III PZP 1/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Inspektora Pracy wniesionego na rzecz pracownika I.S. przeciwko spółce (...) Sp. z o.o. o ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie od 01.04.2020 r. do 30.09.2020 r., pomimo zawarcia w tym czasie kolejnych umów zlecenia. Pozwana spółka wnosiła o oddalenie powództwa, argumentując, że umowy miały charakter cywilnoprawny i były realizowane zgodnie z ich treścią. Sąd, po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i stron, ustalił, że I.S. pracował w określonym czasie i miejscu, pod nadzorem kierownictwa, a wymiar czasu pracy wynikał z bieżących potrzeb zakładu. Faktycznie wykonywane czynności, takie jak praca na wózku widłowym, nadgodziny i otrzymywanie poleceń od przełożonego, a także sposób rozliczania wynagrodzenia, wskazywały na cechy stosunku pracy, a nie umowy zlecenia. Sąd podkreślił, że nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia, a istotne jest faktyczne wykonywanie pracy. W związku z tym, sąd uznał, że strony łączył stosunek pracy w spornym okresie, a spółka naruszyła przepisy prawa pracy, zawierając umowy cywilnoprawne w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie charakteru prawnego stosunku pracy w przypadku pozornych umów cywilnoprawnych, ochrona praw pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale stanowi ważny głos w interpretacji art. 22 § 1 i 1¹ k.p.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa cywilnoprawna, która w rzeczywistości nosi cechy stosunku pracy, powinna być traktowana jako umowa o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa cywilnoprawna, która w rzeczywistości nosi cechy stosunku pracy, powinna być traktowana jako umowa o pracę, niezależnie od nazwy nadanej jej przez strony.
Uzasadnienie
Sąd analizuje faktyczne wykonywanie pracy, w tym stałe godziny, nadzór, podporządkowanie i wykonywanie zadań niezgodnych z umową zlecenia, jako decydujące o charakterze stosunku prawnego, a nie nazwa umowy.
Czy inspektor pracy ma interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, inspektor pracy ma interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy na rzecz obywatela, zgodnie z art. 63¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na przepisy k.p.c. dotyczące uprawnień inspektorów pracy do wytaczania powództw w sprawach pracowniczych oraz na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące interesu prawnego w sprawach o ustalenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w G. Oddziału w S. | organ_państwowy | powód |
| I. S. | osoba_fizyczna | powód (na rzecz którego wniesiono powództwo) |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 63¹
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy inspektorzy pracy mogą wytaczać powództwa na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach w każdym jego stadium.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1¹
Kodeks pracy
Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę zlecania przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione, jeżeli ma interes prawny w tym ustaleniu.
k.p.c. art. 63²
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach wymienionych w artykule poprzedzającym do inspektorów pracy stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze.
k.p.c. art. 56 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Osobę, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, sąd zawiadamia o tym, doręczając jej odpis pozwu. Osoba ta może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze powoda; w tym wypadku do udziału prokuratora w sprawie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.
k.p. art. 281 § pkt 1
Kodeks pracy
Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, stałych godzinach i pod nadzorem pracodawcy. • Niezgodność faktycznie wykonywanych czynności z treścią umów zlecenia. • Ciągłość zatrudnienia poprzez kolejne umowy zlecenia, wskazująca na zamiar obejścia przepisów o umowie o pracę. • Wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. • Otrzymywanie poleceń służbowych od przełożonego. • Rejestracja czasu pracy i praca w nadgodzinach.
Odrzucone argumenty
Zawarcie umów cywilnoprawnych (umów zlecenia) z wolą stron. • Realizacja umów zgodnie z ich prawnym kształtem zapisanym w Kodeksie cywilnym. • Możliwość powierzenia wykonania czynności osobie trzeciej (choć uzależnione od zgody).
Godne uwagi sformułowania
Nazwa umowy wskazana (sformułowana) przez strony nie ma decydującego znaczenia dla ustalenia jej rzeczywistego charakteru prawnego. • Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. • Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. • W warunkach gospodarki rynkowej swoboda kształtowania przez strony treści umowy nie jest więc nieograniczona, a wola stron w świetle art. 22 § 1 i § 1² k.p. nie ma decydującego znaczenia. • O tym, że zatrudnienie odbywało się w ramach stosunku pracy, a nie umowy cywilnoprawnej, świadczy wykonywanie pracy zmianowej, dyspozycyjność i podporządkowanie pracodawcy.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru prawnego stosunku pracy w przypadku pozornych umów cywilnoprawnych, ochrona praw pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale stanowi ważny głos w interpretacji art. 22 § 1 i 1¹ k.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd bada faktyczne wykonywanie pracy, aby ustalić, czy umowa zlecenie nie jest próbą obejścia prawa pracy, co jest częstym problemem w praktyce.
“Umowa zlecenie czy umowa o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pozory mylą.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.