III SA/Gd 118/24

III SA/Gd 118/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Jacek Hyla /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust.1 i ust. 7, art. 92b, art. 92c, art. 93 ust. 1, art. 50 pkt 2, art. 51 ust. 6 pkt 2, art. 56 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Starszy asystent Sędziego Renata Rombel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 grudnia 2023 r., nr BP.501.2535.2023.1091.BD2.506472 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2023 r. (nr WITD.DI.0152.II0831/93/23) Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na K. K. [...] (dalej zwaną także "skarżącą" lub "stroną") kary pieniężnej w wysokości 7.500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 14 kwietnia 2023 r. w miejscowości T., na drodze krajowej nr 10, został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki Man o nr rej. [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...] oraz przyczepy ciężarowej marki Wielton o nr rej. [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...], którym kierował V. F. W momencie zatrzymania ww. środka transportu do kontroli drogowej przedsiębiorca: K. K. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: [...], z siedzibą: ul. [...], [...] U., wykonywała nim międzynarodowy transport drogowy rzeczy na trasie z miejscowości M. (Francja) do miejscowości Ś., na podstawie wypisu z licencji nr [...].
Przebieg kontroli utrwalono w protokole kontroli nr [...] z dnia 14 kwietnia 2023 r.
W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono następujące naruszenia:
1/ wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Organ I instancji stwierdził, że samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...], nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Zgodnie z danymi uzyskanymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP), stwierdzono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce w dniu 28 września 2021 r., a tym samym, że okres jego ważności, wynikający z terminu wskazanego w art. 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm. - dalej zwanej także "p.r.d."), upłynął w dniu 28 września 2022 r. Ponadto kierowca nie posiadał w pojeździe - i w związku z tym nie okazał podczas kontroli - zaświadczenia o przeprowadzonym aktualnym okresowym badaniu technicznym tego pojazdu, lub innego dokumentu, który potwierdzałby, że pojazd ten na dzień kontroli drogowej posiada aktualne okresowe badanie techniczne.
Mając to na uwadze organ I instancji przytoczył treść art. 81 p.r.d., wskazując że kontrolowany w dniu 14 kwietnia 2023 r. samochód ciężarowy, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t nie mieściła się w zakresie stosowania przepis art. 81 ust. 6-10 p.r.d., lecz w niniejszym przypadku zastosowanie miał art. 81 ust. 5 tej ustawy, a zatem kontrolowany pojazd winien zostać poddany okresowym badaniom technicznym corocznie.
2/ naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd.
W trakcie kontroli drogowej ustalono, że pojazd samochodowy marki Man o nr rej. [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...] wyposażony jest w tachograf cyfrowy marki Stoneridge Electronics, numer podzespołu [...], numer seryjny [...].
W wyniku analizy pobranych danych cyfrowych stwierdzono, że naruszony został obowiązek terminowego pobierania danych z ww. tachografu cyfrowego co 90 dni. Analiza raportu "Podpis cyfrowy pliku" wykazała, że dane z pamięci tachografu cyfrowego zostały po raz ostatni odczytane w dniu 7 lipca 2022 r., a zatem pomiędzy dniem 7 lipca 2022 r. (w którym dokonano ostatniego pobrania danych z tachografu cyfrowego) a dniem 14 kwietnia 2023 r. (w którym miała miejsce kontrola drogowa Inspekcji Transportu Drogowego), zarejestrowanych zostało łącznie 269 dni zarejestrowanej działalności kierowców prowadzących kontrolowany pojazd samochodowy i logujących swoje karty kierowców w zamontowanym w nim tachografie cyfrowym, innych niż odpoczynek, tj. okresów prowadzenia, innej pracy i dyspozycyjności. Powyższe oznacza, iż termin na obowiązkowe pobranie danych z tachografu cyfrowego został przekroczony o 179 dni.
Organ I instancji, powołując przepisy prawa krajowego i europejskiego, stwierdził, że w odniesieniu do naruszenia w zakresie uchybienia terminowi do pobrania danych cyfrowych z pamięci tachografu nie ustalił żadnych okoliczności wyłączających odpowiedzialność kontrolowanego przedsiębiorstwa. Wobec okazania rzeczonych zapisów w toku kontroli przez kierowcę na wezwanie organu kontroli, jako dokumentujących przewozy drogowe wykonywane przez przedsiębiorcę w zakresie przewozu drogowego, wobec braku zastrzeżeń oraz innych dowodów znanych organowi I instancji z urzędu lub żądanych przez stronę do przeprowadzenia przez organ I instancji przyjęto, iż niepobrane w terminie dane cyfrowe obejmowały przewozy drogowe podlegające rejestracji oraz były objęte obowiązkiem pobrania danych. Wzięto przy tym pod uwagę wyłącznie dni zarejestrowanej aktywności w pamięci tachografu.
Z tytułu ww. naruszeń organ I instancji wszczął wobec podmiotu wykonującego przewóz drogowy postępowanie wyjaśniające.
W toku prowadzonego postępowania strona w piśmie z dnia 17 maja 2023 r. wyjaśniła, że brak badania technicznego kontrolowanego pojazdu wynikał z przeoczenia. Następnego dnia po kontroli drogowej pojazd przeszedł z wynikiem pozytywnym badanie techniczne. W związku z powyższym strona wskazał, że w jej ocenie wysokość kary administracyjnej za naruszenie ujęte pod Ip. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2201 ze zm. - zwanej dalej: "u.t.d.") jest niewspółmierna i nieproporcjonalna do kary za naruszenie ujęte pod Ip. 9.2 załącznika nr 3 do tejże ustawy. Przedsiębiorca wykonujący przewóz pojazdem nieposiadającym badania technicznego, ale którego stan techniczny nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, jest traktowany w taki sam sposób jak ten, który wykonuje przewóz pojazdem posiadającym usterkę niebezpieczną. Strona przywołała zasadę proporcjonalności, zawartą w Konstytucji i wskazała, że na dodatkową uciążliwość i dolegliwość kary wynoszącej 2.000 zł wpływa również sytuacja ekonomiczna - wysoka inflacja oraz koszty prowadzenia działalności transportowej. Strona powołała się także na postanowienia Kodeksu dobrej praktyki administracyjnej i wskazała, że urzędnik w toku podejmowania decyzji zapewnia, że podjęte działania będą proporcjonalne do wyznaczonego celu. Powołując się na zapis art. 189f pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - zwanej dalej : "k.p.a.") strona wniosła o odstąpienie od nakładania kary i poprzestanie na pouczeniu, gdyż waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa poprzez niezwłoczne wykonanie badania technicznego. Na poparcie swojego wniosku przytoczyła wyroki sądów administracyjnych i wyjaśniła, że plik zawierający dane cyfrowe dośle odrębną przesyłką w ciągu kilku dni, z powodu awarii czytnika.
