III RN 55/02Dożywocie a odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, która była obciążona prawem dożywocia. Wojewoda W. przyznał odszkodowanie, obniżając je o wartość prawa dożywocia, zgodnie z art. 128 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 910 par. 1 Kodeksu cywilnego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił tę decyzję, argumentując, że prawo dożywocia nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, a jedynie obligacyjnym, co wyklucza zmniejszenie odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w Warszawie oddalił skargę Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad na decyzję Prezesa UMiRM, mimo że w postępowaniu ujawniono nowe okoliczności, takie jak zrzeczenie się prawa dożywocia przez dożywotnika w zamian za zapłatę. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając NSA rażące naruszenie przepisów proceduralnych (art. 328 par. 2 Kpc, art. 138 par. 2 Kpa, art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA) oraz materialnych (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Główny zarzut dotyczył nieuwzględnienia przez NSA wpływu obciążenia nieruchomości prawem dożywocia na jej wartość przy ustalaniu odszkodowania, mimo że przepis art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu po nowelizacji) stanowił, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Sąd Najwyższy uznał zarzuty rewizji nadzwyczajnej za trafne. Stwierdził, że NSA naruszył art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, nie uchylając decyzji mimo stwierdzenia przesłanek do wznowienia postępowania. Ponadto, uzasadnienie wyroku NSA było lakoniczne i nie wskazywało podstaw faktycznych ani prawnych rozstrzygnięcia, naruszając art. 328 par. 2 Kpc. Sąd Najwyższy podkreślił również, że prawo dożywocia, choć nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, stosuje się do niego odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych, a jego istnienie niewątpliwie wpływa na obniżenie wartości nieruchomości. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo dożywocia obciążające nieruchomość, mimo że nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, powinno wpływać na obniżenie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obciążenie nieruchomości prawem dożywocia niewątpliwie wpływa na obniżenie wartości tej nieruchomości i powinno być uwzględnione przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczenie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo iż dożywocie nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, stosuje się do niego odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych, a jego istnienie obniża wartość nieruchomości, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczenie zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Czy Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę, mimo ujawnienia nowych okoliczności mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, NSA naruszył art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, nie uchylając decyzji mimo stwierdzenia istotnych nowych okoliczności, które powinny skutkować uchyleniem decyzji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że NSA stwierdził istnienie nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, ale mimo to oddalił skargę, co jest sprzeczne z kategorycznym brzmieniem art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA.
Czy uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego było wystarczające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie było lakoniczne i nie wskazywało podstaw faktycznych ani prawnych rozstrzygnięcia, naruszając art. 328 par. 2 Kpc.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że NSA nie wskazał podstawy faktycznej rozstrzygnięcia ani faktów uznanych za udowodnione, ani właściwych przepisów prawa, co uniemożliwia ocenę, czy wszystkie zarzuty skargi zostały rozważone.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.g.n. art. 128 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości praw rzeczowych ustanowionych na nieruchomości.
u.g.n. art. 130 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.
u.NSA art. 22 § 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Kpc art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W uzasadnieniu wyroku należy wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, fakty uznane za udowodnione, podstawy prawne i przyczyny, dla których sąd podzielił lub nie podzielił argumentów stron.
u.a.p. art. 32
Ustawa o autostradach płatnych
Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalonej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie prawa własności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ono istoty prawa własności.
Pomocnicze
k.c. art. 910 § 1
Kodeks cywilny
Do obciążenia nieruchomości prawem dożywocia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.
k.c. art. 910 § 2
Kodeks cywilny
W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte.
k.c. art. 244 § 1
Kodeks cywilny
Katalog praw rzeczowych ograniczonych jest zamknięty.
u.NSA art. 59
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przepis dotyczący uzasadnienia wyroku NSA.
Kpc art. 138 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
u.a.p. art. 37
Ustawa o autostradach płatnych
W zakresie ustalania odszkodowania stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Konstytucja RP art. 236 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kpc art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego art. 10
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naczelny Sąd Administracyjny naruszył art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, nie uchylając decyzji mimo stwierdzenia nowych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania. • Uzasadnienie wyroku NSA było lakoniczne i nie spełniało wymogów art. 328 par. 2 Kpc. • NSA pominął dyspozycję art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie uwzględniając wpływu prawa dożywocia na wartość wywłaszczanej nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Prawo dożywocia nie jest prawem rzeczowym ograniczonym, więc nie może być podstawą do obniżenia odszkodowania (argumentacja Prezesa UMiRM i NSA).
Godne uwagi sformułowania
obciążenie nieruchomości dożywociem niewątpliwie wpływa na obniżenie wartości tej nieruchomości • w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności (...) co - jako przesłanka wznowienia postępowania - powinno skutkować uchyleniem decyzji • nie wskazał podstawy faktycznej rozstrzygnięcia ani faktów, które uznał za udowodnione, a także właściwych przepisów prawa.
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego, jakim jest ustalanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość obciążoną prawem dożywocia, co ma znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy dożywocie obniża wartość Twojej nieruchomości przy wywłaszczeniu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.