III PSKP 3/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy J. N., która w okresie ciąży otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę od pozwanej spółki R. sp. z o.o. z siedzibą w S. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano zakończenie działalności gospodarczej spółki polegającej na prowadzeniu Hotelu G. Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim oddalił powództwo o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie, uznając, że pozwany faktycznie zaprzestał działalności z powodu pandemii i podejmował czynności zmierzające do zakończenia działalności. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił ten wyrok, zasądzając odszkodowanie na rzecz powódki. Sąd odwoławczy uznał, że nie doszło do likwidacji pozwanej spółki w rozumieniu art. 41¹ § 1 k.p., ponieważ spółka nie przeszła formalnej procedury likwidacyjnej, a nadto nadal prowadziła działalność gospodarczą pod zmienioną nazwą. Sąd Okręgowy podkreślił, że pozwana nie wykazała braku środków na likwidację, a ograniczenia związane z pandemią nie uniemożliwiły jej podjęcia działań zmierzających do rozwiązania stosunku pracy z powódką. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną pozwanej. Sąd Najwyższy potwierdził, że ochrona pracownic w ciąży jest silnie chroniona przez prawo pracy i wymaga formalnej likwidacji pracodawcy, a nie jedynie pozornych działań lub faktycznego zaprzestania działalności. Podkreślono, że likwidacja pracodawcy oznacza utratę przez niego bytu prawnego i musi być przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa, w tym Kodeksu spółek handlowych. W niniejszej sprawie spółka nie rozpoczęła procesu likwidacji zgodnie z przepisami KSH, a jej dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym świadczyło o braku faktycznej likwidacji. W związku z tym, rozwiązanie umowy o pracę z powódką było niezgodne z prawem, a Sąd Najwyższy utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego zasądzające odszkodowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących likwidacji pracodawcy jako podstawy do rozwiązania umowy o pracę z pracownicą w ciąży oraz podkreślenie znaczenia formalnych procedur prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownicy w ciąży i zastosowania art. 41¹ k.p. w kontekście likwidacji pracodawcy będącego spółką prawa handlowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozwiązanie umowy o pracę z pracownicą w ciąży z powodu rzekomej likwidacji pracodawcy jest dopuszczalne, jeśli pracodawca nie przeszedł formalnej procedury likwidacyjnej zgodnie z Kodeksem spółek handlowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozwiązanie umowy o pracę z pracownicą w ciąży z powodu rzekomej likwidacji pracodawcy jest niedopuszczalne, jeśli pracodawca nie przeszedł formalnej procedury likwidacyjnej zgodnie z Kodeksem spółek handlowych i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ochrona pracownic w ciąży jest silnie chroniona przez prawo pracy i wymaga formalnej likwidacji pracodawcy, która oznacza utratę przez niego bytu prawnego i musi być przeprowadzona zgodnie z przepisami. Sama faktyczna zaprzestanie działalności lub podjęcie działań zmierzających do zakończenia działalności nie jest równoznaczne z likwidacją w rozumieniu przepisów prawa pracy, zwłaszcza gdy pracodawca nadal funkcjonuje.
Czy faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez spółkę z powodu pandemii, bez formalnego wszczęcia procedury likwidacyjnej, może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę z pracownicą podlegającą szczególnej ochronie (w ciąży)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez spółkę z powodu pandemii, bez formalnego wszczęcia procedury likwidacyjnej, nie stanowi podstawy do rozwiązania umowy o pracę z pracownicą podlegającą szczególnej ochronie, jeśli spółka nie przeszła formalnej likwidacji i nadal funkcjonuje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że likwidacja pracodawcy musi oznaczać utratę bytu prawnego i być przeprowadzona zgodnie z przepisami. Działania zmierzające do zakończenia działalności lub faktyczne zaprzestanie jej prowadzenia nie są równoznaczne z likwidacją w rozumieniu przepisów prawa pracy, jeśli nie towarzyszy im formalna procedura likwidacyjna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| I. sp. z o.o. z siedzibą w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 41¹ § § 1
Kodeks pracy
Przepis ten stosuje się w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, co powoduje, że nie stosuje się przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Likwidacja pracodawcy oznacza utratę przez niego bytu prawnego i musi być przeprowadzona formalnie.
k.p. art. 177 § § 1
Kodeks pracy
Zakazuje wypowiadania i rozwiązywania umów o pracę w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego, z pewnymi wyjątkami.
k.p. art. 177 § § 4
Kodeks pracy
Pracodawca jest władny rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem z pracownicą ciężarną i w okresie urlopu macierzyńskiego w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy.
Pomocnicze
k.s.h. art. 274 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Określa czynność otwarcia likwidacji jako początek procesu likwidacyjnego.
k.s.h. art. 277
Kodeks spółek handlowych
Reguluje przejście funkcji zarządu na likwidatorów po otwarciu likwidacji.
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Podstawa prawna do zasądzenia odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 47 § 1
Kodeks pracy
Podstawa prawna do zasądzenia odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana spółka nie przeszła formalnej procedury likwidacyjnej zgodnie z Kodeksem spółek handlowych. • Pozwana spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. • Ochrona pracownic w ciąży jest silnie chroniona i wymaga formalnej likwidacji pracodawcy. • Faktyczne zaprzestanie działalności z powodu pandemii nie jest równoznaczne z likwidacją w rozumieniu prawa pracy, jeśli nie towarzyszy jej formalna procedura.
Odrzucone argumenty
Pozwana spółka faktycznie zakończyła działalność gospodarczą z powodu pandemii. • Podjęcie czynności zmierzających do zakończenia działalności (rozwiązanie umów, przepisanie liczników) świadczy o likwidacji. • Intencją ustawodawcy jest umożliwienie rozwiązania umowy w okresie ciąży w przypadku faktycznej likwidacji zakładu pracy.
Godne uwagi sformułowania
likwidacja pracodawcy z istoty rzeczy musi dotyczyć utraty przez niego bytu prawnego • nie ma częściowej likwidacji podmiotu prawnego, jest to zarazem likwidacja stała i faktyczna • ochrona pracownic związana z ich macierzyństwem posiada uzasadnienie aksjologiczne i prakseologiczne • nie powinno być stworzone pozorne, jakkolwiek formalno-prawne podstawy dla objęcia asekuracją w prawie, lecz faktyczna, konsekwentna i rzetelna realizacja przesłanek gwarantujących tego rodzaju ochronę • przy likwidacji pracodawcy nie zatrudnia się dalej, jak w niniejszej sprawie, innych pracowników
Skład orzekający
Jarosław Sobutka
przewodniczący
Robert Stefanicki
sprawozdawca
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących likwidacji pracodawcy jako podstawy do rozwiązania umowy o pracę z pracownicą w ciąży oraz podkreślenie znaczenia formalnych procedur prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownicy w ciąży i zastosowania art. 41¹ k.p. w kontekście likwidacji pracodawcy będącego spółką prawa handlowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw pracowniczych, szczególnie w kontekście ciąży i potencjalnych nadużyć ze strony pracodawców próbujących obejść przepisy ochronne pod pretekstem likwidacji firmy. Jest to przykład, jak formalne procedury prawne chronią pracowników.
“Czy likwidacja firmy to zawsze koniec umowy o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy ochrona pracownicy w ciąży jest nadrzędna.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 11 186,08 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.