W dniu 7 czerwca 2023 r. do organu wpłynęło pismo strony, do którego dołączono pliki cyfrowe pobrane z tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe - zgodnie z raportem pobrania dokonano w dniu 16 kwietnia 2023 r. tj. 2 dni po kontroli drogowej (poprzedni odczyt miał miejsce w dniu 7 lipca 2022 r., tak jak ustalił to organ podczas kontroli drogowej). Strona nie przedstawiła plików cyfrowych, które potwierdzałyby, że dane cyfrowe z pamięci tachografu cyfrowego zamontowanego w kontrolowanym pojeździe samochodowym zostały pobrane w wymaganych przepisami terminach.
Odnosząc się do powyższych wyjaśnień i stanowiska strony organ I instancji zaznaczył, że ustawodawca w załączniku nr 3 do u.t.d. określił zamknięty katalog naruszeń, za które odpowiedzialność ponosi podmiot wykonujący przewóz drogowy. Jednym z tych naruszeń, ujętym pod lp. 9.1 ww. załącznika jest "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego". Katalog naruszeń określonych w tym załączniku jest zamknięty. Również w sposób konkretny i sztywny określone zostały przez ustawodawcę kwoty kar za poszczególne naruszenia i nie jest w gestii organu ocena, czy dana kara jest proporcjonalna w stosunku do innej, gdyż tak jak to już wskazano uczynił to ustawodawca.
Zdaniem organu przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy powinien tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby do takich naruszeń nie dochodziło. W tym przypadku wystarczyło regularnie i systematycznie sprawdzać i weryfikować wszelką dokumentację dotyczącą badań technicznych pojazdów.
Odnosząc się do argumentu, że "waga naruszenia jest znikoma" organ wyjaśnił, iż wedle prawnej klasyfikacji wskazanej w kolumnie IV załącznika nr 3 do u.t.d. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, tj. naruszenie ujęte pod lp. 9.1 - jest najpoważniejszym naruszeniem [NN]. Tym samym organ I instancji nie znalazł możliwości odstąpienia od nałożenia kary zgodnie z regulacją zawartą w art. 189f k.p.a., gdyż ustawodawca dopuścił taką możliwość, gdy waga naruszenia jest znikoma, a w niniejszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją zupełnie odmienną.
Organ wskazał, że koniecznym jest wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych, aby nie doszło do tak poważnego naruszenia jakim jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Jeżeli w przedsiębiorstwie zostałyby wprowadzone stosowne rozwiązania nie powinno dojść do powstania przedmiotowego naruszenia. Zatem w niniejszym przypadku zabrakło odpowiedniego nadzoru nad posiadanym taborem, tym bardziej, że termin badania technicznego upłynął ponad pół roku przed dniem kontroli drogowej.
Drugie ze stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń tj. nieterminowe pobieranie danych z tachografu również świadczy o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych, zwłaszcza, że poprzednie pobranie miało miejsce ponad 7 miesięcy przed kontrolą drogową. Organ wyjaśnił także, że wydając decyzję związany jest taryfikatorem, który określa kwoty kar za popełnione naruszenia i ściśle musi się do niego stosować, bez względu na sytuację materialną, czy też postawę strony. Zatem nie ma możliwości odstąpienia od nałożenia kary, czy też nałożenia jej w niższym wymiarze.
3/ Niewskazanie, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli.
W wyniku kontroli drogowej z dnia 14 kwietnia 2023 r., udokumentowanej protokołem nr [...], stwierdzono także naruszenie ujęte pod lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Na podstawie danych udostępnionych w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego KREPTD ustalono, że przewoźnik jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie wskazał H. K., posiadającą certyfikat kompetencji zawodowych nr [...], wydany dnia 16 sierpnia 2018 r. Wobec ww. osoby zostało wszczęte postępowanie administracyjne o sygnaturze [...], w trakcie którego H. K., w piśmie z dnia 26 kwietnia 2023 r. złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że z dniem 31 grudnia 2022 r. przestała pełnić funkcję osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił do Głównego Inspektora Transportu Drogowego z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie wskazanej przez przedsiębiorcę: K. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...], z siedzibą: ul. [...], [...] U. Z odpowiedzi uzyskanej od organu licencyjnego wynikało, że w dniu 19 maja 2023 r. ww. złożyła wniosek dotyczący zmiany zarządzającego transportem. W dniu 16 marca 2023 r. wpłynęła natomiast do biura ds. Transportu Międzynarodowego informacja od H. K., posiadającej certyfikat kompetencji zawodowych o nr [...] o zakończeniu współpracy z przedsiębiorcą: K. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...], z siedzibą: ul. [...], [...] U.
Z odpowiedzi uzyskanej z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wynika, że ww. przedsiębiorca na dzień kontroli drogowej tj. 14 kwietnia 2023 r., nie posiadał osoby zarządzającej transportem.
W związku z powyższym organ I instancji wezwał przedsiębiorcę: K. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...], do wskazania danych osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, na dzień 14 kwietnia 2023 r., oraz przedstawienia potwierdzonego za zgodność z oryginałem odpisu/kopii certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem oraz umowy z zarządzającym transportem (o ile była zawarta).
Kontrolowany przedsiębiorca nie odpowiedział na to wezwanie i nie wskazał danych osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, aktualnych na dzień kontroli drogowej.
W związku z faktem, że przedsiębiorca pomimo wezwania nie wskazał danych personalnych, adresowych oraz numeru certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej przedsiębiorstwem, organ I instancji pismem z dnia 10 lipca 2023 r. zawiadomił stronę – K. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...], o rozszerzeniu prowadzonego postępowania o naruszenie wskazane pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niewskazanie, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli.
