Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

III SA/Łd 380/25

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

III SA/Łd 380/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący/
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 497
art. 24 ust.2, 4, 5b, art. 28 ust. 1-4, 3a, 3b, art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3 ust.1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Dnia 11 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 roku sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 marca 2025 roku nr 473/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 11 marca 2025 r. nr 473/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej: "u.s.u.s."), odmówił K. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 48 329,87 zł, w tym:
• ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 40 515,38 zł, z tytułu:
- składek za okres 07.2018, 10.2018-09.2019, 11.2019-06.2020 – 19 023,18 zł,
- odsetek liczonych na 13 grudnia 2024 r. – 11 850,00 zł przypadających od ww. składek,
- odsetek liczonych na 13 grudnia 2024 r. – 9 561,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 07.2018, 10.2018-09.2019, 11.2019-06.2020,
- kosztów upomnienia – 81,20 zł;
• ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 4 679,60 zł, z tytułu:
- odsetek liczonych na 13 grudnia 2024 r. – 4 610,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 07.2018, 10.2018-09.2019, 11.2019-06.2020,
- kosztów upomnienia – 69,60 zł;
• Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w
łącznej kwocie 3 134,89 zł, z tytułu:
- składek za okres 07.2018, 10.2018-09.2019, 11.2019-06.2020 – 2 029,90 zł,
- odsetek liczonych na 13 grudnia 2024 r. – 1 059,00 zł przypadających od ww. składek,
- kosztów upomnienia – 45,99 zł.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
13 grudnia 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek K. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zaległość na rzecz ZUS powstała wskutek niezapłacenia przez spółkę
w terminie składek za okres od lipca 2018 r. do czerwca 2020 r. i powołano się na okoliczności, w których Z. S. (prezes zarządu spółki i jedyny wspólnik) stała się odpowiedzialna za należności K. Sp. z o.o. Funkcja prezesa zarządu spółki K. Sp. z o.o. została zaproponowana ww. przez ówczesnych członków zarządu w charakterze awansu z dotychczasowego stanowiska kelnerki i docenienia jej wpływu w rozwój przedsiębiorstwa. Z. S. miała wówczas 21 lat, nie miała wiedzy dotyczącej prowadzenia spraw spółki, w tym z zakresu prawa gospodarczego oraz podatkowego, nie pełniła wcześniej funkcji członka zarządu ani wspólnika spółki. W celu nabycia udziałów spółki, nie dysponując środkami własnymi, zaciągnęła zobowiązanie o wartości kilkunastu tysięcy złotych. Jako prezes została zapewniona przez członków zarządu o braku konieczności zajmowania się sprawami finansowymi i prawnymi spółki, nie udzielono jej informacji o jej stanie majątkowym i finansowym, nie przekazano dostępu do dokumentacji, nie wdrożono w funkcjonowanie od strony organizacyjnej. Nie była osobą decyzyjną w zakresie zaciągania czy regulowania zobowiązań spółki. Nie otrzymywała żadnych dodatkowych korzyści z tytułu pełnienia funkcji w spółce, nie uzyskiwała również innych korzyści za wykonywanie czynności jako barmanka oraz kelnerka. W okresie od 15 maja 2018 r. do 27 czerwca 2019 r. zgodnie z ustaleniami ówczesnych członków zarządu nie wykonywała żadnych czynności o charakterze organizacyjnym związanych ze sprawami spółki. 28 maja 2019 r. oraz 27 czerwca 2019 r. pozostali członkowi zarządu złożyli rezygnację z pełnionych funkcji w następstwie czego zaprzestali zajmowania się jej sprawami. Mimo zapewnień żaden z członków zarządu nie wspierał Z. S. w prowadzeniu spraw spółki ani nie przekazał możliwości jej prowadzenia, nie informował o podpisanych przez spółkę umowach, istniejących zobowiązaniach czy wierzytelnościach. Ww. w tym czasie nie miała wiedzy o zaległościach. Około pół roku po objęciu przez ww. funkcji jedynego członka zarządu spółki na działalność pubu K. negatywnie wpłynął wybuch pandemii COVID-19. Przychody z działalności gospodarczej znacznie ograniczyła konieczność tymczasowego zamknięcia lokalu. W tym czasie Z. S. przeznaczała prywatne środki na próbę jego utrzymania finansując funkcjonowanie oraz wierzytelności, o których istnieniu wiedziała. Doprowadziło to do poważnych problemów finansowych oraz niemożności spłaty własnych zobowiązań. Sytuacja finansowa spółki wpłynęła na sytuację zdrowotną Z. S., prowadząc do konieczności podjęcia przez nią 18 października 2019 r. leczenia psychiatrycznego
i psychologicznego. Podejrzewano u niej chorobę dwubiegunową i rozpoczęto terapię lekami psychotropowymi. W tym czasie cierpiała również z powodu stanów lękowych oraz zaawansowanej depresji. Stres wywołał u niej również w okresie 2020 r.-2024 r. liczne symptomy psychosomatyczne takie jak paraliż, migreny, dolegliwości gastryczne, zmęczenie, apatię, płaczliwość, napięciowe bóle głowy czy wahania wagi. W 2019 r. zdiagnozowano u niej również dyskopatię kręgów szyjnych.
