Pełny tekst orzeczenia III SA/Łd 640/21

III SA/Łd 640/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 250 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 104 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 30 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. A 59/61 lok. 107 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 k.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), dalej u.k.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 19 lutego 2021 r. do Prezydenta Miasta Ł. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...]. Z treści wyroku Sądu Okręgowego w Ł. wynika, że na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] obniżono wymiar orzeczonego wobec J. J. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do 4 lat.
Zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2021 r. Prezydent Miasta Ł. poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z ww. wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...].
W piśmie z dnia 2 marca 2021 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. w odpowiedzi na zapytanie organu poinformował, że początek orzeczonego wobec J. J. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych liczy się od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 27 października 2020 r.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, wynikające z prawa jazdy kategorii AB.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 182 k.k.w., w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnemu właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
W myśl art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Stosownie zaś do treści art. 184 k.k.w. przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale l, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania środka. Jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za 7 dni, miesiąc za 30 dni, a rok za dni 365 (art. 12c k.k.w.).
Wobec powyższego, zdaniem organu orzeczony wobec J.J. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat należy wykonać poprzez wskazanie biegu terminu obowiązywania środka karnego od dnia 27 października 2020 r. do dnia 26 października 2024 r. włącznie. Mając jednak na uwadze, że decyzją z dnia [...] stronie cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie postępowania stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.
Od powyższej decyzji J. J. złożył odwołanie, w którym wskazał, że zasądzony bieg terminu obowiązywania środka karnego od dnia 27 października 2020 r. do dnia 26 października 2024 r. jest dla niego krzywdzący, ponieważ prawo jazdy zostało zatrzymane wcześniej, tj. w dniu 2 lutego 2019 r. i od tej daty należy liczyć termin orzeczonego środka karnego. Skarżący wskazał również, że wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] sygn. akt [...] został wydany na podstawie sfałszowanych dowodów sprawie i w związku z powyższym złożył do Sądu Apelacyjnego w Ł. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt [...]
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że
zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Stosownie do treści art. 182 § 1 k.k.w., w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.
Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (art. 182 § 2 k.k.w.).
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] obniżył wymiar orzeczonego wobec J.J. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do 4 lat.
Wyrok stał się dla organu pierwszej instancji podstawą do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia J. J. uprawnień do kierowania pojazdami, jednakże w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie cofnięcia J. J. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AB, która wydana została na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...]
Zdaniem organu odwoławczego skoro mocą wyżej wymienionej decyzji Prezydenta Miasta Ł. uprawnienia J. J. do kierowania pojazdami zostały uprzednio cofnięte, to niedopuszczalne jest ponowne wydawanie decyzji w tym zakresie, ponieważ po pierwsze strona uprawnień tych już nie posiada, a z akt sprawy nie wynika, by uprawnienia zostały jej przywrócone, a po drugie, kolejne rozstrzygnięcie tożsamej treści zapadłe w tym samym stanie prawnym i faktycznym narusza zasadę powagi rzeczy osaczonej (res iudicata), co w konsekwencji stanowi, że koniecznym było umorzenie postępowania wszczętego w przedmiocie cofnięcia uprawnień jako bezprzedmiotowego.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu Samorządowe Kolegium wyjaśniło, że organy administracji, nie są uprawnione do weryfikowania wyroku sądu karnego. Działając w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., art. 182 § 2 k.k.w. oraz § 17 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231), zobowiązane są do wydania decyzji o cofnięciu kierowcy uprawnień do prowadzenia pojazdów określonej kategorii na wskazany w wyroku okres i zobowiązaniu strony do zwrotu prawa jazdy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując stanowisko przedstawione w odwołaniu podkreślił, że termin obowiązywania orzeczonego środka karnego od dnia 27 października 2020 r. do dnia 26 października 2024 r. w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest dla niego krzywdzący i niesprawiedliwy, ponieważ prawo jazdy zostało zatrzymane w dniu 2 lutego 2019 r. i od tego dnia należy liczyć termin orzeczonego środka karnego. Skarżący podał, że prawo jazdy w zakresie kategorii AB posiadał nieprzerwanie od dnia 30 kwietnia 1968 r. do dnia 2 lutego 2019 r., tj. dnia zatrzymania prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja w Prezydenta Miasta w Ł. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AB, nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę prawną decyzji orzekającej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowi art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Podstaw materialnoprawnych decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami należy także dopatrywać w treści art. 182 k.k.w. Zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 k.k.w., w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 184 k.k.w.).
Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ musi działać w granicach związania i nie ma możliwości interpretacji wydanego wyroku sądu karnego. Nie może też dokonywać ani rozszerzenia, ani zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu. Jednocześnie organ nie jest uprawniony do weryfikacji wyroku sądu karnego. Zatem w następstwie otrzymania zawiadomienia o orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów, odpowiedni organ, w świetle dyspozycji art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., jest zobowiązany cofnąć, w formie decyzji administracyjnej, wskazane uprawnienia do kierowania pojazdami i nie może wydawać osobie względem której taki zakaz orzeczono tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Z brzmienia art. 182 § 2 k.k.w. wynika, że organ administracji, któremu w trybie tego przepisu przesłano odpis wyroku z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów, jest zobowiązany cofnąć uprawnienie do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Pojęcie "w orzeczonym zakresie" odnosi się nie tylko do zakresu przedmiotowego zakazu kierowania pojazdami ale także do okresu na jaki następuje cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na zakaz prowadzenia pojazdów przez okres wskazany co jego długości przez sąd orzekający środek karny. Rzeczą organu administracji publicznej jest sprecyzowanie zakresu czasowego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z uwzględnieniem długości okresu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów oraz okoliczności mających wpływ na początek biegu okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, a co za tym idzie także na początek biegu okresu obowiązywania cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Takie rozumienie pojęcia "w orzeczonym zakresie" przedstawiane było w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 698/09, wyrok WSA w Gdańsku z 5 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 348/09, wyrok WSA w Lublinie z 28 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1080/16, wyroki WSA w Gliwicach z 16 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1219/19, z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1396/19 oraz z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1712/19, dostępne na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym rozumieniem pojęcia "w orzeczonym zakresie" decyzja organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, bez powiązania w jej osnowie cofnięcia z okresem na jaki orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu, jest aktem wadliwym. Organy administracji wykonujące wyrok sądu karnego są związane jego treścią, co oznacza, że mogą cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdami tylko na ściśle wskazany w danym wyroku okres. Zgodnie z art. 182 § 2 k.k.w. decyzja organu administracji powinna uwzględniać orzeczony przez sąd karny zakres, a więc także okres zakazu. Tego rodzaju rozstrzygnięcie powinno zatem zostać zamieszczone w osnowie decyzji (rozstrzygnięciu decyzji). Nie powinno się rozstrzygać o uprawnieniach lub obowiązkach strony w uzasadnieniu decyzji, które jest innym niż osnowa składnikiem decyzji administracyjnej. Rozróżnienie charakteru i treści poszczególnych składników decyzji administracyjnej ma istotną doniosłość prawną, czemu ustawodawca dał wyraz wprost w regulacji zawartej w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wyróżnienie w tych przepisach poszczególnych składników decyzji służy nie tylko zapewnieniu kompletności, czy zupełność decyzji administracyjnej, ale także podkreśla odrębność tych składników. Odrębność ta związaną jest zwłaszcza z ich funkcją i charakterem. W tym kontekście należy stwierdzić, że to z osnowy decyzji jej adresat ma czerpać wiedzę na temat treści uprawnień lub obowiązków zindywidualizowanych wobec niego poprzez wydanie danej decyzji administracyjnej. Rolą uzasadnienia jest z kolei transparentne wyjaśnienie adresatowi decyzji dlaczego (z jakich powodów) owa indywidualizacja uprawnień lub obowiązków nastąpiła. Sytuacja, w której w celu określenia treści zindywidualizowanego decyzją administracyjną uprawnienia lub obowiązku koniecznym jest sięganie do treści uzasadniania stanowi przejaw zacierania się odrębności ról przypisanych poszczególnym składnikom decyzji administracyjnej, czego nie sposób zaakceptować. Skoro z art. 182 § 2 k.k.w. wprost wynika obowiązek organu cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie orzeczonym w wyroku sądu karnego, konkretyzacja tego zakresu powinna mieć miejsce w osnowie decyzji, a nie w jej uzasadnieniu.