Strona pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu) wyjaśniła, że w jej ocenie organ w sposób nieuprawniony rozszerzył postępowanie o naruszenie ujęte pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie strony organem właściwym do żądania wskazania danych osoby zarządzającej transportem jest organ licencyjny, jako uprawniony do wydawania, zawieszania lub cofania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy. Zatem Kujawsko-Pomorski Inspektor Transportu Drogowego nie jest właściwym organem, który może żądać wskazania zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi poddanymi kontroli. Ponadto strona podniosła, że naruszenie określone pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. odnosi się do uprawnień właściwego organu określonych w art. 83 ust. 1 u.t.d. oraz wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do wyjaśnień strony organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 ze zm. – dalej jako: "rozporządzenie 1071/2009") - "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę, lub jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną tę osobę fizyczną lub w razie potrzeby inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Powołany przepis wyodrębnia zatem trzy kategorie osób fizycznych zarządzających transportem drogowym, tj.:
- przedsiębiorcę w postaci osoby fizycznej wykonującego zawód przewoźnika drogowego, który osobiście pełni funkcję zarządzającego transportem,
- osobę fizyczną zatrudniona przez przedsiębiorcę - zarządzający transportem drogowym w ścisłym znaczeniu,
- inną osobę fizyczną wyznaczona na podstawie umowy - wykonującą zadania zarządzającego transportem drogowym.
Organ I instancji wskazał, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego jest zobowiązany do wyznaczenia osoby fizycznej legitymującej się odpowiednimi kwalifikacjami formalnymi (certyfikat kompetencji zawodowych) oraz właściwościami (spełnianie dobrej reputacji, miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty Europejskiej - art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ rozporządzenia 1071/2009). W zależności od okoliczności konkretnego przypadku, podstawą pełnienia funkcji zarządzającego transportem albo osoby wykonującej zadania zarządzającego transportem, może być odpowiednio - umowa o pracę (zatrudnienie w rozumieniu prawa pracy) albo umowa o charakterze cywilnoprawnym.
Osobami, które mogą pełnić funkcję zarządzającego transportem mogą być także osoby związane z przewoźnikiem stosunkiem własnościowym lub organizacyjnym (np. wspólnik spółki handlowej, członek zarządu spółki handlowej). Ponadto przedsiębiorca będący osobą fizyczną może pełnić tę funkcję osobiście. Wyznaczenie do pełnienia funkcji zarządzającego i powiadomienie organu udzielającego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 4 ust. 4 rozporządzenia 1071/2009), oznacza spełnienie warunku uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu.
Niezależnie od powyższego zarządzający transportem podlega odpowiedzialności administracyjnej w oparciu o art. 92a ust. 2 u.t.d. za naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do u.t.d w zw. z art. 92a ust. 8 u.t.d., które zostały ujawnione w toku kontroli drogowej (lub w przedsiębiorstwie). W tym zakresie organem właściwym do zażądania od przewoźnika wskazania zarządzającego transportem drogowym, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli - jest organ prowadzący postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Zgodnie z art. 50 ust. 2 u.t.d. do zadań Inspekcji należy: m.in. prowadzenie postępowania administracyjnego, w tym wydawanie decyzji administracyjnych na zasadach określonych w ustawie.
Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 5 u.t.d. inspektor wykonując zadania, o których mowa w art. 50 u.t.d., ma prawo do: żądania od podmiotu wykonującego przewóz drogowy pisemnych wyjaśnień oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Inspektor ma prawo do nakładania kar pieniężnych z zgodnie z przepisami ustawy. W myśl art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, nakłada w drodze decyzji administracyjnej organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zgodnie z art. 51 ust. 6 pkt 2 u.t.d. w sprawach związanych w wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji (tutaj prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonych w toku kontroli naruszeń wobec przewoźnika lub zarządzającego) - organem właściwym jest wojewódzki inspektor transportu drogowego.
Organ wskazał, że jako organ prowadzący postępowanie w sprawie naruszeń ujawnionych w toku kontroli - jest zarazem organem właściwym do żądania od przewoźnika wskazania osoby, której powierzono kierowanie operacjami transportowymi poddanymi kontroli.
W związku z powyższym w ocenie organu I instancji brak jest jakichkolwiek podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z zastosowaniem art. 92c u.t.d.
Zaznaczono, że nie bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, iż strona jest profesjonalnym przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą polegającą typowo na świadczeniu usług transportu towarów środkami transportu drogowego, na podstawie regulacji zawartych w u.t.d. Zatem działalność ta opiera się typowo na wykorzystaniu w ruchu drogowym pojazdów samochodowych i przyczep, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t, a co za tym idzie, które podlegają corocznym okresowym badaniom technicznym oraz wymogom stosowania tachografów i kart kierowcy.
