III SA/Łd 890/20

III SA/Łd 890/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1435/21 - Postanowienie NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
lp.5.7, 5.11 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134, art. 135, art. 200, art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 5 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we W. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M.S. kwotę 236 (dwieście trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia na M.S. kary pieniężnej w wysokości 5.900 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.
Wskazane rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:
W dniu 29 listopada 2019 r. w miejscowości P. na drodze krajowej nr 3 dokonano kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Krone o nr rej. [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierował E.W., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: M.S. P.H.U. "[...]". W toku kontroli stwierdzono skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd. Przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli z 29 listopada 2019 r. nr [...].
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: M.S. P.H.U. "[...]" karę pieniężną w wysokości 5.900 zł z tytułu naruszenia lp. 5.7, lp. 5.11 i lp. 9.1. załącznika nr 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140) - dalej " u.t.d.".
Strona złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc brak wpływu na powstanie naruszeń ujawnionych w toku kontroli oraz zarzucając naruszenie przez organ procedury administracyjnej i niezgodność wydanej decyzji ze stanem faktycznym.
Decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odnosząc się do naruszenia lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zostało udowodnione, że o godzinie 04:20 5 listopada 2019 r. kierowca E.W. rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 46 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 19:34 5 listopada 2019 r. do godziny 04:20 6 listopada 2019 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 14 minut. Ponadto o godzinie 05:00 14 listopada 2019 r. kierowca rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 7 godzin i 45 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 21:15 14 listopada 2019 r. do godziny 05:00 15 listopada 2019 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 15 minut. Poza tym o godzinie 04:05 20 listopada 2019 r. kierowca rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 7 godzin i 15 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 20:50 20 listopada 2019 r. do godziny 04:05 21 listopada 2019 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 45 minut. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż kara pieniężna za wyżej wskazane naruszenia w łącznej wysokości wynosi 1.150 zł.
W zakresie naruszenia lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zostało udowodnione, że kierowca E.W. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy 4 listopada 2019 r. o 14 minut, 12 listopada 2019 r. - o 2 minuty, 13 listopada 2019 r. - o 7 minut, 25 listopada 2019 r. - o 3 minuty, 29 listopada 2019 r. - o 1 godzinę i 5 minut. Podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu, który by uzasadniał przekroczenia dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu i tym samym stanowił powód do nieprzestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Z tego względu organ odwoławczy stwierdził, iż kara pieniężna za wyżej wskazane naruszenie w łącznej wysokości wynosi 750 złotych.
Odnośnie naruszenia 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że 29 listopada 2019 r. strona wykonywała przewóz drogowy ciągnikiem samochodowym i naczepą, które to pojazdy nie miały w momencie kontroli aktualnych okresowych badań technicznych potwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone 29 listopada 2019 r. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Krone o nr rej. [...]. Naruszenie to uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za każdy pojazd.
Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił następnie, że zatrudnienie kierowcy i powierzenie mu wykonywania przewozów w imieniu przedsiębiorcy nie jest okolicznością zwalniającą stronę z odpowiedzialności za naruszenia czasu pracy popełnione przez kierowcę przy wykonywaniu przewozów. Ponadto, zdaniem organu, przedsiębiorca miał bezpośredni wpływ na wykonywanie przewozów pojazdami bez aktualnych przeglądów technicznych potwierdzających ich zdatność do jazdy po drogach. Powinien bowiem jeżeli nie osobiście to przez zatrudnionych kierowców kontrolować upływ ważności badań technicznych i przed ich upływem kierować pojazdy na przegląd do stacji diagnostycznej.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 92b u.t.d. Strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywało się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Ponadto, w ocenie organu, w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż przedmiotowe naruszenia nie są następstwem okoliczności nadzwyczajnych niemożliwych do przewidzenia, bowiem do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] M.S. zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji;
2. przepisów u.t.d., w szczególności art. 92b ust. 1, art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności za naruszenia, na które skarżący jako przewoźnik nie miał wpływu;
3. art. 10 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 i 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, poprzez częściowe przytoczenie treści wskazanego przepisu, pomijając istotny zapis o wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorstwa w sytuacji gdy przedsiębiorstwo nie miało wpływu na powstałe naruszenie.
