III SA/Łd 606/23

III SA/Łd 606/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 414/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-13
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Dnia 29 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 roku sprawy ze skargi G.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 lipca 2023 r. nr BP.501.134.2023.2152.BD2.435970 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę. d.j.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 lipca 2023 r. nr BP.501.134.2023.2152.BD2.435970 Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 2, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 2201, dalej: u.t.d.), art. 71, art. 81, art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej: p.r.d., § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019, poz. 2141), dalej: rozporządzenie MSWiA, oraz lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez G.C. utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr WITD.DI.0152.110831/136/22 z 8 grudnia 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem, nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ustalił i zważył, co następuje.
4 października 2022 r. o godzinie 21:17 w miejscowości Trzeciewnica, na drodze krajowej nr 10, poddano kontroli pojazd marki MAN o nr. rej. [...]. W momencie zatrzymania ww. pojazdem przedsiębiorstwo B. Sp. z o.o. z siedzibą w D., wykonywało krajowy transport drogowy rzeczy na trasie z miejscowości R. do miejscowości Łódź na podstawie wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że ww. pojazd nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego, dopuszczającego go do ruchu drogowego. Na podstawie uzyskanych danych z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: CEPIK) ustalono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce w 26 sierpnia 2021 r., a tym samym okres jego ważności upłynął 26 sierpnia 2022 r. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że pojazd posiadał na dzień kontroli aktualne okresowe badanie techniczne. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z 4 października 2022 r.
Na podstawie informacji z bazy danych Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej: KREPTD) organ I instancji ustalił, że osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie B. Sp. z o.o. z siedzibą w D. jest G.C., któremu 6 maja 2015 r. został wydany certyfikat, dotyczący kompetencji zawodowych.
Organ I instancji wydał decyzję z 8 grudnia 2022 r., nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Pismem z 27 grudnia 2022 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów:
• art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez nałożenie na stronę kary, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć,
• art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do nałożonej kary przepisów k.p.a. działu IV, który reguluje zasady nakładania kar pieniężnych i powinien znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.t.d.
W treści uzasadnienia odwołania strona podniosła, iż zgodnie z art. 7a ust. 3 pkt 1 zarządzający transportem oświadcza, że będzie pełnił rolę zarządzającego na przyszłość. Strona wyjaśniła, iż warunkiem podjęcia się przez zarządzającego wykonywania zadań i ponoszenia odpowiedzialności za ewentualne naruszenia jest uzyskanie przez przewoźnika zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, o czym ten powinien poinformować osobę zarządzającą transportem. Skarżący wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie został on poinformowany przez przewoźnika o posiadaniu zezwolenia. Odwołujący wyjaśnił, iż nie może ponosić odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, gdyż nie został poinformowany o uzyskaniu przez przewoźnika takiego zezwolenia.
Organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 189a § 2 k.p.a., art. 81, art. 82, art. 92a p.r.d., § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MSWiA oraz art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. Stwierdził, że obowiązki zarządzającego transportem wynikają z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1071/2009, zgodnie z którym przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d, która:
a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Organ odwoławczy wskazał, że do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi skarżący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Zdaniem organu strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ wykonywano przewóz drogowy pojazdem, nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy nie zawiera natomiast dowodów, wskazujących na istnienie okoliczności, wyłączających odpowiedzialność skarżącego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowany pojazd nie posiadał na dzień kontroli aktualnego okresowego badania technicznego. Ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce 26 sierpnia 2021 r., a tym samym okres jego ważności upłynął 26 sierpnia 2022 r. Strona jako osoba zarządzająca nie dopilnowała, aby pojazd takiemu badaniu został poddany. Wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego, a także w zakresie przewozu rzeczy i osób.
Według organu II instancji zarzut strony, odnoszący się do braku możliwości ponoszenia odpowiedzialności ze względu na brak poinformowania jej przez przewoźnika o uzyskaniu stosownego zezwolenia, jest chybiony. Strona została ujawniona w bazie danych KREPTD jako osoba zarządzająca transportem. Skarżący nie przedstawił też w toku niniejszego postępowania żadnych dowodów, kwestionujących ustalenia, dotyczących ww. okoliczności. Organ wskazał, że odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem nie jest oparta na zasadzie winy. Za naruszenia popełnione podczas działalności przedsiębiorstwa, w którym dana osoba pełni obowiązki zarządzającego transportem, to ta osoba ponosi odpowiedzialność niezależnie od działania bądź jego braku ze strony zatrudnionego kierowcy, czy też wyciągnięcia wobec niego konsekwencji w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa.
Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. W odniesieniu zaś do wysokości kary art. 92a ust. 8 u.t.d. określa w sposób sztywny wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W sprawie nie ma również zastosowania art. 189e i art. 189f k.p.a. W tym względzie także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się. Ponadto organ zaznaczył, iż organy administracji publicznej są zobligowane do stosowania prawa. Skoro ustawodawca sankcjonuje konkretne naruszenia, to w przypadku ich stwierdzenia w trakcie kontroli organ jest zobligowany do wymierzenia stosownych sankcji. Organ nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia sankcji w niniejszej sprawie, gdyż nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, a przepisy działu IVa k.p.a. zostały w niniejszym przypadku wyłączone z mocy na podstawie art. 189a § 2 k.p.a.
Organ wskazał, że art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wprost wyłącza stosowanie całego działu IVa k.p.a. w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Takie przesłanki zostały uregulowane w art. 92c u.t.d.
Zdaniem organu zastosowanie zatem przez organy przesłanek do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonych w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. byłoby niezgodne z prawem i mogłoby je narazić na zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przepisy art. 92c u.t.d. są przepisami regulującymi możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy te dają możliwość niewszczynania w ogóle postępowania, jednak w znacznej większości przesłanki te są oceniane już po wszczęciu postępowania w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Postępowanie jest wszczynane zawsze w przypadku wystąpienia naruszenia prawa, które jest stwierdzone w protokole kontroli. Następnie po przeprowadzeniu postępowania organ wydaje decyzję o nałożeniu kary lub o umorzeniu postępowania. Wskazane wyżej przepisy u.t.d. dają możliwość umorzenia postępowania (czyli odstąpienia od wymierzenia kary), pomimo wystąpienia naruszeń, jeśli wystąpiły okoliczności wymienione w tych przepisach (takie jak brak wpływu na powstanie naruszenia, za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat). W każdej decyzji wydawanej na podstawie przepisów u.t.d. organy oceniają wskazane wyżej przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, które są niezależne od faktu popełnienia naruszenia. Dlatego też organ stanął na stanowisku, że przepisy te wyłączają możliwość zastosowania przepisów art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z powyższym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Jak wskazał organ II instancji z literalnego brzmienia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Podkreślić również trzeba, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania.
Zatem zdaniem organu przytoczony powyżej przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności, wówczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jednak przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania zarządzającego transportem lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swoich obowiązków, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. Podstawą nałożenia kary jest ocena obiektywnego faktu przekroczenia terminu przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, niezależnie od przyczyn i skutków jego nieprzeprowadzenia. Nałożenie kary na pracownika w postaci nagany nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ odwoławczy uznał, że art. 92c u.t.d. nie będzie miał zastosowania. Zdaniem organu skarżący w niniejszej sprawie mógł przewidzieć i zapobiec stwierdzonym naruszeniom, gdyż wystarczyło, aby kontrolował terminy badań technicznych pojazdów. Powołanie zarządzającego w firmie to powołanie osoby, która ma być faktycznie odpowiedzialna za ciągłość zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy, kierowcami i flotą pojazdów, a w praktyce powinna mieć rzeczywisty wpływ na funkcjonowanie całego działu transportu w firmie, w której zajmuje stanowisko zarządzającego. Organ stwierdził zatem, że w omawianej sprawie skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków z racji pełnienia swojej funkcji i nie dopilnował, aby kontrolowany pojazd na dzień kontroli posiadał ważne badanie techniczne, co jednocześnie stanowiło podstawę do zasadnego nałożenia na niego kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych naruszeń.
W tym miejscu organ zauważył, iż art. 92b u.t.d. odnosi się do kar pieniężnych nałożonych za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Niniejsza sprawa pozostaje poza wskazanym w ww. przepisie zakresem, zatem nie znajdzie on w niej zastosowania.