Podstawowym obowiązkiem strony, nie tylko jako przedsiębiorcy i przewoźnika drogowego, ale przede wszystkim jako właściciela bądź prawnego użytkownika kontrolowanego pojazdu, było stworzenie takich rozwiązań organizacyjnych, które w pełni pozwolą wyeliminować wszelkie mogące powstać nieprawidłowości. Zastosowanie odpowiednich procedur, w szczególności weryfikacja dokumentacji dopuszczającej pojazdy do ruchu drogowego oraz czuwanie nad terminowym pobieraniem danych, pozwoliłyby uniknąć stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej naruszeń. Terminy kolejnych okresowych badań technicznych pojazdów nie tylko wynikają z przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym (w tym przypadku corocznie), ale także wskazywane są w dokumentach rejestracyjnych pojazdu oraz w zaświadczeniu o przeprowadzonym okresowym badaniu technicznym. Podczas okresowego badania technicznego pojazdu, przeprowadzający to badanie uprawniony diagnosta samochodowy zatrudniony w stacji kontroli pojazdów, wpisuje bowiem termin jego ważności w dokumencie rejestracyjnym oraz dodatkowo w wydanym z tego badania zaświadczeniu. Obydwa te dokumenty, po zakończeniu okresowego badania technicznego, otrzymuje prawny użytkownik pojazdu, który przedstawił go do tego badania. Właściciel bądź prawny użytkownik danego pojazdu - w tym przypadku strona - zna zatem z góry termin, w którym należy przeprowadzić kolejne okresowe badanie techniczne. Ponadto badanie techniczne pojazdu, w tym okresowe, można wykonać w dowolnej z ponad 5300 stacji kontroli pojazdów na terenie Polski, która posiada upoważnienie do przeprowadzania badań określonych kategorii i grup pojazdów. Nie ma bowiem tzw. rejonizacji badań technicznych, tj. obowiązku wykonania badania technicznego pojazdu wyłącznie w stacji kontroli pojazdów właściwej dla miejsca zamieszkania właściciela lub prawnego użytkownika, bądź miejsca rejestracji pojazdu. Wg danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) za 2022 rok samych tylko okręgowych stacji kontroli pojazdów w Polsce jest ponad 2400 (http://www.cepik.gov.pl/statvstyki). Pomimo posiadanej wiedzy o kolejnym obowiązkowym terminie wykonania okresowego badania technicznego oraz dostępności sieci kilku tysięcy stacji kontroli pojazdów rozmieszczonych na terenie całej Polski (w każdym powiecie) strona tego obowiązku nie dopełniła. Podobna sytuacja wystąpiła z niezachowaniem terminowego pobierania danych cyfrowych z pamięci urządzenia rejestrującego. Jest to termin znany z góry i w ocenie organu wystarczyło zachować minimum należytej staranności żeby go zachować.
W niniejszej sprawie nie wystąpiły też jakieś szczególne zdarzenia lub okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, a które uniemożliwiłyby wykonanie wymienionych wyżej obowiązków w obowiązujących terminach, a tym samym, które niezależnie od woli strony miałyby wpływ na powstanie stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej naruszeń. Takimi zdarzeniami i okolicznościami nie do przewidzenia są zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie i niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony podmiotu należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy jest co do zasady ukształtowana na zasadzie ryzyka. W odniesieniu do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu pojazdem nie posiadającym aktualnego okresowego badania technicznego odpowiedzialność podmiotu wykonującego ten przewóz mogą wyłączyć tylko okoliczności wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d., które jednak – w ocenie organu - nie zachodzą w niniejszej sprawie. Terminy obowiązku wykonania badań technicznych, czy też pobierana danych są ściśle określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Przedsiębiorca wykonujący przewóz z góry zna zatem dokładne terminy, przed upływem których musi wykonać kolejne nałożone na niego obowiązki i to na nim spoczywa obowiązek ich zachowania. Strona powinna zatem stworzyć takie rozwiązania organizacyjne, które zapewnią wykonywanie tej działalności w zgodzie z powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa - w tym także przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym dotyczącymi badań technicznych i zdatności technicznej pojazdów. Należy zaznaczyć, iż od licencjonowanego przewoźnika drogowego oczekuje się pełnego profesjonalizmu oraz znajomości i przede wszystkim przestrzegania obowiązujących przepisów prawa regulujących dany obszar prowadzenia działalności gospodarczej. Nieznajomość obowiązujących regulacji prawnych lub brak skutecznych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie nie może być przesłanką usprawiedliwiającą powstawanie naruszeń.
W trakcie prowadzonego postępowania nie stwierdzono, aby wystąpiły jakieś szczególne zdarzenia lub okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, a które miałyby mieć wpływ na powstanie przytoczonych powyżej naruszeń. Takimi zdarzeniami i okolicznościami nie do przewidzenia są zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie i niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony podmiotu należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zadaniem każdego przewoźnika jest stworzenie takich rozwiązań organizacyjnych, które w pełni pozwolą wyeliminować wszelkie mogące powstać nieprawidłowości. Z odpowiedzialności zwolniony byłby przedsiębiorca, jeśli stwierdzone zostanie, że dołożył należytej staranności (uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać) organizując przewóz. Ustalony stan faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala jednak na przyjęcie powyższego.
Organ zwrócił uwagę, że niewskazanie danych osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie również świadczy o niezachowaniu minimalnej staranności, tym bardziej, iż wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie jest jednym z podstawowych wymagań do posiadania uprawnień transportowych. Nie ma więc tu możliwości uznania, że stwierdzone naruszenia nastąpiły wskutek wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w art. 92c u.t.d., a co za tym idzie, zwolnienia strony z odpowiedzialności administracyjnej.
Po rozpoznaniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany także w skrócie "GITD") - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 pkt 22, art. 7 ust. 2, art.92a, art. 92b, art. 92c u.t.d., lp. 1.13, lp. 6.3.18, lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz z kart kierowców (Dz. U. UE L z dnia 2 lipca 2010 r.), art. 71, art. 81, art. 82 p.r.d., § 6a ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2141) i art. 4 rozporządzenia 1071/2009 – wydał decyzję z dnia 27 grudnia 2023 r. (nr BP.501.2535.2023.1091.BD2.506472), którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawił stan prawny.
W odniesieniu do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd (Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.), organ wskazał, że stosownie do treści § 6a ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dowód poddania pojazdu wymaganemu badaniu okresowemu, oraz ostatni protokół kontroli drogowej, o którym mowa w § 6 ust. 10, jeżeli kierujący pojazdem posiada go przy sobie.
Zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.
