III SA/Łd 207/25

III SA/Łd 207/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 3 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 roku sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 lutego 2025 roku znak: 1001-IUCKOD-2.4811.5209.2024.2 M500-2024-0136714 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą 1. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi; 2. zasądza na rzecz skarżącego D. Ł. od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 11 lutego 2025 r., znak: 1001-IUCKOD-2.4811.5209.2024.2 M500-2024-0136714 odmówił uwzględnienia sprzeciwu D.Ł. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 5 listopada 2024 r., nr 1001-IUCKOD-1.4810.29122.2024.2 do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że pismem z 5 listopada 2024 r. wezwał D. Ł. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o autostradach". Wezwanie zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A4 węzeł K. 4 grudnia 2021 r. o godzinie 10:32 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] którego był on właścicielem.
W sprzeciwie od tego wezwania skarżący podniósł, że posiada dokumenty potwierdzające zakup przejazdu autostradą A4 węzeł K. 4 grudnia 2021 r., tj. potwierdzenie z aplikacji Autopay oraz przelewu z konta bankowego.
Organ administracji odmawiając uwzględnienia sprzeciwu podniósł, że regulacje art. 37a ust. 7-13, ust. 28 oraz art. 37ge ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy o autostradach mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1193), zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 K – S i A4 B – S zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL. Szlabany na tych odcinkach zostały podniesione, a kierowca wjeżdżający na te odcinki nie pobierał już biletu kartonikowego przy wjeździe i nie opłacał go przy wyjeździe w kiosku poboru opłat na bramkach, lecz zobowiązany był do wniesienia opłaty za przejazd w sposób elektroniczny. Opłaty tej mógł dokonać za pomocą: e-biletu autostradowego – wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.), przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU. Opłata w aplikacji naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które były transmitowane do systemu e-TOLL.
Zdaniem organu administracji z materiału dowodowego wynika, że przejazd 4 grudnia 2021 r. o godzinie 10:32 na odcinku autostrady A4 węzeł K., nie został przez skarżącego opłacony. Skarżący nie wykupił przed wjazdem na ten odcinek właściwego biletu autostradowego. Do sprzeciwu dołączył potwierdzenie przelewu i potwierdzenie z aplikacji Autopay. Według organ administracji zostały wykupione e-bilety autostradowe dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], bilet nr [...], K. – B., wskazujący termin ważności od 4 grudnia 2021 r. od godziny 10:31:58 do 6 grudnia 2021 r. do godziny 10:31:58, bilet nr [..], B. – K., wskazujący termin ważności od 4 grudnia 2021 r. od godziny 19:22:41 do 6 grudnia 2021 r. do godziny 19:22:41. Wezwanie z 5 listopada 2024 r. dotyczy nieopłaconego przejazdu z 4 grudnia 2021 r. o godzinie 10:32 pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A4 węzeł K. Zakupione bilety zawierały nieprawidłowo oznaczony numer rejestracyjny pojazdu tj. 4352L zamiast OP4352L.
Organ administracji wskazał, że 6 grudnia 2024 r. zwrócił się do operatora Autopay Mobility Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wniosek o udzielenie informacji dotyczących działania aplikacji w dniu naruszenia.
W odpowiedzi z 18 grudnia 2024 r. spółka Autopay Mobility poinformowała, że przejazd 4 grudnia 2021 r. nie został utworzony dla samochodu o numerze rejestracyjnym [...]. Użytkownik w aplikacji Autopay zarejestrował pojazd o rejestracji 4352L i dla takiego pojazdu został utworzony bilet zamiast [...]. Nie jest w stanie jednoznacznie wskazać, czy aplikacja na urządzeniu użytkownika była włączona w sposób prawidłowy. Samo prawidłowe włączenie aplikacji nie oznacza, że spełnione są warunki umożliwiające zakup biletu (tj. w szczególności, że użytkownik podjął odpowiednie działania w ramach aplikacji umożliwiające taki zakup) lub skorzystanie z innych usług w ramach Autopay, które to warunki określa regulamin aplikacji Autopay. Aplikacja działała 4 grudnia 2021 r. w sposób prawidłowy i umożliwiała zakup biletu. Autopay nie dysponuje informacją, aby 4 grudnia 2021 r. występowały jakiekolwiek problemy techniczne w działaniu aplikacji, które mogłyby zakłócić proces zakupu i ważności biletu dla użytkownika.
Organ administracji wskazał dalej, że przejazd autostradą z nieprawidłowo oznaczonym numerem rejestracyjnym pojazdu na bilecie był traktowany jak przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd, zatem nie może on stanowić potwierdzenia prawidłowego opłacenia przejazdu. Zakupione bilety z nieprawidłowo oznaczonym numerem rejestracyjnym pojazdu wskazują, że skarżący nie dochował należytej staranności. Skarżący był zobowiązany do wniesienia opłaty za przejazd autostradą płatną A4 4 grudnia 2021 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym OP4352L. Przejazd pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) na węźle K. 4 grudnia 2021 r. o godz. 10:32 jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Skarżący nie powinien wykonywać przejazdu płatnym odcinkiem autostrady A4, w przypadku braku wykupienia prawidłowego biletu autostradowego. Decydując się na taki przejazd skarżący naraził się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną, której można było uniknąć, kupując właściwy e-bilet autostradowy. Możliwość nienaliczenia opłaty dodatkowej występowała wyłącznie w przypadku, gdy opłata za przejazd autostradą zostałaby wniesiona w sposób prawidłowy w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. W trakcie przejazdu nie wystąpiła też okoliczność nałożenia mandatu karnego za brak biletu autostradowego, która uwolniłaby od opłaty dodatkowej. W związku z powyższym nałożenie opłaty dodatkowej na podstawie art. 37a ust. 7 pkt 1 i art. 37ge ustawy o autostradach było zasadne.
Końcowo organ administracji wskazał, że skarżący złożył pismo wyjaśniające z 7 lutego 2025 r., w którym podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w sprzeciwie, nie wskazując nowych okoliczności bądź dowodów w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję D. Ł. wniósł o jej uchylenie w całości, "zarachowanie" opłaty w kwocie 9,80 zł z 4 grudnia 2021 r. na poczet należności z tytułu przejazdu autostradą A4 w tym dniu oraz obciążenie kosztami postępowania strony przeciwnej.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy błędu w numerze rejestracyjnym pojazdu ujawnionego w aplikacji Autopay
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w czasie objętym postępowaniem zmianie uległ system wnoszenia opłat za korzystanie autostrad. Przełom tych zmian mógł spowodować wystąpienie błędu. Wszystkie przejazdy, realizowane przez skarżącego zostały opłacane poprzez aplikację Autopay, w której to aplikacji nastąpił błąd w numerze rejestracyjnym. Błąd, który nastąpił, nie był spowodowany zaniedbaniem skarżącego, a przejazdy zostały opłacone z jego konta osobistego, gdzie widnieją dane skarżącego oraz godzina zapłaty.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 3 lipca 2025 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Ma tylko jeden samochód i jest on zarejestrowany w aplikacji Autopay.
Pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Obligowało to sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 11 lutego 2025 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu do wniesienia opłaty dodatkowej.
W rozpoznawanej sprawie, według organu administracji, 4 grudnia 2021 r. został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) na węźle Krapkowice o godz. 10:32 przejazd pojazdu o nr rej.[...], który nie został przez skarżącego opłacony. Skarżący nie wykupił przed wjazdem na ten odcinek autostrady właściwego biletu autostradowego. Zakupiony przez niego bilet autostradowy zawierał nieprawidłowo oznaczony numer rejestracyjny pojazdu, tj. [...] zamiast [...]
Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że dokonał opłaty za przejazd, została pobrana opłata. Jedynie nastąpiła pomyłka w aplikacji w numerze rejestracyjnym. Został przyjęty numer bez liter "OP". Wszystkie przejazdy wykonywał pojazdem marki Skoda Rapid, której jest właścicielem.
Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że stosownie do art. 9 ustawy zmieniającej w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego w sposób nie budzący wynika, że z woli ustawodawcy do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy powołanej ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania przejazdu wskazanym pojazdem bez uiszczenia należnej opłaty, tj. 4 grudnia 2021 r. Postępowanie związane z wnoszeniem opłat za przejazd autostradą płatną, pobieraniem opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd, wnoszeniem sprzeciwu oraz postępowaniem w przedmiocie tego sprzeciwu zostało uregulowane w rozdziale 5a ustawy o autostradach.
Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach za przejazd autostradą są pobierane opłaty. W przypadku gdy opłaty za przejazd autostradą są pobierane w inny sposób niż określony w ust. 8 lub 9, autostrada wymaga dostosowania do ich poboru.
Jak stanowi art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694 i 720), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę".
Stosownie do art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach).
Jak stanowi art. 37a ust. 10 ustawy o autostradach bilet autostradowy jest wydawany każdemu, kto wniesie opłatę za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, oraz poda dane, o których mowa w ust. 12 pkt 1-7.
W myśl art. 37a ust. 12 ustawy autostradach bilet autostradowy zawiera: 1) numer rejestracyjny pojazdu; 2) kraj rejestracji pojazdu, jeżeli jest inny niż Rzeczpospolita Polska; 3) kategorię pojazdu, o której mowa w ust. 6 – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię; 4) wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którymi została pobrana opłata; 5) liczbę osi pojazdu – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na liczbę osi; 6) poziom emisji zanieczyszczeń – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na ten poziom; 7) datę i godzinę początku okresu ważności tego biletu; 8) datę i godzinę końca okresu ważności tego biletu; 9) liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem; 10) unikalny numer.
Zgodnie z art. 37a ust. 13 ustawy o autostradach bilety autostradowe wydaje: 1) Szef KAS lub 2) przedsiębiorca działający w imieniu i na rzecz Szefa KAS, z którym Szef KAS zawarł umowę na ich wydawanie.
W przypadku, o którym mowa w ust. 13 pkt 2, bilety autostradowe są wydawane przy użyciu systemu teleinformatycznego zintegrowanego z Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. (art. 37a ust. 14 ustawy o autostradach).
W myśl art. 37a ust. 15 ustawy o autostradach przedsiębiorca, o którym mowa w ust. 13 pkt 2, może wydawać bilety autostradowe za pomocą aplikacji mobilnej wykorzystującej funkcję pozycjonowania satelitarnego. Przedsiębiorca przetwarza dane geolokalizacyjne w celu wydania biletu autostradowego w sposób, o którym mowa w zdaniu pierwszym, na podstawie zgody osoby, której dane dotyczą. W przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dane przekazane do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS nie zawierają informacji, o których mowa w ust. 12 pkt 4 i 9.
Bilet autostradowy wydany w sposób, o którym mowa w ust. 15, zawiera dodatkowo informację o dacie i godzinie oraz miejscu rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem. Data i godzina rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem jest początkiem okresu ważności biletu autostradowego (art. 37a ust. 16 ustawy o autostradach).
W świetle powyższego trzeba podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę nie tylko z konkretnym pojazdem, ale również czasem tego przejazdu, a więc konkretną datą i godziną. Przy czym w wypadku wydawania biletu autostradowego przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 37a ust. 13 pkt 2 ustawy o autostradach za pomocą aplikacji mobilnej wykorzystującej funkcję pozycjonowania satelitarnego, przedsiębiorca przetwarza dane geolokalizacyjne w celu wydania biletu autostradowego. Bilet autostradowy wydany w ten sposób zawiera dodatkowo informację o dacie i godzinie oraz miejscu rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem. Data i godzina rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem jest początkiem okresu ważności biletu autostradowego (art. 37a ust. 15 i 16 ustawy o autostradach).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23 i II GSK 1819/23) prezentowany jest podgląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że jeżeli z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach wynika, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty – w tym w sposób, o którym jest mowa w ust. 8 lub ust. 9, zaś wysokość opłaty za przejazd autostradą stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5 – 6 w związku z art. 37e), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta ma charakter świadczenia wzajemnego, a mianowicie ponoszonego w zamian za przejazd pojazdu autostradą, a więc drogą I klasy technicznej przeznaczoną do szybkiego przemieszczania się pojazdów.
Wskazana funkcja opłaty, jako świadczenia wzajemnego, nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opłaty dodatkowej, należnej – jak stanowi art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach – za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7 (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłata jest pobierana przez Szefa KAS), w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym i pobieranej w wysokości 500 zł zwłaszcza, gdy podnieść, że jest ona pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (ust. 3 art. 37ge), a ponadto, że nie jest pobierana, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, a mianowicie poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata (ust. 5 art. 37ge), ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (ust. 6 art. 37ge), jak również, że w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge przywołanej ustawy jest pobierana w niższej wysokości.
Z kolei od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 37gf ust. 1 i 4 ustawy o autostradach). W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach). Wyłącznie zatem do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach – dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej – przez adresata wezwania, o którym jest mowa w ust. 7 art. 37ge ustawy o autostradach (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) – w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w Kodeksie postępowania administracyjnego, chociaż kończy się – w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu – wydaniem decyzji administracyjnej, jednak przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24).
