Pełny tekst orzeczenia III SA/GD 262/24

III SA/Gd 262/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 ppk 1, ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 75, art. 76 par. 1, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Starszy asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/3730/23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 4 maja 2023 r. nr KM.5430.1747.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 maja 2023 r. , wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), Starosta Wejherowski skierował M. K., posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, BI, B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 21.04.2023 r. wpłynął wniosek Komendy Powiatowej Policji w W. o skierowanie M. K. na badania lekarskie, z którego wynika, że w dniu 18.04.2023 r., w R., doprowadziła do kolizji drogowej. Ustalono, że choruje ona na niedowład rąk i inne liczne schorzenia. M. K., wezwana do złożenia wyjaśnień poinformowała, że nie jest objęta opieką żadnej poradni specjalistycznej, korzysta wyłącznie z opieki lekarza rodzinnego. Na stałe przyjmuje P. 5 mg oraz R. 10 mg. Żadnych innych leków nie przyjmuje, ani nie cierpi na żadne przewlekłe choroby.
Organ wskazując na treść art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uznał, że jedynie badanie lekarskie przeprowadzone przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich może wykazać, czy zastrzeżenia co do stanu zdrowia M. K. mogą mieć wpływ na kierowanie pojazdami mechanicznymi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku , po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/3730/23 , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.1, art.99 ust.2 pkt 1 lit. a, art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ), powyższą decyzję utrzymało w mocy.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b , art. 99 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy o kierujących pojazdami wskazując , że powołane przepisy nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, a celem powołanych regulacji jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Okoliczności ustalone przez organ muszą zatem przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Źródło uzyskania tego typu informacji powinno być wiarygodne, lecz nie jest wymagana całkowita pewność co do istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Z wniosku z dnia 18 kwietnia 2023 r. Komendanta Powiatowego Policji w W. wynikało, iż w dniu 18 kwietnia 2023 r M. K. doprowadziła do kolizji drogowej, w trakcie której funkcjonariusz policji ustalił, "że wyżej wymieniona choruje na niedowład rąk i inne liczne schorzenia co daje uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy". W ocenie organu odwoławczego faktem powszechnie znanym jest to, że osoby starsze są kategorią kierujących pojazdami, którym związany z wiekiem stan zdrowia często utrudnia lub wręcz uniemożliwia bezpieczne prowadzenie pojazdu. W ocenie Kolegium informacje uzyskane przez organ pierwszej instancji od organów Policji nie budzą zastrzeżeń co do wiarygodności opisanych w nich zdarzeń z uwagi na podmiot sporządzający te informacje, albowiem jest on powołany do strzeżenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, o czym stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o Policji. Opisane zdarzenie we wniosku o skierowanie na badania lekarskie przez doświadczonego funkcjonariusza stanowi dokument urzędowy, a więc dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania stanowiący dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Budzi ono uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia M. K., wobec czego stan jej zdrowia należało poddać kontroli lekarskiej. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o faktycznym istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów konkretnego kierowcy, a służy tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń i wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie ma dać odpowiedź na pytanie, czy z uwagi na opisane przez Policję zdarzenie, tj. kolizja i towarzyszący temu niedowład rąk, jak ustalono na miejscu zdarzenia, odwołująca się jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów.
