III SA/Łd 7/20

III SA/Łd 7/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1053/20 - Wyrok NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 15 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2020 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. B. kwotę 1.000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j ust. 1 – 4, art. 39k ust. 1 – 3, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 58), zwanej dalej u.t.d., oraz 1p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] o nałożeniu na M. B. kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 11 kwietnia 2019 r. w Warszawie miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki OPEL o nr rej. [...] przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji. Kontrolowanym pojazdem kierował R. F. wykonując przewóz w imieniu M. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą MB M. B. Pojazdem wykonywano okazjonalny przewóz osób. Pismem z 16 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Skarżący nie złożył wyjaśnień w sprawie.
Po przeprowadzeniu postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł z tytułu popełnienia naruszeń z 1lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
W odwołaniu od tej decyzji M. B. zarzucił naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności poczynienie ustaleń nieznajdujących poparcia w materiale dowodowym, że kierowca był zatrudniony w ramach stosunku pracy, podczas gdy kierowca nie był jego pracownikiem;
2. art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w związku z art. 39l ust. 1 pkt 1 b u.t.d. poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji w sytuacji, gdy nie było podstaw, aby wymagać od skarżącego wyposażenia kierowcy w zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zdaniem skarżącego, obowiązek kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne jest adresowany do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie stosunku pracy, na co ma wskazywać wykładnia językowa art. 39a ust. 1 pkt 3 u.t.d.
Organ drugiej instancji utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy podniósł, że 11 kwietnia 2019 r. w Warszawie miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki OPEL o nr rej. [...] przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji. Kontrolowanym pojazdem kierował R. F. wykonujący przewóz w imieniu M. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą MB M. B. Pojazdem wykonywano okazjonalny przewóz osób. Jak wynika z protokołu kontroli, kierujący w chwili zatrzymania do kontroli przewoził pasażera z lotniska im. [...] na ul. [...] w Warszawie. Usługa przewozu została zamówiona za pomocą aplikacji [...]. Z paragonu fiskalnego okazanego do kontroli wynikało, że wykonawcą kontrolowanego przewozu był M. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą MB Partner M. B. Pismem z 16 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W piśmie zawarto informacje o stwierdzonych naruszeniach, uprawnieniach strony i możliwości przedłożenia przez skarżącego dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Do dnia wydania niniejszej decyzji skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność posiadania ważnych badań lekarskiego i psychologicznego.
Organ drugiej instancji za bezsporne uznał, że w chwili zatrzymania do kontroli wykonywany był przewóz okazjonalny osób w imieniu przedsiębiorcy M. B. (MB Partner M. B.). W ocenie organu drugiej instancji, istotne dla oceny stanu faktycznego sprawy jest ustalenie, że usługę przewozu osób zamówioną za pośrednictwem aplikacji [...] zrealizował skarżący, za co została wniesiona opłata za pośrednictwem aplikacji. Transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 u.t.d.). Bezspornym jest zatem, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Według art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Stosownie do art. 39j ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie z art. 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Na dzień kontroli, tj. 11 kwietnia 2019 r., kierowca nie posiadał ważnych badań lekarskich i psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co wynika z nieprzedłożenia wskazanych dokumentów przez skarżącego mimo wezwania przez organ. Ocenie organu podlega stan faktyczny z chwili przeprowadzenia kontroli drogowej. Do dnia wydania niniejszej decyzji skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność, że kierowca posiadał na dzień kontroli ważne orzeczenia lekarskie i psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zmiana rozstrzygnięcia mogłaby nastąpić wtedy, gdyby strona w toku postępowania przedstawiła dowód na posiadanie przez kierowcę stosownych badań lekarskich i psychologicznych ważnych na dzień kontroli drogowej, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji podniósł, że art. 39j ust. 2 u.t.d. odnosi się do k.p., wskazując jedynie na zakres i zasady wykonywania badań lekarskich kierowców, z zastrzeżeniem zawartym w kolejnym ustępie art. 39j u.t.d., że dodatkowo badania lekarskie obejmują ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nieuprawniona jest zatem wykładnia wskazanych przepisów, zgodnie z którą obowiązki związane z kierowaniem kierowców na badania lekarskie zgodnie z wymogami u.t.d. spoczywają wyłącznie na pracodawcach w rozumieniu k.p. Nadto jej zastosowanie bez uwzględnienia celu tychże przepisów, nie przystawałoby do realiów pracy na rynku transportowym i powodowałoby nierówność traktowania podmiotów wykonujących przewozy drogowe, nakładając szersze obowiązki na podmioty zatrudniające kierowców w oparciu o stosunek pracy niż na podmioty, których współpraca opiera się na umowie cywilnoprawnej. Obowiązek kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy spoczywa na wykonawcach przewozów drogowych, niezależnie od charakteru współpracy