Zgodnie z treścią art. 81 p.r.d. właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego (ust. 1). Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2); Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Badaniu, o którym mowa w ust. 3, nie podlega: 1/ nowy pojazd, dla którego wydano świadectwo zgodności WE, świadectwo zgodności, dopuszczenie jednostkowe pojazdu, decyzję o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwo dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu; 2/ zarejestrowany pojazd: a) na którego typ wydano świadectwo homologacji typu WE pojazdu - w okresie od dnia pierwszej rejestracji za granicą do dnia terminu okresowego badania technicznego, ustalonego na podstawie ust. 5, lub b) w którego dowodzie rejestracyjnym lub innym dokumencie wydanym przez właściwy organ państwa członkowskiego przedstawionym do rejestracji, zawarta jest informacja o wykonanym badaniu technicznym i jego terminie ważności - z wyjątkiem taksówki, pojazdu uprzywilejowanego lub pojazdu odpowiednio przystosowanego lub wyposażonego zgodnie z przepisami o przewozie towarów niebezpiecznych, pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu oraz pojazdu przystosowanego konstrukcyjnie do ruchu lewostronnego (ust. 4). Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (ust. 5). Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego, samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekracząjącej 3,5 t, motocykla lub przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekracząjącej 3,5 t przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji, następnie przed upływem 5 lat od dnia pierwszej rejestracji o nie później niż 2 lata od dnia przeprowadzenia poprzedniego badania technicznego, a następnie przed upływem kolejnego roku od dnia przeprowadzenia badania. Nie dotyczy to pojazdu przewożącego towary niebezpieczne, taksówki, pojazdu samochodowego konstrukcyjnie przeznaczonego do przewozu osób w liczbie od 5 do 9, wykorzystywanego do zarobkowego transportu drogowego osób, pojazdu marki "SAM", pojazdu zasilanego gazem, pojazdu uprzywilejowanego oraz pojazdu używanego do nauki jazdy lub egzaminu państwowego, które podlegają corocznym badaniom technicznym (ust. 6).
Stosownie do treści art. 82 p.r.d. organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1), a jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (ust. 2).
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd karą pieniężną w wysokości 2.000 zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono, iż samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...] i nr VIN [...], nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) ustalono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce w dniu 28 września 2021 r., a zatem okres jego ważności, wynikający z terminu wskazanego w art. 81 p.r.d., upłynął w dniu 28 września 2022 r.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zasadne było zatem utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 2.000 złotych za stwierdzone naruszenia określone w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
W odniesieniu do stwierdzonego naruszenia polegającego na naruszeniu obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd (lp. 6.3.18 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 5 lit. a/ rozporządzenia 561/2006, przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85: i) zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego; ii) zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.
Stosownie do art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców, niniejsze rozporządzenie ustanawia maksymalne okresy na wczytanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy do celów art. 10 ust. 5 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (ust. 1). Do celów niniejszego rozporządzenia "odpowiednie dane" oznaczają wszelkie dane zarejestrowane przez tachograf cyfrowy oprócz szczegółowych danych dotyczących prędkości (ust. 2). Maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza: a/ 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej; b/ 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy (ust. 3). Odpowiednie dane należy wczytywać w sposób zapobiegający ich utracie (ust. 4).
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 6.3.18 załącznika nr 3 do u.t.d. i kara pieniężna w wysokości 500 złotych sankcjonująca naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd.
Organ odwoławczy stwierdził, że po analizie pobranych podczas kontroli danych cyfrowych stwierdzono, iż przedsiębiorca nie dochował obowiązku terminowego wczytania danych cyfrowych urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe marki Man o nr rej. [...] (nr VIN: [...]), bowiem analiza danych wykazała, iż ostatnie wczytanie danych cyfrowych miało miejsce w dniu 7 lipca 2022r. Ilość dni zarejestrowanej działalności do dnia kontroli drogowej wynosi zatem 269 dni.
W związku z powyższym zasadne i zgodne z prawem jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 500 zł za stwierdzone naruszenie polegające na naruszeniu obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd.
W odniesieniu do naruszenia polegającego na niewskazaniu, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli (lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d.), organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 7 u.t.d. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670), po uiszczeniu opłat, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 i 11 (ust. 1), natomiast wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera m.in.: 7) imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 albo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 (ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 4 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje niewskazanie, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli karą pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie danych udostępnionych w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego KREPTD ustalono, że przewoźnik jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie wskazał H. K., posiadającą certyfikat kompetencji zawodowych nr [...], wydany dnia 16.08.2018 r. W konsekwencji wobec ww. osoby zostało wszczęte postępowanie administracyjne (nr [....]), w trakcie jednak którego H. K. pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. wyjaśniła, że z dniem 31 grudnia 2022 r. przestała pełnić funkcję osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie.
W toku postępowania potwierdzono, że H. K., posiadająca certyfikat kompetencji zawodowych o nr [...], zakończyła współpracę ze stroną; w dniu 19 maja 2023 r. strona złożyła wniosek dotyczący zmiany zarządzającego transportem, co oznacza, że przedsiębiorca na dzień kontroli drogowej, tj. 14 kwietnia 2023 r. nie posiadał osoby zarządzającej transportem. Strona nie wskazała także danych osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, aktualnych na dzień kontroli drogowej.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że są one niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione.
Organ wyjaśnił, że art. 189e oraz art. 189f k.p.a. regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1. W związku z powyższym ww. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdą w niniejszym postępowaniu zastosowania.
Organ wskazał także, że z przepisów u.t.d. wprost wynika uprawnienie inspektorów do żądania od podmiotu wykonującego przewóz drogowy pisemnych wyjaśnień oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Nadto, podkreślić należy, iż gdyby Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nie mógł nałożyć kary pieniężne za ww. naruszenie określone w lp. 1.13, to nie znalazłoby się ono w załączniku nr 3 do u.t.d., który stanowi taryfikator kar nakładanych przez Inspekcję.
Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, organ odwoławczy zważył, iż pozostają one bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż organ I instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Uzasadnienie zaś zawiera wszelkie elementy wymagane przez przepisy prawa. Wskazać także należy, iż na gruncie niniejszej sprawy nie powstały żadne wątpliwości co do stanu faktycznego lub prawnego, a więc również art. 7a oraz art. 81a k.p.a. nie znajdują zastosowania.
Organ odwoławczy stwierdził też, że w sprawie nie znajduje zastosowania także art. 92b u.t.d., bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tegoż zapisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców, a w niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. Organ zaznaczył przy tym, że w ramach art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się bowiem przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, a więc naruszenia za które nałożono na skarżącego karę (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13).
Organ odwoławczy stwierdził także, że w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu, wobec czego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
Organ podkreślił, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ, przy czym okoliczności te muszą być wsparte dowodami, a dowody te powinny być dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę.
W niniejszej sprawie strona nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, mogących obalić ustalenia organu I instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 1.13, lp. 6.3.18, lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcą, oraz braku reakcji na popełniane przez niego naruszenia. Przedsiębiorca nie wskazał wystąpienia żadnych innych okoliczności, na które nie miał wpływu, lub których nie mógł przewidzieć.
Organ zaznaczył przy tym, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - nawet gdyby do naruszeń doszło wyłącznie z winy kierowcy, to okoliczność ta nie stanowiłaby podstawy do zastosowania art. 92c u.t.d. – sam fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności; samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyroki NSA: z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13 oraz z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 798/18).
K. K. zaskarżyła ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości wraz z umorzeniem postępowania administracyjnego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
1/ art. 6 w zw. z art. 7, art. 11, art. 77, art. 81a, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad uregulowanych w k.p.a. i niewzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla sprawy argumentów podnoszonych przez skarżącą oraz braku uzasadnienia faktycznego i prawnego dotyczącego argumentów podnoszonych przez skarżącą i mających istotne znaczenie dla sprawy;
2/ art. 2 Konstytucji RP poprzez nie zastosowanie środków, które będą skuteczne i adekwatne dla osiągnięcia założonych celów, a zarazem możliwie najmniej uciążliwe dla podmiotu, wobec którego mają być zastosowane, lub dolegliwe w stopniu nie większym niż jest to niezbędne oraz naruszenie zasady proporcjonalności wywiedzionej z art. 2 Konstytucji;
3/ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że możliwe jest wyłącznie wydanie decyzji o nałożeniu kary, oraz że organ zobowiązany jest do bezwzględnego ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku;
4/ art. 107 § 1 pkt 4 i pkt 6 w zw. z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77, art. 81a, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę i nieustosunkowanie się do argumentów skarżącej wskazujących, że naruszenie określone w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 zostało tam zakwalifikowane jako najpoważniejsze naruszenie, gdy w rzeczywistości, wprowadzenie powyższej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów ww. rozporządzenia i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego i nie ma żadnego związku z przesłanką określoną w 189f § 1 pkt 1 k.p.a.;
5/ art. 107 § 1 pkt 4 i pkt 6 w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 50, art. 55, art. 83 ust. 1, art. 92a u.t.d. poprzez niewzięcie pod uwagę i nieustosunkowanie się do argumentów skarżącej wskazujących, że organ I instancji zastosował interpretację rozszerzającą i w sposób nieuprawniony przypisał sobie kompetencje zastrzeżone dla "właściwego organu", tj. Starosty lub Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie żądania wskazania zarządzającego transportem i nałożenie kary administracyjnej z tytułu niewskazania na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli. Tym samym Kujawsko-Pomorski Inspektor Transportu Drogowego nie był uprawniony do nałożenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia określonego pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d.;
6/ art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1071/2009 poprzez niewzięcie pod uwagą i nieustosunkowanie się do argumentów skarżącej wskazujących, że została zastosowana interpretacja rozszerzającej wobec definicji "właściwego organu".
W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo wyjaśniła zarzuty. Podniosła m.in., że za błędne uznać należy stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazujące, że w zakresie naruszenia określonego pod lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. (tj. "Wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd"), jedynym rozstrzygnięciem mogło być nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej na podstawie przepisów u.t.d., nawet gdy GITD powołał się przy tym na regułę kolizyjną zgodnie z treścią art. 189a § 2 k.p.a.
Zdaniem skarżącej argumentem mającym istotny wpływ na wynik sprawy i jednocześnie wskazującym na wadliwość wydanej przez organ I i II instancji decyzji jest też naruszenie treści art. 6 w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78, art. 81a, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez pominięcie milczeniem i nie odniesienie się do przywołanego przez skarżącą argumentu wskazującego, że zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 k.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. VI SA/Wa 1857/20). Zastosowanie pouczenia w zamierzeniu ustawodawcy ma mieć charakter prewencyjny w zakresie naruszania przepisów u.t.d. Natomiast na podstawie przepisów u.t.d. brak jest stwierdzenia jakiejkolwiek odpowiedzialności i nałożenia sankcji na podmiot wykonujący przewóz drogowy.
Ponadto skarżąca wskazała, że GITD naruszając powyższe wskazane podstawy prawne i odmawiając zastosowania art. 189f k.p.a. pominął milczeniem lub nie odniósł się w sposób dostateczny do tego, że: 1/ że został spełniony warunek określony w art. 189f k.p.a. tj. strona zaprzestała naruszenia prawa poprzez niezwłoczne wykonanie badania technicznego z wynikiem pozytywnym; 2/ do przywołanej przez skarżącą konstytucyjnej zasady proporcjonalności wywiedzionej z art. 2 Konstytucji. Skarżąca wyraźnie podniosła, że w tym ujęciu bez wątpienia wymierzenie kary administracyjnej w wysokości 2.000 zł za brak aktualnego okresowego badania technicznego nie będzie stanowiło skutecznego środka dla osiągnięcia celu tym bardziej, że bez zbędnej zwłoki zostało wykonane badanie techniczne a pojazd nie stwarzał zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym z uwagi na brak usterek. W ocenie skarżącej w kontekście przywołanej przed organami obu instancji treści art. 6 Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej nałożenie kary administracyjnej za stwierdzone naruszenie jest niewspółmierne do kary w takiej samej wysokości za znacznie bardziej poważne naruszenie przepisów, a mianowicie za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki, zakwalifikowane jako niebezpieczne lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ponadto zdaniem skarżącej zasadnym było odstąpienie przez GITD od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu skarżącej w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na to że: 1/ waga naruszenia prawa była znikoma, a skarżąca zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy; 2/ doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Skarżąca zgodnie z treścią pokwitowania za zatrzymany dowód w wyznaczonym terminie (wskazanym w pokwitowaniu) wykonała badanie techniczne.
W kwestii natomiast naruszenia określonego pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. (tj. "Niewskazania na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli"), skarżąca wskazała, że GITD nie ustosunkował się do argumentów podnoszonych przez nie, w których wyraźnie wskazała, że naruszenie określone pod lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. odnosi się do uprawnień właściwego organu określonych w art. 83 ust. 1 u.t.d. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, któremu organowi przewoźnik zobowiązany jest udzielić właściwych informacji i dokumentów.