W ocenie wnioskodawczyni okoliczności powstania zaległości uzasadniają ważny interes w ich umorzeniu w całości w myśl art. 28 ust. 3b w zw. z art 28 ust. 3a u.s.u.s. Obecna sytuacja K. Sp. z o.o., tj. zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej oraz brak jakiegokolwiek majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległych należności, a także jej sytuacja finansowa jako członka zarządu spółki uzasadniają umorzenie należności z tytułu składek w związku z ich całkowitą nieściągalnością, tj. na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Od 2020 r. po kilkumiesięcznym okresie wdrożeniowym po powzięciu wiadomości o istniejących i powstających zaległościach w spłatach należności z tytułu składek oraz po rozpoczęciu niezbędnej psychoterapii i terapii lekami psychotropowymi, uiszczała wszystkie niezbędne koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w wymaganych terminach, nie dopuszczając do powstania kolejnych obciążających ją zaległości. Obecnie osiągane dochody nie pozwalają jej na uregulowanie powstałych zaległości spółki.
Wskazaną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 48 329,87 zł.
Organ ustalił, że K. Sp. z o.o. figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr KRS [...]. Spółka prowadziła działalność w przedmiocie Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne (kod PKD przeważającej działalności przedsiębiorcy wg KRS to 56.10.A). Z dokumentacji finansowej wynika, że K..Sp. z o.o. osiągnęła następujące wyniki finansowe: w 2019 r. – zysk 49 649,54 zł, w 2020 r. – strata 951,15 zł, 2022 r. – strata 10 709,54 zł. Zgodnie z oświadczeniem o stanie majątkowym osoby prawnej K. Sp. z o.o. nie posiada nieruchomości,
maszyn, urządzeń, środków transportu, innych składników mienia ruchomego i wierzytelności. Brak informacji, czy spółka posiada prawa majątkowe. Nie są zarejestrowane na K. Sp. z o.o. środki transportu, nie figuruje ona w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. W stosunku do należności objętych wnioskiem jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, należności te nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. W związku ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności – 11 czerwca 2019 r. doręczono upomnienie, natomiast 24 sierpnia 2019 r. – tytuły wykonawcze. W sprawie spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej decydujące o uznaniu wsparcia finansowego za pomoc publiczną, ponieważ:
należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270),
umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, tak też byłoby w przypadku umorzenia należności,
udzielony przez ZUS środek może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
Ewentualne umorzenie należności spółki z tytułu nieopłaconych składek w mogłoby stanowić pomoc de minimis, która nie wymaga zgłoszenia do Komisji Europejskiej. Udzielenie wsparcia de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 300 tys. euro w okresie 3 lat. Z akt sprawy wynika, że ewentualna pomoc dla K.Sp. z o.o. nie przekroczyłaby ww. ustalonego pułapu.