z kierowcą. Organ drugiej instancji podniósł także, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. W niniejszym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że odpowiedzialność ogranicza się do ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego nałożeniem kary administracyjno-prawnej. Nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy oraz stopnia szkodliwości czynu. Do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też nastąpiło określone zdarzenie. W ocenie organu drugiej instancji, brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Z literalnego brzmienia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność za popełnienie naruszeń. W odwołaniu ograniczył się wyłącznie do przedstawienia tez kwestionujących własną odpowiedzialność. W myśl art. 73 ust. 1 u.t.d. inspektor może w toku kontroli m.in. badać dokumenty i inne nośniki informacji objęte zakresem kontroli, dokonywać oględzin i zabezpieczać zebrane dowody, a także przesłuchiwać świadków i zasięgać opinii biegłych. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor kontroli sporządza protokół kontroli (art. 74 ust. 1 u.t.d.). Podstawę wydania decyzji w pierwszej instancji stanowią wyniki kontroli zawarte w protokole. W ocenie organu drugiej instancji, materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji jest wystarczający do uznania, że skarżący ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszeń z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu lVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku – także w art. 92b ust. 1 u.t.d.
W skardze na powyższą decyzję M. B. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
2. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy, a współpracował z nim na podstawie umowy zlecenia;
3. naruszenie art. 39a ust 1 pkt 3 i 4 w związku z 39l ust. 1 pkt 1 b u.t.d. poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą MB Partner M. B., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 2 u.t.d. w związku z 1p. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której:
a) czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wskazanym orzeczeniem;
b) kontrolowany kierowca nie był zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego na podstawie stosunku pracy;
5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 2 u.t.d. w związku z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której:
a) czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wskazanym orzeczeniem;
b) kontrolowany kierowca nie był zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego na podstawie stosunku pracy;
6) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
7) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w zakresie konieczności zweryfikowania, na jakiej podstawie kontrolowany kierowca miałby współpracować ze skarżącym;
8) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz.1467 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r. poz. 58 ze zm.), dalej u.t.d.
Zgodnie z treścią arty.4 pkt 1 wymienionej ustawy krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
W myśl art.4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego;
Zgodnie z treścią art.39a ust.1 pkt 3 i 4 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
Zgodnie z treścią art.39j ust.2 u.t.d. badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, z późn. zm.).
W myśl art.39j ust.3 u.t.d. zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Zgodnie z treścią art.39k ust.1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W myśl art.39k ust.2 u.t.d. badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Zgodnie z treścią art.92a ust.2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.
W myśl art.92a ust.8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Zgodnie z treścią art.92a ust.10 u.t.d. jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
W myśl l.p 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje karą pieniężną w wysokości 100 zł.
Zgodnie z treścią l.p. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje karą pieniężną w wysokości 1000 zł.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w dniu 11 kwietnia 2019r. w Warszawie na terenie Portu Lotniczego [...] wykonywany był przewóz osób przez kierowcę R. F. działającego w imieniu M. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą MB Partner M. B. Tego dnia R.F. kierując pojazdem marki Opel [...] nr rej. [...] przewoził pasażera K. M., który zamówił kurs z lotniska na ul. [...] za pomocą aplikacji [...]. Wykonywany przewóz był przewozem okazjonalnym w rozumieniu art.4 pkt 11 u.t.d. gdyż nie był to ani przewóz regularny ani przewóz regularny specjalny ani przewóz wahadłowy.
Nie ulega wątpliwości, że przewóz był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego. Świadczy o tym całokształt zebranego materiału dowodowego a przede wszystkim treść paragonu fiskalnego jaki wystawił kierowca (R.F.), który następnie został przez niego przedstawiony funkcjonariuszowi Policji. Na paragonie znajduje się nazwa firmy wykonującej przewóz MB Partner M. B. [...] ul. [...]. Jest to firma prowadzona przez skarżącego i to on wykonywał przewóz. R. F. faktycznie wykonywał przewóz na rzecz i w imieniu M. B. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżącego a została przez niego potwierdzona w treści odwołania (pkt 2 odwołania k.27) oraz w treści skargi (pkt 2 skargi k.56) gdzie podniesiono, że kontrolowany kierowca współpracował z M.B. na podstawie umowy zlecenia. Dodać należy, iż R. F. odmówił podpisu protokołu kontroli z 11 kwietnia 2019r. gdyż jak stwierdził w protokole "czynni to na polecenie pracodawcy" czyli na polecenie skarżącego. Analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że w dniu 11 kwietnia 2019r. R. F. wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącego.