Ponadto GITD pominął milczeniem argumenty skarżącej poparte wyłącznie obowiązującymi przepisami i jednoznacznie wskazującymi, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1071/2009: "właściwy organ" oznacza organ państwa członkowskiego na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, który w celu wydawania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sprawdza, czy przedsiębiorca spełnia warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, i jest uprawniony do wydawania, zawieszania lub cofania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Zgodnie z treścią art. 7 u.t.d. organem właściwym w sprawach udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany oraz zawieszenia lub cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest: 1/ starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi - adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej określonego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG); 2/ Główny Inspektor Transportu Drogowego, w przypadku ubiegania się o licencję wspólnotową, jeżeli przedsiębiorca nie występował z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego przez organ, o którym mowa w pkt 1. W związku z powyższym w ocenie skarżącej Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nie jest i nie był właściwym organem, który mógł żądać wskazania zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 grudnia 2023 r. oraz Kujawsko-Pomorskiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 sierpnia 2023 r., stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm. – dalej w skrócie jako: "u.t.d."), na mocy których nałożono na skarżącą, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą [...] K. K. z siedzibą w miejscowości U., karę pieniężną w wysokości 7.500 zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, tj. za: "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego" (naruszenie wskazane w punkcie 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. – 2.000 zł); "Naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd" (naruszenie wskazane w punkcie 6.3.18 załącznika nr 3 do u.t.d. – 500 zł) oraz "Niewskazanie, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli" (naruszenie wskazane w punkcie 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. – 5.000 zł).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca w istocie nie kwestionowała istnienia ustalonych przez organ faktów, tj. stwierdzonych powyżej naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Kwestią sporną miedzy stronami pozostawało dokonanie przez organy oceny ww. naruszeń w kontekście zasadności oraz właściwości obciążenia skarżącej w okolicznościach sprawy przez organy karą administracyjną za wskazane naruszenia. W ocenie bowiem skarżącej organy błędnie przyjęły, iż w przypadku stwierdzonych w niniejszej sprawie naruszeń organy pozostawały bezwzględnie zobowiązane do wydania decyzji nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości określonej w załączniku do u.t.d., gdyż w sprawie winna znaleźć zastosowanie określona w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. instytucja prawna odstąpienia od nakładania kary administracyjnej, natomiast - w odniesieniu do naruszenia określonego w lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d. – błędnie przyjęto, że to Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego był "organem właściwym", który mógł żądać od skarżącej wskazania zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli.
W ocenie Sądu zaskarżone decyzje należy uznać za prawidłowe, a organy - wbrew zarzutom podniesionym w skardze - nie dopuściły się przy ich wydaniu naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.
Według art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
W myśl zaś art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
W doktrynie i orzecznictwie zaznacza się, że odpowiedzialność wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter wyłącznie administracyjny, nie karnoadministracyjny. Kary pieniężne wymierzane w postępowaniu administracyjnym na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06). Przyjęcie stanowiska o administracyjnym charakterze odpowiedzialności określonej w art. 92a ust. 1 u.t.d. prowadzi zatem do konieczności sformułowania konstatacji, że do stwierdzenia zaistnienia tejże odpowiedzialności wystarczające jest co do zasady stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Należy jednak podkreślić, że kwestia odpowiedzialności za naruszenia w zakresie przewozów drogowych nie może być rozpatrywana z pominięciem regulacji zawartych w art. 92b oraz art. 92c u.t.d. (zob. komentarz do art. 92a u.t.d. [w:] R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2012).
Stosownie do art. 92b u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a/, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego (ust. 1). Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 (ust. 2).
Zgodnie zaś z art. 92c u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (ust. 1). Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 (ust. 1a). Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ (ust. 2).
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się w tym miejscu do zarzutu zaniechania w niniejszej sprawie zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd pragnie wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, iż z uwagi na szczególne uregulowania wynikające z art. 92b i art. 92c u.t.d. oraz regułę kolizyjną z art. 189a § 2 k.p.a. w sprawach kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się przepisów Działu IVa k.p.a. Stosownie bowiem do art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa, tj. aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego Działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. pkt 7 komentarza do art. 189a k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024).
Na gruncie ustawy o transporcie drogowym ustawodawca uregulował kwestię wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika w art. 92b (w zakresie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów - z racji na przedmiot przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie) i w art. 92c (w pozostałych przypadkach). Uwzględniając przywołane wyżej przesłanki wynikające z art. 92c ust. 1 u.t.d. stwierdzić trzeba, że oczekiwanie skarżącej odnośnie zasadności zastosowania art. 189f k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie, jak i osadzony na gruncie braku zaspokojenia tego oczekiwania, zarzut naruszenia tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone w art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a.
Przepis art. 92c u.t.d. jest bowiem przepisem odrębnym, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. Jeżeli więc z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Dla przyjęcia zaś, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i – jak zostało to już zasygnalizowane - nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy też przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyroki NSA: z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21; z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1769/22 oraz z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1397/23).
Powyższe oznacza, że – wbrew stanowisku skarżącej - w przedmiotowej sprawie przepisy art. 189a § 1 i art. 189f k.p.a. nie znajdują zastosowania do kar pieniężnych nakładanych w trybie art. 92a u.t.d. Skoro bowiem art. 92b ust. 1 u.t.d. odrębnie reguluje wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika, a art. 92c ust. 1 u.t.d. pozostałe przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, oznacza to, że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, jakimi są w tym przypadku przepisy ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 740/19).
Nawiązując w tym kontekście do przywołanej w skardze uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. (sygn. akt III OPS 1/21), Sąd pragnie zwrócić uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie, w której przepisy ustawy o transporcie drogowym zawierają odrębną regulację wyłączającą stosowanie Działu IVa k.p.a. w stosownym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23).
