III SA/Łd 861/22

III SA/Łd 861/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2490
art. 2 pkt 1 i 2, art. 16 uat. 1-5, art. 17 ust. 1, art. 50 ust. 1-9
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 9, art. 10 par. 2 i 3, art. 67 par. 1, art. 68 par. 2,, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80, art. 81, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 239 pkt 1 lit.d
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 7 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia 20 października 2022 roku nr WK.0753.19.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia ratowniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie z dnia 2 września 2022 roku nr PK.0231.329.2022; 2. zwraca na rzecz W. S. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 200,- (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego, zaksięgowaną w dniu 22 listopada 2022 roku pod pozycją 4401.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 października 2022 r. Łódzki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie z 2 wrześni 2022 r. odmawiającą stronie skarżącej przyznania świadczenia ratowniczego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
6 lipca 2022 r. do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie stronie świadczenia ratowniczego. Do wniosku załączono oświadczenia trzech świadków, z których wynika, że strona w okresie od 1985 r. do 2011 r. czynnie uczestniczyła w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w OSP L.. Organ na podstawie posiadanej przez komendę dokumentacji stwierdził brak udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych OSP L. w latach 1985 - 1990 oraz 2001 - 2009. W ocenie organu brak wyjazdowości OSP L. w okresie 15 lat jest jednoznaczny z brakiem możliwości udziału w działaniach ratowniczych w tych latach jego członków, a to z kolei wskazuje na nienależyte potwierdzenie tego faktu przez trzech świadków. Pismem z 25 lipca 2022 r. organ, na podstawie art. 50 ust. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o Ochotniczych Strażach Pożarnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2490 ze zm.) – dalej: "ustawa o OSP", zwrócił się do wnioskodawczyni o przekazanie dodatkowych dokumentów potwierdzających udział w działaniach ratowniczych, jako członek OSP L. z uwagi na wątpliwość potwierdzenia udziału w działaniach ratowniczych w latach 1985 - 2011. Wnioskodawczyni nie skorzystała z możliwości złożenia do komendy dodatkowych dokumentów potwierdzających bezpośredni udział w działaniach ratowniczych w omawianym okresie. 28 lipca 2022 r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie przeprowadzili spotkanie ze stroną celem ustalenia stanu faktycznego, w zakresie jej udziału w działaniach ratowniczych we wskazanych latach oraz ukończenia szkolenia pożarniczego po 1991 r. Przedstawiono wnioskodawczyni książkę ewidencji akcji ratowniczych jednostek OSP za lata 1985 - 1990, na podstawie której ustalono, że OSP L. nie brała w tym okresie udziału w działaniach ratowniczych. 1 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 9 ust. 3 oraz art. 16 ust. 3 ustawy o OSP, organ zwrócił się do Prezesa OSP L. o udzielenie informacji, czy strona skarżąca była członkiem OSP L., jak również potwierdzenia jej udziału w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w latach 1985 - 2011 oraz ukończenia szkolenia pożarniczego po 1991 r. Komendant Powiatowy PSP w Kutnie na podstawie uzyskanej informacji od Prezesa OSP L. ustalił, że w latach 80 oraz 90 jednostka nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego oraz pełniła rolę tzw. jednostki prewencyjnej, w związku z powyższym zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nie mogła brać udziału w działaniach ratowniczych. Komendant Powiatowy PSP w Kutnie mając na uwadze powyższe oraz zebrany materiał dowodowy stwierdził, że istnieją przesłanki, iż strona we wskazanym okresie, tj. w latach 1985 - 2011 nie mogła brać bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, co najmniej raz w roku.
Decyzją z 2 września 2022 r. Komendant Powiatowy PSP w Kutnie odmówił przyznania stronie skarżącej świadczenia ratowniczego.
Od decyzji Komendanta Powiatowego PSP w Kutnie z 2 września 2022 r. strona skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przyznanie świadczenia ratowniczego. W odwołaniu podniosła ona, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem oraz stoi w sprzeczności z przedstawionymi oświadczeniami świadków. Strona skarżąca podkreśliła, że ustawodawca wskazał, iż okres uczestnictwa w akcjach i działaniach ratowniczych może być udowodniony oświadczeniem 3 świadków. Ponadto podniosła, że organ nie wykazał, iż oświadczenia nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych, a tylko w takiej sytuacji mógł odmówić ich potwierdzenia.
Przywołaną na wstępie decyzją z 20 października 2022 r. Łódzki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie z 2 wrześni 2022 r. w sprawie przyznania świadczenia ratowniczego.
Organ odwoławczy przytaczając treść art. 50 i art. 17 ust. 1 ustawy o OSP wskazał, iż świadczenie ratownicze na podstawie ustawy o OSP nie może być przyznane członkowi OSP (kobiecie), która nie brała bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych przez co najmniej 20 lat jako członek OSP.
