III SA/Łd 103/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na zarządzenie Wójta Gminy Żytno z dnia 17 października 2024 roku, które nakazywało przeprowadzenie kontroli działalności Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Żytnie. Wojewoda zarzucił Wójtowi istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 7 Konstytucji RP, wskazując na brak podstawy prawnej do wydania takiego zarządzenia. Argumentował, że kompetencje do kontroli SP ZOZ, jako jednostki tworzonej przez gminę, przysługują Radzie Gminy, a nie organowi wykonawczemu. Sąd Wojewódzki w Łodzi uznał skargę za zasadną. Analizując przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o działalności leczniczej, sąd stwierdził, że podmiotem tworzącym SP ZOZ jest gmina, która działa przez swój organ stanowiący i kontrolny, czyli Radę Gminy. Rada Gminy posiada wyłączne kompetencje do podejmowania uchwał w sprawach tworzenia, likwidacji i reorganizacji gminnych jednostek organizacyjnych, w tym SP ZOZ. W związku z tym, sąd uznał, że Wójt Gminy Żytno wydał zaskarżone zarządzenie, nie mając do tego umocowania w przepisach prawa, co stanowi istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zarządzenia. Sąd podkreślił zasadę legalizmu wynikającą z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a kompetencji organu nie można domniemywać. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia i zasądził od Gminy Żytno na rzecz Wojewody Łódzkiego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości organów gminy w zakresie kontroli samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz interpretacja zasady legalizmu w działaniu organów administracji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek samorządu terytorialnego i SP ZOZ, ale może być pomocne w innych sprawach dotyczących podziału kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym w samorządzie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organem właściwym do zarządzenia i przeprowadzenia kontroli działalności Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, dla którego gmina jest organem założycielskim, jest Wójt Gminy (organ wykonawczy) czy Rada Gminy (organ stanowiący i kontrolny)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do zarządzenia i przeprowadzenia kontroli SP ZOZ jest Rada Gminy, a nie Wójt Gminy.
Uzasadnienie
Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego działa przez swoje organy: Radę Gminy (stanowiącą i kontrolną) oraz Wójta (wykonawczego). Kompetencje do tworzenia, likwidacji i reorganizacji gminnych jednostek organizacyjnych, w tym SP ZOZ, należą do wyłącznej właściwości Rady Gminy. Ustawa o działalności leczniczej nie precyzuje jednoznacznie, który organ gminy jest podmiotem tworzącym, jednak wykładnia samorządowych reguł ustrojowych wskazuje, że podmiotem tworzącym jest gmina działająca przez Radę Gminy. Wójt nie posiada umocowania prawnego do wydawania zarządzeń kontrolnych wobec SP ZOZ.
Czy zarządzenie Wójta Gminy wydane bez odpowiedniego umocowania prawnego stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie jego nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarządzenie wydane bez umocowania prawnego stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie jego nieważności.
Uzasadnienie
Zasada legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) wymaga, aby organy władzy publicznej działały na podstawie i w granicach prawa. Działanie organu bez podstawy prawnej jest naruszeniem tej zasady i pozbawione jest legitymacji. Brak umocowania prawnego do wydania aktu jest wadą istotną, prowadzącą do stwierdzenia nieważności aktu.
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt h
Ustawa o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.
u.d.l. art. 121 § ust. 1-3
Ustawa o działalności leczniczej
Nadzór nad podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą sprawuje podmiot tworzący. Podmiot tworzący może żądać informacji, wyjaśnień oraz dokumentów od organów podmiotu leczniczego oraz dokonuje kontroli i oceny jego działalności.
u.d.l. art. 122 § ust. 1
Ustawa o działalności leczniczej
Kontrola, o której mowa w art. 121 ust. 3, przeprowadzana jest na podstawie upoważnienia udzielonego przez podmiot tworzący.
u.d.l. art. 6 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o działalności leczniczej
Jednostka samorządu terytorialnego może utworzyć i prowadzić podmiot leczniczy w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej.
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akt organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tego aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Pomocnicze
u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o samorządzie gminnym
Do zadań wójta należy zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych.
u.d.l. art. 2 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o działalności leczniczej
Podmiot tworzący oznacza podmiot albo organ, który utworzył podmiot leczniczy w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wójt Gminy Żytno nie posiadał podstawy prawnej do wydania zarządzenia o kontroli SP ZOZ, gdyż kompetencje te przysługują Radzie Gminy. • Działanie organu władzy publicznej bez umocowania w przepisach prawa narusza zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP).
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wójta Gminy Żytno, że organem właściwym do egzekwowania wyników kontroli jest organ wykonawczy (Wójt), oparta na interpretacji art. 121 ust. 5 u.d.l. i art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. • Argumentacja Wójta Gminy Żytno, że podmiotem tworzącym jest jednostka samorządu terytorialnego jako całość, a nie jej konkretny organ (Rada Gminy).
Godne uwagi sformułowania
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. • Działanie organu władzy publicznej bez umocowania w przepisach prawa zasadę tę narusza. • Kompetencji organu nie można domniemywać.
Skład orzekający
Paweł Dańczak
przewodniczący
Teresa Rutkowska
sprawozdawca
Agnieszka Krawczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów gminy w zakresie kontroli samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz interpretacja zasady legalizmu w działaniu organów administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek samorządu terytorialnego i SP ZOZ, ale może być pomocne w innych sprawach dotyczących podziału kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym w samorządzie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podziału kompetencji w samorządzie terytorialnym, co ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie jednostek publicznych, takich jak szpitale. Wyjaśnia, kto ma prawo kontrolować dyrektorów SP ZOZ.
“Kto naprawdę kontroluje szpitale? Sąd rozstrzyga spór o kompetencje między Wójtem a Radą Gminy.”
Sektor
ochrona zdrowia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.