Treść § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie daje podstawy do innej wykładni przepisów art. 182 § 2 k.k.w. i art. 104 ust. 1 pkt 4 u.k.p. ponieważ wskazane przepisy rozporządzenia są sprzeczne z art. 182 § 2 k.k.w.
Zgodnie z § 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji. Stosownie natomiast do treści § 17 ust. 2 rozporządzenia, w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje w szczególności termin rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami. W przypadku gdy sąd nakazał zwrot dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami, a w aktach sprawy stwierdzono brak tego dokumentu, w uzasadnieniu decyzji nie wskazuje się daty rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami, a jedynie pouczenie o obowiązku zwrócenia dokumentu i związanym z terminem jego zwrotu początkiem liczenia terminu orzeczonego zakazu.
Z treści przedstawionych wyżej przepisów § 17 ust. 1 i § 17 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia wynika, że są one sprzeczne z treścią art. 182 § 2 k.k.w., o ile rozumieć je w ten sposób, że w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami w osnowie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie zamieszcza się rozstrzygnięcia o okresie obowiązywania cofnięcia uprawnień, a jedynie w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje termin rozpoczęcia i zakończenia biegu okresu zakazu kierowania pojazdami. Wyżej przedstawione zastrzeżenie ("o ile rozumieć") jest konieczne, ponieważ przepis § 17 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia odczytywany bez powiązania z § 17 ust. 1 sam w sobie nie zawiera treści, której można byłoby przypisać sprzeczność z ustawą. Dodać należy, że przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia zawiera sformułowanie, które wydaje się być przejawem niedoskonałości legislacyjnej. Sformułowanie "bez określenia terminu ważności tej decyzji" jest niezrozumiałe, gdyby do pojęcia "ważność" odnosić a contrario przyjęte w procedurze administracyjnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Odczytanie tego przepisu razem z § 17 ust. 2 rozporządzenia wskazuje, że Minister Infrastruktury i Budownictwa pod pojęciem "termin ważności tej decyzji" rozumie termin, do którego obowiązuje cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.
Niezgodność wymienionych powyżej przepisów rozporządzenia z przepisami ustawy powoduje, że przepisy rozporządzenia nie mogą być stosowane. Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Oznacza to, że przepisy rozporządzenia nie mogą przewidywać rozwiązań sprzecznych z ustawą. Nie chodzi przy tym tylko o brak sprzeczności z ustawą, w której zostało zamieszczone upoważnienie, ale także o brak sprzeczności z każdą inną ustawą. Przepisy rozporządzenia sprzeczne z przepisami ustawy są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji i jako takie nie wiążą sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1227/21, Lex nr 3267438).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy w dniu 19 lutego 2021 r. do Prezydenta Miasta Ł. wpłynęły dwa wyroki; Sądu Rejonowego dla Ł. - Śródmieścia w Ł. z dnia [...], sygn. [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z [...], sygn. akt [...]. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...] obniżył wymiar orzeczonego wobec J. J. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do 4 lat. W piśmie z dnia 2 marca 2021 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. w odpowiedzi na zapytanie organu poinformował, że początek orzeczonego wobec J. J. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych liczy się od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 27 października 2020 r.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma jednak funkcjonująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie cofnięcia J. J. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AB, która wydana została na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...]. W wyroku tym orzeczono o zastosowaniu wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, tj. od dnia 9 grudnia 2013 r. do dnia 9 grudnia 2016 r. włącznie. Początek orzeczonego środka karnego rozpoczął bieg od dnia uprawomocnia się wyroku, tj. od dnia 9 grudnia 2013 r. Wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację od ww. wyroku. W decyzji natomiast nie określono terminu na jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami, pouczono natomiast skarżącego o treści art. 103 ust. 3 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p.
Zgodnie z art. 103 ust. 3 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z kolei w myśl art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p., sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o:
a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,
b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (art. 49 ust. 2 u.k.p).
Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że osoba, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na okres powyżej jednego roku ma obowiązek dokonać ponownego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Sąd podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy okres cofnięcia przekraczający rok wynika wprost z decyzji o cofnięciu uprawnień (ewentualnie wyroku sądowego).
