisanie regulaminu obowiązującego w przedsiębiorstwie jest potwierdzeniem spełnienia wstępnych wymagań. Przeprowadzenie szkolenia oraz zapoznanie się kierowcy z regulaminem jest niewystarczające, jeżeli przedsiębiorca skutecznie nie egzekwuje przestrzegania ustanowionych zasad. Przeprowadzanie indywidualnych rozmów z kierowcami naruszającymi normy czasu prowadzenia pojazdów, jak również udzielenie im ustnych upomnień, bez zastosowania efektywnych środków dyscyplinujących, nie świadczy o zapewnieniu przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji i dyscypliny pracy. Jak trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji - pojęcia "organizacji i dyscypliny pracy" - nie można utożsamiać z jakimikolwiek działaniami organizacyjnymi, ale działaniami - w myśl omawianego przepisu "właściwymi".
Organ odwoławczy wskazuje, że stosownie do art. 10 rozporządzenia 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (UE) nr (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.
Zatem w powyższym zakresie strona ma władcze uprawnienia wobec kierowcy, może mu polecić wykonanie czynności, udzielić mu wiążących instrukcji i wskazówek. Wynikający z art. 10 rozporządzenia 561/2006 stosunek podporządkowania pozwala na bezpośredni wpływ na działania kierowcy, a przedsiębiorca posiada możliwość zapobieżenia nieprawidłowościom w pracy kierowcy. Z tych względów nie może w rozpatrywanej sprawie znaleźć zastosowania przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dodać również trzeba, że aby doszło do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, to przesłanka braku wpływu na powstałe naruszenie musi być następstwem zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie stwierdził wystąpienia takich przesłanek. Przesłanki takie nie zostały też wskazane ani uprawdopodobnione przez skarżącego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję P. M. zarzucił decyzji naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie:
1. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 w zw. z art. 11, w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 w zw. z art. 78 w zw. z art. 81a k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia strony postępowania, tj. osoby zarządzającej, która w dacie kontroli była osobą zarządzającą w zakresie, w jakim stwierdzono naruszenia;
2. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 w zw. z art. 11, w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 w zw. z art. 78 w zw. z art. 81a k.p.a., poprzez nieustalenie z przedsiębiorstwem T. Sp. z o.o. Sp. k., kto w dacie kontroli był osobą zarządzającą w zakresie, w jakim stwierdzono naruszenia;
3. art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ust, 1 rozporządzenia nr 1071/2009 poprzez niewzięcie pod uwagę, że przedsiębiorstwo ma wyznaczyć co najmniej jedną osobę zarządzają transportem, która spełnia określone warunki i w tej sytuacji nie musi zawierać umowy precyzującej zadania takiej osoby;
4. art. 92a ust. 2 u.t.d., poprzez niewzięcie pod uwagę, że przepis ten nie przesądza o bezwzględnej odpowiedzialności zarządzającego transportem i dopuszcza nałożenie kary administracyjnej na inną osobę naruszającą warunki lub obowiązki przewozu drogowego;
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości wraz z umorzeniem postępowania administracyjnego, ewentualnie o ich uchylenie w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy błędnie ustalił stronę postępowania, nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy sprawy oraz błędnie uzasadnił swoją decyzję. Skarżący wskazał w toku postępowania, że według jego wiedzy osobą odpowiedzialną za planowanie czasu pracy kierowców, nadzór nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów, wyposażenia w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., jak również za stan techniczny pojazdów jest B. M.
W związku z powyższym bezspornym jest, że w dacie kontroli skarżący nie był odpowiedzialny za nadzór nad kierowcami w zakresie czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz nie był odpowiedzialny za planowanie czasu pracy kierowców. Nie był także odpowiedzialny za prawidłowego stosowanie i użytkowania tachografów, wyposażenie w dokumenty o których mowa w art. 87 u.t.d., jak również za stan techniczny pojazdów.
Wobec tak złożonych przez skarżącego wyjaśnień organy obu instancji zobowiązane były zwrócić się do przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. Sp. k. z zapytaniem, kto w dacie kontroli był osobą zarządzającą w zakresie, w jakim stwierdzono naruszenia.
Skarżący zaznaczył również, że organ odwoławczy błędnie wskazał, że to skarżący zobowiązany był do przedstawienia stosownych dowodów potwierdzających twierdzenie, że to B. M. jest osobą zarządzającą w zakresie w jakim stwierdzono naruszenia. Skarżący podniósł, że nie ma technicznych i prawnych możliwości aby przedstawiać dokumenty lub ustalenia, które zostały zawarte pomiędzy T. Sp. z o.o. Sp. k. a B. M. To organ I instancji zobowiązany był zwrócić się do przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. Sp. k. z zapytaniem w kwestii osoby zarządzającej w zakresie, w jakim stwierdzono naruszenia.
W ocenie skarżącego ustalenie osoby, która zarządzała kontrolowanym przewozem było niezwykle istotne i należy uznać za niewystarczające. Nieprawidłowe było powoływanie się wyłącznie na informacje zawarte w Krajowym Rejestrze Przewoźników Transportu Drogowego, który został utworzony w oparciu o przepisy art. 82g u.t.d., nie mające charakteru konstytutywnego. Rejestr ma jedynie charakter informacyjny.
Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt C-155/22 (Opublikowano: www.eur-lex.europa.eu, LEX nr 3548716) zgodnie z którym należy stwierdzić, że przepisy u.t.d. nie stoją w sprzeczności z treścią art. 22 rozporządzenia 1071/2009.
Organ odwoławczy nie wziął również pod uwagę, że skarżący w przedsiębiorstwie T. sp. z o.o. sp. k. został wyznaczony jako "zarządzający transportem" na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009, a w takiej sytuacji obowiązujące przepisy nie nakładają obowiązku aby zawarta była mowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą zarządzającą transportem, która ma precyzować zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z wnioskiem organu, przy braku zgłoszenia przez stronę skarżącą żądania przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Pomorskiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 sierpnia 2023 r. o nałożeniu na skarżącego – jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. - kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8, a także art. 92b ust. 2 oraz art. 92c ust. 1a u.t.d. oraz poz.: lp. 1.1, 1.7, 13, 14 i 15 załącznika nr 4 do tej ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Natomiast stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Sąd dokonując kontroli legalności decyzji nie znalazł podstaw dla zakwestionowania stwierdzonych podczas kontroli naruszeń polegających na wykonywaniu transportu drogowego rzeczy z naruszeniem obowiązków i warunków przewozu drogowego, w postaci:
- niewyposażenia kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego,
- niewyposażenia kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., wymagany w związku z realizowanym przewozem,
- skrócenia przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut,
- przekroczenia przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut
- wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne,
tj. naruszeń wskazanych w lp. 1.1, 1.7, 13, 14 i 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d.
Organ prawidłowo w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał zatem ww. pozycje załącznika nr 4 do u.t.d. przewidujące w przypadku stwierdzenia opisanych wyżej naruszeń kary we wskazanej w załączniku wysokości, których nie nakłada się na kierowcę, ale na podmioty wskazane w art. 92a ust. 2 u.t.d. – to jest m.in. na osobę zarządzającą transportem. Konsekwencją zobowiązania do zarządzania operacjami transportowymi jest bowiem odpowiedzialność za ujawnieniami nieprawidłowości w operacjach transportowych, do których należy wykonywanie transportu z przekroczeniem norm dotyczących czasu pracy kierowców i wymaganych w tym zakresie odpoczynków.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że kierowca nie okazał do kontroli dokumentów, o których mowa w lp. 1.1. i 107 załącznika nr 4 do u.t.d., nie przestrzegał norm dotyczących czasu jazdy i odpoczynków, jak również poruszał się pojazdem posiadającym usterkę układu hamulcowego, tj. pęknięta tarczę hamulcową w jednym z kół. Powyższe potwierdza treść protokołu kontroli nr [...] z dnia 27 kwietnia 2023 r. z załącznikami. Okoliczności te nie były też kwestionowane przez skarżącego w toku toczącego się w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego.
