III RC 187/25

III RC 187/25
UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 15 kwietnia 2026 r.
Sąd ustalił, co następuje:
L. (...) r. w K. , z ojca C. N. i matki K. z d. O. urodził się małoletni R. N. (2). Rodzice nie pozostawali ze sobą w związku małżeńskim. Matka małoletniego z wcześniejszego małżeństwa ma dzieci, w tym 24 letniego syna U., który mieszka wraz z nią i przyrodnim bratem R.. Do 4 grudnia 2025 r. pozwany zamieszkiwał z synem i partnerką. Potem wyprowadził się. W tym czasie koszty utrzymania lokalu pokrywała K. Z.. Małoletni R. liczy 7 lat życia i jest uczniem I klasy szkoły podstawowej w P.. Do szkoły z domu ma około 2,5 kilometra. Matka dowozi syna na zajęcia, gdy jest pod jej opieką. Przy rozpoczęciu roku szkolnego wyprawka, w tym odzież i obuwie kosztował 1000 zł. Matka wzięła świadczenie 300+ na rozpoczęcie szkoły. Plecak kosztował 250 zł, piórnik 50 zł, dodatkowo zakupiła bidon, opakowania na śniadanie, odzież sportową na gimnastykę. Wyżywienie małoletniego kosztuje 400 zł miesięcznie. Do tego dochodzi dożywianie w szkole za około 80-90 zł miesięcznie płacone i przez matkę i przez ojca. Odzież i obuwie w większości zakupuje dla dziecka matka, o za około 200 zł. miesięcznie, ojciec się na tym nie zna. R. N. (1) jest zdrowy. Matka suplementuje mu Vit. D , bo tak usłyszała od lekarki w miejscu pracy. R. N. (1) był konsultowany przez (...), bo ma problemy emocjonalne. Matka kupuje dziecku zabawki w postaci klocków Ł., za około 100 zł co kilka miesięcy. Powódka razem z matka zamieszkuje w we własnym domu, którego utrzymania kosztuje około 800 zł miesięcznie. Za prąd 150 zł, za kanalizację 200 a za gaz w sezonie zimowym 150 zł miesięcznie. Woda jest z własnego ujęcia. Pełnoletni syn U. nie dokłada się co do zasady do rachunków, matka też tego od niego nie wymaga. Trzykrotnie w miesiącu K. Z. zabiera syna doM. (...) L.. K. Z. jest zatrudniona w (...) jako opiekun osób starszych. Zarabia około 4400 zł netto miesięcznie. Innych źródeł dochodów nie posiada. W roku podatkowym 2024 osiągnęła dochód w wysokości ok. 66.000 zł. Matka małoletniego w piątki, soboty, niedzielę chodzi do szkoły w K.. Uczy się na opiekuna medycznego. W pracy zarobkuje w systemie 12 godzinnym przez 12 – 13 dni w miesiącu pełniąc dyżury. W tym czasie małoletni przebywał u ojca, spędzając u niego około połowy miesiąca. W tym czasie ojciec żywi dziecko, odrabia z nim lekcje, przygotowuje do szkoły, gotuje obiad, robi śniadanie, bawi się synem. Małoletni nocuje u ojca. C. N. ma z synem dobre relacje. Pozwany potrafi zająć się chorym dzieckiem, leki wykupuje matka. Ojciec dba o czystość odzieży syna R. piorąc jego rzeczy, gdy małoletni jest u niego. Od nauczycieli C. N. dowiaduje się o postępy syna w szkole. Na wywiadówki nie chodzi. Pozwany przekazuje synowi kieszonkowe 1w wysokości ok. 10 zł., na zakupy w sklepiku szkolnym. Matka nie przekazała mu wyników diagnozy w (...). Stosownie do zmian w pracy matki C. N. odwozi syna do szkoły i odbiera go po zajęciach. Wtedy tak stara się organizować pracę, żeby nie musieć daleko jechać, albowiem pracuje jako kierowca ciężarówki - wywrotki. Na umowę o dzieło zarabia ok. 5000 zł miesięcznie w okresie budowlanym, około 2000 zł poza sezonem. W roku podatkowym 2025 r. pozwany osiągnął dochód w wysokości ok. 26.000 zł. Nadto pozwany uprawia gospodarstwo o pow. ok. 1 ha w którym hoduje drobny inwentarz, sieje zboża. Ubezpiecza się w Z. łączną miesięczną składką w wysokości oko. 250 zł. Jest współwłaścicielem domu w 1/3 części. Samodzielnie opłaca jego utrzymanie – jeśli chodzi o opłatę mediów, bo mieszka w nim sam, ewentualnie razem z synem. Dom ubezpieczonym jest składką w wysokości ok. 400 zł., rozliczaną między współwłaścicieli. Podatek od nieruchomości wynosi ok. 200 zł. Wywóz szamba wiąże się z opłatą w wysokości ok. 250 zł. Opał na zimę to koszt około 1000 zł. Obecnie po otrzymaniu odpowiedzi na pozew matka wydaje ojcu dziecko tylko na 1/3 miesiąca. W czasie nauki w szkole w K. pozostawia syna pod opieka sąsiadki, szwagierki.