ZUS podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek może nastąpić wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zobowiązania na podstawie ww. przepisu – w stosunku do K. Sp. z o.o. nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne a zatem nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. – zobowiązanie spółki jest oczywiście wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie zachodzi. K. Sp. z o.o. nie jest wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. W stosunku do należności za okres 07.2018 – 06.2020 jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wobec spółki naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zatem wykluczeniu podlegają również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. W sprawie nie zachodzi przesłanka braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, gdyż istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na członków zarządu spółki. Stosownie do art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, który ma zastosowanie do należności z tytułu składek na mocy art. 31 u.s.u.s. za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. uniemożliwia brak przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek związana jest bowiem z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Przepisem uwzględniającym okoliczności szczególne (np. stan zdrowia dłużnika), umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności jest art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365). Przepisy te nie mają jednak w tej sprawie zastosowania bowiem osoba prawna nie spełnia warunku koniecznego do zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tzn. warunku bycia równocześnie płatnikiem i ubezpieczonym.
Organ podkreślił, że opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika. W sytuacji, gdy wysokość zadłużenia z tytułu należności składkowych uniemożliwia uregulowanie zaległości w formie jednorazowej wpłaty, istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że spółka nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miała możliwości spłaty zaległości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, tj.;
art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie załączenia do akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. sp. z o.o. i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko K. sp. z o.o. celem wykazania w spółce majątku o wartości przekraczającej 48.000,00 zł, z którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł zaspokoić swoje roszczenie;
art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, zamiast swobodnej oceny przedłożonej przez wnioskodawczynię dokumentacji finansowej i uznanie na tej podstawie, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w sytuacji, gdy bezskuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego od 2019 roku oraz brak jakichkolwiek zysków osiąganych przez spółkę od 2020 roku i rosnące straty uzasadniają stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
art. 8 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie buduje i nie utrwala zaufania jednostki do organów władzy publicznej, tj. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec spółki od 6 lat pomimo braku jakiegokolwiek majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzytelności i perspektyw na zmianę tego stanu rzeczy i na tej podstawie dalsze prowadzenie postępowania i naliczanie stale rosnących odsetek w sytuacji, gdy wieloletnie nieprzynoszące jakichkolwiek efektów postępowanie egzekucyjne jest przesłanką do stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co w konsekwencji stanowi przesłankę do umorzenia należności z tytułu składek;
art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, zamiast swobodnej oceny przedłożonych przez skarżącą dokumentów, w tym oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek w sytuacji, gdy wobec spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do uznania przedmiotowej pomocy za pomoc publiczną organ winien był orzec zgodnie z żądaniem strony;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.;
art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez jego niezastosowanie i odmówienie umorzenia należności z tytułu składek w sytuacji, gdy na dzień wydania skarżonej decyzji, tj. na 11 marca 2025 r. wszystkie zaległe składki w części finansowej przez ubezpieczonych za okres 07.2018, 10.2018-09.2019. 11.2019-06.2020 pozostają przedawnione;
art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek pozostaje obecnie zawieszony ze względu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy dłużnik nie został skutecznie zawiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania egzekucyjnego, nie zostało mu skutecznie doręczone upomnienie oraz tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzona jest egzekucja;
art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w sytuacji, gdy wypełnione zostały przesłanki w postaci:
zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, co potwierdzają dokumenty finansowe przedłożone przez skarżącą oraz fakt uchylenia 29 marca 2022 r. nr. NIP spółki;
braku innych członków zarządu spółki, na których możliwe by było przeniesienie odpowiedzialności oraz jakiegokolwiek majątku spółki, z którego można egzekwować należności;
braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na Z. S. w związku z jej szczególną sytuacją zdrowotną i majątkową, wykazaną złożoną w toku niniejszego postępowania dokumentacją medyczną, w związku z czym w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek ją obciążające podlegałyby umorzeniu;
art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i w konsekwencji dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy:
wobec bezskutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki od 2019 roku i braku jakiegokolwiek majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzytelności i widoków na zmianę tego stanu rzeczy organ winien zakończyć prowadzenie egzekucji i w konsekwencji umorzyć należności z tytułu składek;
dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego po 6 latach niemożności wyegzekwowania jakichkolwiek świadczeń można uzasadnić jedynie chęcią wzbogacenia się organu przez nieustające naliczanie odsetek od zaległej należności; c. przy obecnym stanie rzeczy i stanie majątkowym spółki, potwierdzonym złożonymi przez skarżącą dokumentami finansowymi zasadnym jest stwierdzenie, że spółka zarówno obecnie jak i w przyszłości nie będzie miała możliwości spłaty zaległości.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W ocenie Sądu przypomnieć należy, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego. Dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek.
Stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W orzecznictwie wskazuje się, że z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA.pl)).
Przepis art. 32 ust. 1 u.s.u.s. stanowi, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Ponieważ nie budzi wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania (a umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty na podstawie art. 28 ust. 4 u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również ewentualnych decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których skarżąca wnosiła, dotyczyły w uproszczeniu okresu od lipca 2018 r. do czerwca 2020 r., w pierwszej kolejności należało odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustaleń tych dokonuje się niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje.
Należności z tytułu składek, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem z ust. 5 – 6. Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.), kiedy to dla najstarszych zaległości wystawiono i doręczono Spółce na adres Ł. ul. [...] sierpnia 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. cztery tytuły wykonawcze o oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych (por. np. wyroki NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21; z 20 sierpnia 2024 r., I GSK 890/23). Jak wynika z akt egzekucyjnych tytuły wykonawcze: wystawione 1 sierpnia 2019 r. ([...]) oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 5 sierpnia 2019 r. wystawione 21 października 2019 r. ([...]) oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 24 października 2019 r., tytuły wykonawcze 23 stycznia 2020 r. ([...]) oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 29 stycznia 2020 r., wystawione 19 marca 2020 r. ([...]) oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 24 marca 2020 r., wystawione 4 stycznia 2021 r. ([...]) oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 7 stycznia 2021 r., były sukcesywnie obejmowane egzekucją trwającą do chwili obecnej. Podkreślenia wymaga, że w związku z powiadomieniem przez ZUS strony skarżącej reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o zakończeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek miała ona wgląd w akta administracyjne i w dniu 4 marca 2025 r. wniosła o "sprawdzenie" przedawnienia ww. należności a po poinformowaniu o pozytywnej weryfikacji ww. kwestii, nie kwestionowała przedawnienia. Ponieważ – wbrew zarzutom skargi odnoszącym się do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego – że na dzień kwestionowanej decyzji, wszystkie należności objęte wnioskiem skarżącej o umorzenie wszystkie zaległe składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie uległy przedawnieniu i są wymagalne, to organ był więc uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek. Analiza załączonych do akt tytułów wykonawczych, zawiadomień i potwierdzeń ich doręczenia równie nieuzasadnionym czyni zarzut nieprawidłowej oceny przez organ , że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek pozostaje zawieszony.
Art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu.
Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2007 r., V SA/Wa 1231/07). Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.). Ustalenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że przez wnioskodawcę nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. powoduje, że brak jest możliwości uwzględnienia takiego wniosku.
Wyjątek od określonej w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. zasady, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przewidziany został w art. 30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek, objęty art. 30 u.s.u.s., jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jednakże z wyłączeniem sytuacji określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s., tj. całkowitej nieściągalności, gdy ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. W stosunku do tej kategorii należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyroki NSA: z 25 października 2012 r., II GSK 1520/11; z 27 kwietnia 2017 r., II GSK 26/17; z 19 maja 2017 r., II GSK 2277/15). Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, co oznacza, że inne należności z tytułu składek (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16).
Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i dotyczy wyłącznie umarzania należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Z treści powołanych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek, pozwalających na umorzenie składek, został określony jasno i precyzyjnie, i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby należności składkowych dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.), może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Podczas gdy wniosek Spółki dotyczył składek finansowanych przez nią jako płatnika za osoby ubezpieczone oraz odsetek od składek finansowanych przez
ubezpieczonych pracowników mógł zostać rozpatrzony wyłącznie w ramach przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., a następnie doprecyzowanej w art. 28 ust. 3 tej ustawy. W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu swojej decyzji organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tę w pełni podziela.