Mając powyższe na uwadze, wobec bezsprzecznego stwierdzenia dopuszczenia się przez skarżącą (czyli przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy) naruszeń określonych w lp. 9.1; lp. 6.3.18 oraz lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d., organy orzekające nie posiadały – poza uregulowaniem wynikającym z art. 92c ust. 1 u.t.d. - możliwości odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej (kary pieniężnej) w przewidzianym przez ustawodawcę w przepisach u.t.d. rozmiarze, w szczególności nie posiadały podstaw prawnych do przeprowadzania w toku postępowania oceny wagi oraz okoliczności dokonanych przez skarżącą naruszeń, działań podjętych przez nią w związku z powzięciem informacji o tych naruszeniach, czy też samej dolegliwości nakładanej za stwierdzone naruszenia kary. Jak wskazano powyżej, kary za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (odpowiedzialność administracyjna) ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy, tzn. jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Wykaz naruszeń i kar pieniężnych za poszczególne naruszenia został natomiast wyraźnie przez ustawodawcę wskazany w przepisach u.t.d. i organy orzekające - poza przypadkiem wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. – zobowiązane były do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wynikającym z tych przepisów rozmiarze.
W tym miejscu należy zaznaczyć też, że Sąd w pełni podziela stanowisko organów, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do stwierdzenia przesłanek określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. przyjęcia, że naruszenia polegające na: 1/ wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem o nr rej. [...] nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (termin ważności ostatniego badania technicznego ww. pojazdu upłynął ponad 6 miesięcy przed dniem kontroli); 2/ obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu w odniesieniu do ww. pojazdu (termin obowiązkowego pobrania danych z tachografu cyfrowego został przekroczony o 179 dni); 3/ niewskazaniu, na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli (na dzień kontroli drogowej tj. 14 kwietnia 2023 r. skarżąca nie posiadała osoby zarządzającej transportem, wobec tego, że dotychczasowa osoba pełniąca tę funkcję w przedsiębiorstwie przestała ją pełnić z dniem 31 grudnia 2022 r.) – wskazują na to, by można było stwierdzić, że podmiot wykonujący przewozy (skarżąca) nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenia te nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem drogowym jest stworzenie takich rozwiązań organizacyjnych, które w pełni pozwolą wyeliminować wszelkie mogące powstać nieprawidłowości związane wypełnianiem ciążących na przedsiębiorstwie obowiązków i warunków związanych z wykonywaniem transportu drogowego, tj. w szczególności wprowadzenia odpowiednich procedur związanych z okresową kontrolą czy też weryfikacją dokumentacji dopuszczającej pojazdy do ruchu drogowego czy też z terminowym pobieraniem wymaganych przepisami prawa danych. Terminy obowiązku wykonania badań technicznych, czy też pobierana danych z tachografów są ściśle określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego. To samo dotyczy obowiązku wyznaczenia osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. Przedsiębiorca wykonujący przewóz powinien zatem znać wszelkie obowiązki związane z prowadzeniem działalności w zakresie transportu drogowego, w tym też dokładne terminy, przed upływem których musi wykonać kolejne nałożone na niego obowiązki, bowiem to na nim spoczywa bezwzględny obowiązek ich zachowania. Nieznajomość obowiązujących regulacji prawnych czy też brak skutecznych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie nie może być przesłanką usprawiedliwiającą powstawanie naruszeń. Zgodzić należy się z organami, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała wystąpienia przewidzianych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanek zwalniających ją od odpowiedzialności, tj. okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których ona, jako doświadczony i profesjonalny podmiot, organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie była w stanie przewidzieć. Wbrew przeciwnie, okoliczności stwierdzonych w niniejszej sprawie naruszeń oraz ich charakter wskazują na brak dochowania przez skarżącą w realizacji nałożonych na nią obowiązków związanych z wykonywanie transportu drogowego staranności właściwej dla profesjonalnego podmiotu działającego w tej profesji.
Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej wskazującego na naruszenie przepisów dotyczących "właściwości organu" w zakresie odnoszącym się do wskazania zarządzającego transportem i nałożenia kary administracyjnej z tytułu "niewskazania na żądanie właściwego organu, zarządzającego transportem, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli" (lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d.). Należy zgodzić się z organami, że pojęcie "właściwy organ", o którym jest mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1071/2009 odnosi się do organu licencyjnego, czyli organu właściwego w sprawach udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany oraz zawieszenia lub cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Z przepisu tego nie można jednak wywodzić, że Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – nie będąc organem licencyjnym - nie był tym samym organem właściwym w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie o naruszenie przepisów u.t.d. w zakresie stwierdzenia naruszenia opisanego w lp. 1.13 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. nie mógł pozyskać informacji od właściwego organu licencyjnego dla skarżącej dotyczącej wyznaczenia osoby zarządzającej transportem w jej przedsiębiorstwie oraz nie mógł podjąć działań związanych z sankcjonowaniem tego obowiązku. Z treści art. 4 pkt 22 lit. d/ u.t.d. wynika, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia 1071/2009. Natomiast zgodnie z przepisem art. 50 pkt 1 lit. a/ u.t.d., do zadań organów Inspekcji Transportu Drogowego należy kontrola przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22. Zgodnie z art. 50 pkt 2 u.t.d. do zadań Inspekcji należy: m.in. prowadzenie postępowania administracyjnego, w tym wydawanie decyzji administracyjnych na zasadach określonych w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 5 u.t.d. Inspektor wykonując zadania, o których mowa w art. 50 u.t.d., ma prawo do żądania od podmiotu wykonującego przewóz drogowy pisemnych wyjaśnień oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Zgodnie z kolei z art. 56 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Inspektor ma prawo do nakładania kar pieniężnych z zgodnie z przepisami ustawy. Stosownie zaś do art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, nakłada w drodze decyzji administracyjnej organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 6 pkt 2 u.t.d. w sprawach związanych w wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji (czyli m.in. prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonych w toku kontroli naruszeń wobec przewoźnika lub zarządzającego) organem właściwym jest wojewódzki inspektor transportu drogowego. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego miał nie tylko prawo, lecz ustawowy obowiązek poddać kontroli wypełnianie przez skarżącą obowiązków nałożonych na nią zarówno przepisami ustawy o transporcie drogowym, jak też przepisami prawodawcy unijnego, w tym obowiązku wskazania na żądanie tego organu zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie skarżącej, któremu powierzono kierowanie operacjami transportowymi, poddanymi kontroli.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).