III SA/Łd 960/25

III SA/Łd 960/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Ewa Alberciak
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Bankowe prawo
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 825
art. 628, art., 629 i art. 630 ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2026 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 14 października 2025 roku nr ZK-II.654.19.2025 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 października 2025 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Koluszek z 11 lipca 2025 r. w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
11 października 2024 r. do Burmistrza Koluszek (dalej również: organ I instancji) wpłynął wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi (pismo z 9 października 2024 r.), dotyczący przeznaczenia cysterny paliwowej na samochodzie IVECO oraz cysterny paliwowej na przyczepie STOKOTA, będących w posiadaniu A. K. (dalej: strona, strona skarżąca, lub skarżący) w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Pismem z 21 października 2024 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, na wniosek Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi z 9 października 2024 r., w sprawie przeznaczenia rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Decyzją z 5 listopada 2024 r. Burmistrz Koluszek nałożył na właściciela pojazdów świadczenia rzeczowe. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, na skutek którego organ II instancji, decyzją z 20 stycznia 2025 r. uchylił zaskarżoną doń decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Pismem z 13 lutego 2025 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowanie administracyjne, na wniosek Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi z 9 października 2024 r., w sprawie przeznaczenia rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Nadto, pismem z 12 marca 2025 r. organ I instancji poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego) – zawiadomienie to doręczono stronie 14 marca 2025 r. (w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane własnoręcznie przez stronę), a pismem 19 marca 2025 r. zawiadomiono stronę o wyznaczeniu na 3 kwietnia 2025 r. terminu przeprowadzenia oględzin pojazdów będących przedmiotem postępowania (zawiadomienie to doręczono stronie 28 marca 2025 r. – w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru).W odpowiedzi na powyżej wskazane zawiadomienie strona, pismem z 31 marca 2025 r., poinformowała, iż udostępni w wyznaczonym terminie w celu przeprowadzenia oględzin cysternę paliwową na samochodzie IVECO oraz wskazała, że cysterna paliwowa na przyczepie STOKOTA znajduje się na terenie Niemiec i nie będzie możliwe przeprowadzenie jej oględzin. Strona zwróciła się również z prośbą o przekazywanie korespondencji za pośrednictwem Poczty Polskiej, ze względu na problematyczne odbieranie korespondencji w godzinach pracy urzędu.
3 kwietnia 2025 r. pracownicy Urzędu Miejskiego w Koluszkach przeprowadzili oględziny pojazdu IVECO, sporządzając z tej czynności stosowny protokół, podpisany również przez stronę. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono m.in., że pojazd jest sprawny technicznie i nie występują widoczne usterki. Strona skarżąca poinformowała, że pojazd posiada aktualne badania techniczne, lecz nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego powyższe. W związku z tym pracownicy Urzędu Miejskiego w Koluszkach wygenerowali 3 kwietnia 2025 r. raport z usługi historia pojazdu wskazujący, iż okresowe badania techniczne przedmiotowego pojazdu IVECO są ważne do 12 września 2025 r
8 kwietnia 2025 r. do Urzędu Miejskiego w Koluszkach wpłynęły dwa pisma skarżącego (z 7 kwietnia 2025 r. i z 8 kwietnia 2025 r.) dotyczące prowadzonego postępowania. Strona wniosła o wystąpienie do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w Łodzi z zapytaniem przy użyciu jakich środków transportowych może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami ciekłymi i czy może przewozić paliwa za pomocą innych środków transportowych, niż te wskazane w wykazie. Strona wniosła również o powołanie w charakterze świadka podmiotów, z którymi strona współpracuje dłużej niż pięć lat na podstawie zawartych umów, z których wynika, iż warunkiem współpracy po stronie sprzedawcy jest dostarczenie produktu pod adres zamawiającego jego własnym środkiem transportu marki IVECO z ważnym świadectwem legalizacyjnym urządzenia pomiarowego znajdującego się w autocysternie. Z akt administracyjnych wynika, iż organ I instancji nie odniósł się do ww. wniosków strony. Pismem z 8 kwietnia 2025 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. 9 kwietnia 2025 r. wpłynęło do organu I instancji pismo strony z tej samej daty (tj. z 9 kwietnia 2025 r.), w treści którego strona poinformowała, że prowadzi obrót paliwami ciekłymi na podstawie koncesji i nie posiada stacji paliw ani baz paliwowych, a samochód do przewozu paliw marki IVECO jest jedynym środkiem transportu jakim strona dysponuje. 