IV KK 288/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego A.D. od udziału w sprawie kasacyjnej. Obrońca argumentował, że wadliwe powołanie sędziego, wynikające z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r., rodzi niewzruszalne domniemanie braku bezstronności. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając szeroki aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, który obejmuje nie tylko obawy o stronniczość, ale także konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego (m.in. V KO 37/22, I KZP 2/22), Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce), które kwestionują niezależność i bezstronność sędziów powołanych w wyniku procedur z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Sąd uznał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego A.D. mają charakter instytucjonalny, a nie personalny, co uzasadnia wyłączenie. Podkreślono, że uwzględnienie wniosku zapobiega potencjalnym skutkom prawnym, takim jak wznowienie postępowania czy odpowiedzialność odszkodowawcza Państwa, a także odnosi się do zarzutów kasacyjnych dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, gdy wątpliwości co do bezstronności wynikają z wadliwego procesu powołania sędziego na podstawie przepisów o Krajowej Radzie Sądownictwa z 2017 r.
Dotyczy spraw, w których podniesiono zarzut wadliwego powołania sędziego SN na podstawie przepisów o KRS z 2017 r. i jego wpływu na bezstronność.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany na urząd w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., może być uznany za bezstronnego i niezależnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy proces powołania sędziego budzi wątpliwości co do niezależności i bezstronności organu powołującego (KRS), istnieje domniemanie braku bezstronności sędziego, które uzasadnia jego wyłączenie od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie krajowym i międzynarodowym (ETPC, TSUE), które kwestionują niezależność i bezstronność sędziów powołanych w wyniku procedur z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Podkreślono instytucjonalny charakter wątpliwości co do bezstronności oraz potrzebę zapewnienia stronie dostępu do niezależnego sądu.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego powinien być interpretowany szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając na uwadze także konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, co może obejmować sądową kontrolę standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wykładnia art. 41 k.p.k. powinna uwzględniać szerszy aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, obejmujący zapewnienie stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, co może uzasadniać wyłączenie sędziego nawet bez personalnych zarzutów o stronniczość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | skazany |
| A.D. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu oraz sądową kontrolę standardu niezależności i bezstronności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego na urząd nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., co rodzi domniemanie braku bezstronności. • Instytucjonalny charakter wątpliwości co do bezstronności sędziego. • Konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • Potrzeba zapobieżenia wystąpieniu skutków prawnych związanych z orzekaniem przez sąd niekonstytucyjny (np. wznowienie postępowania, odpowiedzialność odszkodowawcza Państwa).
Godne uwagi sformułowania
aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które (...) ma (...) charakter niewzruszalny. • przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. • jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
A.D.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, gdy wątpliwości co do bezstronności wynikają z wadliwego procesu powołania sędziego na podstawie przepisów o Krajowej Radzie Sądownictwa z 2017 r."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podniesiono zarzut wadliwego powołania sędziego SN na podstawie przepisów o KRS z 2017 r. i jego wpływu na bezstronność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z praworządnością, niezależnością sądownictwa i prawem do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania. Czy to koniec problemów z praworządnością?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.