Kwestią sporną między stronami była natomiast zasadność nałożenia kary pieniężnej na stronę jako zarządzającego transportem w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp. 1.1, 1.7, 13, 14 i 15.2 załącznika nr 4 do u.t.d.
Skarżący podnosił w skardze, że nie jest osobą odpowiedzialną u przedsiębiorcy, za planowanie czasu pracy kierowców, nadzór nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków, prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów, wyposażenia w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., jak również za stan techniczny pojazdów, a osobą odpowiedzialną w tym zakresie była B. M. Zdaniem skarżącego organ nie dokonał ustalenia, kto w dacie kontroli był osoba zarządzającą w zakresie, w jakim stwierdzono naruszenia.
Dla rozstrzygnięcia sporu niezbędne jest odwołanie się do przepisów rozporządzenia nr 1071/2009. Rozporządzenie reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu (art. 1 ust. 1). Jak wynika z zawartych w tym rozporządzeniu motywów 1, 2 i 4, ma ono na celu unowocześnienie zasad dostępu do zawodu przewoźnika drogowego, aby zapewnić bardziej jednolite i skuteczniejsze stosowanie tych przepisów w państwach członkowskich w celu podniesienia poziomu kwalifikacji zawodowych przewoźników, racjonalizacji rynku, poprawy jakości świadczonych usług w interesie przewoźników drogowych, ich klientów i całej gospodarki, a także w celu zwiększenia bezpieczeństwa drogowego.
Artykuł 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przewiduje, że przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać następujące wymogi: a) posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w jednym z państw członkowskich; b) cieszyć się dobrą reputacją; c) posiadać odpowiednią zdolność finansową; oraz d) posiadać wymagane kompetencje zawodowe.
W rozporządzeniu przewidziana została również osoba zarządzającego transportem. Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia "zarządzający transportem" - oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Rozwinięcie powyższej definicji zawarte jest w art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009, z którego wynika dwojaki sposób wyznaczenia zarządzającego transportem.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia zarządzającego transportem wyznacza przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego, czyli osoba spełniająca wymogi z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (w tym posiadająca wymagane kompetencje zawodowe art. 3 ust. 1 lit. d). Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Z kolei art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 dotyczy sytuacji, kiedy przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych z art. 3 ust. 1 lit. d i wówczas właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczania zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1, pod warunkiem, że: a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy; b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a, precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem; c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a, może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz d) osoba, o której mowa w lit. a, wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Jednocześnie w art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia przewidziano, że państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c.
Natomiast art. 4 ust. 4 powołanego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.
Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych przepisów za "zarządzającego transportem" należy uznać zarówno osoby, o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, jak i te, o których mowa w art. 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Ponadto w rozporządzeniu nr 1071/2009 wskazano, że przedsiębiorca wyznacza "przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem" (art. 4 ust. 1), a zatem dopuszczalne jest aby takich osób było kilka (więcej niż jedna). Jednocześnie też prawodawca nałożył na przedsiębiorcę obowiązek powiadomienia właściwego organu o wyznaczeniu osoby zarządzającego transportem czy też - w przypadku więcej osób - zarządzających transportem (art. 4 ust. 4).
Wielość zarządzających transportem - co należy podkreślić - w żaden sposób nie może niweczyć celów wynikających z rozporządzenia nr 1071/2009, czy też prowadzić do jego obejścia, co każdorazowo wymaga oceny w danym stanie faktycznym. W sytuacji wyznaczenia kilku zarządzających transportem niezbędne jest ustalenie zakresu ich obowiązków dla ustalenia ich odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Wskazany problem nie aktualizuje się zatem w przypadku gdy w przedsiębiorstwie wyznaczono tylko jedną osobę jako zarządzającą transportem.
Zwrócić należy uwagę, że w rozporządzeniu obok zarządzającego transportem mowa jest również o innych "odpowiednich osobach" określonych przez dane państwo członkowskie – art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009. Pojęcie to związane jest z wymogiem dobrej reputacji, który jest jednym z warunków wykonywania zawodu przewoźnika (art. 3 rozporządzenia).
Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przewiduje m.in. (akapit drugi), że przy określaniu, czy przedsiębiorstwo spełnia wymóg dobrej reputacji, państwa członkowskie uwzględniają postępowanie przedsiębiorcy, jego zarządzających transportem oraz innych odpowiednich osób określonych przez dane państwo członkowskie. Pojęcie "odpowiedniej osoby" w rozumieniu art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1071/2009 obejmuje osoby inne niż zarządzający transportem, które ponoszą odpowiedzialność za zarządzanie obszarami działalności objętymi uregulowaniami prawa Unii wymienionymi w art. 6 ust. 1 akapit trzeci lit. b tego rozporządzenia i które powinny w konsekwencji zapewnić przestrzeganie tych uregulowań przy wykonywaniu tych dziedzin działalności (...) (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie C-155/22 - pkt 65).
Dalej wskazać należy, że rozporządzenie nr 1071/2009 w motywie 21 przewiduje, że: Państwa członkowskie powinny przewidzieć sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Natomiast art. 22 rozporządzenia stanowi, że: 1. Państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach w terminie do dnia 4 grudnia 2011 r. i niezwłocznie powiadamiają o wszelkich ich zmianach. Państwa członkowskie zapewniają stosowanie wszystkich takich środków bez dyskryminacji ze względu na przynależność państwową przedsiębiorcy lub jego siedzibę. 2. Sankcje, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności zawieszenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, cofnięcie takiego zezwolenia i stwierdzenie niezdolności zarządzających transportem do kierowania operacjami transportowymi.
Sankcje mają chronić przestrzeganie przepisów rozporządzenia i służyć osiągnięciu celów realizowanych przez rozporządzenie i przepisy krajowe je realizujące. Skuteczność sankcji wyraża się poprzez zapewnienie wymierzenia kary bez utrudnień (co przyczyni się do realizacji celu, który chronią). Sankcje są odstraszające jeżeli zapewniają powstrzymanie się przed naruszeniem celów i przepisów, które chronią. Sankcje są proporcjonalne jeżeli są odpowiednie do osiągnięcia celów, które chronią i nie wykraczają poza to, co niezbędne.
W przepisach krajowych, art. 7c u.t.d. stanowi, że przedsiębiorca może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009. Także w tym przypadku konieczne jest spełnienie warunków przewidzianych w przepisie art. 3 ust. 1 lit. b i d, czyli osoba taka powinna cieszyć się dobra reputacją oraz posiadać wymagane kompetencje zawodowe.
Z przepisów krajowych wynika też, że osoba uprawniona do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie wpisywana jest do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego, który został utworzony zgodnie z art. 82g i nast. u.t.d. Wpisowi temu podlega zarówno osoba zarządzająca transportem w rozumieniu art. 4 ust. 1 jak i art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009.
W art. 82h ust. 1 pkt 17 i 18 u.t.d. mowa jest bowiem o danych zarządzającego transportem, jak i danych osoby, o której mowa w art. 7c u.t.d. (czyli osoby fizycznej wyznaczonej w drodze umowy, uprawnionej do wykonywania zadań zarządzającego transportem spełniającej warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Dane te obejmują imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu, posiadanych kompetencji zawodowych, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę wydania tego certyfikatu, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych oraz ewentualną datę utraty dobrej reputacji. Wpisu dokonuje się na podstawie danych wynikających m.in. z dostarczanych właściwym organom dokumentów.
Z art. 92a ust. 2 u.t.d. wynika, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie, zaś - zgodnie z art. 92 ust. 8 u.t.d. - wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. W konsekwencji, za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. można nałożyć kary na podmioty wymienione w art. 92a ust. 2 u.t.d., tj. 1) na zarządzającego transportem, 2) na osobę, o której mowa w art. 7c oraz 3) na każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym.