10 kwietnia 2025 r. wpłynęło do organu I instancji kolejne pismo strony (z 9 kwietnia 2025 r.) informujące, iż strona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą - sprzedaż hurtową paliw i produktów pochodnych, którą wykonywać może wyłącznie przy użyciu środków transportowych uwzględnionych w wykazie dot. koncesji na obrót paliwami ciekłymi. W piśmie tym strona wskazała, iż po przekazaniu środków transportowych w ramach świadczeń rzeczowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, nie będzie ona miała możliwości wykonywania czynnej swobodnej legalnej działalności gospodarczej. Co więcej strona zwróciła uwagę, iż w Polsce podobnych zarejestrowanych autocystern jest około 2200, a co za tym idzie prawdopodobnie istnieją inne przedsiębiorstwa dysponujące większymi mocami produkcyjnymi, które posiadają większy tabór transportowy i nałożenie na nie decyzji administracyjnej w postaci przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych w postaci przekazania części autocystern pozwoli im na prowadzenie czynnej działalności gospodarczej. Pismem z 11 kwietnia 2025 r. oraz 6 maja 2025 r. organ I instancji wezwał stronę do osobistego stawienia się w dniu 28 kwietnia 2025 r. oraz 16 maja 2025 r. w Urzędzie Miejskim w Koluszkach, celem przesłuchania "w charakterze świadka w sprawie o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny". Z akt administracyjnych nie wynika, czy przesłuchanie się odbyło - brak bowiem stosownej dokumentacji dowodowej w tym zakresie. Pismem z 15 kwietnia 2025 r. strona wystąpiła do organu I instancji z propozycją przetransportowania przez zewnętrzna firmę pojazdu nr rej. [...] z Niemiec do Polski na koszt organu. Organ I instancji, jak wynika z akt administracyjnych, nie odniósł się do wskazanego powyżej wniosku strony. Pismem z 9 maja 2025 r. organ I instancji poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie, pismem z 2 czerwca 2025 r., poinformowano stronę o zebraniu materiału dowodowego w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się w tym zakresie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma. Zawiadomienie to zostało doręczone stronie 18 czerwca 2025 r. Pismem z 13 czerwca 2025 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz – pismem z tej samej daty - wezwał skarżącego do przedstawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu cysterna paliwowa na przyczepie STOKOTA lub innego dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie ostatnich badań technicznych, z których wynika dopuszczenie lub brak dopuszczenia pojazdu do ruchu po drogach publicznych. Pismem z 20 czerwca 2025 r. strona zwróciła się do organu I instancji z prośbą o udostępnienie jej w dniu 23 czerwca 2025 r. materiałów dowodowych celem zapoznania się z nimi. Z akt administracyjnych (notatka służbowa z 23 czerwca 2025 r.) wynika, iż skarżący stawił się w siedzibie organu we wskazanym terminie, niemniej jednak nie zostały mu udostępnione dokumenty sprawy. Pismem z 1 lipca 2025 r. poinformowano stronę, że został zebrany materiał dowodowy oraz o tym, że ma ona możliwość wypowiedzenia się w sprawie w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej przedmiotowej informacji. Wraz z pismem z 3 lipca 2025 r., które wpłynęło do organu I instancji 4 lipca 2025 r., skarżący dostarczył decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z 24 czerwca 2025 r. o czasowym wycofaniu z ruchu pojazdu cysterna paliwowa na przyczepie STOKOTA. Z decyzji tej wynika, że pojazd ten został czasowo wycofany na okres do dnia 23 czerwca 2026 r.
11 lipca 2025 r. Burmistrz Koluszek wydał decyzję, mocą której po pierwsze, przeznaczył będącą w posiadaniu strony cysternę paliwową na samochodzie IVECO o nr rej. [...] do oddania w używanie na rzecz 11 pułku logistycznego, wskazując na miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia do: [...], ul.[...], [...] Ż., woj. Lubuskie (brama nr 14), w terminie do godz. 01:00 trzeciego dnia mobilizacji, przez okres: [..]"zabezpieczenie potrzeb mobilizacyjnych jednostki wojskowej, do czasu ustania potrzeby ich używania" - w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz po drugie, odmówił przeznaczenia będącej w posiadaniu strony, cysterny paliwowej na przyczepie STOKOTA o nr. rej. [...] w ramach wskazanych powyżej świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Pismem z 24 lipca 2025 r., które wpłynęło do organu I instancji 29 lipca 2025 r., strona zwróciła się z prośbą o udostępnienie jej zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyznaczenie w tym celu terminu i miejsca, w którym będzie się mogła z nim zapoznać. Strona wskazała przy tym, że nie mogła zapoznać się z dokumentacją sprawy 23 czerwca 2025 r. Powyższe podanie nie zostało rozpatrzone, gdyż wpłynęło po wydaniu decyzji w sprawie.