Okolicznością niesporną jest, że kierowca R. F. nie posiadał zarówno orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy kierowcy jak również orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy kierowcy. Organy administracji, na podstawie art.92a ust.2 u.t.d. nałożyły na M. B. karę pieniężną za naruszenia określone w l.p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. Należy zaznaczyć, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art.92a ust.2 u.t.d. określa załącznik nr 4 co wynika z treści art.92a ust. 8 ustawy. Innymi słowy za naruszenia określone w załączniku nr 4 są wymierzane kary pieniężne ale jedynie podmiotom wymienionym w art.92a ust.2 u.t.d. Przepis ten określa trzy następujące podmioty:
1.) zarządzający transportem;
2.) osoba, o której mowa w art.7c ustawy;
3.) każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym.
Ad 1)
Status zarządzającego transportem został określony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady nr 96/26/WE (Dz.Urz.UE L nr 300 poz.51).
Zgodnie z treścią art.2 pkt 5 wymienionego rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy;
W myśl art.4 ust.1a.) wymienionego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:
a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
Zgodnie z treścią art.82h ust.1 pkt17 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się dane określające:
17) imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz:
a) datę i miejsce urodzenia,
b) adres zamieszkania,
ba) rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,
c) numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,
d) datę wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,
e) kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,
f) datę utraty dobrej reputacji;
Ad 2)
Zgodnie z treścią art.7c u.t.d. mikroprzedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
W myśl art.82h ust.1 pkt.18 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się dane określające:
18) imię i nazwisko osoby fizycznej, o której mowa w art. 7c, oraz:
a) datę i miejsce urodzenia,
b) adres zamieszkania,
ba) rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,
c) numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,
d) datę wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,
e) kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,
f) datę utraty dobrej reputacji.
Ad 3)
Chodzi tu o inną osobę tzn. nie będącą zarządzającym transportem ani osobą, o której mowa w art.7c u.t.d., która wykonuje czynności związane z przewozem drogowym.
W niniejszej sprawie organy administracji nałożyły karę pieniężną na podstawie art.92a ust.2 u.t.d. lecz nie wyjaśniły jakim podmiotem jest skarżący spośród podmiotów wymienionych w tym przepisie. Nie wiadomo zatem czy na M. B. nałożono karę jako na osobę zarządzającą transportem czy jako na osobę, o której mowa w art.7c.) czy też jako na inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Potraktowanie skarżącego jako jednego z podmiotów wymienionych w art.92a ust.2 u.t.d. wymaga oczywiście uzasadnienia a więc wyjaśnienia dlaczego i w oparciu o jakie dowody uznano, że jest on zarządzającym transportem bądź osobą, o której mowa w art.7c.) u.t.d. czy też inną osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. W przypadku uznania, że skarżący jest osobą "zarządzającą transportem" konieczne jest wykazanie, że zarządzał on w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi. W razie uznania, że M.B. jest "osobą, o której mowa w art.7c u.t.d." niezbędne jest wykazanie spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. W przypadku natomiast uznania skarżącego za "inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym" konieczne jest ustalenie jakie konkretnie czynności związane z przewozem wykonywał M.B. i na czym one polegały. Dokonanie wszystkich wymienionych ustaleń musi opierać się na zgromadzonych dowodach.