Organ podkreślił, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności zarządzającego transportem wskazane w treści art. 92c ust. 1 u.t.d., nie odnoszą się do zwykłego zachowania zarządzającego transportem lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swoich obowiązków, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej bądź działań osoby trzeciej, za której winę nie może odpowiadać.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego oraz organu I instancji wniosła strona, zarzucając naruszenie:
1. art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez nałożenie na zarządzającego transportem kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem, nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć;
2. art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co konieczne jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
W ocenie sądu kontrolowane decyzje w świetle kryterium legalności odpowiadają bowiem prawu.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanych skargą decyzji stanowił art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 180), dalej: u.t.d. Zgodnie z tym przepisem zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, jak stanowi art. 92a ust. 8 u.t.d.
Według Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężna w wysokości 200 zł.
Zdaniem sądu dokonane przez orzekające organy w niniejszej sprawie ustalenia naruszenia obowiązków, wynikających z ustawy o transporcie drogowym, nie budzą wątpliwości.
Z protokołu kontroli pojazdu przeprowadzonej 4 października 2022 r. wynika, że na drodze krajowej nr 10 poddano kontroli pojazd, który nie posiadał aktualnych badań okresowych, a mimo to wykonywano nim krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorstwa B. Sp. z o. o. z siedzibą w D. Na podstawie uzyskanych danych z bazy CEPIK ustalono, że ostatnie okresowe badanie techniczne miało miejsce w 26 sierpnia 2021 r., a tym samym okres jego ważności upłynął 26 sierpnia 2022 r. Z kolei na podstawie informacji z bazy danych KREPTD ustalono, że osobą zarządzającą transportem we wspomnianym wyżej przedsiębiorstwie jest G.C., któremu 6 maja 2015 r. został wydany certyfikat, dotyczący kompetencji zawodowych.
W świetle art. 81 ust. 1–3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "p.r.d.", właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego (ust. 1). Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (ust. 2). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3).
Stosownie natomiast do art. 81 ust. 5 p.r.d. okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10.
W myśl art. 82 p.r.d. organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu (ust. 1). Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (ust. 2).
Zgodnie z art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe.
Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019, poz. 2141), dalej: rozporządzenie MSWiA, podczas wstępnej drogowej kontroli technicznej kontrolujący sprawdza wymaganą dokumentację dotyczącą dopuszczenia pojazdu do ruchu drogowego, a w szczególności dokument potwierdzający przeprowadzenie badania technicznego, oraz ostatni protokół kontroli drogowej.
W świetle powyższych regulacji podzielić zatem należało stanowisko orzekających organów, że doszło w stanie faktycznym niniejszej sprawy do wykonania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kontrolowany pojazd poruszał się więc w chwili kontroli od 39 dni bez ważnego okresowego badania technicznego i stanowił pojazd, który w świetle prawa nie miał potwierdzenia sprawności, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa osób nim jadących i innych uczestników w ruchu.
Wykonywanie zaś przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 200 zł (Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym).
W ocenie sądu przewidziana przepisami ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna za tego rodzaju naruszenie zasadnie została nałożona na skarżącego.
Stosownie bowiem do postanowień art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie 1071/2009", zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:
a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
d) osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Stosownie do art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1071/2009 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c) (ust. 3) Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem (ust. 4).
Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego, zwany dalej "KREPTD", jest publicznie dostępną i jawną bazą danych, prowadzoną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, udostępnioną pod adresem: https://kreptd.gitd.gov.pl. Obowiązuje od 30 listopada 2017 r. Został utworzony ustawą z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1935). Rejestr składa się z trzech ewidencji:
1) przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego;
2) poważnych naruszeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1071/2009;
3) osób, które zostały uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy do czasu przywrócenia dobrej reputacji, zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Na podstawie wpisów do tego rejestru organy trafnie ustaliły, że skarżący był zarządzającym transportem w kontrolowanym w przedsiębiorstwie B. Sp. z o.o. z siedzibą w D. w dniu kontroli pojazdu .
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, iż nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli m.in. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepisy te stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 ustawy (art. 92c ust. 1a u.t.d.). Powyższe uregulowanie stanowi, że przesłanką egzoneracyjną, wyłączającą odpowiedzialność za naruszenie przepisów transportu drogowego, jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Zatem dla zastosowania tej normy prawnej niezbędne jest zaistnienie obydwu przesłanek łącznie. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji, takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2021 r., II GSK 1189/18; z 24 sierpnia 2021 r., II GSK 889/19).
W niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, mogących wskazywać, że na powstałe naruszenie nie miał wpływu bądź nastąpiło ono wskutek zdarzeń czy okoliczności niemożliwych do przewidzenia. Zauważyć jednocześnie należy, że jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów art. 2 pkt 5 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 do zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa w sposób rzeczywisty i ciągły. Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportowym ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami z zakresu transportu drogowego, zarówno unijnymi jak i krajowymi. Obowiązkiem zarządzającego transportem jest znajomość przepisów w tym zakresie. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem wiąże z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Fakt ten oznacza, że zarządzający przed zleceniem zadania przewozowego powinien upewnić się, czy przy jego wykonywaniu nie zostaną naruszone obowiązujące przepisy prawa. Nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy tak jak w niniejszej sprawie, zarządzający transportem akceptuje wykonanie usługi transportowej bez ważnego badania technicznego pojazdu. Podniesione przez stronę w skardze okoliczności nie stanowią okoliczności zwalniających stronę z odpowiedzialności. Strona wyjaśniła, że 18 lipca 2022 r. zawarła umowę o pracę w wymiarze 1/10 etatu na stanowisku osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie B. Sp. z o.o. z siedzibą w D. 3 dni po zawarciu umowy o pracę z przedsiębiorstwem, tj. 21 lipca 2022 r., strona wysłała w formie mailowej do przedsiębiorstwa ankietę, dotyczącą jego zakresu działania oraz wykaz pojazdów i wykaz pracowników z prośbą o wypełnienie i odesłanie dokumentów (prośba ta została ponowiona 29 lipca 2022 r.), a strona nie otrzymała od przewoźnika żadnej odpowiedzi. Następnie 18 września 2022 r. strona wysłała do przewoźnika wiadomość mailową wraz z tzw. checklistą (listą kontrolną, obejmującą m.in. sprawdzanie terminów przeglądów technicznych pojazdów), która powinna zostać wdrożona w przedsiębiorstwie i być wykonywana raz w miesiącu, a także ze wskazaniem programu, który automatycznie przypomina o wszystkich ważnych dla przedsiębiorstwa transportowego terminach.
W ocenie sądu wyżej opisane okoliczności nie mogły zwolnić strony z odpowiedzialności, skoro na dzień kontroli, tj. 4 października 2022 r., badanie to bezspornie nie zostało przeprowadzone, a tym samym zostały naruszone przepisy transportu drogowego. Podkreślenia wymaga, że dbanie o sprawność techniczną pojazdów, m.in. poprzez zapewnienie terminowego wykonywania badań technicznych pojazdów, należy do podstawowych obowiązków osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. Z kolei stwierdzone w dniu kontroli wykonywanie transportu drogowego pojazdem, który nie posiada ważnych badań technicznych, świadczy jedynie o braku właściwej organizacji pracy i nadzoru tej osoby nad wykonywaniem usług przewozowych. Powinnością zarządzającego transportem jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu, że jest on sprawny technicznie, posiada ważne badania techniczne, a jednocześnie kierowca zastosował się do wszystkich poleceń przełożonego. Tymczasem skarżący nie wykazał, że podjął rozwiązania organizacyjne, z których by wynikało, że sprawował w ramach swoich obowiązków rzeczywisty i prawidłowy nadzór nad terminowym przeprowadzaniem okresowych badań technicznych pojazdów w przedsiębiorstwie, w którym pełnił funkcję zarządzającego transportem. Nie wykazał, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, na powstanie których nie miał wpływu i których jako doświadczony i profesjonalny podmiot zarządzający przewozem drogowym, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Należy podnieść również, że w dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania pracowników i które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy i osoby zarządzającej. To powinnością osoby zarządzającej jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które sprawdziłyby się także w sytuacji braku kontaktu między pracodawcą a zarządzającym w przedsiębiorstwie (takiej, która prawdopodobnie miała miejsce w dniu przedmiotowej kontroli), bowiem pozwoliłyby uniknąć naruszenia przepisów. Tym bardziej, że pracodawca z osobą zarządzającą umówili się na współpracę, która miała się odbywać w trybie zdalnym, co wprost wynika z treści skargi, czyli przy braku bezpośredniego kontaktu. Tym samym okres, obejmujący czasowy brak kontaktu osoby zarządzającej transportem z przedsiębiorcą, nie powoduje, że na ten okres ulegają zawieszeniu, wynikające z przepisów prawa, obowiązki i normy, dotyczące wykonywania transportu. W związku z tym pracodawca wraz z osobą zarządzającą powinni byli już przy zawieraniu umowy o pracę przewidzieć tego typu sytuacje, polegające na braku niezwłocznej odpowiedzi przez jedną ze stron umowy na wiadomości elektroniczne drugiej strony, i opracować sposób skutecznego działania w takich sytuacjach.
Ponadto podniesiona przez stronę w skardze okoliczność, że w momencie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a także w momencie zawierania umowy, strona, jako zarządzający transportem, nie wiedziała o uzyskaniu przez przedsiębiorcę zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy (strona nie została o tej okoliczności poinformowana przez przedsiębiorcę), nie stanowi okoliczności zwalniającej stronę z odpowiedzialności. W tym miejscu należy podkreślić, że w świetle treści wpisów do rejestru KREPTD skarżący był wykazany jako jedyna osoba zarządzająca, zaś warunek zarządzania transportem w sposób "ciągły i rzeczywisty" (art. 4 ust. 2 pkt b rozporządzenia nr 1071/2009) wiąże się z koniecznością zapewnienia takiej organizacji transportu, by warunki wynikające z przepisów prawa były spełnione przez przedsiębiorcę, wykonującego zawód przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy. W tej sytuacji nie ma znaczenia, czy strona wiedziała o terminie uzyskania przez przedsiębiorcę zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy, czy też nie wiedziała o tym fakcie. Od momentu zawarcia umowy o pracę z przedsiębiorcą strona zobowiązała się do wykonywania obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Poza tym należy zauważyć, że nie dość, że strona zawarła umowę o pracę z przedsiębiorcą, co samoistnie spowodowało powstanie stosunku pracy, to dodatkowo strona faktycznie rozpoczęła wykonywanie pracy na rzecz przedsiębiorcy jeszcze przed uzyskaniem przez przedsiębiorcę zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy. Oznacza to, że od momentu zawarcia umowy o pracę strona jako osoba zarządzająca transportem jest zobowiązana do wykonywania na rzecz przedsiębiorcy pracy, obejmującej w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Powyższy zakres obowiązków doprecyzowuje ww. umowa o pracę, która powinna obejmować co najmniej powyższe obowiązki, w tym m.in. sprawdzanie dokumentów przewozowych oraz procedur związanych z bezpieczeństwem, wprost powiązane z przedmiotem niniejszego postępowania. Zauważenia wymaga również to, że strona, zawierając tego typu umowę o pracę, powinna była spodziewać się, iż jej pracodawcy udzielono wcześniej lub udzieli się w przyszłości zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Tym samym w sprawie nie wykazano wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 92c ust. 1 u.t.d., która wyłączałaby odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem za stwierdzone naruszenie przepisów transportu drogowego. W konsekwencji brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. w oparciu o tę przesłankę.
Powołane przez stronę w skardze przepisy art. 189a, art. 189d oraz art. 189f k.p.a., odnoszące się do przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, nie mają w sprawie zastosowania. Kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i odstąpienia od jej nałożenia, zostały kompleksowo uregulowane w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92–92c u.t.d.). Z tego powodu w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 189f k.p.a., regulujące przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Oznacza to, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w art. 189f § 2 k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania, przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy zagadnienia te zostaną uregulowane w odmienny sposób. Wobec powyższego przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana. (por. wyroki NSA: z 19 października 2023 r., II GSK 847/20; 19 października 2023 r., II GSK 866/20; z 28 września 2023 r., II GSK 1769/22; z 29 czerwca 2023 r., II GSK 624/20; z 15 września 2022 r., II GSK 689/21; z 28 września 2021 r., II GSK 248/21; z 28 września 2021 r., II GSK 375/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje. Tym samym argumentacja strony, wskazująca na niezbadane przez organ przesłanek z art. 189f k.p.a. oraz niezastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec powyższego kontrolowane decyzje odpowiadają prawu, a skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku, zaś argumenty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.
d.cz.