Strona wniosła odwołanie od wskazanej powyżej decyzji z 11 lipca 2025 r. Na skutek którego, powołaną na wstępie decyzją z 14 października 2025 r., Wojewoda Łódzki (dalej również: organ II instancji lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną doń decyzję Burmistrza Koluszek z 11 lipca 2025 r. Organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 628 ust. 1, art. 630 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 825 ze zm.) - dalej: ustawa - oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2024 r., poz. 1387) – dalej: rozporządzenie. Wyjaśniono przy tym, że ruchomości i nieruchomości, które nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych zawarte zostały przez ustawodawcę w art. 628 ust. 5 ustawy, stanowiącym katalog zamknięty. Dalej wskazano, iż na podstawie przeprowadzonych oględzin, raportu z usługi historii pojazdu, jak również oświadczeń właściciela pojazdu - cysterny paliwowej na samochodzie IVECO - ustalono, iż pojazd jest ten sprawny technicznie i dopuszczony do użytkowania, w związku z czym wykluczono przesłanki zawarte w art. 628 ust. 5 ustawy. Dalej organ II instancji wskazał, iż za zasadne uznaje twierdzenia strony, iż nie miała ona możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Pomimo bowiem stawienia się w wyznaczonym przez organ terminie, akta sprawy nie zostały jej udostępnione, a wydanie decyzji nastąpiło przez upływem terminu przewidzianego na wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. Niemniej jednak organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie tegoż realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu II instancji w rozpatrywanym przypadku strona odwołująca się nie wykazała wpływu wskazanego powyżej naruszenia na wynik sprawy, nie wskazała też jakich istotnych czynności dowodowych nie mogła dokonać, a ewentualne wnioski i stanowiska nie zostały złożone również na etapie postępowania odwoławczego. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut dotyczący uniemożliwienia stronie prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją ma charakter warunkowy – to znaczy jest on uzależniony od ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny i w innym czasie się nie zaktualizuje, a tym samym nie uniemożliwia stronie dysponowania przedmiotem świadczenia i bieżącego z niego korzystania. Wskazano przy tym, że strona nie ma również obowiązku wypowiadania umów długoterminowych zawartych z kontrahentami. Organ wskazał, iż określony w treści zaskarżonej decyzji pojazd jest wskazany w rejestrze środków transportowych Urzędu Regulacji Energetyki dotyczących koncesjonowania, ma w stosunku do niego zastosowanie decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 9 listopada 2023 r., jak również jest on wykorzystywany do bieżącego prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, niemniej jednak zobowiązania te, zważywszy na obowiązujące przepisy, nie mogą uniemożliwiać realizacji rozwiązań prawnych mających na celu zapewnienie obrony państwa tym bardziej, że w przypadku konieczności oddania pojazdu na cele wskazane w zaskarżonej decyzji stronie, zgodnie z art. 634 ustawy i § 25 rozporządzenia, przysługiwać będzie ryczałt za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych, wypłacany przez jednostkę organizacyjną, na której rzecz świadczenie zostało wykonane. Zaznaczono też, że w toku postępowania nie wskazano alternatywnego pojazdu mogącego podlegać przeznaczeniu na rzecz świadczeń rzeczowych, którego przekazanie nie wiązałoby się dla strony ze znaczną niedogodnością i uciążliwością, na którą zwraca się uwagę w judykaturze (organ odwoławczy wskazał na następujące wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2016 r., II SA/Bk 616/16 oraz NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., II OSK 250/17), wskazując że samo wystąpienie wspomnianych niedogodności nie może stanowić podstawy do odmowy realizacji wniosku Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi, który wskazywał na ważność i pilną potrzebę realizacji złożonego wniosku, a wobec braku przesłanek wynikających z art. 628 ust. 5 ustawy, i zważywszy na znacznie ograniczoną uznaniowość decyzji wydawanych na podstawie wniosku organu wojskowego (który wykonując zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego, ma możliwość wyrażania swych potrzeb w sposób zabezpieczający realizację celów nałożonych ustawą za pośrednictwem świadczeń rzeczowych) wydano stosowną decyzję. Podkreślono przy tym, że to podmiot wnioskujący posiada wiedzę co, i w jakim zakresie, jest niezbędne do realizacji powyższych obowiązków a organ, do którego wniosek wpływa, nie jest uprawniony do weryfikacji jego celowości i zasadności. Zadaniem organu pozostaje ustalenie, czy dany przedmiot świadczenia jest w posiadaniu odwołującego się, bez konieczności weryfikacji jego zasadności (organ wskazał na wyrok WSA w Krakowie, III SA/Kr 141/12). Dalej organ odwoławczy wskazał, że zawarte przez stronę umowy i porozumienia, choć istotne z jej punktu widzenia, w momencie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny stracą na istotności i nie mogą mieć pierwszeństwa przed zabezpieczeniem Sił Zbrojnych w sprzęt niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa obywateli. Organ II instancji wyraził też pełne zrozumienie dla niepewności strony i jej niepokoju związanego z nałożonym obowiązkiem, zaznaczył jednak, że w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw do nadania im prymatu nad zagwarantowaniem bezpieczeństwa, gdyż obowiązkiem państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa swoim obywatelom, a obowiązek ten wynika wprost z art. 5 Konstytucji RP. Zapewnienie bezpieczeństwa nie jest możliwe bez zapewnienia skutecznej obrony przed zagrożeniami i związanego z tym faktem zaangażowania się społeczeństwa. To właśnie z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa państwa i narodu wynika obowiązek obrony Ojczyzny, w tym wykonywania świadczeń na rzecz obrony. Tym