W skardze , wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca M. K. zarzuciła rażącą obrazę przepisów, tj. zasadę prawdy materialnej, które to naruszenie spowodowało błędną decyzję oraz naruszenie prawa Unii Europejskiej, jakim jest zakaz dyskryminacji ze względu na wiek, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie przeprowadził postępowania wnikliwie i oparł swoją decyzję na nieprawdziwym stanie faktycznym. Zostało to wywołane oczywistym błędem funkcjonariusza Policji, który dnia 18 kwietnia 2023 r. przekroczył uprawnienia naruszając zasadę bezstronności, wszczął czynności na prywatnym parkingu, zarzucając jej na podstawie pomówienia, iż uszkodziła stojący obok samochód. Tak rażące naruszenie prawa przez funkcjonariusza wywołało u niej zdenerwowanie, które funkcjonariusz wykorzystał i sporządził fałszywą notatkę. Organ wydający zaskarżoną decyzję nie posiada żadnego dowodu na spowodowanie przez nią rzekomej "kolizji drogowej". Komenda Powiatowa Policji w W. nie podała sygnatury sprawy, dotyczącej rzekomej "kolizji w ruchu drogowym" i nie przedstawiła stosownej dokumentacji. Podnosiła te argumenty odwołując się do SKO, lecz w decyzji brak jest odniesienia się do podnoszonych przez nią argumentów, co oznacza, że organ nie zbadał, czy w ogóle do jakiegokolwiek zdarzenia doszło. Została zatem pozbawiona prawa do udowodnienia, że złożony do Starosty Wejherowskiego wniosek był oparty o nieprawdziwe twierdzenia funkcjonariusza Policji. Wniosła o zobowiązanie KPP w W. do przedstawienia dokumentacji rzekomej kolizji w ruchu drogowym w dniu 18 kwietnia 2023 r. Zarzuciła ponadto, że organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył zasadę niedyskryminowania osób ze względu na wiek, czym naruszył przepisy zarówno krajowe, jak i Unii Europejskiej. Ustawodawca przewidział, że wiek może mieć wpływ na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi i wprowadził terminowe prawo jazdy, tak aby kierujący co jakiś czas poddawał się badaniom. Organ w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił, że niedługo skarżąca musi poddać się takim badaniom, wobec czego doszło do naruszenia zasady proporcjonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w czasie wydania decyzji przez organy obu instancji – w dniach 4 maja 2023 r. oraz 10 kwietnia 2024 r., art. 99 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz.622 ) miał następujące brzmienie :
1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na:
1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji;
2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia.
2. Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1:
1) z urzędu - na podstawie:
a) informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1,
b) zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2;
2) na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.
Organ pierwszej instancji przywołał właściwą jednostkę redakcyjną i brzmienie przepisu, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia ( art. 99 ust.1 pkt 2) , natomiast organ odwoławczy przywołał art. 99 ust.1 pkt 2 lit. 1 ( w sentencji) oraz 99 ust.1 pkt 2 lit. b ( w uzasadnieniu).
Przywołane przez organ odwoławczy przepisy art. 99 ust.1 pkt 2 lit. 1 oraz art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b w/w ustawy nie istniały. Mimo to istniała – co do zasady - podstawa prawna do skierowania kierowcy na badania lekarskie- w przywołanym przez organ pierwszej instancji art. 99 ust.1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Podstawą prawną wydanych decyzji był też art. 75 ust.1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami , który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Z przywołanych przepisów wynika, że skierowanie na badanie lekarskie może nastąpić, gdy zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są uzasadnione i poważne. Użycie przez ustawodawcę tego rodzaju sformułowań oznacza, że nie mogą to być zastrzeżenia jakiekolwiek wagi. Organy administracji mają dokonać oceny, czy zastrzeżenia są uzasadnione i poważne. Zastrzeżenia te muszą być przy tym przez organy odpowiednio zidentyfikowane, opisane i umotywowane, bowiem muszą być one obiektywnie weryfikowalne.
W niniejszej sprawie organy obu instancji bezkrytycznie, w ocenie Sądu, uznały treść pisma Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia 18 kwietnia 2023 r. za podstawę faktyczną uznania, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej są uzasadnione i poważne. Organ odwoławczy uznał ponadto, że pismo to jest dokumentem urzędowym, bowiem podmiot sporządzający pismo powołany jest do strzeżenia bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Zauważyć zatem należy, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Przedmiotowy wniosek o skierowanie na badanie lekarskie został uzasadniony jedynie w sposób następujący: "W dniu 18.04.2023 o godz. 9.45 w miejscowości R. wymieniona osoba: doprowadziła do kolizji drogowej w trakcie której ustaliłem że w/w choruje na NIEDOWŁAD RĄK i inne liczne schorzenia co daje uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy".