W tym miejscu należy również odwołać się wprost do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2549/14, w którym stwierdzono, że zwrot "cofniętego na okres roku" należy interpretować, jako cofnięcie odnoszące się do decyzji, a zatem to z decyzji o cofnięciu uprawnień powinno wynikać, że cofnięcie uprawnień następuje na okres przekraczający jeden rok. Cofnięcie na okres przekraczający rok oznacza zatem, że o okresie cofnięcia przesądza akt cofający uprawnienia. Nie ma natomiast znaczenia okres, w którym osoba nie dysponowała uprawnieniami. Chodzi więc tu o okres, na który orzeczono cofnięcie uprawnień (okres w znaczeniu normatywnym), a nie okres rzeczywistego pozostawania osoby bez uprawnień.
Innymi słowy art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający jeden rok, przy czym okres cofnięcia musi być wprost wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu, tak jak w przypadku Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt I OSK 24/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1264/15 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 9 września 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 23/17 dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby skarżącemu po dniu 9 grudnia 2016 r., tj. po upływie okresu orzeczonego wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. - Śródmieścia w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...] środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat zostały przywrócone uprawnienia do kierowania pojazdami, tzn. że poddał się on sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Powyższej okoliczności nie podnosi również sam skarżący. Skoro zatem po upływie okresu, na który został orzeczony wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (tj. od dnia 9 grudnia 2013 r. do dnia 9 grudnia 2016 r.) skarżący nie odzyskał cofniętych mu uprawnień do kierowania pojazdami, to prowadzenie obecnie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, których skarżący nie posiada jest bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. podlegało umorzeniu.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na brak przedmiotu postępowania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt I OSK 602/07). Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 14. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 491).
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Słusznie zauważyły bowiem organy administracji obu instancji, że nie można cofnąć uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] uprawnienia do prowadzenia pojazdów zostały skarżącemu cofnięte i nie zostały mu przywrócone. Dopóki bowiem funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AB, które nie zostały skarżącemu przywrócone, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., że wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osaczonej (res iudicata).
Wyjaśnić należy, że do stwierdzenia, że występuje res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. W doktrynie i orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że aby stwierdzić istnienie tożsamości sprawy, należy ustalić, czy wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności, nie będące przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, czy też na okoliczności stanowiące podstawę ustalenia stanu faktycznego w sprawie już rozstrzygniętej, mając przy tym na względzie złożone przez niego dowody. Co istotne, niezmienność stanu faktycznego przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wyłącznie w odniesieniu do tzw. faktów prawotwórczych, czyli takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sprawy będą bowiem tożsame wówczas, gdy m.in. stan faktyczny, który był podstawą rozstrzygnięcia o ich meritum, okazał się taki sam. Innymi słowy, chodzi o taki stan faktyczny, od którego zależy treść rozstrzygnięcia sprawy ujętego w decyzji administracyjnej; okoliczności faktyczne, które były podstawą do stwierdzenia konkretyzowanych w decyzji uprawnień i obowiązków (por. R.A. Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2014, s. 162-163).
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie zakończone wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nie jest tożsame z niniejszym postępowaniem. Podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stanowił wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...], z kolei w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...]. W rozpatrywanej sprawie mamy więc do czynienia z nową sprawą, opartą na nowym stanie faktycznym. Nie zachodzi tożsamość, która pozwalałaby wywodzić, że ewentualne wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty oznaczałoby ponowne orzekanie w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
Odnosząc się natomiast do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że zgodnie z art. 43 § 2 k.k. pozbawienie praw publicznych, zakazy i nakaz obowiązują od uprawomocnienia się orzeczenia. Jeżeli wbrew art. 184 k.k.w., sąd nie wskazał w wyroku daty początkowej terminu, rozstrzygnięcie w zakresie wskazania początkowej daty wykonania środka karnego nie mogło być samodzielnie podjęte przez organ administracji. W niniejszej sprawie w piśmie z dnia 2 marca 2021 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. w odpowiedzi na zapytanie organu poinformował, że początek orzeczonego wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych liczy się od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 27 października 2020 r.
Reasumując powyższe rozważania sąd stwierdził, że organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przywołane powyżej regulacje prawne i zasadnie umorzyły postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AB. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszystkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).
a.l.