Odpis aktu urodzenia R. N. (1) dał sądowi podstawę w zakresie ustalenia stanu cywilnego małoletniego powoda. Zgodnie z art. 4 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego stanowi on wyłączny dowód na okoliczności w nim stwierdzone. Treść i zakres czasowy pieczy jaka nad małoletnim sprawują: K. Z. i C. N. ustalił sąd w oparciu o ich wzajemnie się potwierdzające zeznania oraz zeznania świadków. J. O. i D. N.. Zwłaszcza świadek J. O., obcy, nie zainteresowany w wyniku rozstrzygnięcia a jednocześnie sąsiad mający możliwość poczynienia bezpośrednich obserwacji na wiarę zasługuje. Ustalając wysokość oraz źródła dochodów matki małoletniego sąd oparł się na jej zeznaniach potwierdzonych zaświadczeniem pracodawcy. Tak śmo sąd postąpił jeśli chodzi o pozwanego. Dowody te wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają. Korespondują z nimi zeznania podatkowe. Nadto zeznania rodziców małoletniego pozwoliły sądowi na stwierdzenie ilości i długotrwałości dyżurów K. k. (...) w miejscu pracy oraz osoby sprawującej wówczas pieczę nad małoletnim. Zasługują na walor wiarygodności zeznania pozwanego opisujące rodzaj tej osobistej pieczy. Potwierdza je sąsiad J. O.. Wysokość zaangażowania rodzicielskiego znajduje potwierdzenie w przedłożonych dowodach w postaci rachunków i faktur. Ustalenia sądu w przedmiocie sytuacji majątkowej uzupełnia zaświadczenie urzędu gminy miejsca zamieszkania, jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności, które nie zostało podważone w toku postępowania. Przelewy bankowe współgrają z zeznaniami rodziców powoda w przedmiocie kosztów utrzymania. Zostały one wystawionej przez podmioty zawodowo zajmujące się prowadzeniem działalności finansowej.
Sąd rozważył, co następuje:
Przepisy regulujące obowiązek alimentacyjny mają bezpośredni związek z problematyką władzy rodzicielskiej. W szczególności art. 95 i 96 krio statuują obowiązek rodziców sprawowania pieczy nad osobą dziecka, jego wychowania - a więc troski o jego fizyczny i duchowy rozwój, przygotowania do pracy odpowiednio do jego uzdolnień. W myśl art. 128 krio obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania spoczywa na rodzicach. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny. Kryteriami wyznaczającymi wysokość alimentów są, z jednej strony usprawiedliwione potrzeby dziecka, z drugiej strony możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Rodzaj potrzeb, ich charakter zależy w każdym przypadku od indywidualnych okoliczności wiążących się z osobą małoletniego powoda, jego sytuacji bytowej, zdrowotnej, edukacyjnej, itd. Stosownie do wskazanych wyżej dyrektyw rodzice zobowiązani są zabezpieczyć potrzeby związane z wyżywieniem, odzieżą, obuwiem, dachem nad głową, higieną, leczeniem, wykształceniem, dostarczaniem rozrywek, rozwojem zainteresowań i zdolności. Nie wolno zapomnieć o tym, że obowiązek alimentacyjny obciąża oboje z rodziców i nie może być przerzucany na jednego z nich. Zgodnie z brzmieniem art. 133 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych (tj. obowiązku dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania – art. 128 kro) względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zasady odnośnie obliczania wysokości alimentów określone są w przepisie art. 135 kro , którego § 1 stanowi, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy prawa rodzinnego regulujące kwestie alimentów przewidują, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka przez jednego z rodziców może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie i w takim przypadku świadczenie alimentacyjne drugiego z rodziców polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania małoletniego (art. 135 § 2 kro ). Potrzeby usprawiedliwione to takie, których zaspokojenie pozwala uprawnionemu żyć w warunkach odpowiadających jego wiekowi, stanowi zdrowia, wykształceniu itp. Katalog owych potrzeb jest sprawą indywidualną (por. H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX, 2010). Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego wyznaczają górny pułap świadczeń alimentacyjnych, nawet gdyby nie zaspokajały one w pełni usprawiedliwionych potrzeb wierzyciela ( orzeczenie SN z dnia 20 sierpnia 1972 r., IIICRN 470/71). Przepis nie pozwala na wyznaczenie zakresu obowiązku alimentacyjnego wyłącznie na podstawie kwoty aktualnie osiąganych zarobków, lecz nakazuje czynić to, uwzględniając możliwości zarobkowe dłużnika, czyli kwoty, jakie zarabiałby, gdyby owe możliwości wykorzystywał w pełni. Istotne jest bowiem, że przy ocenie tego, czy dana osoba może zostać obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, bierze się pod uwagę nie tyle jej aktualną sytuację majątkową i zarobkową, lecz właśnie to, jakie ma ona w tej mierze możliwości ( orzeczenie SN z dnia 9 stycznia 1959 r., III CR 212/58, OSN 1960, nr 2, poz. 48). Są one determinowane wiekiem zobowiązanego, jego stanem zdrowia, przygotowaniem zawodowym, wykształceniem, ale także możliwością zdobycia pracy w regionie, w którym mieszka, i wieloma innymi czynnikami .( H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX, 2010). Dziecko przebywa pod opieką zarówno matki jak i ojca w zbliżonym wymiarze czasu. Faktyczna, codzienna piecza obojga rodziców, co do zasady jest zbliżona. Matka jedynie w większym zakresie przejawia pieczę w zakresie zdrowia dziecka – wykupuje leki, zakupuje odzież i chodzi na wywiadówki. Ojciec przygotowuje posiłki, piecze, organizuje dziecku czas po zajęciach, odrabia z nim lekcje, zawozi i przywozi do i ze szkoły. Obecnie ze względu na postawę matki czyni to wymiarze nieznacznie mniejszym niż połowa miesiąca. Wcześniej czynił to większym zakresie. Dodatkowo przekazywał i przekazuje małoletniemu pieniądze na pokrycie drobnych szkolnych zakupów w sklepiku. Wobec powyższego należy uznać, że prawidłowo realizował i realizuje swój obowiązek alimentacyjny. Matka małoletnich ze względu na tryb życia, charakter pracy, obowiązki związane z własną edukacją obecnie zdana jest na pomoc ojca dziecka. Posiada ona jednak możliwości chociażby zmniejszenia swego wkładu finansowego w utrzymanie domu poprzez zaangażowanie starszego, 24 letniego syna w pokrywanie rachunków. Zarobki rodziców utrzymują się na podobnym poziomie stąd piecza nad małoletnim przypominająca pieczę naprzemienną, współdzieloną sama z siebie skutkuje takim a nie innym wkładem finansowym rodziców utrzymanie w małoletniego R. N. (1). Wymaga ona jedynie drobnej korekty. Matka – jak była wyżej mowa - organizuje wizyty lekarskie, wykupuje leki, odzież. Art. 133 krio statuuje zasadę równej stopy życiowej dzieci i rodziców. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( SN z dnia 5.01.1956r., III Cr 919/55, OSN 1957, poz.74) i zapoczątkowane zostało jeszcze pod rządami kodeksu rodzinnego z 1950 roku. Pozwany dzieli się z synem posiadanymi środkami, czy to uzyskanymi z pracy w charakterze kierowcy, czy to z gospodarstwa. Mająć na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na mocy art. 128, art. 133 i art. 135 krio. Orzekając o kosztach sąd miał na uwadze art. 102 kpc i stosownie do sytuacji stron odstąpił od obciążania nimi. Wysokość dochodów, wysokość wydatków na siebie i dziecko, charakter zatrudnienia rodziców małoletniego, czasokres pieczy nad dzieckiem i jej rodzaj wskazują na konieczność odstąpienia .
Sędzia Sławomir Świerczek
(...)
(...)
(...)