Organ odwoławczy podniósł, że na podstawie dokumentacji operacyjnej - książki ewidencji akcji ratowniczych jednostek OSP za lata 1985 - 1990 oraz dokumentacji operacyjnej dot. udziału Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej w działaniach ratowniczych w latach 2001 - 2009 ustalono, że OSP L. nie brała w tym okresie udziału w działaniach ratowniczych. W ocenie organu II instancji z okoliczności tych wynika, że strona jako członek OSP L. nie mogła brać bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych w tym okresie. Nadto zaznaczono, iż z pisma Prezesa OSP L. z 31 sierpnia 2022 r. wynika, że w latach 80 oraz 90 jednostka nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego oraz pełniła rolę tzw. jednostki prewencyjnej, w związku z powyższym zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nie mogła brać udziału w działaniach ratowniczych. Organ odwoławczy dodał, że warunkiem dopuszczającym członków OSP do udziału w działaniach ratowniczych było ukończenie szkolenia pożarniczego oraz ważne badania lekarskie. Zgodnie z art. 19 ust. 1 b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2022 r.) - bezpośredni udział w działaniach ratowniczych mogą brać członkowie ochotniczych straży pożarnych, którzy ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 60 lat, posiadają aktualne badania lekarskie dopuszczające do udziału w działaniach ratowniczych oraz odbyli szkolenie pożarnicze, o którym mowa w art. 28 ust. 1. Na poparcie organ przywołał stanowisko Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA oraz Komendy Głównej PSP. Dalej organ odwoławczy dodał, że brak jest dokumentów w zakresie ukończenia przez stronę skarżącą szkolenia pożarniczego oraz posiadania badań lekarskich dopuszczających ją do udziału w działaniach ratowniczych. Strona skarżąca nie przedstawiła dokumentów w tym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na powyższe wymogi stawiane członkom OSP, wobec braku ww. dokumentów, strona skarżąca nie mogła brać udziału w działaniach ratowniczych.
Następnie organ odwoławczy, przytaczając stanowisko Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA zawarte w piśmie z 3 lutego 2022 r., wyjaśnił, że z uwagi na powzięcie wątpliwości w zakresie złożonych oświadczeń organ administracji miał obowiązek sprawdzić, czy oświadczenia złożone przez stronę skarżącą potwierdzają stan faktyczny będący podstawą do uzyskania świadczenia. Wskazano przy tym, że weryfikacja wiarygodności przedmiotowych oświadczeń może wykraczać poza zakres kontroli wyłącznie formalnej, szczególnie w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości w zakresie prawdziwości złożonych oświadczeń. Organ PSP powinien dokonać ustaleń faktycznych w tym postępowaniu administracyjnym, w zakresie rzeczywistego przebiegu opisanych w oświadczeniach wydarzeń w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Ww. ustalenia należą do kompetencji organu orzekającego, którym w zakresie przyznania świadczenia ratowniczego z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej jest właściwy komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej.
W ocenie organu II instancji Komendant Powiatowy PSP w Kutnie wykazał, iż oświadczenia przedłożone przez stronę nie są obiektywne ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona nie brała bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych co najmniej raz w roku przez co najmniej 20 lat w okresie wskazanym we wniosku, tj. od 1985 r. do 2011 r. Strona skarżąca otrzymała pismo wzywające do przekazania dokumentów potwierdzających bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, jednak nie złożyła żadnych dokumentów. Tym samym nie wykazała ona udziału w działaniach ratowniczych, jako strażak OSP za wnioskowany okres.
Na ostateczną decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi strona skarżąca złożyła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
- naruszenie art. 50 ust. 1 - 7 i ust. 9 ustawy o OSP poprzez uznanie, iż strona skarżąca nie spełniła przesłanek ustawowych do nabycia świadczenia ratowniczego i nie potwierdziła bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych przez okres 20 lat w okresie od 1985 do 2011 r.;
- bezpodstawne uznanie, iż oświadczenia świadków nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawczyni w działaniach ratowniczych;
- uznanie, iż brak wpisów w książce ewidencji akcji ratowniczych OSP za lata 1985 - 1990 nie potwierdza udziału w działaniach ratowniczych, o których mowa w art. 50 ustawy o OSP, a przez to przyjęcie, iż podstawą do przyznania świadczenia ratowniczego jest wykazanie udziału w akcjach ratowniczych, a nie jak wskazuje ustawodawca w działaniach ratowniczych;
- naruszenie art. 2 ustawy o OSP i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 869) rozróżniających działania i akcje ratownicze;
- uznanie, iż brak badań lekarskich za okres 20 lat oraz dokumentu potwierdzającego szkolenia wyklucza udział skarżącej w działaniach ratowniczych, pomimo, iż przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nie wymagają spełnienia ww. warunków do przyznania świadczenia ratowniczego;
- wskazanie jako podstawy wydanej decyzji stanowiska Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA oraz Komendy Głównej PSP, które to stanowisko nie stanowi źródła prawa, a przez to naruszenie zasady legalności.
Biorąc pod uwagę powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia ratowniczego.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie bowiem do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Odnotować należy, iż na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi dla niej skutkami, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przeprowadzona przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zarówno zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi, jak i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Kutnie wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W ocenie sądu, zaprezentowane przez organy obydwu instancji stanowisko odmawiające stronie skarżącej przyznania świadczenia ratowniczego jest zdecydowanie przedwczesne, ponieważ zapadłe w sprawie decyzje zostały wydane z naruszenie przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. art. 16 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021, poz. 2490) – dalej: "u.o.s.p.", która weszła w życie 1 stycznia 2022 r., strażakowi ratownikowi ochotniczej straży pożarnej – dalej: "OSP" przysługuje świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej w wysokości 200 zł. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 16 ust. 2 u.o.s.p. prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który:
1) czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych:
a) w przypadku mężczyzn - przez co najmniej 25 lat,
b) w przypadku kobiet - przez co najmniej 20 lat oraz
2) osiągnął:
a) w przypadku mężczyzn - 65. rok życia,
b) w przypadku kobiet - 60. rok życia.
Przy czym przez czynne uczestnictwo należy rozumieć bezpośredni udział co najmniej raz w roku w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych (art. 16 ust. 3 u.o.s.p.). Ustawodawca wskazał również, iż ewidencję udziału strażaków ratowników OSP w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych, obejmującą datę, numer i miejsce podjętych działań ratowniczych lub akcji ratowniczych oraz imienny wykaz ich uczestników, prowadzi właściwy komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej (art. 16 ust. 4 u.o.s.p.). Nadto, zgodnie z art. 16 ust. 5 u.o.s.p. przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych nie jest wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej. Odnotować należy, że pojęcie działań ratowniczych oraz akcji ratowniczych, którym posłużył się ustawodawca w treści art. 16 u.o.s.p., zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 1 i 2 u.o.s.p. Przepis ten, art. 2 u.o.s.p., zawiera definicję legalną wskazanych powyżej pojęć stanowiąc, że ilekroć w u.o.s.p. jest mowa o:
- działaniach ratowniczych – należy przez to rozumieć działania, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 869) – art. 2 pkt 1 u.o.s.p.;
- akcjach ratowniczych – należy przez to rozumieć akcje, o których mowa w art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1940) – art. 2 pkt 2 u.o.s.p.
Zatem, zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej pod pojęciem działań ratowniczych należy rozumieć – każdą czynność podjętą w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także likwidację przyczyn powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Natomiast, zgodnie z treścią art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej pod pojęciem akcji ratowniczej należy rozumieć – działania organizowane i kierowane przez Państwową Straż Pożarną.
W tym miejscu należy odwołać się do treści art. 50 u.o.s.p., tj. do przepisu, który znajduje się w Rozdziale 7 u.o.s.p. pt.: Przepisy dostosowujące, przejściowe i przepis końcowy. W myśl bowiem art. 50 ust. 1 u.o.s.p. członkom ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, którzy ukończyli 65 lat - w przypadku mężczyzn i 60 lat – w przypadku kobiet oraz przez co najmniej 25 lat - w przypadku mężczyzn i 20 lat – w przypadku kobiet brali bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, przysługuje świadczenie ratownicze, o którym mowa w art. 16.
W myśl art. 50 ust. 2 u.o.s.p. osobom, które ukończyły 65 lat - w przypadku mężczyzn i 60 lat - w przypadku kobiet oraz przez co najmniej 25 lat - w przypadku mężczyzn i 20 lat - w przypadku kobiet spełniły łącznie następujące warunki:
1) brały bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jako członkowie ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 50 ust. 1,
2) brały bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jako strażacy ratownicy OSP
- przysługuje świadczenie ratownicze, o którym mowa w art. 16 u.o.s.p.
Przy czym zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 50 ust. 3 u.o.s.p. potwierdzeniem bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych jest:
1) od 1 stycznia 2022 r. - dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną;
2) od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2021 r. - dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną lub pisemne oświadczenie 3 świadków, zgodnie z zasadami określonymi w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p.;
3) do 31 grudnia 2011 r. - pisemne oświadczenie 3 świadków, zgodnie z zasadami określonymi w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p.
Oświadczenie, o którym mowa w art. 50 ust. 3 pkt 2 i 3 u.o.s.p., podlega weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem jego wiarygodności, a następnie jest przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu jego zatwierdzenia (art. 50 ust. 6 u.o.s.p.). Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 50 ust. 7 u.o.s.p.). Ustawodawca zaznaczył również, iż w celu weryfikacji oświadczenia organ może wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni (art. 50 ust. 8 u.o.s.p.). Należy również odnotować, iż organ może odmówić potwierdzenia, w przypadku gdy uzna, że oświadczenia świadków lub przekazane dodatkowe dokumenty nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych (art. 50 ust. 9 u.o.s.p.). Uwadze nie może też ujść i to, że w art. 50 ust. 4 u.o.s.p. wyraźnie wskazano, iż świadkiem nie może być:
1) małżonek, rodzeństwo, wstępny, zstępny lub powinowaty do drugiego stopnia wnioskodawcy;
2) osoba związana z wnioskodawcą tytułem przysposobienia, opieki lub kurateli;
3) osoba pozostająca wobec wnioskodawcy w stosunku podrzędności służbowej;
4) osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione umyślnie przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe.
Co więcej, w myśl art. 50 ust. 5 u.o.s.p., co najmniej jednym ze świadków jest osoba, która pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w okresie, który ma potwierdzić bezpośrednio udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych.
Dla porządku należy jeszcze zauważyć, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.o.s.p. Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej właściwy dla siedziby ochotniczej straży pożarnej strażaka ratownika OSP, na wniosek strażaka ratownika lub jego przedstawiciela ustawowego, pełnomocnika albo opiekuna prawnego przyznaje, w formie decyzji świadczenie ratownicze i ustala jego wysokość po:
1) sprawdzeniu kompletności wniosku o przyznanie świadczenia ratowniczego;
2) spełnieniu przez wnioskodawcę wymogu, o którym mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1, na podstawie potwierdzenia właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub dokumentacji prowadzonej przez Państwową Straż Pożarną o spełnieniu przez wnioskodawcę wymagań do przyznania świadczenia ratowniczego.;
3) osiągnieciu przez wnioskodawcę wieku uprawniającego do przyznania świadczenia ratowniczego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć w pierwszej kolejności należy, iż niespornym jest to, że strona skarżąca – w tym przypadku kobieta - bez wątpienia ukończyła 60 rok życia, a co za tym idzie nie może być wątpliwości, że spełniony został warunek o którym mowa we wskazanych powyżej przepisach prawa. Z akt sprawy wynika również, iż zgodnie z oświadczeniem strony skarżącej jest ona od 1983 roku członkiem OPS L. i brała udział w działaniach ratowniczych – notatka służbowa z 28 lipca 2022 r. (karta nr 10 akt administracyjnych). Organy państwowej straży pożarnej obydwu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały jednak, że skarżący nie spełnił wymogu czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych przez co najmniej 20 lat. To ustalenie organy oparły o treść poczynionych w toku postępowania ustaleń, tj. na podstawie znajdujących się w aktach sprawy:
1) oświadczeń świadków:
- H. P., która oświadczyła, iż strona skarżąca czynnie uczestniczyła w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w OSP w L. w latach 1985 – 2011 (oświadczenie z 5 lipca 2022 r. – karty 5 - 6 akt administracyjnych);
- J. Ł.– [...] wsi B. w latach 1995 – 2007, która oświadczyła, iż strona skarżąca czynnie uczestniczyła w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w OSP w L. w latach 1985 – 2011 (oświadczenie z 5 lipca 2022 r. – karty 3 - 4 akt administracyjnych);
- T. L. – [...] wsi L. w latach 1990 – 2022, która oświadczyła, iż strona skarżąca czynnie uczestniczyła w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w OSP w L. w latach 1985 – 2011 (oświadczenie z 5 lipca 2022 r. – karty 1 - 2 akt administracyjnych);
2) notatki służbowej z 28 lipca 2022 r. sporządzonej przez bryg. D. L. ([...] Powiatowego PSP w Kutnie), a podpisanej mł. bryg. M. J. i bryg. mgr inż. D. L., która dokumentuje spotkanie ze stroną skarżącą dotyczące – jak wynika z tejże notatki służbowej – "ustalenia stanu faktycznego, w tym rzeczywistego przebiegu opisanych w oświadczeniach lat udziału (1985 – 2011) w działaniach ratowniczych" – złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego. W treści tej notatki wskazano, iż "poinformowano wnioskodawcę, uwzględniając materiał dowodowy tj. książka ewidencji akcji ratowniczych OSP z lat 1985 – 1990 oraz dokumentacji operacyjnej dot. udziału JOP w działaniach ratowniczych w latach 1991 – 2011, iż istnieją przesłanki niespełnienia bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych przez co najmniej 20 lat". Co więcej zaznaczono, iż "z informacji wnioskodawcy wynika, że od 1983 jest członkiem OSP L., od 1985 r. brała udział w działaniach ratowniczych, ostatni raz przy działaniach ratowniczych w 2011 r. W zakresie szkoleń pożarniczych wnioskodawca poinformowała, że na dzień dzisiejszy nie posiada żadnych świadectw/zaświadczeń". W aktach sprawy brak jednak dokumentów, na które powołano się podczas opisanego w notatce urzędowej spotkania (karta nr 10 akt administracyjnych);
3) pisma z 31 sierpnia 2022 r. podpisanego przez Prezesa OSP w L., a wystosowanego w odpowiedzi na prośbę Komendy Powiatowej PSP w Kutnie o udzielenie informacji dotyczącej członkostwa m.in. strony skarżącej w OSP L. oraz potwierdzenia jej udziału w działaniach ratowniczych w latach 1985 – 2011. W treści tego pisma Prezes OSP L. potwierdził, iż strona skarżąca jest obecnie członkiem OSP L. oraz wskazał, że jest on Prezesem OSP w L. od 2011 r., a wobec powyższego nie może jednoznacznie potwierdzić "członkostwa jak również faktu udziału w działaniach ratowniczych, z uwagi na brak posiadanych na tą okoliczność dokumentów. Jednakże należy zauważyć, iż OSP w L. w latach 80 oraz 90 nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego oraz pełniła role tzw. jednostki prewencyjnej, w związku z powyższym zachodzi duże prawdopodobieństwo że nie mogła brać udziału w działaniach ratowniczych" (karta nr 12 akt administracyjnych).
Odnotować należy, iż w aktach sprawy brak jakichkolwiek innych dokumentów, w tym również tych, o których mowa w notatce służbowej z 28 lipca 2022 r.
W świetle powyższego sąd zwraca uwagę, iż wydając decyzję administracyjną organ administracji ma obowiązek w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie administracyjne, a w tym przede wszystkim ustalić i udokumentować w aktach administracyjnych stan faktyczny sprawy, zapewniając przy tym stronie czynny udział w jego toku oraz możliwość wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Poczynione przez sąd ustalenia prowadzą do wniosku, że przeprowadzone przez organy obydwu instancji postępowanie nie odpowiada wymogom procesowym – naruszono bowiem przepisy postępowania a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym więc nie przesądzając o wyniku sprawy, należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Sąd zwraca uwagę, iż z treści art. 50 ust. 3 u.o.s.p. wynika, że potwierdzeniem bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych jest do 31 grudnia 2011 r. pisemne oświadczenie 3 świadków, natomiast od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2021 r. - dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną lub pisemne oświadczenie 3 świadków. Dopiero od 1 stycznia 2022 r. potwierdzeniem bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych członków ochotniczych straży pożarnych jest wyłącznie dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną. Przy czym sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Kielcach w wyroku z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt II SA/Ke 441/22 – opubl. w: Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), iż przewidziany u.o.s.p. sposób dokumentowania przez członka ochotniczej straży pożarnej jego bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych nie jest przypadkowy. Na mocy u.o.s.p. od 1 stycznia 2022 r. komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej ma obowiązek prowadzenia ewidencji sił i środków ochotniczych straży pożarnych, którymi może dysponować do działań ratowniczych we współpracy z właściwym wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) oraz starostą (art. 5 ust. 1 u.o.s.p.). Właściwy komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej jest zobowiązany także – mocą przywoływanego już powyżej art. 16 ust. 4 u.o.s.p. – do prowadzenia ewidencji udziału strażaków ratowników OSP w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych, obejmującą datę, numer i miejsce podjętych działań ratowniczych lub akcji ratowniczych oraz imienny wykaz ich uczestników. Przed 1 stycznia 2022 r. regulację dotyczącą ochotniczych strażach pożarnych zawierał art. 19 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (uchylony z dniem wejścia w życie u.o.s.p., tj. z dniem 1 stycznia 2022 r.) – do tego przepisu odsyła art. 50 ust. 1 u.o.s.p. Brzmienie art. 19 ustawy o ochronie przeciwpożarowej było zmieniane na przestrzeni lat, jednak niezmiennie stanowiło ono, że ochotnicza straż pożarna i związek ochotniczych straży pożarnych funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o stowarzyszeniach (art. 19 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej) oraz, że szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej i ich związku określa statut (art. 19 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej). Z ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nie wynikał jednak przed 1 stycznia 2022 r. obowiązek komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej ewidencjonowania sił i środków ochotniczych straży pożarnych, którymi może dysponować do działań ratowniczych, ani też obowiązek prowadzenia ewidencji udziału strażaków ratowników OSP w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych. Z art. 20 ustawy o ochronie przeciwpożarowej wynika jedynie, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres, szczegółowe warunki i tryb włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a-6 i 8, do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Z treści wydanych na tej podstawie przez właściwego ministra rozporządzeń w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (zob. Dz.U. z 2014 r., poz. 1317, czy Dz.U. z 1998 r., Nr 121, poz. 798) wynika, że do systemu tego mogły być włączone jednostki ochotniczej straży pożarnej spełniające szczegółowo określone warunki (samochód ratowniczo-gaśniczy, kadrę wyszkolonych ratowników, skuteczny system łączności powiadamiania i alarmowania, urządzenia łączności w sieci radiowej systemu na potrzeby działań ratowniczych). Jak wynika z akt administracyjnych – karta nr 12, tj. wyjaśnienia Prezesa OSP w L. z 31 sierpnia 2022 r. – OSP w L. w latach 80 oraz 90 nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego. Co więcej w odpowiedzi na skargę wskazano, iż "udział członków OSP w działaniach ratowniczych odbywa się w sposób zorganizowany w ramach dyspozycji i działań danej jednostki OSP. Jednostka OSP, jako podmiot ratowniczy jest kierowana do zdarzeń w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo Gaśniczego przez właściwą komendę powiatową/miejską PSP". Jednak zdaniem sądu organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie dostrzegają, że przepis art. 50 u.o.s.p. nie wprowadza warunku, aby przed 1 stycznia 2022 r. członkowie ochotniczych straży pożarnych brali udział w działaniach ratowniczych w ramach jednostek OSP wpisanych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, a jedynie, że członkowie takich jednostek mogą to wykazywać za pomocą dokumentacji prowadzonej przez Państwową Straż Pożarną. Zdaniem sądu, ustawodawca uwzględnił dotychczasowe rozwiązania prawne dotyczące ochotniczych straży pożarnych, w szczególności to, że tego rodzaju jednostki brały udział w działaniach ratowniczych, choć równocześnie nie były wpisane do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Odnotować w tym miejscu należy, iż w uzasadnieniu projektu ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (druk IX.1765) - która weszła w życie 1 stycznia 2022 r. - zaznaczono, iż: zasadniczym celem tegoż projektu – tj. ustawy o ochotniczych strażach pożarnych - jest uregulowanie sytuacji prawno-organizacyjnej i finansowej stowarzyszeń, jakimi są ochotnicze straże pożarne. Wyraźnie wskazując, iż "celami głównymi opracowanego projektu ustawy o ochotniczych strażach pożarnych są:
1) określenie w jednym akcie normatywnym rozproszonych uregulowań dotyczących relacji zachodzących między konstytucyjnie niezależnym stowarzyszeniem, jakim jest każda ochotnicza straż pożarna, konstytucyjnie niezależnym samorządem terytorialnym a administracją rządową, reprezentowaną przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej;
2) przyznanie długo oczekiwanych świadczeń, w szczególności świadczeń ratowniczych, wraz ze zrównaniem i ujednoliceniem zasad wypłacania innych świadczeń, w stosunku do wszystkich strażaków ochotniczych straży pożarnych, bez podziału na przynależność do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i strażaków ochotniczych straży pożarnych spoza tego systemu;
3) podniesienie rangi stowarzyszeń ochotniczych straży pożarnych, podejmujących jako jednostki ochrony przeciwpożarowej działania na rzecz ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem;
4) przeniesienie dotychczasowych uregulowań prawnych dotyczących ochotniczych straży pożarnych (z ich doprecyzowaniem) z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, która powinna być ustawą ustrojową, bez określania zasad funkcjonowania jakiejkolwiek jednostki ochrony przeciwpożarowej. Projekt ustawy o ochotniczych strażach pożarnych ma również na celu realizację ustaleń zapoczątkowanych w 1991 r. w czasie procesu legislacyjnego nad projektami ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej i ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej przez ówczesnych parlamentarzystów, kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz ZG ZOSP RP;
5) wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań i zasad w funkcjonowaniu ochotniczych straży pożarnych, które wynikają z potrzeb praktyki, a są efektem prac badawczych, analiz oraz konsultacji;
6) systemowe, przemyślane skorelowanie spraw związanych z usytuowaniem (funkcjonowaniem) członków zrzeszonych w ochotniczych strażach pożarnych z działaniami realizowanymi w stanach lub sytuacjach objętych prawem międzynarodowym, w szczególności Konwencjami Genewskimi i Haskimi, oraz przepisami regulującymi stany nadzwyczajne wyszczególnione w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" (uzasadnienie projektu dostępne w systemie Lex/el).
W świetle powyższego sąd stoi na stanowisku, iż zgodnie z art. 50 ust. 3 u.o.s.p., w okresie do 31 grudnia 2011 r. członkowie OSP mogą wykazywać swój bezpośredni udział w działaniach ratowniczych za pomocą pisemnych oświadczeń 3 świadków, niemniej jednak zgodnie z zasadami określonymi w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p. Przy czym - co w okolicznościach niniejszej sprawy jest bardzo istotne - co najmniej jednym ze świadków musi być osoba, która pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w okresie, który ma potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Istotnym jest więc to, co sąd podkreśla, że zgodnie z art. 50 ust. 5 u.o.s.p. cały okres wskazany we wniosku powinien być potwierdzony również przez co najmniej jedną osobę, która przez cały ten okres (tj. wskazany przez wnioskodawcę okres, w którym brał on bezpośredni udział w działaniach ratowniczych) pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 660/22, opubl. w: CBOSA). Zauważyć przy tym należy, iż nie ma przeszkód aby wskazane przez wnioskodawcę okresy były potwierdzone oświadczeniami większej liczby świadków. Co więcej sytuacja taka jest nie tylko dopuszczalna, ale może być również korzystna dla wnioskodawcy, gdyż doświadczenie życiowe wskazuje, że niezmiernie rzadka będzie w praktyce sytuacja, gdy tylko jeden świadek kwalifikowany (tj. świadek, o którym mowa w art. 50 ust. 5 u.o.s.p. – por. przywoływany powyżej wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 660/22, opubl. w: CBOSA) może we wskazanym sposób potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych na przestrzeni, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, 20 lat, w których świadek ten musiałby pełnić funkcje publiczne lub być zatrudniony w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej.
Z przywoływanych już powyżej przepisów obowiązującego prawa wynika, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia świadków podlegają weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem ich wiarygodności, a następnie są one przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu ich zatwierdzenia (art. 50 ust. 6 u.o.s.p.). Sąd zwraca jednak uwagę, iż pod pojęciem wiarygodności, którym posłuży się ustawodawca w art. 50 ust. 6 u.o.s.p. rozumie się w języku polskim osobę "godną wiary, zasługującą na zaufanie"; a także cechę "kogoś lub czegoś niebudzącego wątpliwości i takiego, któremu można zaufać" (por. https://wsjp.pl). Sąd stoi na stanowisku, iż konieczność owej weryfikacji oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę, dokonywana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w myśl art. 50 ust. 6 u.o.s.p., pod względem jego wiarygodności jest związana przede wszystkim z wymogiem, o którym mowa w treści art. 50 ust. 5 u.o.s.p. To bowiem wójt (burmistrz, prezydent miasta) dysponuje informacją, czy osoba, która podpisała oświadczenie potwierdzające bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych faktycznie pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w całym okresie, który wskazał wnioskodawca. Innymi słowy, czy przez cały wskazany przez wnioskodawcę okres potwierdzają oświadczenia osoby lub osób, pełniących w tym czasie funkcje publiczne lub będących w tym czasie zatrudnione w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej. Zatem osoba taka powinna potwierdzić cały wskazany przez wnioskodawcę okres.
Jak wynika z akt administracyjnych strona skarżąca przedłożyła 3 oświadczenia podpisane przez świadków – jak wynika z ich treści - ze świadomością odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, a każde z nich potwierdził wójt. Zauważyć też należy, iż dwa z nich zostały podpisane przez osoby, o których mowa w art. 50 ust. 5 u.o.s.p. – tj. przez osobę pełniącą funkcję [...] wsi B. w latach 1995 – 2007 oraz przez osobę pełniącą funkcję [...] wsi L. w latach 1990 - 2022. Nie ulega przy tym wątpliwości, że [...] pełni funkcję publiczną (por. np. P. Chmielnicki, Komentarz do art. 36 ustawy o samorządzie gminnym [w:] P. Chmielnicki (red.), K. Bandarzewski, J. Czerw, D. Dąbek, P. Dobosz, P. Kryczko, M. Mączyński, I. Niżnik-Dobosz, S. Płażek, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2022 r., Lex/el). Niemniej jednak [...], zgodnie z wolą ustawodawcy, jest świadkiem, o którym mowa w art. 50 ust. 5 u.o.s.p. jedynie wtedy, gdy zajmował tę funkcję w całym okresie, którym ma potwierdzić bezpośredni udział strony skarżącej w działaniach ratowniczych. We wniosku strona skarżąca wskazała na okres 1985 – 2011 (tj. okres 26 lat). Zatem w aktach sprawy brak potwierdzenia bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych w okresie od 1985 do 1989 r. zgodnie z wymogami, o których mowa w art. 50 ust. 5 u.o.s.p., tj. przez osobę, która pełniła funkcję publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej okresu. Należy mieć jednak na względzie, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit b) u.o.s.p. – w przypadku kobiet prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych przez co najmniej 20 lat. Kwestie te organ administracji powinien więc w sposób nie budzący wątpliwości ustalić i udokumentować w aktach sprawy.
Zgodnie z wolą ustawodawcy właściwy komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej zatwierdza przekazane mu oświadczenia, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 2 i 3 u.o.s.p. Nie może być też wątpliwości, że zgromadzony materiał dowodowy podlega weryfikacji przez organ administracji uprawniony do wydania decyzji administracyjnej. Przy czym zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 50 ust. 8 u.o.s.p. organ może, w celu weryfikacji oświadczenia, wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni. Co więcej w myśl art. 50 ust. 9 u.o.s.p. organ ten może odmówić potwierdzenia – o którym mowa w art. 50 ust. 6 in fine u.o.s.p. – w przypadku gdy uzna, że oświadczenia świadków lub przekazane dodatkowe dokumenty nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Nie może też ujść uwadze, iż z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: k.p.a. wynika zarówno obowiązek podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a. - zasada prawdy obiektywnej), jak również obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że materiał dowodowy przedłożony przez stronę skarżącą wraz z wnioskiem – w tym przypadku oświadczenia świadków - podlega weryfikacji w toku postępowania prowadzącego do wydania decyzji. Przy czym postępowanie to musi odpowiadać wymogom procesowym określonym w przepisach k.p.a. Wskazać chociażby należy, że na organie administracji ciąży obowiązek – należytego i wyczerpującego - informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Co więcej organy mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a. – zasada informowania stron). Nadto organ ma obowiązek wskazać stronie niespełnione lub niewykazane przesłanki od niej zależne. W myśl bowiem art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Jak wynika z akt sprawy organy obydwu instancji nie zapewniły stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, nie wskazały jej też przesłanek od niej zależnych, które nie zostały wykazane, a skutkowały wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem.
Odnotować również należy, iż organy administracji publicznej są związane zasadą praworządności, mają więc obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. W postępowaniu administracyjnym organ dokonuje swobodnej, ale nie dowolnej, oceny dowodów. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Niemniej jednak w myśl art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. (tj. gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną), a które w okolicznościach niniejszej sprawy nie występowały. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie została zapoznana ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie zapewniono jej też czynnego udziału w postępowaniu, ani nie umożliwiono – przed wydaniem decyzji - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, naruszając tym samym wyrażoną w art. 10 k.p.a. zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Co więcej z akt sprawy wynika, że organ w sposób niezgodny z przepisami prawa dokumentował w aktach sprawy czynności postępowania. Zauważyć bowiem należy, iż ze spotkania ze stroną skarżącą podczas, którego przedłożono jej dokumenty, na które powołują się organy administracji (których zresztą w aktach sprawy brak), tj. książka akcji ratowniczych OSP za lata 1985 – 1990 oraz dokumentację udziału JOP w działaniach ratowniczych w latach 1991 – 2011 sporządzono notatkę służbową. Tymczasem w myśl art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. A nadto protokół musi spełniać określone przez ustawodawcę wymogi, a w tym powinien być on odczytany wszystkim obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać (art. 68 § 2 k.p.a.).