Z tych względów przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. To one bowiem stanowią podstawę zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, w ocenie sądu, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący został wezwany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi do uiszczenia opłaty dodatkowej wobec stwierdzenia przez ten organ, że za zarejestrowany o 10:32 przez urządzenie kontrolne przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł K. 4 grudnia 2021 r. skarżący nie wniósł należnej opłaty.
Tymczasem jak wynika z załączonego do sprzeciwu wydruku z aplikacji Autotopay skarżący został obciążony przez jej operatora opłatą w wysokości 9,80 zł za przejazd mający miejsce w tym czasie z K. do B., tj. przejazd 4 grudnia 2021 r. rozpoczęty o 10:31:58 w K. i zakończony o 11:22:24 w B. W tym dniu został obciążony kwotą 9,80 zł rachunek bankowy skarżącego na rzecz Autopay Mobility. Operator aplikacji Autopay w piśmie z 18 grudnia 2024 r. potwierdził, że 4 grudnia 2021 r. został utworzony bilet autostradowy dla pojazdu o nr rej. "....", który wprowadził użytkownik.
Nie budzi zatem wątpliwości, że 4 grudnia 2021 r. skarżący korzystając z aplikacji Autopay zakupił bilet autostradowy wskazując niepełny numer rejestracyjnego pojazdu, którym się poruszał. Na podstawie tego biletu i danych geolokalizacyjnych przetworzonych przez operatora aplikacji Autopay możliwe jest przyporządkowanie pojazdu skarżącego do przejazdu 4 grudnia 2021 r. przez węzeł K. o 10:32 tym bardziej, że był to jedyny zarejestrowany przez niego w tej aplikacji pojazd. Sama okoliczność pobrania należnej opłaty za przejazd 4 grudnia 2021 r. z rachunku bankowego skarżącego na rachunek operatora aplikacji Autopay Mobility nie jest kwestionowana przez organ administracji.
Tymczasem organ administracji uznał, że zakupiony bilet autostradowy, aby uprawniał skarżącego do przejazdu, powinien wskazywać pełny, prawidłowy numer rejestracyjny pojazdu, czyli "[...]". Według organu administracji przejazd autostradą w oparciu o bilet autostradowy wskazujący niepełny numer rejestracyjny pojazdu skarżącego, tj. "..." jest przejazdem autostradą bez wniesienia należnej opłaty za przejazd.
Zdaniem sądu stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę i jest wyrazem nadmiernego formalizmu i naruszenia zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., która wprost wskazuje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Sąd uznał, że organ w ramach kompetencji jakie daje mu art. 37 gf ust. 5 ustawy o autostradach oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mógł bez nadmiernych trudności, w oparciu o informacje od operatora aplikacji Autopay, przedstawione przez skarżącego dowody i wyjaśnienia oraz dokumentację fotograficzną stwierdzić, że za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 4 grudnia 2021 r. rozpoczęty o 10:31:58 w K. skarżący wniósł należną opłatę.
W ocenie sądu, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ mając możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego odstępuje od niego i stwierdza, że miał on obowiązek wpisania poprawnych danych, tj. pełnego numeru rejestracyjnego na bilecie autostradowym i nakłada opłatę dodatkową w kwocie 500 zł. W wyroku z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK1850/23 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w celu realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa.
Sąd zaznacza, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą przepis art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach wiąże się z niewniesieniem opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.
Podkreślić trzeba, że w rozpoznawanej sprawie do aplikacji Autopay został wprowadzony numer rejestracyjny pojazdu skarżącego, lecz był on jedynie niekompletny, zaś brak pełnego numeru rejestracyjnego pojazdu nie stanowił przeszkody w pobraniu przez jej operatora należnej opłaty za przejazd autostradą 4 grudnia 2021 r. z rachunku bankowego skarżącego. Brak pełnego numeru rejestracyjnego nie miał też wpływu na ustalenie przez organ administracji właściciela pojazdu oraz daty i godziny jego przejazdu. Poza tym nie wykazano, aby skarżący dokonywał w 4 grudnia 2021 r. o godzinie 10:32 innych przejazdów na autostradzie A4 innym pojazdem lub w innym jej miejscu. Skoro zaś faktycznie 4 grudnia 2021 r. została pobrana przez operatora aplikacji Autopay należna opłata za przejazd autostradą pojazdem skarżącego, a tym samym spełnił on świadczenie wzajemne, to nieuzasadnione jest pobieranie opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach.
W tej sytuacji sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku.
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
d.j.