Organy administracji nie wyjaśniły tych kwestii powołując się jedynie na sam przepis art.92a ust.2 u.t.d. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Nie wiadomo zatem dlaczego wymierzono skarżącemu karę pieniężną w oparciu o wymieniony przepis. Kwestii tych nie wyjaśnia zebrany materiał dowodowy gdyż jest on bardzo skromny. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie protokół z kontroli oraz zdjęcia paragonu i pojazdu, którym wykonywano przewóz. Żadnego innego postępowania dowodowego nie przeprowadzono. W szczególności nie załączono umowy jaką zawarł skarżący z kierowcą choć z treści odwołania wynika, że współpraca opierała się na umowie zlecenia. Nie został też przesłuchany kierowca – R. F. na okoliczność charakteru współpracy ze skarżącym ani też nie przesłuchano M. B. Dodać należy, iż sąd wzywał organ administracji do nadesłania umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy M.B. a R.F. lecz organ odpowiedział, że nie dysponuje taką umową (k.42). W oparciu o tak ubogi materiał dowodowy nie można ustalić jakim konkretnie podmiotem jest skarżący spośród trzech rodzajów podmiotów wymienionych w art.92a ust.2 u.t.d. Skoro nie załączono nawet umowy zawartej między stronami ani nie przesłuchano żadnej ze stron tej umowy to nie sposób ustalić za jakiego rodzaju podmiot uznano skarżącego. Nie jest tutaj wystarczający sam fakt, że w odwołaniu zaznaczono, iż skarżący i kierowca zawarli umowę określoną jako umowa zlecenia. W aktach sprawy nie ma bowiem tej umowy i nie wiadomo dokładnie czego ona dotyczyła oraz jakie były prawa i obowiązki stron. Wspomnieć tylko należy, że o charakterze prawnym umowy decyduje jej treść a nie jedynie jej nazwa. Stan faktyczny nie został dokładnie wyjaśniony co nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały wymogi określone w art.92a ust.2 u.t.d. do wymierzenia kary pieniężnej.
Zakładając nawet hipotetycznie, że spełnione zostałyby wymogi określone w art.92a ust.2 u.t.d. to i tak skarga podlegałaby uwzględnieniu z uwagi na naruszenie przez organy administracji przepisu art.92a ust.10 u.t.d., kształtującej zasady wymiaru kary podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art.92a ust.1 u.t.d.) i jako jedne z podmiotów wymienionych w art.92a ust.2 u.t.d.
Z treści przepisu art.92a ust.1 u.t.d wynika, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Ustawodawca stanął tym samym na stanowisku, że w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten sam czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 u.t.d. należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn, wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako podmiot wymieniony w art.92a ust.2 u.t.d., to karę – stosownie do art. 92a ust. 10 u.t.d. - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.(por. wyroki WSA w Rzeszowie z 28 stycznia 2020r. w spr. II SA/Rz 1329/19 i z 10 marca 2020r. w spr. II SA/Rz 65/20 oraz wyroki WSA w Szczecinie z 5 marca 2020r. w spr. II SA/Sz 993/19 i z 12 marca 2020r. w spr. II SA/Sz 1107/19).
Sądowi z urzędu znany jest fakt, że w sprawie o sygnaturze akt III SA/Łd 352/20 została zrejestrowana skarga M.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...]. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] o wymierzeniu na podstawie art.92a ust.1 u.t.d. kary pieniężnej w wysokości 9300 zł. Była to kara wymierzona za naruszenia stwierdzone podczas kontroli pojazdu marki Opel [...] nr rej. [...] prowadzonego przez R. F. w dniu 11 kwietnia 2019r. w Warszawie. Kary wymierzono: za niezgłoszenie w formie pisemnej organowi, który udzielił licencji zmiany danych – 800 zł – l.p.1.2 załącznika nr 3, za niewyposażenie kierowcy w licencję – 500 zł – l.p 1.12 załącznika nr 3 i za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art.18 ust.4a u.t.d. – l.p 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. W sprawie tej skarżącemu przypisano status podmiotu wykonującego przewóz drogowy.
W niniejszej sprawie natomiast wymierzono M. B. karę pieniężną za naruszenia dotyczące tego samego zdarzenia opisanego w protokole kontroli z 11 kwietnia 2019r. Oznacza to, że za ten sam czyn opisany w protokole kontroli z 11 kwietnia 2019r. wymierzono karę na podstawie art.92a ust.1 u.t.d. za delikty określone w załączniku nr 3 do u.t.d. jak i na podstawie art.92a ust.2 za delikty określone w załączniku nr 4 do u.t.d. Zakładając zatem hipotetycznie, że spełnione zostałyby wymogi określone w art.92a ust.2 u.t.d. do wymierzenia skarżącemu kary za naruszenia z załącznika nr 4 (czego nie wykazano w niniejszej sprawie) to i tak winien mieć wówczas zastosowanie art.92a ust.10 u.t.d. czyli M.B. można byłoby wymierzyć jedynie karę pieniężną, o której mowa w art.92a ust.1 u.t.d.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie wyjaśniły dokładnie czy spełnione zostały wymogi określone w art.92a ust.2 u.t.d. do wymierzenia kary pieniężnej gdyż nie zostało ustalone czy M.B. jest jednym z podmiotów określonych w tym przepisie. Stanowi to naruszenie art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...].
Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę złożyło się: 100 zł – wpis i 900 zł – wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić powyższe rozważania w tym przedstawioną w nich ocenę prawną.
R.T.