Tym samym w świetle obowiązujących przepisów prawa w kontrolowanej przez sąd sprawie strona skarżąca złożyła swój wniosek na obowiązującym formularzu, przedkładając oświadczenia 3 świadków, co do których spełnienie warunków określonych w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p. nie zostało podważone. Co więcej oświadczenia świadków zawierają informacje zgodne z wymogami wynikającym z przepisów u.o.s.p. W świetle art. 50 ust. 3 pkt 3) w związku z art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p. były to dowody wystarczające na potwierdzenie czynnego udziału strony skarżącej w działaniach ratowniczych. Jeżeli jednak organ miał wątpliwości co do wiarygodności przedłożonych oświadczeń to mógł, w trybie art. 50 ust. 8 u.o.s.p., zobowiązać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów – przykładowo: związanych z funkcjonowaniem konkretnej jednostki w okresie, który ma potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych, tj. statutu, oświadczenia komendanta jednostki, czy chociażby kroniki OSP. Co więcej nie było przeszkód aby organ pozyskał od świadków uzupełniające wyjaśnienia. Skierowane do strony skarżonej pismo - z 25 lipca 2022 r. – ani nie wskazuje na wątpliwości organu co do wiarygodności przedłożonych oświadczeń, ani nie wskazuje – choćby przykładowo – jakie to dodatkowe dokumentu potwierdzające udział w działaniach ratowniczych jako członka OSP wnioskodawca powinien złożyć. Nadto zauważyć należy, iż organ nie pozyskał od świadków żadnych uzupełniających wyjaśnień. Jak już wskazywano, w niniejszej sprawie organy w istocie podważyły wiarygodność przedłożonych przez wnioskodawcę oświadczeń 3 świadków ze względu na informację uzyskaną z Komendy PSP w Kutnie podczas spotkania dotyczącego ustalenia stanu faktycznego w tym ustalenia rzeczywistego przebiegu opisanych w oświadczeniach lat udziału (1985 - 2011) w działaniach ratowniczych oraz informacji uzyskanej przez Prezesa OSP w L. (pismo z 31 sierpnia 2022 r.), w którym wskazano jedynie, iż Prezes OSP w L. nie może "jednoznacznie potwierdzić (...) członkostwa jak również faktu udziału w działaniach ratowniczych z uwagi na brak posiadanych na tą okoliczność dokumentów" oraz że tenże Prezes OSP w L. wskazuje, iż "OSP w L.w latach 80 i 90 nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego oraz pełniła rolę tzw. jednostki prewencyjnej, w związku z powyższym zachodzi duże prawdopodobieństwo że nie mogła brać udziału w działaniach ratowniczych". Równocześnie z akt sprawy nie wynika ani to, aby organ uzyskiwał od świadków jakieś dodatkowe wyjaśnienia, ani to aby świadkowie zmieniali swoje oświadczenia w toku prowadzonego postępowania. Sąd zwraca również uwagę na to, że okoliczności wskazane przez Prezesa OSP w L. w piśmie z 31 sierpnia 2022 r., a w szczególności to, że OSP w L. w latach 80 i 90 nie posiadała na swoim wyposażeniu samochodu pożarniczego nie mogą mieć – w świetle art. 50 u.o.s.p. - przesądzającego znaczenia. Tym bardziej, że pod pojęciem "działań ratowniczych" mieści się - zgodnie z wola ustawodawcy - każda czynność podjęta w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także likwidacja przyczyn powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, a nie tylko aktywność polegająca na uczestnictwie w akcjach ratowniczych z udziałem pojazdu ratowniczo-gaśniczego. Zatem trudno nie powziąć wątpliwości w sprawie, czy organy właściwie oceniły spełnienie przez stronę skarżącą przesłanek przyznania świadczenia ratowniczego, skoro przyjęły, i to dość arbitralnie - że przez tak długi okres OSP w L. nie prowadziła żadnych działań ratowniczych, choć świadkowie (a wśród nich dwóch [...]) potwierdzili udział tej jednostki w takich działaniach we wskazanym przez wnioskodawcę okresie.
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy – w świetle wykładni przywołanych wyżej przepisów prawa – został przez organy państwowej straży pożarnej oceniony dowolnie. Organy nie wyjaśniły i nie udokumentowały w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, powodów odmowy wiarygodności oświadczeniom świadków. Nie poczyniły one również z zachowaniem wymogów procesowych żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych związanych z udziałem strony skarżącej w działaniach ratowniczych jako członka OSP, nie wykorzystały też możliwości dowodowych, jakie stwarza przepis art. 50 ust. 8 u.o.s.p. w sytuacji, gdy podważały złożone oświadczenia świadków. Co więcej dowody, na które powołują się orzekające w sprawie organ nie zostały załączone do akt sprawy, z akt sprawy nie wynika też, aby strona skarżąca została z nimi zapoznana i miała możliwość wypowiedzenia się w tym zakresie zgodnie z wymogami k.p.a.
Z tych wszystkich powodów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało uchyleniem tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższą ocenę prawną i wskazania sądu, przeprowadzą postępowanie wyjaśniające w sposób odpowiadającym przepisom obowiązującego prawa, zapewniając stronie czynny w nim udział i możliwość wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów, a następnie ponownie rozważą i ocenią zebrany materiał dowodowy w świetle wynikających z przepisów obowiązującego prawa przesłanek warunkujących przyznanie stronie świadczenia ratowniczego, a wydane w sprawie rozstrzygnięcie uzasadnią z zachowaniem wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.
W punkcie 2 sentencji wyroku sąd zwrócił na rzecz strony skarżącej z kasy WSA kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego, zaksięgowaną w dniu 22 listopada 2022 roku pod pozycją 4401 z uwagi na to, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. strona skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a mimo to uiściła wpis.
eg