W uzasadnieniu skargi M.S. podkreślił, iż organ w żaden sposób nie udowodnił winy przedsiębiorstwa w powstaniu stwierdzonego naruszenia, a jedynie uznał pomimo braków dowodów, że wina leży po stronie przedsiębiorstwa. Skarżący podkreślił, że w celu prawidłowego wykonywania przewozów drogowych skarżący zgodnie z przepisami zapewnia kierowcom cykliczne szkolenia w celu wyeliminowania nieprawidłowych zachowań dotyczących przekraczania czasu pracy. Jednocześnie to kierowca jest odpowiedzialny za sprawy związane z stanem technicznym czy ważnością dokumentów potwierdzającą stan techniczny. W ocenie skarżącego z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że kierowca podjął działania naruszające przepisy transportu drogowego na własną rękę.
Z powyższych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn wskazanych w jej zarzutach.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 28 stycznia 2021 r. w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem całego kraju strefą czerwoną, jak również w oparciu o zarządzenie nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 października 2020 r.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.
Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zakwestionowane rozstrzygnięcia zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia na przedsiębiorcę M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. "[...]" kary pieniężnej w wysokości 5.900 zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140; dalej: "u.t.d." lub "ustawa"), która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym, na zasadzie art. 92a ust. 5 pkt 2 ustawy, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, nie może przekroczyć 20 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 10 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.
Wyjaśnić od razu trzeba, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku Nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku.
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 5 ustawy. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy.
Zaznaczyć również należy, że w świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L.2006.102.1 z 11.04.2006) - dalej "rozporządzenie nr 561/2006".
Na wstępie zaznaczyć należy, że sądu w całości podziela ustalenia organów obu instancji dotyczące popełnienia przez skarżącego stwierdzonych w dniu kontroli drogowej naruszeń przepisów u.t.d. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym przedmiotowa sprawę organy błędnie jednak zinterpretowały przepisy dotyczące sposobu ustalania wysokości kary za stwierdzone w toku kontroli przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skrócenie wymaganego czasu odpoczynku dziennego, nie uwzględniając zmiany brzmienia tych przepisów dokonanej nowelizacją z 3 września 2018 roku.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] oraz naczepy marki Krone o nr rej. [...] na podstawie licencji wspólnotowej nr [...] wystawionej na M.S. P.H.U. "[...]". W dniu kontroli wskazanym zespołem pojazdów kierował kierowca E.W.
W zakresie naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., wskazać należy, że w myśl art. 8 ust. 1-5 i 8 rozporządzenia nr 561/2006 kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24-godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca może wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24-godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku. Na zasadzie odstępstwa od przepisów art. 8 ust. 2, w ciągu 30 godzin od zakończenia dziennego lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Treść lp. 5.7 załącznika do u.t.d. sankcjonuje skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego: 1) o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości 150 zł, 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin karą pieniężną w wysokości 350 zł, 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin karą pieniężną w wysokości 550 zł.
Analiza danych cyfrowych pobranych z tachografu i karty kierowcy oraz protokołu kontroli drogowej wykazała, że 5 listopada 2019 r. o godzinie 04:20 kierowca E.W. rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 46 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 19:34 5 listopada 2019 r. do godziny 04:20 6 listopada 2019 r., co oznacza iż skrócił dzienny czas odpoczynku o 14 minut. Za powyższe naruszenie prawidłowo wymierzono skarżącemu karę w wysokości 150 zł stosownie do lp. 5.7 pkt 1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ponadto analiza danych cyfrowych wykazała, że 14 listopada 2019 r. o godzinie 05:00 kierowca rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego odebrał jedynie 7 godzin i 45 minut nieprzerwanego odpoczynku w okresie od godz. 21:15 14 listopada 2019 r. do godziny 05:00 15 listopada 2019 r. Wobec powyższego kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 15 minut. Za powyższe naruszenie błędnie wymierzono skarżącemu karę w łącznej wysokości 500 zł sumując kary określone w lp. 5.7 pkt 1 i pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie sądu omawiane naruszenie podlega wyłącznie sankcji przewidzianej w pkt 2 lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. tj. karze w wysokości 350 zł.
Poza tym zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że 20 listopada 2019 r. o godzinie 04:05 kierowca rozpoczął nowy 24-godzinny okres rozliczeniowy w ciągu którego odebrał jedynie 7 godzin i 15 minut nieprzerwanego odpoczynku od godz. 20:50 20 listopada 2019 r. do godziny 04:05 21 listopada 2019 r. Powyższe oznacza, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 45 minut. Za wskazane naruszenie błędnie wymierzono skarżącemu karę w łącznej wysokości 500 zł sumując kary określone w lp. 5.7 pkt 1 i pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy naruszenie to podlega wyłącznie sankcji przewidzianej w pkt 2 lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 350 zł.
Odnosząc się z kolei do naruszeń polegających na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy- lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wyjaśnić należy, że w myśl art. 4 lit. d rozporządzenia nr 561/2006 "przerwa" oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać żadnej innej pracy, wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku. Stosownie do art. 7 rozporządzenia nr 561/2006, po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje przerwa trwająca co najmniej 45 minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego. Konsekwencją powyższego jest treść lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu: 1) o czas do mniej niż 30 minut karą pieniężną w wysokości 100 zł, 2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut karą pieniężną w wysokości 250 zł, 3) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 350 zł.
Z akt sprawy wynika, że 4 listopada 2019 r. kierowca E.W. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 14 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 44 minuty od godziny 08:42 do godziny 13:41. Kierowca w podanym okresie nie odebrał przerwy minimum 15 - minutowej. Ponadto 12 listopada 2019 r. kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 minuty. Kierowca prowadził pojazd przez 4 godzin i 32 minuty od godziny 04:26 do godziny 12:24. Kierowca we wskazanym okresie odebrał tylko dwie przerwy 15 - minutowe w okresie od godz. 08:45 do godz. 09:23. Z kolei 13 listopada 2019 r. kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 7 minut. W tym dniu kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 37 minut od godziny 14:23 do godziny 19:08. Kierowca we wskazanym okresie nie odebrał przerwy minimum 15 -minutowej. Poza tym 25 listopada 2019 r. kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 3 minuty. W tym dniu kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 33 minuty od godziny 07:08 do godziny 14:49. Kierowca we wskazanym okresie odebrał tylko dwie przerwy 15 - minutowe od godz. 12:51 do godz. 13:26. Za powyższe naruszenia organy prawidłowo wymierzyły skarżącemu karę w wysokości po 100 zł za każde naruszenie, stosownie do lp. 5.11 pkt 1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Nieprawidłowo została natomiast ustalona wysokość kary za przekroczenie przez kierowcę 29 listopada 2019 r. maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 5 minut. W tym dniu kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 35 minut od godziny 00:54 do godziny 07:12. Kierowca we wskazanym okresie nie odebrał wymaganej przepisami przerwy. Organy błędnie uznały, że kara za powyższe naruszenie wynosi 350 zł, dodając do siebie kary określone w lp. 5.11 pkt 1 i pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d. Zdaniem sądu wskazane naruszenie podlega wyłącznie sankcji przewidzianej w lp. 5.11 pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 250 zł.
Należy zwrócić uwagę, że wymienione powyżej naruszenia ujawnione w toku kontroli drogowej miały miejsce w 2019 r., a zatem już pod rządami znowelizowanej w tym zakresie ustawy o transporcie drogowym, która stanowiła podstawę prawną wymierzania stronie administracyjnej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Treść naruszeń określonych w lp. 5.7. i 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., w znowelizowanym brzmieniu istotnie różni się od brzmienia obowiązującego przed dokonaniem nowelizacji na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie w dniu 3 września 2018 r. Wskazana nowelizacja ustawy o transporcie drogowym w załączniku nr 3 zmodyfikowała sposób opisu poszczególnych naruszeń i wysokość kar za poszczególne naruszenia, a ponadto wysokość kar powiązano bezpośrednio (w większości przypadków) z wagą danego naruszenia. W rozpoznawanej sprawie organy administracji zastosowały sposób wyliczenia kary pieniężnej jaki przewidywał załącznik nr 3 w brzmieniu sprzed nowelizacji tj. przed 3 września 2018 r. Zgodnie z jego ówczesnym brzmieniem za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy kara wynosiła 150 zł, gdy przekroczono czas powyżej 15 minut do 30 minut (lp 5.2.1) i 200 zł za każde następne rozpoczęte 30 minut przekroczenia czasu (lp 5.22). W świetle wówczas obowiązującego brzmienia załącznika nr 3 nie budził wątpliwości fakt, że za przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu sumowało się kary z lp 5.2.1 i z lp 5.2.2. Podobnie w przypadku skrócenia dziennego czasu odpoczynku treść lp. 5.3 załącznika nr 3 w brzmieniu sprzed nowelizacji z 3 września 2018 r. dopuszczała sumowanie kar z lp 5.3.1 i z lp 5.3.2., tj. o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - 100 zł i za każdą następną rozpoczętą godzinę - 200 zł. Za sumowaniem kar z lp 5.2.1 i z lp 5.2.2. oraz lp 5.3.1 i z lp. 5.3.2 przemawiała konstrukcja tych regulacji i okoliczność, iż w treści lp. 5.2.2. oraz lp. 5.3.2 użyto zwrotu "za każde następne rozpoczęte" i "za każdą następną rozpoczętą", co wskazuje na powiązanie sankcji przewidzianej w lp. 5.2.2. z sankcją z lp. 5.2.1. oraz sankcji przewidzianej w lp. 5.3.2 z sankcją lp. 5.3.1.
Jak już wcześniej wskazano treść lp. 5.7. i 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w brzmieniu obowiązującym od 3 września 2018 r. jest odmienna od poprzednio obowiązującego uregulowania. W ocenie sądu wykładnia omawianej regulacji sprzed nowelizacji, wedle której dopuszczalne jest sumowanie kar za poszczególne naruszenia dotyczące przedłużenia czasu pracy lub skrócenia czasu odpoczynku kierowców, jest obecnie nieprawidłowa. W lp. 5.7 pkt 2 w aktualnym brzmieniu załącznika nr 3 wyraźnie określono, ile wynosi kara pieniężna za skrócenie wymaganego okresu odpoczynku, zaś w lp. 5.11 pkt 2 - ile wynosi kara za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w określonych przedziałach czasowych. Ponadto, w treści lp. 5.7 pkt 3 i lp. 5.11 pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d. nie ma zwrotu nawiązującego do następującego po sobie sumowania kar z punktów 1, 2 i 3, gdyż ustawodawca pominął wyrazy "następne/następną" i zastąpił je zwrotami "za każde rozpoczęte/rozpoczętą". Lp. 5.7 pkt 3 i lp. 5.11. pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d. stanowią samodzielną i wyłączną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej w każdym przypadku, gdy skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku wyniesienie powyżej 2 godzin i gdy przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy wyniesie 1 godzinę 30 minut lub więcej. Brzmienie aktualnie obowiązujących lp. 5.7 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. nie pozwala zatem na przyjęcie, że przewidziane w nim kary za to samo naruszenie przepisów podlegają łączeniu. Tym samym sąd podziela utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że niedopuszczalna jest praktyka sumowania kar w stosunku do jednego naruszenia przepisów transportu drogowego. Przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji, a nie sumowanie sankcji od najniższej do najwyższej. W przypadku sumowania kar, o których mowa, dochodzi do nieuprawnionego, kilkukrotnego sankcjonowania jednego naruszenia przepisów, a takie działanie należy ocenić jako nieproporcjonalne i automatyczne, a tym samym niezgodne z pkt 26 wprowadzenia do rozporządzenia nr 561/2006, nakazującego, aby kary stosowane przez państwa członkowskie w przypadku naruszeń jego przepisów były skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 1106/19, w Rzeszowie z 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1386/19, w Opolu z 3 września 2020 r. sygn. akt II SA/Op 170/20, w Łodzi z 25 września 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 227/20 i 11 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 154/20 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA").
Z powyżej wskazanych względów w niniejszej sprawie organy administracji błędnie wyliczyły kary pieniężne w dwóch wcześniej opisanych przypadkach skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego i jednym przypadku przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy. W tych przypadkach organy dokonały bowiem nieuprawnionego, wielokrotnego sankcjonowania tego samego naruszenia przepisów u.t.d. Sumując kary przewidziane w lp. 5.7 pkt 1 i lp. 5.7. pkt 2 oraz lp. 5.11 pkt 1 i lp. 5.11. pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d. za te same naruszenia, nie uwzględniły zmiany brzmienia tych przepisów dokonanej nowelizacją z 3 września 2018 r.
