Orzeczenie · 2024-01-09

III PSK 25/23

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2024-01-09

SNPracystosunki służboweWysokanajwyższy

służba celnaadministracja skarbowaodprawastosunek pracystosunek służbowytransformacja KASorzecznictwo SNprawa pracownicze

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła prawa do odprawy pieniężnej dla funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w strukturach Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) po wygaśnięciu stosunku służbowego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, jednak Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację powódki, zasądził na jej rzecz odprawę. Skarga kasacyjna pozwanego Skarbu Państwa kwestionowała tę decyzję, argumentując, że przepis art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej nie przyznaje prawa do odprawy funkcjonariuszom, którzy przyjęli propozycję dalszego zatrudnienia. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że podnoszone zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w wyrokach z dnia 27 kwietnia 2022 r. (I PSKP 64/21) i 17 maja 2023 r. (I PSKP 20/22). Sąd Najwyższy potwierdził, że funkcjonariuszowi, który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przysługuje odprawa pieniężna na mocy art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z odpowiednim stosowaniem przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Podkreślono, że taka wykładnia jest zgodna z zasadą równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), a także uwzględnia niekorzystne konsekwencje wygaśnięcia stosunku służbowego dla funkcjonariusza, nawet jeśli kontynuuje zatrudnienie. W związku z tym, że zagadnienie zostało już rozstrzygnięte, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w przedmiocie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy kontynuowali zatrudnienie w KAS na podstawie umowy o pracę, z uwzględnieniem zasady równości konstytucyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji transformacji KAS i przepisów przejściowych. Orzeczenie potwierdza istniejące stanowisko SN, nie wprowadza nowych zasad.

Zagadnienia prawne (3)

Czy funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia i który ją przyjął, przysługuje odprawa pieniężna na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z przepisami wprowadzającymi ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia na warunkach umowy o pracę, przysługuje odprawa pieniężna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że brak regulacji przyznającej odprawę funkcjonariuszom, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia, stanowi pominięcie prawodawcze, które może być naprawione przez sąd przy pomocy wykładni funkcjonalnej i systemowej, uwzględniającej zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Podkreślono, że wygaśnięcie stosunku służbowego i przejście na umowę o pracę wiąże się z niekorzystnymi konsekwencjami dla funkcjonariusza, uzasadniającymi przyznanie odprawy za 'utratę munduru'.

Czy zaniechanie ustawodawcze lub pominięcie prawodawcze w zakresie przyznania odprawy pieniężnej funkcjonariuszom celnym, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia w KAS, może być naprawione przez sąd przy pomocy wykładni prokonstytucyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może naprawić pominięcie prawodawcze poprzez wykładnię prokonstytucyjną, uwzględniającą zasadę równości wobec prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że pominięcie prawodawcze, czyli zbyt wąski zakres regulacji lub pominięcie istotnych kwestii z perspektywy konstytucyjnej, może być 'naprawione' przez sąd. W tym przypadku, wykładnia prokonstytucyjna, uwzględniająca zasadę równości, pozwala na przyznanie odprawy funkcjonariuszom, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia.

Czy funkcjonariusze celni 'ucywilnieni' (kontynuujący pracę w KAS na podstawie umowy o pracę) są podmiotami podobnymi do funkcjonariuszy zwolnionych ze służby, którym nie zaoferowano dalszej służby lub pracy, w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w kontekście zasady równości wobec prawa, można uznać ich za podmioty podobne, co uzasadnia stosowanie analogii w celu przyznania odprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że funkcjonariusz, którego stosunek służbowy wygasł i przekształcił się w stosunek pracy, powinien być traktowany podobnie jak funkcjonariusz, któremu nie zaoferowano dalszej służby lub pracy, w kontekście zasady równości i prawa do odprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w [...]

Strony

Nazwa	Typ	Rola
H.D.	osoba_fizyczna	powódka
Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w [...]	organ_państwowy	pozwany

Przepisy (7)

Główne

u.S.C. art. 163 § ust. 4

Ustawa o Służbie Celnej

Przyznaje prawo do odprawy pieniężnej funkcjonariuszom, którzy nie otrzymali propozycji zatrudnienia lub jej nie przyjęli. Sąd Najwyższy rozszerzył jej stosowanie w drodze analogii.

pwKAS art. 170 § ust. 3 i 4

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Reguluje kwestie zatrudnienia funkcjonariuszy po reformie KAS. Ust. 4 odnosi się do sytuacji, gdy funkcjonariusz nie otrzymał propozycji lub jej nie przyjął. Sąd Najwyższy stosuje odpowiednio ust. 3 i 4.

pwKAS art. 171 § ust. 1

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Określa mechanizm przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy, zbliżony do wypowiedzenia zmieniającego.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stanowiąca podstawę prokonstytucyjnej wykładni przepisów.

k.p.c. art. 398⁹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398⁹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p. art. 42 § § 2

Kodeks pracy

Instytucja wypowiedzenia zmieniającego, do której mechanizm z art. 171 ust. 1 pwKAS jest zbliżony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zagadnienie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostało już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Brak podstaw do zmiany dotychczasowej wykładni przepisów dotyczących prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 170 ust. 3 i 4 pwKAS oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, przez przyjęcie, że funkcjonariuszowi przysługuje odprawa, mimo przyjęcia propozycji zatrudnienia.

Godne uwagi sformułowania

"ucywilnieni" funkcjonariusze • "utrata munduru" • pominięcie prawodawcze • wykładnia prokonstytucyjna • zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne

Skład orzekający

Józef Iwulski

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w przedmiocie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy kontynuowali zatrudnienie w KAS na podstawie umowy o pracę, z uwzględnieniem zasady równości konstytucyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transformacji KAS i przepisów przejściowych. Orzeczenie potwierdza istniejące stanowisko SN, nie wprowadza nowych zasad.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii związanych z prawami pracowników po restrukturyzacji administracji publicznej i interpretacją przepisów w świetle Konstytucji. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy wypełnia luki prawne.

“Czy funkcjonariusz celny, który przyjął nową umowę, nadal ma prawo do odprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 38 526 PLN

odprawa: 38 526 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 2025 PLN

koszty postępowania zażaleniowego: 450 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników