Orzeczenie · 2000-05-26

III RN 167/99Odliczenie renty od podatku forma umowy 2

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2000-05-26
SNPodatkowepodatek dochodowy od osób fizycznychŚrednianajwyższy
rentapodatek dochodowyodliczeniaumowa rentyforma aktu notarialnegospełnienie świadczeniapozorność umowyciężary trwałe

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę ze skargi Grażyny i Wiktora K. na decyzję Izby Skarbowej w P.T. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który uchylił decyzję Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że umowy zawarte przez Wiktora K. na okres trzech miesięcy, zobowiązujące go do świadczenia renty na rzecz Ireny i Edwarda W., miały charakter umowy renty, a nie darowizny, co pozwoliło skarżącym na odliczenie wypłaconych kwot od dochodu. Prezes NSA zarzucił w rewizji nadzwyczajnej, że NSA rażąco naruszył przepisy, nie badając innych przyczyn zawarcia umów niż chęć obniżenia podatku oraz nie ustalając celu ustanowionych rent i warunków majątkowych stron. Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną, wskazując, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodu można odliczyć kwoty rent i innych trwałych ciężarów. Podkreślono, że przepisy Kodeksu cywilnego o rentach nie wykluczają umów zawartych na czas określony. Zgodnie z art. 890 § 1 zd. drugie KC, umowa renty, nawet jeśli nie została zawarta w formie aktu notarialnego (wymaganej dla rent bez wynagrodzenia na mocy art. 906 § 2 KC w związku z art. 890 § 1 zd. pierwsze KC), jest ważna, jeżeli świadczenie zostało faktycznie spełnione. Sąd Najwyższy stwierdził, że forma aktu notarialnego nie jest decydująca dla dopuszczalności odliczenia, o ile umowa jest zgodna z przepisami KC i nie jest pozorna. Organy podatkowe nie zakwestionowały przyczyny zawarcia umowy ani jej pozorności, co czyniło zarzuty rewizji nadzwyczajnej bezzasadnymi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących odliczania renty od dochodu, znaczenie formy aktu notarialnego w umowach renty, dopuszczalność rent na czas określony.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów z 1997 roku. Wymaga analizy konkretnych umów pod kątem pozorności.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa renty, zawarta na czas określony i niespełniająca wymogu formy aktu notarialnego, może stanowić podstawę do odliczenia wypłaconych świadczeń od dochodu osoby fizycznej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odliczenie jest dopuszczalne, jeśli świadczenie zostało faktycznie spełnione, a umowa nie jest pozorna, nawet jeśli nie zachowano formy aktu notarialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego o rentach nie wykluczają umów na czas określony. Zgodnie z art. 890 § 1 zd. drugie KC, umowa renty jest ważna, jeśli świadczenie zostało spełnione, nawet bez zachowania formy aktu notarialnego. Kluczowe jest faktyczne spełnienie świadczenia i brak pozorności umowy, a nie forma jej zawarcia.

Czy organy podatkowe, uznając umowę renty za darowiznę z powodu krótkiego okresu jej trwania, wyczerpały obowiązek badania skutków prawnych umowy z zakresu prawa podatkowego, w tym celu jej zawarcia i warunków majątkowych stron?

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie zakwestionowały przyczyny zawarcia umowy ani jej pozorności, co było wystarczające dla Sądu Najwyższego do oddalenia zarzutów rewizji nadzwyczajnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut rewizji nadzwyczajnej dotyczący niewyjaśnienia stanu faktycznego przez organy podatkowe jest bezzasadny, ponieważ organy te nie podniosły zarzutu pozorności umowy ani nie zakwestionowały jej przyczyny. W związku z tym, NSA nie musiał badać tych dodatkowych aspektów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie rewizji nadzwyczajnej
Strona wygrywająca
Skarżący (Grażyna i Wiktor K.)

Strony

NazwaTypRola
Grażyna K.osoba_fizycznaskarżąca
Wiktor K.osoba_fizycznaskarżący
Izba Skarbowa w P.T.organ_państwowyorgan podatkowy
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Łodziorgan_państwowysąd niższej instancji
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnegoorgan_państwowywnioskodawca rewizji nadzwyczajnej
Irena W.osoba_fizycznauprawniona z umowy renty
Edward W.osoba_fizycznauprawniony z umowy renty

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dopuszcza odliczenie od dochodu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Pomocnicze

KC art. 890 § § 1 zd. drugie

Kodeks cywilny

Umowa renty jest ważna, jeżeli świadczenie zostało spełnione, nawet jeśli nie zachowano formy aktu notarialnego.

KC art. 906 § § 2

Kodeks cywilny

Do renty bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie, co implikuje wymóg formy aktu notarialnego dla oświadczenia.

KC art. 903

Kodeks cywilny

Definiuje rentę jako zobowiązanie o charakterze świadczenia okresowego.

KC art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

Warunkiem ważności umowy jest brak pozorności.

u.NSA art. 59

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Dotyczy podstawy prawnej zaskarżenia orzeczeń NSA.

u.NSA art. 51 § zdanie pierwsze

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Dotyczy zakresu badania sprawy w rewizji nadzwyczajnej.

Konstytucja RP art. 236 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna orzekania Sądu Najwyższego.

KPC art. 39312

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania kasacyjnego i rewizji nadzwyczajnej.

Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... art. 10

Przepis przejściowy lub dostosowujący.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa renty, nawet zawarta na czas określony i bez zachowania formy aktu notarialnego, jest ważna, jeśli świadczenie zostało faktycznie spełnione. • Odliczenie kwot renty od dochodu jest dopuszczalne na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f., jeśli umowa nie jest pozorna i świadczenie zostało spełnione.

Odrzucone argumenty

Umowa renty zawarta na krótki okres (3 miesiące) powinna być traktowana jako darowizna. • Niewłaściwe zbadanie przez NSA innych przyczyn zawarcia umowy renty niż chęć obniżenia podatku.

Godne uwagi sformułowania

Z punktu widzenia dopuszczalności odliczenia renty od dochodu osoby fizycznej [...] nie ma znaczenia to, czy umowa renty została zawarta w formie aktu notarialnego, jeżeli świadczenie to zostało faktycznie spełnione. • zaliczając rentę do trwałych ciężarów w rozumieniu tego przepisu, nie wprowadza jako kryterium tego zaliczenia długości trwania stosunku renty

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Jerzy Kuźniar

sędzia

Andrzej Wasilewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczania renty od dochodu, znaczenie formy aktu notarialnego w umowach renty, dopuszczalność rent na czas określony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów z 1997 roku. Wymaga analizy konkretnych umów pod kątem pozorności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego (odliczanie renty) i wyjaśnia ważne kwestie formalne (forma aktu notarialnego) w kontekście faktycznego spełnienia świadczenia, co jest istotne dla wielu podatników.

“Czy umowa renty bez notariusza pozwala obniżyć podatek? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”

Dane finansowe

WPS: 21 000 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst