III RN 64/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości dotyczyła wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję o nałożeniu na spółkę cywilną „C.P.” dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT. Sankcja ta została nałożona za niezaewidencjonowanie jednej z dwóch wystawionych faktur. NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1998 r. (K 17/97), który uznał przepisy art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dopuszczały stosowanie wobec tej samej osoby sankcji administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe. Minister Sprawiedliwości zarzucił NSA rażące naruszenie prawa, twierdząc, że wyrok TK nie dotyczy spółek cywilnych, które traktuje jako odrębne jednostki organizacyjne. Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną. Zważył, że spółka cywilna, mimo pewnych prób jej upodmiotowienia, nie jest odrębnym podmiotem prawa, a za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie wspólnicy (art. 864 KC). Nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną oznaczałoby zatem dopuszczenie stosowania wobec wspólników za ten sam czyn sankcji administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe, co jest sprzeczne z Konstytucją. Sąd podkreślił, że w tym zakresie art. 27 ust. 5 ustawy o VAT nie miał mocy prawnej, co trafnie przyjął NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących spółek cywilnych w kontekście odpowiedzialności podatkowej i karnoskarbowej oraz zgodności przepisów z Konstytucją RP.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mogły zmienić stan prawny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nałożenie na spółkę cywilną dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT jest dopuszczalne, biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 17/97?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nałożenie na spółkę cywilną dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT jest niedopuszczalne, ponieważ prowadziłoby do stosowania podwójnej sankcji za ten sam czyn wobec wspólników, co jest sprzeczne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a jej wspólnicy odpowiadają solidarnie. Nałożenie sankcji na spółkę oznaczałoby podwójne ukaranie wspólników (administracyjnie i karnoskarbowo) za ten sam czyn, co narusza zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Przepisy te w tym zakresie utraciły moc obowiązującą.
Czy spółka cywilna jest odrębnym podmiotem prawa, do którego mogą być stosowane sankcje administracyjne niezależnie od wspólników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa w rozumieniu przepisów podatkowych i karnoskarbowych, a za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie wspólnicy.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego utrwaliło stanowisko, że spółka cywilna oznacza całość wspólników. Ustawa Prawo działalności gospodarczej również nie uznaje spółki cywilnej za przedsiębiorcę. Sankcje administracyjne i karnoskarbowe odnoszą się do osób fizycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „C.P.'' Spółka Cywilna - Andrzej C. i Piotr T. | spółka | skarżąca |
| Izba Skarbowa w G. | organ_państwowy | organ odwoławczy |
| Urząd Skarbowy w G. | organ_państwowy | organ pierwszej instancji |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | wnoszący rewizję nadzwyczajną |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (8)
Główne
u.p.t.u. art. 27 § ust. 5 i 6
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepisy te w zakresie dopuszczającym stosowanie wobec tej samej osoby (wspólników spółki cywilnej) za ten sam czyn sankcji administracyjnej (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe, są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP i utraciły moc.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawa, która została naruszona przez dopuszczenie podwójnej sankcji za ten sam czyn.
Pomocnicze
KC art. 864
Kodeks cywilny
Przepis określający solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania.
u.NSA art. 22 § ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przepisy dotyczące podstawy zarzutów w rewizji nadzwyczajnej.
u.p.t.u. art. 33 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek prawidłowego zaewidencjonowania faktur.
k.k.s. art. 54
Kodeks karny skarbowy
Przepis określający odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe (wystawienie faktury, ale zaewidencjonowanie tylko jednej).
Ustawa o działalności gospodarczej art. 2 § ust. 2
Definicja przedsiębiorcy, która nie obejmuje spółki cywilnej.
Prawo działalności gospodarczej art. 2 § ust. 2
Potwierdzenie, że spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT w zakresie dopuszczającym podwójną sankcję za ten sam czyn są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. • Spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa, a jej wspólnicy odpowiadają solidarnie. • Nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną prowadziłoby do naruszenia zasady ne bis in idem (choć nie wprost wskazane, wynika z uzasadnienia).
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 17/97 nie dotyczy spółek cywilnych jako odrębnych jednostek organizacyjnych. • Spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym, odrębnym od wspólników, któremu można przypisać odpowiedzialność administracyjną.
Godne uwagi sformułowania
„dodatkowa należność podatkowa” w rozumieniu zaskarżonych przepisów tylko nominalnie jest podatkiem, a w istocie sankcją administracyjną • Odpowiedzialność administracyjna podatnika nie będącego osobą fizyczną, polegająca na obciążeniu go dodatkowym zobowiązaniem podatkowym nie jest konkurencyjna z odpowiedzialnością karno-skarbową ponoszoną przez osoby fizyczne. • nałożenie na spółkę cywilną osób fizycznych jako jednostkę organizacyjną dodatkowego zobowiązania podatkowego [...] nie zmienia zasady, że za zobowiązanie to są odpowiedzialni solidarnie wspólnicy tej spółki (art. 864 KC).
Skład orzekający
Andrzej Wasilewski
przewodniczący
Józef Iwulski
członek
Herbert Szurgacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących spółek cywilnych w kontekście odpowiedzialności podatkowej i karnoskarbowej oraz zgodności przepisów z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mogły zmienić stan prawny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii odpowiedzialności podatkowej spółek cywilnych i ich wspólników, a także interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w kontekście zasady państwa prawa. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego i gospodarczego.
“Spółka cywilna a podwójna sankcja: Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności podatkowej.”
Dane finansowe
WPS: 3467 PLN
dodatkowe zobowiązanie podatkowe: 1188 PLN
odsetki za zwłokę: 313,3 PLN
Sektor
podatki
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.