Nie wymaga głębszego uzasadnienia, że nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. Bez wątpienia nie ziściła się również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Skarżąca spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie nie nastąpiło wobec niej stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można egzekwować należności. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera definicji legalnej pojęcia "prowadzenia działalności" w odniesieniu do spółek kapitałowych. Uczyniono to jedynie w zakresie działalności prowadzonej przez osoby fizyczne (art. 8 ust. 6 u.s.o.s.). Nie oznacza to jednak, że pojęciu temu należy przypisać znaczenie wywiedzione z języka potocznego, które sprowadzałoby je do sfery faktycznej – jest ono bowiem swoiste dla języka prawnego. Mając na uwadze konieczność zachowania spójności systemu prawna i jednolitości terminologicznej języka prawnego należy zatem w ramach wykładni systemowej zewnętrznej uwzględnić znaczenie badanego pojęcia wynikające z aktów prawnych dla których jest ono właściwe. Tym samym przy jego interpretacji należy sięgnąć do ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236) oraz ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467; dalej: "k.s.h.").
Ustawa Prawo przedsiębiorców przewiduje, że co do zasady działalność gospodarczą rozpoczyna się wraz z wpisem do rejestru przedsiębiorców (art. 17 ust. 1), za wyjątkiem spółek w organizacji, które mogą ją rozpocząć wcześniej (art. 17 ust. 3). Niemniej jednak ustawa ta nie precyzuje, kiedy następuje zaprzestanie jej prowadzenia przez spółki. Stanowi jedynie, że przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi nie mogą wykonywać działalności gospodarczej z chwilą wykreślenia z CEIDG (art. 26). Należy jednak przyjąć, że skoro warunkiem jej rozpoczęcia jest dokonanie wpisu we właściwym rejestrze, jej zakończenie zależne jest od wpisu o wykreśleniu z tego rejestru. Innymi słowy, tak długo, jak dany podmiot znajduje się w rejestrze, jest on przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 p.p. i prowadzi działalność gospodarczą rozumianą jako zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 p.p.).
Nie ogłoszono też upadłości, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Z akt sprawy nie wynika, aby takie postępowania w ogóle się toczyły. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4, 4b i 4c u.s.u.s. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie ulega wątpliwości, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżąca, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Ani bowiem naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd miał również na uwadze, że w art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. posłużono się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on – ale nie musi – umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym ZUS obowiązany jest do wnikliwej i rzetelnej analizy całokształtu okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił również, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Skarżąca nie wykazała bowiem, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazała też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić jej dalszego prowadzenia działalności gospodarczej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych, oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek, jest zobligowany do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10, NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że ZUS jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. Pojęcie interesu społecznego choć niezdefiniowane ustawowo, powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie jednostki do organów władzy publicznej oraz wyeliminowanie sytuacji, w której umorzenie zapłaty należności obciążyłaby Skarb Państwa i stanowiło nieuzasadnioną "premię" dla dłużnika w sytuacji gdy do powstania jego zaległości nie przyczyniłyby się wyjątkowe okoliczności .
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca, jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS.
Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Jakkolwiek dostrzec należy że w treści decyzji organ bardzo lakonicznie odniósł się do kwestii problematyki przedawnienia należności i zawieszenia biegu przedawnienia to twierdzenia strony, że do dnia wydania skarżonej decyzji nie miała ona wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a organ nie doręczył skutecznie stronie żadnych dokumentów świadczących o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, w tym upomnień i tytułów egzekucyjnych nie polegają na prawdzie wobec dostępnych w aktach organu dowodach doręczeń zastępczych w trybie art. 44 k.p.a. upomnieniach, tytułach wykonawczych na adres siedziby Spółki Ł. ul. [...]. W kontekście powyższego, czego strona skarżąca miała świadomość wobec zapoznania się z aktami ZUS przez wydaniem kwestionowanej przez nią decyzji, niezasadna jest jej teza, że na dzień 11 marca 2025 r. należności będące przedmiotem wniosku o umorzenie były przedawnione.
Stan faktyczny sprawy, będący podstawą rozstrzygnięcia, nie budzi zatem wątpliwości. Organ ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co w dość lakonicznej formie znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
a.kr