Sąd nie neguje, że dla prawidłowego zastosowania sankcji przewidzianej w art. 92a ust. 2 u.t.d. ma znaczenie ustalenie kręgu osób, na które można nałożyć sankcje, a zatem niezbędne jest ustalenie, czy u przedsiębiorcy jest jeden, czy kilku zarządzających. Powyższe jest istotne, mając na uwadze możliwość ustanowienia zgodnie z rozporządzeniem nr 1071/2009 kilku zarządzających transportem oraz mając na uwadze cel rozporządzenia i zapisy motywu 21 oraz art. 22 dotyczące ustanowienia sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 53/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy, przyjąć należy, że organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności faktyczne odnoszące się do podmiotu zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w G., na który winna być nałożona kara pieniężna.
Z akt sprawy wynika, że organ zgodnie z obowiązującymi procedurami ustalił osobę zarządzającego transportem i stwierdził, że u wskazanego przedsiębiorcy nie występuje kilku zarządzających transportem. Z informacji uzyskanej z Urzędu Miasta Gdyni wynika, że osobą zarządzającą transportem w T. Sp. z o.o. Sp. k. w G. i posiadającą Certyfikat Kompetencji Zawodowych osoby zarządzającej transportem, zgłoszoną do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta Gdyni był P. M. (vide: pismo Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich z dnia 10 maja 2023 r. – k. 33 i 33v akt administracyjnych). Data wydania certyfikatu kompetencji zawodowych (19 grudnia 2012 r.) poprzedzała datę przeprowadzonej kontrolę, podczas której stwierdzono opisane wyżej naruszenia. Informacje uzyskane z Urzędu Miasta Gdyni jednoznacznie świadczą tym samym o zakresie odpowiedzialności skarżącego jako osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G.
Powoływane przez skarżącego w toku postępowania przed organami oraz w skardze twierdzenia, że u przedsiębiorcy T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. poza wskazaniem skarżącego jako zarządzającego transportem wyznaczono inną lub inne osoby zarządzające transportem zgodnie z art. 4 ust. 1 lub art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 lub osoby wykonujące czynności związane z przewozem drogowym zgodnie z art. 7c u.t.d., a w szczególności, że osobą odpowiedzialną była w tym czasie B. M., nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Skarżący w toku postępowania, poza wyłącznie własnym twierdzeniem, nie poparł go jakimkolwiek dowodem (dokumentem), który choćby uprawdopodabniałby, że istotnie wskazywana osoba (B. M.) mogłaby faktycznie być osobą wymienioną w art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa oraz realizującą obowiązki związane z funkcją zarządzającego transportem w ww. przedsiębiorstwie, i tym samym odpowiedzialną za naruszenia stwierdzone w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną w dniu 27 kwietnia 2023 r. W ocenie Sądu ciężar dowodu w tym zakresie obciążał skarżącego, który będąc bezsprzecznie osobą zarządzającą we wskazanym przedsiębiorstwie chciał wykazać, że we wskazanym czasie określone obowiązki spoczywające na nim, jako zarządzającym transportem zostały oddelegowane na inną osobę.
Podzielić zatem należało stanowisko organów, że z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynikało, że to P. M. w dniu kontroli był zgłoszony jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. I nawet przekazując – być może jedynie faktycznie (żadne bowiem dokumenty na to nie wskazywały) - część swoich zadań innej osobie w przedsiębiorstwie, jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, to właśnie skarżący w dalszym ciągu pozostawał prawnie odpowiedzialny za kontrolę czy oddelegowane zadania są prawidłowo wykonywane i w konsekwencji to on pozostawał osobą odpowiedzialną za naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do u.t.d. Ustanowienie osoby (czy osób) zarządzającego transportem wymaga dochowania określonych procedur i spełnienia określonych wymogów. Zarządzający transportem musi (muszą) być ustanowiony (ustanowieni) z dochowaniem wymogów wynikających z obowiązujących przepisów unijnych i krajowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że u przedsiębiorcy nie było innego poza skarżącym zarządzającego transportem. Od osoby zarządzającego transportem należy odróżnić inne osoby wykonujące u przewoźnika czynności związane z przewozem drogowym.