Sąd podziela natomiast stanowisko organów co do zasadności wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdami nieposiadającymi aktualnych okresowych badań technicznych potwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego. Fakt braku aktualnych badań technicznych skontrolowanych pojazdów wynika bezspornie z ich dowodów rejestracyjnych oraz danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców znajdujących się w aktach sprawy. Dokumenty te jednoznacznie wskazują, że termin ważności badania technicznego ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] upłynął 20 października 2019 r. Z kolei termin ważności badania technicznego naczepy marki Krone o nr rej. [...] upłynął 10 listopada 2019 r. Jak stanowi art. 81 ust. 1 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu samochodowego jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego, z zastrzeżeniem ust. 6-10. Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie. Organy zatem słusznie stwierdziły w niniejszej sprawie naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdami nieposiadającym aktualnych okresowych badań technicznych potwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego, za które prawidłowo wymierzyły skarżącemu karę w wysokości 2.000 zł na podstawie lp. 9.1. załącznika nr 3.
Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006. W tym zakresie wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 1 u.t.d. kara pieniężna może być nałożona na podmiot wykonujący przewóz, a więc w rozpoznawanej sprawie przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizuje przewozy. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 2460/11, dostępny w CBOSA). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 716/10, dostępny w CBOSA). Powyższy przepis ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1257/06, LEX nr 382716 oraz wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2011 r. sygn. akt akt VIII SA/Wa 364/11, dostępne w CBOSA).
Powyższe znajduje również potwierdzenie w treści art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006, zgodnie z którym to przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, przy czym państwa członkowskie mogą wziąć pod uwagę wszelkie dowody wskazujące na to, że nie jest uzasadnione pociągnięcie przedsiębiorstwa transportowego do odpowiedzialności za popełnione naruszenie.
Obalenie domniemania odpowiedzialności przedsiębiorcy możliwe jest jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d., których jako stanowiących wyjątek nie można interpretować rozszerzająco. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W świetle art. 92b ust. 1 u.t.d. dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (czyli zwolnienia od kary pieniężnej), podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania. Z kolei treść uregulowania art. 92c ust.1 u.t.d. wskazuje, że odpowiedzialność wykonującego przewozy za stwierdzone naruszenia jest wyłączona w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Na przedsiębiorcę nałożony został obowiązek wyboru właściwych rozwiązań organizacyjnych dotyczących dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorcę obciążają zatem kwestie właściwego doboru osób współpracujących, właściwego systemu motywacyjnego, czy szkoleniowego. Przedsiębiorca ma bowiem obowiązek organizować tak pracę kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń przez nich przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może jednak oznaczać zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca.
Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych regulacja art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się wyłącznie do sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych. Jedynie okoliczności i zdarzenia o takim charakterze są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Dopiero więc ich zaistnienie i wykazanie tego przez przedsiębiorcę oraz ich wpływu na wykonywanie transportu drogowego, wyłącza odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie, skutkując umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
W rozpoznawanej sprawie samowolne działanie kierowcy, na które powołuje się przedsiębiorca, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., gdyż jest ono skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika. W sprawie brak dowodów potwierdzających szkolenie kierowców z zasad wykonywania przewozów drogowych. Same gołosłowne twierdzenia skarżącego, że zatrudnieni kierowcy odbywają cykliczne szkolenia nie mogą zostać uznane za okoliczności zwalniające stronę z odpowiedzialności na podstawie art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na przewoźniku spoczywał ciężar wykazania, że przy prowadzeniu swojej działalności dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę.
W ocenie sądu w świetle ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie należało przyjąć, że skarżący nie zapewnił w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa. Podkreślić należy, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. To strona jako przewoźnik organizuje pracę kierowców, którymi się posługuje i sprawuje nad nimi nadzór, ponosząc ryzyko związane z ich zatrudnieniem i posiadając odpowiednie instrumenty zapewniające prawidłowe wykonywanie obowiązków przez kierowców i przeciwdziałanie naruszeniom przez nich prawa. Przedsiębiorca prowadzący działalność transportową ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy, prowadzonej dokumentacji pojazdów i stosowanie, w przypadku stwierdzenia naruszeń, właściwych środków dyscyplinujących. Tego rodzaju działań w niniejszej sprawie skarżący w ogóle nie wykazał.
Niezasadne są również zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego. W tym zakresie postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe bezspornie wykazało, że skarżący dopuścił się wskazanych w decyzji naruszeń przepisów z zakresu transportu drogowego, które uzasadniały nałożenie kary pieniężnej.
Jednakże wobec błędnego wyliczenia przez organy administracji kar pieniężnych we wcześniej opisanych przypadkach skrócenia wymaganego czasu odpoczynku dziennego oraz przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, które naruszało przepisy prawa materialnego, tj. lp. 5.7 oraz 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość kosztów postępowania składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 236 zł.
IS