Zauważyć trzeba, że do powyższego wniosku nie została dołączona nie tylko jakakolwiek dokumentacja , dotycząca przebiegu zdarzenia , ale nawet jego opis. Niewątpliwie przy interwencji tego rodzaju funkcjonariusze Policji sporządzają notatkę służbową czy też inne dokumenty, świadczące o przebiegu zdarzenia. W niniejszej sprawie stwierdzono jedynie , że doszło do kolizji drogowej.
Brak jest też jakiegokolwiek opisu ( w notatce, we wniosku) spostrzeżeń faktycznych, dotyczących skarżącej jako kierowcy, która miała brać udział we wspomnianej kolizji drogowej, które mogłyby być podstawą do podjęcia zastrzeżeń o stanie jej zdrowia. We wniosku nie podano, by skarżąca przedstawiała funkcjonariuszowi jakiekolwiek dokumenty dotyczące jej stanu zdrowia lub by udzieliła mu w tym zakresie informacji. Tymczasem we wniosku funkcjonariusz podał, że ustalił , że skarżąca choruje na niedowład rąk i inne liczne schorzenia. Nie wiadomo natomiast, co było podstawą takich "ustaleń". W tym kontekście stwierdzić należy, że Policja ( jej funkcjonariusze) nie jest uprawniona, w zakresie swojego działania, do rozpoznawania jednostek chorobowych. Nie można zatem uznać wniosku , na treści którego organy się oparły, za dokument urzędowy, świadczący o złym stanie zdrowia skarżącej. Nie wiadomo też, na jakiej podstawie funkcjonariusz Policji podał , że skarżąca cierpi na niedowład rąk i inne liczne schorzenia. We wniosku nie zawarto żadnego opisu, który mógłby choć uprawdopodobnić tak jednoznaczne stwierdzenia, jakie w nim zawarto.
Podkreślić należy, że skarżąca i w toku postępowania przed organami, i w toku postępowania przed sądem zaprzeczyła, by brała udział w jakiejkolwiek kolizji. Podała, że leczy się jedynie u lekarza rodzinnego , a wskazane przez nią leki, które bierze na stałe, stosuje się w celu leczenia dużego stężenia cholesterolu i nadciśnienia tętniczego ( informacje powszechnie dostępne w Internecie).
Sąd co do zasady zgadza się z organem odwoławczym, że skierowanie kierującego na badania lekarskie nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwskazań zdrowotnych, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednak, wbrew prezentowanemu stanowisku, organ odwoławczy wadliwie - z przytoczonych powyżej powodów - uznał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie i utrzymał decyzję organu pierwszej instancji, także wadliwą, w mocy. Podkreślenia wymaga, że Sąd w niniejszej sprawie nie rozstrzyga kwestii , czy istnieją realne, faktyczne podstawy do skierowania skarżącej na badanie lekarskie, lecz ocenia, czy organy w sposób prawidłowy i obiektywny uznały, że zaistniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej, uprawniające do wydania kwestionowanych decyzji.
Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania – art. 7, art. 75 , art. 76 § 1, art. 77 §1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić przy tym należy, że naruszenie to dotyczy niewyjaśnienia przebiegu zdarzenia z dnia 18 kwietnia 2023 r. oraz podstaw faktycznych przyjęcia w piśmie z dnia 18 kwietnia 2023 r., że skarżąca cierpi na niedowład rąk i inne schorzenia - poważne i uzasadnione zastrzeżenia nie muszą być wszak udowodnione. W ocenie Sądu wydanie decyzji o skierowaniu skarżącej na badanie lekarskie jedynie w oparciu o treść pisma z dnia 18 kwietnia 2023 r. było co najmniej przedwczesne, bowiem podane w nim informacje nie wskazywały na wymagane przepisami prawa uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji ( punkt 1. sentencji wyroku).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. ( punkt 2. sentencji wyroku).