III RN 167/99Odliczenie renty od podatku forma umowy 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę ze skargi Grażyny i Wiktora K. na decyzję Izby Skarbowej w P.T. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który uchylił decyzję Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że umowy zawarte przez Wiktora K. na okres trzech miesięcy, zobowiązujące go do świadczenia renty na rzecz Ireny i Edwarda W., miały charakter umowy renty, a nie darowizny, co pozwoliło skarżącym na odliczenie wypłaconych kwot od dochodu. Prezes NSA zarzucił w rewizji nadzwyczajnej, że NSA rażąco naruszył przepisy, nie badając innych przyczyn zawarcia umów niż chęć obniżenia podatku oraz nie ustalając celu ustanowionych rent i warunków majątkowych stron. Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną, wskazując, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodu można odliczyć kwoty rent i innych trwałych ciężarów. Podkreślono, że przepisy Kodeksu cywilnego o rentach nie wykluczają umów zawartych na czas określony. Zgodnie z art. 890 § 1 zd. drugie KC, umowa renty, nawet jeśli nie została zawarta w formie aktu notarialnego (wymaganej dla rent bez wynagrodzenia na mocy art. 906 § 2 KC w związku z art. 890 § 1 zd. pierwsze KC), jest ważna, jeżeli świadczenie zostało faktycznie spełnione. Sąd Najwyższy stwierdził, że forma aktu notarialnego nie jest decydująca dla dopuszczalności odliczenia, o ile umowa jest zgodna z przepisami KC i nie jest pozorna. Organy podatkowe nie zakwestionowały przyczyny zawarcia umowy ani jej pozorności, co czyniło zarzuty rewizji nadzwyczajnej bezzasadnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odliczania renty od dochodu, znaczenie formy aktu notarialnego w umowach renty, dopuszczalność rent na czas określony.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów z 1997 roku. Wymaga analizy konkretnych umów pod kątem pozorności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa renty, zawarta na czas określony i niespełniająca wymogu formy aktu notarialnego, może stanowić podstawę do odliczenia wypłaconych świadczeń od dochodu osoby fizycznej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odliczenie jest dopuszczalne, jeśli świadczenie zostało faktycznie spełnione, a umowa nie jest pozorna, nawet jeśli nie zachowano formy aktu notarialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego o rentach nie wykluczają umów na czas określony. Zgodnie z art. 890 § 1 zd. drugie KC, umowa renty jest ważna, jeśli świadczenie zostało spełnione, nawet bez zachowania formy aktu notarialnego. Kluczowe jest faktyczne spełnienie świadczenia i brak pozorności umowy, a nie forma jej zawarcia.
Czy organy podatkowe, uznając umowę renty za darowiznę z powodu krótkiego okresu jej trwania, wyczerpały obowiązek badania skutków prawnych umowy z zakresu prawa podatkowego, w tym celu jej zawarcia i warunków majątkowych stron?
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie zakwestionowały przyczyny zawarcia umowy ani jej pozorności, co było wystarczające dla Sądu Najwyższego do oddalenia zarzutów rewizji nadzwyczajnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut rewizji nadzwyczajnej dotyczący niewyjaśnienia stanu faktycznego przez organy podatkowe jest bezzasadny, ponieważ organy te nie podniosły zarzutu pozorności umowy ani nie zakwestionowały jej przyczyny. W związku z tym, NSA nie musiał badać tych dodatkowych aspektów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grażyna K. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Wiktor K. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Izba Skarbowa w P.T. | organ_państwowy | organ podatkowy |
| Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi | organ_państwowy | sąd niższej instancji |
| Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
| Irena W. | osoba_fizyczna | uprawniona z umowy renty |
| Edward W. | osoba_fizyczna | uprawniony z umowy renty |
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dopuszcza odliczenie od dochodu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów.
Pomocnicze
KC art. 890 § § 1 zd. drugie
Kodeks cywilny
Umowa renty jest ważna, jeżeli świadczenie zostało spełnione, nawet jeśli nie zachowano formy aktu notarialnego.
KC art. 906 § § 2
Kodeks cywilny
Do renty bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie, co implikuje wymóg formy aktu notarialnego dla oświadczenia.
KC art. 903
Kodeks cywilny
Definiuje rentę jako zobowiązanie o charakterze świadczenia okresowego.
KC art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Warunkiem ważności umowy jest brak pozorności.
u.NSA art. 59
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Dotyczy podstawy prawnej zaskarżenia orzeczeń NSA.
u.NSA art. 51 § zdanie pierwsze
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Dotyczy zakresu badania sprawy w rewizji nadzwyczajnej.
Konstytucja RP art. 236 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawna orzekania Sądu Najwyższego.
KPC art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania kasacyjnego i rewizji nadzwyczajnej.
Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... art. 10
Przepis przejściowy lub dostosowujący.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa renty, nawet zawarta na czas określony i bez zachowania formy aktu notarialnego, jest ważna, jeśli świadczenie zostało faktycznie spełnione. • Odliczenie kwot renty od dochodu jest dopuszczalne na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f., jeśli umowa nie jest pozorna i świadczenie zostało spełnione.
Odrzucone argumenty
Umowa renty zawarta na krótki okres (3 miesiące) powinna być traktowana jako darowizna. • Niewłaściwe zbadanie przez NSA innych przyczyn zawarcia umowy renty niż chęć obniżenia podatku.
Godne uwagi sformułowania
Z punktu widzenia dopuszczalności odliczenia renty od dochodu osoby fizycznej [...] nie ma znaczenia to, czy umowa renty została zawarta w formie aktu notarialnego, jeżeli świadczenie to zostało faktycznie spełnione. • zaliczając rentę do trwałych ciężarów w rozumieniu tego przepisu, nie wprowadza jako kryterium tego zaliczenia długości trwania stosunku renty
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Jerzy Kuźniar
sędzia
Andrzej Wasilewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczania renty od dochodu, znaczenie formy aktu notarialnego w umowach renty, dopuszczalność rent na czas określony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów z 1997 roku. Wymaga analizy konkretnych umów pod kątem pozorności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego (odliczanie renty) i wyjaśnia ważne kwestie formalne (forma aktu notarialnego) w kontekście faktycznego spełnienia świadczenia, co jest istotne dla wielu podatników.
“Czy umowa renty bez notariusza pozwala obniżyć podatek? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 21 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.