Sąd podkreśla, że w toku postępowania administracyjnego P. M. wprost przyznał, że przedsiębiorstwo T. realizując obowiązek wynikający z art. 7a ust. 2 pkt 7 u.t.d. istotnie wskazało jego, jako osobę zarządzającą transportem w tej firmie. Twierdzenie skarżącego, że zakres jego zakres obowiązków z pewnością nie obejmuje nadzoru nad kierowcami w zakresie czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz stanu technicznego pojazdów, zdaniem Sądu nie znajduje przy tym oparcia w przepisach prawa, skoro skarżący jednoznacznie oświadczył (również w skardze), że jest osobą zarządzającą transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009. Podniesione przez skarżącego twierdzenia, że w zakres jego obowiązków nie wchodziły odpowiedzialność za planowanie czasu pracy kierowców, nadzór nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów, wyposażenia w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., jak również za stan techniczny pojazdów, nie mogą być przyjęte jako uprawnione już w kontekście tego, jaki jest zakres obowiązków osoby zarządzającej transportem – w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 oraz w kontekście obiektywnego charakteru odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem. Jednocześnie osoba zarządzająca transportem i przedsiębiorca nie mogą umówić się co do wyłączenia w drodze umowy obowiązków spoczywających na osobie zarządzającej transportem z mocy samego prawa.
Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 precyzuje minimalny zakres obowiązków zarządzającego transportem, który obejmuje: utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom, sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Sąd nie kwestionuje, że ww. minimalny zakres obowiązków odnosi się do osób, z którymi przedsiębiorca – sam nie spełniający kompetencji zawodowych - zawiera umowę cywilnoprawną, z uwagi na posiadane przez te osoby kompetencje zawodowe w zakresie transportu. Stosownie do art. 4 ust. 2 pkt b cyt. rozporządzania umowa ta precyzuje zadania, które osoba wyznaczona w ten sposób przez przedsiębiorcę jako zarządzająca transportem ma wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły oraz określa zakres związanych z funkcją zarządzającego transportem obowiązków, które obejmują w szczególności: utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom, sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Nie oznacza to jednak aby osoby zarządzające transportem, o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia z tego tylko powodu mogły uwolnić się od odpowiedzialności z art. 92a ust. 2 u.t.d. Wobec tych osób normodawca także bowiem precyzuje ich obowiązki w ten sposób, wskazują, że jest to zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa w sposób rzeczywisty i ciągły. W ocenie Sądu zarządzenie operacjami transportowymi to niewątpliwie pojęcie szersze niż nadzór nad aktualnością dokumentacji kierowców związanej z ich uprawnieniami do wykonywania pracy. Z rozporządzenia nr 1071/2009 wynika, że zarządzający transportem "zarządza" a więc ma m. in. obowiązek samodzielnie i starannie kierować operacjami transportowymi przedsiębiorstwa prowadzonego przez przewoźnika drogowego. Tym samym zarządzający zobligowany jest do wykonywania obowiązków dotyczących operacji transportowych nałożonych w przepisach prawa na przewoźnika drogowego. Przy czym nawet jeżeli zarządzający posługuje się innymi osobami przy wykonywaniu swoich obowiązków, lub powierza je do wykonywania innym osobom, to za ich działania lub zaniechania jest odpowiedzialny, tak jak za własne. Jeżeli zatem kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów dotyczącym czasu pracy to podmiot będący zarządzający transportem u przedsiębiorcy, dla którego kierowca wykonywał przewóz ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie z przepisami załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie Sądu po ustaleniu, że skarżący jest osobą zgłoszoną jako zarządzająca transportem, organy nie musiały poszukiwać dowodów na to, czy skarżący w sposób rzeczywisty i ciągły wykonuje obowiązki, które ciążyły na nim z mocy samego prawa. Przyjmując stanowisko strony skarżącej przepis o odpowiedzialności zarządzających transportem byłby martwy i niemożliwy do zastosowania. Skarżący w istocie domaga się bowiem przyjęcia, że ustalanie, iż zarządzający transportem nie wykonywał swoich obowiązków, powinno prowadzić do zwolnienia go z odpowiedzialności. Takich wniosków nie można skutecznie wyprowadzić z przepisów u.t.d oraz rozporządzenia nr 1071/2009.
W zaskarżonej decyzji prawidłowo zatem przyjęto, że skoro P. M. został zgłoszony przez przedsiębiorcę do organu wydającego zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego jako osoba pełniącą funkcję zarządzającego transportem u przedsiębiorcy, przyjął na siebie obowiązki związane w wykonywaniem funkcji zarządzającego, ponosząc z tego tytułu również odpowiedzialność.
Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z wyżej opisanej odpowiedzialności muszą być wykazane przez osobę zarządzającą transportem.
Do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności z art. 92a ust. 2 u.t.d. dojść mogło zatem po pierwsze w przypadku wykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Na mocy art. 92c ust. 1a u.t.d. wskazany przepis stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a więc osoby zarządzającej transportem. Odpowiednie stosowanie tego przepisu oznacza zatem, że to osoba zarządzająca transportem ma wykazać, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, że została na nią już nałożona kara za stwierdzone naruszenie lub, że doszło do przedawnienia.
Żadne dowody na wykazanie powyższych okoliczności nie zostały wykazane przez skarżącego. Wskazywanie w skardze, że dokładnie za te same naruszenia została już nałożona kara administracyjna na przewoźnika drogowego nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. W tym zakresie wyjaśnienia wymaga, że nałożenie kary na zarządzającego transportem stanowi odrębną sprawę administracyjną od sprawy dotyczącej odpowiedzialności przedsiębiorcy, w imieniu którego kierowca który naruszył normy czasu pracy i odpoczynku wykonywał przewóz. Innymi słowy, w przypadku tego rodzaju zdarzenia. Dopuszczalne jest bowiem prowadzenie odrębnego postępowania administracyjnego względem wykonującego przewóz drogowy i odrębnego postępowania względem osoby zarządzającej transportem w związku z wyznaczeniem jej do pełnienia tych zadań przez przedsiębiorcę. Za opisane naruszenia kara może być więc nałożona odrębnie na zarządzającego transportem i odrębnie na przedsiębiorcę realizującego przewóz, pod warunkiem, że nie jest to ta sama osoba.
Skarżący nie przedstawił także dowodów wskazujących na zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia (UE) nr 165/2014, Umowy AETR lub ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz zapewnienie prawidłowych zasad wynagradzania, niezawierających składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. W zaskarżonej decyzji zasadnie nie stwierdzono tym samym, aby doszło do wykazania przez stronę podstaw do wyłączenia jej odpowiedzialności z zastosowaniem art. 92b ust. 1 w zw. z art. 92b ust. 2 u.t.d. W tym zakresie zasadnie przyjęły organy obu instancji, że organizacja pracy kontrolowanego kierowcy przez zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie, nie wyeliminowała nieprawidłowości.
Reasumując, Sąd podkreśla końcowo, że w toku postępowania administracyjnego na organach obu instancji spoczywa wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu, uwzględniając treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie o określonym przedmiocie, organ administracji - jako dysponent postępowania dowodowego - określa jakie okoliczności faktyczne pozostają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i postanawia o przeprowadzeniu w sprawie określonych dowodów. W niniejszej sprawie okolicznością taką było stwierdzenie, czy skarżący był wyznaczoną przez przedsiębiorcę i zgłoszoną w celu rejestracji, osobą zarządzającą transportem. Okoliczność ta została jednoznacznie potwierdzona w oparciu o dokumenty. Mając na uwadze treść podnoszonych przez skarżącego zarzutów, uwzględnić przy tym należy, że organ nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów, dla wykazania twierdzeń strony, które są sprzeczne z dowodami już zebranymi w sprawie, w sytuacji gdy dowodów takich nie przedstawia sama strona skarżąca. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wyjaśniono kto był osobą zarządzającą transportem – w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1071/2009 w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. w chwili dokonania kontroli. Prawidłowo także oceniono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że był to skarżący.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.