samym, zdaniem organu II instancji, nie została naruszona zasada proporcjonalności mająca chronić obywateli przed nadmierną ingerencją władzy w ich prawa, gdyż ogłoszenie mobilizacji i wojna stanowią wyjątkowe okoliczności, które mogą oddziaływać na obywateli w sposób ograniczający im czasowo prawa obywatelskie, w tym prawo własności czy swobodę prowadzenia działalności gospodarczej Podkreślono przy tym, że w czasie pokoju nałożony na stronę obowiązek nie aktualizuje się i nie stanowi źródła ograniczeń dla użytkowania rzeczy ruchomej. W czasie pokoju strona zachowuje tym samym pełne prawo do korzystania i zbywania pojazdu, którego decyzja dotyczy, a do ograniczenia tych uprawnień dojdzie wyłącznie w czasie wojny i mobilizacji, co natomiast usprawiedliwiają przepisy ustawy oraz normy konstytucyjne. Organ II instancji wyjaśnił, iż pojazd ujęty w zaskarżonej decyzji nie mieści się w katalogu rzeczy zawartych w art. 628 ust. 5 ustawy. W świetle tych norm nie mają znaczenia takie okoliczności jak pozbawienie możliwości zarobkowania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Odnosząc się do wskazanego przez stronę art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy organ wskazał na treść art. 2 pkt 17 ustawy, zgodnie z którym poprzez moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe należy rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych, nakładanych na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez Ministra Obrony Narodowej (art. 648 ust. 2 ustawy), zaznaczając że w rozpatrywanym przypadku sytuacja taka nie ma miejsca. Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej doń decyzji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Wojewody Łódzkiego w całości, zarzucając jej:
1) naruszenie art. 628 ust. 1 w zw. z art. 630 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 7 k.p.a. przez bezpodstawne wydanie kwestionowanej decyzji i naruszenie zasady załatwienia spraw z uwzględnieniem słusznego interesu strony i przyznanie prymatu interesowi społecznemu; n
2) naruszenie art. 628 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny przez wydanie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do pojazdu, który nie posiada pożądanych właściwości, w szczególności nie może służyć potrzebom obronności kraju i jest jedynym pojazdem należącym do skarżącego służącym mu do wykonywania usług w zakresie sprzedaży i dostawy paliw płynnych;
3) naruszenie art. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny przez błędne przyjęcie, iż będąca w posiadaniu skarżącego cysterna paliwowa na samochodzie IVECO może być przedmiotem świadczeń rzeczowych w sytuacji, gdy stanowi moce usługowe przedsiębiorcy, niezbędne do prowadzonej działalności gospodarczej;
4) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 6 k.p.a. poprzez jego pominięcie i niestwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje naruszenie koncesji i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w związku z zaprzestaniem wykonywania działalności przy użyciu zgłoszonego środka transportu i niepoinformowania Prezesa URE o zaprzestaniu wykonywania czynnej działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami płynnymi;
5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji, która wydana była w sposób dowolny bez wskazania w uzasadnieniu kryteriów, jakimi kierował się organ dokonując wyboru konkretnych pojazdów;
6) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej bez dokonania pełnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego;
7) naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności brak poczynienia odpowiednich ustaleń w zakresie koncesji posiadanej przez skarżącego, nie wystąpienia z zapytaniem do prezesa URE o zakres koncesji i konsekwencji naruszenia jej zapisów, udziału skarżącego w licznych przetargach na dostawę oleju napędowego, opałowego do szkół, bibliotek, przychodni zdrowia, urzędów gmin, firm transportowych, drogowych, budowlanych i osób fizycznych;
8) naruszenie przepisów art. 10 § 1 k.p.a. polegające na pozbawieniu skarżącego czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Koluszek z 11 lipca 2025 r., a także zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik strony załączył protokół nr [...] wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność czasowego dopuszczenia pojazdu do eksploatacji po września 2026 r. i braku możliwości korzystania z niego po tym okresie na potrzeby Wojska Polskiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
W piśmie procesowym z 23 marca 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, wskazał na dalsze uchybienia organów, tj.:
1) naruszenie przepisów postępowania mających znaczenie dla załatwienia przedmiotowej sprawy, w tym w szczególności:
a) art. 7 k.p.a. poprzez uchylanie się przez organy obu instancji od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy i prowadzenie jej w sposób tendencyjny, z pominięciem wszystkich źródeł dowodowych ujawnionych w przedmiotowej sprawie, w konsekwencji czego uczestnictwo strony postępowania faktycznie miało charakter iluzoryczny;
b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w przedmiotowej sprawie, skoro pomimo aktywności strony postępowanie faktycznie miało charakter iluzoryczny, w całości ignorujący stanowisko strony,
c) art. 12 § k.p.a. poprzez niezasadne niedostrzeżenie przez organ II instancji tego, że organ I instancji niezasadne kierował się wyłącznie zasadą szybkości postępowania, w wyniku czego doszło do nierzetelnego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, w szczególności poprzez brak odniesienia się przez organy do argumentacji i dowodów oferowanych przez stronę,
d) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, w szczególności poprzez zaniechanie prowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego przy udziale strony postępowania jak również wszystkich dowodów przekazanych przez stronę do akt postępowania, a co do których organy obu instancji w żaden sposób się nie odniosły w uzasadnieniu decyzji,
e) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne pominięcie dowodów przekazanych przez stronę do akt postępowania, a co do których organy w żaden sposób się nie odniosły w uzasadnieniu decyzji,
f) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez wadliwą odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych strony,
g) art. 81 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że niektóre okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy miałyby być uznane za udowodnione pomimo tego, że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego,
h) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności,
i) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji pomimo wydania z naruszeniem przepisów postępowania oraz niewyjaśnieniem istoty sprawy przez ten organ, a w konsekwencji także rażące naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organu co w efekcie doprowadziło organ do:
2) naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności:
a) art. 628 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (dalej: UOO) oraz art. 630 ust. 1 UOO poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie możliwe było wydanie zaskarżonej decyzji, chociaż jej wydanie może stanowić nałożenie na stronę obowiązku, którego wykonanie może skutkować dokonanie czynu zagrożonego karą;
b) art. 629 ust. 1 UOO poprzez jego niesłuszne niezastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie możliwe było wydanie zaskarżonej decyzji, chociaż decyzja zawiera istotny brak polegający na niewskazaniu w treści decyzji okresu wykonywania świadczeń rzeczowych;
c) art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne oraz art. 57g ust. 1 i 2 tej samej ustawy poprzez ich niesłuszne niezastosowanie i pominięcie faktu, że wykonanie decyzji organu I instancji może skutkować popełnieniem przez stronę czynu zagrożonego sankcją administracyjną lub karną.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik strony wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: pisma Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 20 marca 2026 r., oraz pisma Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 20 marca 2026 r. - obydwu dla wykazania okoliczności wynikających wprost z treści tych dokumentów, tj. zasad i sposobu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na przewozie paliw ciekłych w sposób zgodny z zasadami udzielonej koncesji.
Sąd uwzględnił wnioski dowodowe strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje w przypadku, gdy są stwierdzi: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami, sąd stwierdził że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przypomnieć należy, że podstawę wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy art. 628 ust. 1 i art. 630 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 825 ze zm.) - dalej: "u.o.O" - oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2024 r., poz. 1387).
Zgodnie z art. 82 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – dalej również: Konstytucja RP lub ustawa zasadnicza, obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne. Równocześnie art. 84 Konstytucji RP nakazuje ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, natomiast art. 85 ust. 1 ustawy zasadniczej stanowi, że obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny (odsyłając w art. 85 ust. 2 do ustawy mającej określić zakres obowiązku służby wojskowej). Zaznaczyć również należy, iż zgodnie z art. 136 Konstytucji RP w razie bezpośredniego, zewnętrznego zagrożenia państwa Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie wskazać należy, że art. 24 ust. 1 pkt 7 u.o.O. stanowi, iż Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, stojąc na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium, postanawia, w razie konieczności obrony państwa, na wniosek Rady Ministrów, o dniu, w którym rozpoczyna się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz postanawia w tym samym trybie o dniu, w którym kończy się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz postanawia w tym samym trybie o dniu, w którym kończy się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, niezwłocznie ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (art. 24 ust. 2 u.o.O.).
Ustawa o obronie Ojczyzny w dziale XXI pt. Świadczenia na rzecz obrony, w rozdziale 2 określa świadczenia rzeczowe w czasie pokoju. W myśl art. 628 ust. 1 u.o.O. na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa (...). Stosownie zaś do art. 630 ust. 1 u.o.O. wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przy czym zgodnie z art. 630 ust. 5 u.o.O. w decyzji można zobowiązać posiadaczy nieruchomości lub rzeczy ruchomych do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania. Przepis art. 630 ust. 1 u.o.O. pozwala zatem wskazanym powyżej organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W treści uprzednio obowiązującego (na mocy uchylonej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. Nr 181, poz. 1872), które zgodnie z art. 821 ust. 1 u.o.O. utraciło moc z dniem 24 października 2023 r. wskazywano, że świadczenia rzeczowe obejmują nieruchomości i rzeczy ruchome przeznaczone: a) na uzupełnienie etatowych potrzeb wynikających z wojennych struktur organizacyjnych jednostek wojskowych oraz jednostek zmilitaryzowanych, jako potrzeby etatowe, b) do doraźnego wykorzystania przez jednostki wojskowe (jednostki zmilitaryzowane), bez włączania ich w struktury organizacyjne, jako potrzeby doraźne w celu: rozwinięcia elementów bazy mobilizacyjnej, ewakuacji i podjęcia zapasów, korzystania z pomieszczeń i budynków. Na uzupełnienie wojennych struktur organizacyjnych Sił Zbrojnych w ramach zabezpieczenia etatowych potrzeb mobilizacyjnych przeznacza się m.in. pojazdy samochodowe, tabor kolejowy, statki powietrzne, statki morskie, maszyny. Wskazane powyżej rozróżnienie wydaje się celowe również na gruncie aktualnie obowiązujących regulacji.
Kontrolowana decyzja została przez organ wydana na skutek wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zatem w tej sytuacji prawidłowo organy, jako podstawę prawną decyzji, wskazały przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie przez organ art. 7 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustali on faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. np. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1546/24, Lex/el nr 3892586). Sąd w pełni podziela oparte na treści art. 77 § 1 k.p.a. stanowisko wyrażane w judykaturze, że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy zastosowały się do obowiązków wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, zważając, że zarówno zakres analizy wniosku Szefa Centrum Rekrutacji, jak i uzasadnienia decyzji o nałożeniu świadczeń rzeczowych musiał ulec ograniczeniu z uwagi na materię sprawy, która dotyczy obronności. Jawność informacji dotyczących obronności Państwa podlega z oczywistych powodów daleko idącym ograniczeniom (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 1209), co wyklucza szczegółowe przedstawienie argumentacji w uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie art. 630 ust. 1 u.o.O.
Zaznaczyć należy, że w sprawach z zakresu świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny organ administracji nie ma nie tylko kompetencji ale i specjalistycznej wiedzy niezbędnej do merytorycznej oceny zasadności kierowanego doń przez organ wojskowy wniosku, w szczególności tego, czy dana rzecz ruchoma, co do jej rodzaju lub posiadanych właściwości jest przydatna dla celów obrony Państwa i dlaczego, czy wojsko jest w stanie wykorzystać ją do zakładanego celu oraz jakie są potrzeby konkretnej jednostki. W tym zatem zakresie w sprawie nie przeprowadza się postępowania dowodowego, a co za tym idzie organy nie miały obowiązku uzasadniać dlaczego akurat ta, a nie inna rzecz została wskazana przez organ wojskowy jako przedmiot świadczeń na rzecz danej jednostki wojskowej i jakie potrzeby militarne o tym przesądziły. Przedmiot tego rodzaju spraw determinuje fakt, że to organ wojskowy pozostaje najlepiej zorientowany co do tego, jakiego rodzaju rzeczy ruchomych potrzebuje dla zagwarantowania gotowości do obrony kraju na wypadek mobilizacji i wojny. To bowiem organ wojskowy, w odróżnieniu od organu administracji, wie jakie posiada w tym zakresie braki, a zatem jakiego rodzaju ruchomości potrzebuje i chce objąć obowiązkiem świadczeń rzeczowych (por. np. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt III OSK 296/23, Lex/el nr 3759207).
W orzecznictwie sądów administracyjnych (odnoszącym się nie tylko do regulacji wynikających z ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ale też uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej) zwraca się uwagę, że o ile decyzja wydawana w przedmiocie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony ma charakter uznaniowy, to zakres tej uznaniowości pozostaje znacznie skrępowany przez niezwykle silną autonomię organów wojskowych, którym ustawodawca przyznał daleko idącą kompetencję w suwerennym określaniu zakresów świadczeń, które mają być przeznaczone na rzecz obronności. W przypadku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony RP uznaje się, że zakres kompetencji rozpoznawczych (kognicji) zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, został zawężony do kontroli poprawności złożenia wniosku przez legitymowany podmiot, ewentualnie potrzeby uzupełnienia braków, czy nieścisłości tegoż wniosku, a w zakresie stanu faktycznego – faktu posiadania przedmiotu świadczenia przez adresata decyzji administracyjnej, czy sprawności konkretnego przedmiotu świadczenia (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6940/21, Lex/el nr 3598616; z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt III OSK 297/23, Lex/el 3753107; a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 438/23, Lex/el nr 3694647).
Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie potwierdza stanowisko organów, że strona skarżąca posiada wymieniony w decyzji sprzęt. W analizowanej sprawie organ, na podstawie przeprowadzonych oględzin, raportu z usługi historii pojazdu, jak również oświadczeń właściciela pojazdu, tj. cysterny paliwowej na samochodzie IVECO prawidłowo ustalił, że pojazd ten jest sprawny technicznie i dopuszczony do użytkowania, co wykluczało zastosowanie przesłanki negatywnej z art. 628 ust. 5 u.o.O. Jednocześnie organ prawidłowo odmówił przeznaczenia cysterny paliwowej na przyczepie STOKOTA w ramach wskazanych powyżej świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji kryteriów, jakimi kierował się organ dokonując wyboru konkretnych pojazdów wyjaśnić należy, że żaden z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia dlaczego konkretna rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego. W ocenie sądu zaskarżona decyzja odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym wzorem w decyzji tej określono nazwę i rodzaj przedmiotu świadczenia oraz jego numery rejestracyjny. Oznacza to, że skoro strona skarżąca nie zgłosiła organowi wad technicznych cysterny paliwowej na samochodzie IVECO - objętej wnioskiem organu wojskowego, nie zachodzą co do niego wyłączenia, o których mowa w art. 628 ust. 5 u.o.O., a wniosek pochodził od uprawnionego podmiotu, to należało wydać decyzję o przeznaczeniu wskazanej ruchomości do wykonywania świadczeń na rzecz obrony (nie można pominąć, że ustawodawca w art. 630 ustawy posłużył się sformułowaniem: "(...) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", a zatem decyzja w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji powinna wskazywać na zaistnienie negatywnych podstaw rozstrzygnięcia. W świetle powyższego wskazać trzeba, iż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły wszystkie istotne z punktu widzenia przepisów obowiązującego prawa okoliczności faktyczne, wydając odpowiadające obowiązującej regulacji prawnej rozstrzygnięcia.
