III RN 26/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał rewizję nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 2 października 1997 r. Zaskarżony wyrok NSA oddalił skargę Józefa S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie wypłaty wyrównania należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. NSA uznał, że świadczenia powinny być obliczane z uwzględnieniem dodatku specjalnego stanowiącego przeciętną kwotę z ostatnich 12 miesięcy służby, a nie z ostatniego miesiąca, jak twierdził skarżący. Rzecznik Praw Obywatelskich w rewizji nadzwyczajnej zarzucił rażące naruszenie przepisów o właściwości organów (dyrektor departamentu zamiast dowódcy jednostki wojskowej lub WBE), naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz naruszenie prawa materialnego. Sąd Najwyższy uznał zarzuty za uzasadnione. Stwierdził, że właściwym organem pierwszej instancji w sprawach odprawy i ekwiwalentu za urlop był Dowódca Jednostki Wojskowej, a w sprawie uposażenia rocznego – Wojskowe Biuro Emerytalne. Podkreślił również naruszenie zasady dwuinstancyjności, gdyż obie decyzje administracyjne wydano w Ministerstwie Obrony Narodowej. Ponadto, Sąd Najwyższy podzielił stanowisko RPO co do prawa materialnego, wskazując, że przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy (art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2) nie zawierają upoważnienia do szczegółowego określania sposobu obliczania tych świadczeń w drodze zarządzenia, a regulacje w zarządzeniu MON nr 10/1993 w tym zakresie nie mają mocy wiążącej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i przekazał sprawę NSA do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących właściwości organów administracji wojskowej, zasady dwuinstancyjności postępowania oraz sposobu obliczania świadczeń pieniężnych dla żołnierzy zwalnianych z zawodowej służby wojskowej, w szczególności w kontekście braku podstawy prawnej dla rozporządzeń wykonawczych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 90. XX wieku, ale zasady interpretacji przepisów i kontroli legalności rozporządzeń wykonawczych pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Jakie przepisy prawa materialnego i proceduralnego regulują właściwość organów oraz sposób obliczania odprawy i rocznego wynagrodzenia dla żołnierza zwalnianego z zawodowej służby wojskowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwość organów określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r., a sposób obliczania świadczeń powinien opierać się na przepisach ustawy o uposażeniu żołnierzy, uwzględniając dodatek specjalny z ostatniego miesiąca służby, a nie średniej z 12 miesięcy, gdyż zarządzenie MON w tym zakresie nie ma mocy wiążącej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy nie upoważniają Ministra Obrony Narodowej do szczegółowego określania sposobu obliczania świadczeń w drodze zarządzenia. W związku z tym, regulacje zarządzenia MON nr 10/1993 dotyczące obliczania dodatku specjalnego jako średniej z 12 miesięcy, nie miały mocy wiążącej. Właściwość organów wynikała z przepisów KPA i rozporządzeń wykonawczych.
Czy decyzje wydane przez dyrektora departamentu MON i Ministra Obrony Narodowej spełniają wymóg dwuinstancyjności postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obie decyzje wydane przez ten sam organ (Ministerstwo Obrony Narodowej) naruszają zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Minister Obrony Narodowej jest naczelnym organem administracji, a wyżsi urzędnicy MON mogą podejmować decyzje tylko z upoważnienia Ministra. W rozumieniu przepisów o dwuinstancyjności, Minister Obrony Narodowej nie jest drugą instancją w odniesieniu do decyzji wydanej przez dyrektora departamentu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Józef S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Minister Obrony Narodowej | organ_państwowy | organ administracji |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
| Naczelny Sąd Administracyjny | organ_państwowy | sąd niższej instancji |
Przepisy (12)
Główne
u.u.ż. art. 17 § 1
Ustawa o uposażeniu żołnierzy
Odprawa i roczne wynagrodzenie żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej ustala się z uwzględnieniem uposażenia i dodatków przysługujących w ostatnim miesiącu służby.
u.u.ż. art. 18 § 1
Ustawa o uposażeniu żołnierzy
Odprawa i roczne wynagrodzenie żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej ustala się z uwzględnieniem uposażenia i dodatków przysługujących w ostatnim miesiącu służby.
u.u.ż. art. 18 § 1
Ustawa o uposażeniu żołnierzy
Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ustala się z uwzględnieniem uposażenia i dodatków przysługujących w ostatnim miesiącu służby.
Pomocnicze
u.u.ż. art. 9 § 5
Ustawa o uposażeniu żołnierzy
Określa uprawnienie i zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia organów wojskowych właściwych w sprawach roszczeń z tytułu prawa do uposażenia.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
u.u. MON art. 1 § 1
Ustawa o urzędzie Ministra Obrony Narodowej
Określa Ministra Obrony Narodowej jako naczelny organ administracji państwowej.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. art. § 1
Określa organy wojskowe właściwe w sprawach określonych w ustawie o uposażeniu żołnierzy.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. art. § 2 ust. 1 pkt 2
Określa organy wojskowe wyższego stopnia właściwe do rozpatrywania odwołań.
Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 10 z dnia 23 marca 1993 r. art. § 24 ust. 4
Reguluje sposób obliczania dodatku specjalnego jako średniej z ostatnich 12 miesięcy służby (uznane za niewiążące).
Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej art. § 26
Określa podmioty odpowiedzialne za wypłatę odprawy, ekwiwalentu za urlop i uposażenia rocznego.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... art. 236 ust. 2
Podstawa prawna orzekania Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 393 § 13
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna orzekania Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o właściwości organów w I instancji. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne obliczanie dodatku specjalnego na podstawie zarządzenia bez upoważnienia ustawowego.
Godne uwagi sformułowania
Odprawę i roczne wynagrodzenie przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej [...] ustala się z uwzględnieniem uposażenia i dodatków przysługujących w ostatnim miesiącu służby. • Z tych przepisów wynika zatem, że właściwym organem pierwszej instancji [...] jest Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w K. • Nie można natomiast obliczać go jako średnią z ostatnich 12 miesięcy, mimo że taki sposób jest przewidziany w § 24 ust. 4 zarządzenia nr 10 Ministra Obrony Narodowej [...] ponieważ w tym zakresie przepis ten został wydany bez upoważnienia ustawowego. • Zaskarżony wyrok narusza także wskazane w rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa materialnego.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Kazimierz Jaśkowski
sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości organów administracji wojskowej, zasady dwuinstancyjności postępowania oraz sposobu obliczania świadczeń pieniężnych dla żołnierzy zwalnianych z zawodowej służby wojskowej, w szczególności w kontekście braku podstawy prawnej dla rozporządzeń wykonawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 90. XX wieku, ale zasady interpretacji przepisów i kontroli legalności rozporządzeń wykonawczych pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praw żołnierzy po zwolnieniu ze służby, co ma wymiar społeczny. Pokazuje również, jak Sąd Najwyższy kontroluje legalność działań administracji i interpretuje przepisy, co jest cenne dla prawników.
“Jak prawidłowo obliczyć odprawę żołnierza? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.