Należy przy tym zaznaczyć, że treść, w tym poszczególne elementy decyzji, zostały w sposób precyzyjny określone w przepisach wykonawczych - tj. w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. poz. 1387). Wydana w sprawie decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z załącznikiem nr 2 do wskazanego rozporządzenia i zawiera wszystkie wymienione w nim elementy, w tym nazwę jednostki na rzecz której świadczenie będzie wykonywane, miejsce dostarczenia przedmiotu świadczenia, włącznie z treścią pouczenia. W decyzji jednoznacznie zidentyfikowano pojazd, będący przedmiotem świadczenia. Z decyzji wyraźnie wynika, że objęte nią świadczenie powinno być wykonane w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny i tylko wtedy staje się ona wykonalna. Jednoznacznie organ określił też sposób wykonania obowiązku, poprzez wskazanie miejsca do którego należy dostarczyć przedmiotowy pojazd, podmiot, na rzecz którego świadczenie będzie wykonywane, a także okres, przez jaki przedmiot świadczenia będzie przez ten podmiot używany - w tym zakresie wskazano bowiem: "do chwili ustania potrzeb używania". W decyzji określono również nazwę i adres jednostki ,na rzecz której wykonywane będzie świadczenie.
Co do zarzutu naruszenia art. 629 ust. 1 u.o.O poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, która nie zawiera okresu wykonywania świadczeń rzeczowych wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie dotyczy sytuacji, o której mowa we wskazanym przepisie. Nie chodzi bowiem ani o sprawdzenie gotowości mobilizacji Sił Zbrojnych, ani o ćwiczenia wojskowe. Należy przy tym odróżnić zakres świadczeń rzeczowych w czasie pokoju od zakresu świadczeń rzeczowych w okresie mobilizacji i w czasie wojny. Wydana w niniejszej sprawie decyzja związana jest z mobilizacją, o której – jak już wskazywano - decyduje Prezydent RP. Wykonywanie świadczeń rzeczowych uwarunkowane jest przedziałem czasowym, więc wykonanie powyższych świadczeń w czasie pokoju: nie może przekraczać 48 godzin w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych (art. 629 ust. 1 pkt 1 u.o.O,) siedmiu dni w związku z ćwiczeniami wojskowymi (art. 629 ust. 1 pkt 2 u.o.O), jednakże w czasie ogłoszenia mobilizacji i podczas wojny świadczenia rzeczowe podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich użytkowania - art. 638 ust. 2 u.o.O., o czym prawidłowo orzekły organy w wydanej w niniejszej sprawie decyzji. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań judykatury, w tym WSA w Gdańsku, który m.in. w wyroku z dnia z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 776/20, Lex/el nr 3173214 oraz w wyroku z dnia 29 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 634/25, Lex/el nr 4028039), uznał, że "zawarte w art. 209 ustawy (dawnej ustawy o powszechnym obowiązku obrony - aktualnie art. 629 u.o.O.) ograniczenia dotyczące czasu wykonywania świadczeń rzeczowych dotyczą jedynie ściśle określonych sytuacji występujących w stanie pokoju, a mianowicie pobrania przedmiotu świadczenia: 1) w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sit Zbrojnych; 2) w związku z ćwiczeniami wojskowymi lub ćwiczeniami w jednostkach przewidzianych do militaryzacji (...)". Przewidziany zatem w art. 629 ust. 1 u.o.O. ograniczony czas wykonywania świadczeń rzeczowych odnosi się tylko do enumeratywnie wymienionych w ustawie (aktualnie dwóch, pod rządami poprzedniej ustawy - trzech) przypadków: sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych oraz ćwiczeń wojskowych, nie obejmując sytuacji wykorzystania przedmiotu świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na cele inne niż wskazane w powołanym art. 629 ust. 1 u.o.O. W takim bowiem przypadku, tj. w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, czas świadczenia nie pozostaje ograniczony limitami opisanymi w art. 629 ust. 1 u.o.O. Czas ten mógł więc zostać określony jak w sentencji wydanej w niniejszej sprawie decyzji, tj.: "do ustania potrzeb użytkowania". Pogląd ten sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, w pełni akceptuje.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. w pierwszej kolejności wskazać należy, iż przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Również tym zasadom, zdaniem sądu, organy administracji publicznej w analizowanej sprawie nie uchybiły. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania mają chronić obywateli przed nadmierną ingerencją władzy i przed jej arbitralnością. W posługiwaniu się zasadą proporcjonalności chodzi o to, aby państwo i organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi. Nadto, chodzi także o to, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji a ostrością używanych w tych celach środków (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 345/17, Lex/el nr 2298882). Z pism procesowych strony skarżącej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Materiał dowodowy zgromadzonym w niniejszej sprawie był kompletny. Nie było też wątpliwości co do poczynionych w toku postępowania ustaleń faktycznych. Równocześnie wskazać należy, że subiektywne przekonanie strony o wadliwym kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w wydanej przez organ decyzji administracyjnej, której treść nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę, nie oznacza ani jej wadliwości, ani wadliwości jej uzasadnienia, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, że ogłoszenie mobilizacji i wojna są to wyjątkowe okoliczności, które mogą oddziaływać na obywateli w ten sposób, że ograniczane są prawa obywatelskie, w tym prawo własności, czy swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. Jakkolwiek nałożony na stronę skarżącą, zaskarżoną decyzją, obowiązek bez wątpienia stanowi potencjalną uciążliwość i dolegliwość to – co należy podkreślić - będzie on wykonywany jedynie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ma zatem charakter warunkowy. W czasie pokoju obowiązek ten nie aktualizuje się i nie może być źródłem ograniczeń dla użytkowania rzeczy ruchomej lub nieruchomej, zatem skarżąca zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania rzeczy, której dotyczy decyzja. Jedynie w czasie wojny i mobilizacji dojdzie do ograniczenia tych uprawnień, co usprawiedliwiają nie tylko przepisy ustawy, ale również normy konstytucyjne. Tym samym niezrozumiałe są podnoszone przez stronę i jej pełnomocnika zarzuty dotyczące braku poczynienia przez organ ustaleń w zakresie posiadanej przez skarżącego koncesji i wystąpienia przez organ do Prezesa URE z zapytaniem o zakres tejże koncesji i w konsekwencji naruszenie jej przepisów, czy też pominięcie faktu udziału skarżącego w licznych przetargach na dostawę oleju napędowego, opałowego do szkół, bibliotek, przychodni zdrowia, urzędów gmin, firm transportowych, drogowych, budowlanych i osób fizycznych i uniemożliwienie stronie prowadzenia działalności gospodarczej. Organ II instancji słusznie wskazał bowiem, że nałożony przedmiotową decyzją obowiązek – jak już wcześniej wskazano - ma charakter warunkowy – jest on bowiem powiązany z ogłoszeniem mobilizacji lub wybuchem wojny, a co za tym idzie w innym czasie się nie aktualizuje, a tym samym nie uniemożliwia właścicielowi dysponowania przedmiotem świadczenia i bieżącego z niego korzystania. Strona skarżąca nie ma również obowiązku wypowiadania zawartych umów długoterminowych z kontrahentami. Wyszczególniony w decyzji pojazd jest wskazany w rejestrze środków transportowych Urzędu Regulacji Energetyki dotyczących koncesjonowania, ma w stosunku do niego zastosowanie decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 9 listopada 2023 r., jak również jest on wykorzystywany do bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej, niemniej zobowiązania te – jak słusznie wyjaśnił organ II instancji - zważywszy na obowiązujące przepisy prawa, nie mogą uniemożliwiać realizacji rozwiązań prawnych mających na celu zapewnienie ochrony państwa tym bardziej, że w przypadku konieczności oddania pojazdu na cele wskazane w decyzji stronie, zgodnie z art. 634 u.o.O. i § 25 rozporządzenia, przysługuje ryczałt za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych, wypłacany przez jednostkę organizacyjną, na której rzecz świadczenie zostało wykonane.
W świetle powyższego przyjąć należy, że zadaniem organu jest jedynie ustalenie, czy dany przedmiot świadczenia jest w posiadaniu strony, bez konieczności weryfikacji zasadności wniosku złożonego przez organ wojskowy. Orzekające w niniejszej sprawie organy nie były zatem uprawnione do dokonywania tego rodzaju ocen, w tym do dokonywania ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy korzystniejszym w czasie mobilizacji lub wojny jest wykorzystanie pojazdu skarżącego na cele obronności, czy też umożliwienie skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej przy użyciu przedmiotowego pojazdu. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do dokonywania przez organ ustaleń na ile przeznaczenie pojazdu strony skarżącej na cele obronności może skutkować ograniczeniem lub uniemożliwieniem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w czasie mobilizacji lub wojny. Wbrew również twierdzeniu skarżącego obowiązujący porządek prawny zawiera mechanizmy, które chronią skarżącego przed jakąkolwiek odpowiedzialnością zarówno cywilną, jak i karną, w przypadku braku możliwości podjęcia przez niego działania, na skutek wykonania przedmiotowej decyzji.
W ocenie sądu zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. również nie jest zasadny. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak w niniejszej sprawie organ w istocie nie udostępnił stronie dokumentacji, a wydanie decyzji nastąpiło przez upływem terminu przewidzianego na wypowiedzenia się przez stronę w przedmiotowej sprawie. Jednakże, co należy podkreślić, strona skarżąca nie wykazała aby to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem, jak słusznie zauważył organ II instancji, uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zauważyć należy, iż omawiane naruszenie miałoby znaczenie tylko w sytuacji, gdyby okoliczność ta wywołała negatywne skutki w stosunku do strony skarżącej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca, skoro skarżący wniósł skutecznie odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Skorzystał zatem z przysługujących mu uprawnień procesowych w sposób niczym nieograniczony. Strona skarżąca nie wykazała zatem wpływu wskazanego wyżej naruszenia na wynik sprawy, nie wskazała ona bowiem w szczególności jakich istotnych czynności dowodowych nie mogła dokonać.
Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Kontrola sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia, co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Jak już podniesiono, sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
a.kr