III OZ 596/25

III OZ 596/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1595/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Parafii [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1595/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r., [...] w sprawie ze skargi Parafii [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Parafia [...] w [...] (dalej także jako: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 26 lutego 2024 r. wymierzającą karę pieniężną za usunięcie drzew w kwocie 38 360 złotych. W skardze tej został zawarty także wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1595/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że dokonując oceny wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W treści wniosku nie uprawdopodobniono w żaden sposób, że wykonanie decyzji może spowodować skutki określone w ww. przepisie. W istocie wniosek nie zawierał uzasadnienia i sprowadzał się do samego żądania wstrzymania decyzji, co uniemożliwiło jakąkolwiek faktyczną ocenę skutków jej wydania. Zaznaczenia wymaga przy tym, że wstrzymanie wykonania decyzji jest środkiem ochrony tymczasowej i Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, nie dokonuje oceny zasadności skargi. Zatem nie można rozpatrywać argumentów podnoszonych w skardze przeciwko prawidłowości samej decyzji jako wystarczającego uzasadnienia dla jej wstrzymania. Podkreślenia wymaga fakt, że to na stronie postępowania sądowego – a nie na Sądzie – spoczywa obowiązek wykazania przesłanek i okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniających uwzględnienie wniosku, a rolą Sądu jest zbadanie, czy przemawiają one za udzieleniem środka ochrony tymczasowej, jakim jest wstrzymanie wykonania aktu.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca zaskarżając je w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwie zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji: [...] z dnia 26 lutego 2024 r. w sytuacji, gdy skarżąca wystarczająco uprawdopodobniła narażenie na zaistnienie znacznej szkody w swoim majątku, a także nieodwracalnych skutków;
- art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez WSA w Warszawie dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania, podczas gdy skarżąca na wniosek WSA w Warszawie dołożyła należytej staranności, aby zgromadzony materiał był wystarczający, aby WSA w Warszawie mogło dokonać samodzielnej, obiektywnej oceny i wstrzymać wykonalność zaskarżonej decyzji Wójta Gminy;
- art. 163 § 2 w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez WSA w Warszawie nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia opartego na subiektywnej, oderwanej od dowodów argumentacji; WSA w Warszawie nie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, którym dysponował w dniu wydania skarżonego postanowienia, a jedynie poprzestał na ogólnikowych, pozbawionych jakiegokolwiek odniesienia do zgromadzonego materiału argumentach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, CBOSA). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt II FZ 234/24, CBOSA).
Wbrew argumentacji podniesionej w treści zażalenia, to skarżąca od dnia wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do dnia złożenia przedmiotowego zażalenia na zaskarżone postanowienie nie przedstawiła żadnych dowodów, ani nie przedstawiła jakiejkolwiek pogłębionej argumentacji – w szczególności w żaden sposób nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej (majątkowej). W aktach sprawy brak jest dokumentów uprawdopodobniających stanowisko skarżącej i obrazujących aktualną, i rzeczywistą kondycję finansową skarżącej. Wskazane w zażaleniu kwoty nie są oparte na jakimkolwiek źródle uprawdopodabniającym sytuację finansową skarżącej, innymi słowy są gołosłowne i lakoniczne. W istocie nie sposób więc zweryfikować, czy rzeczywiście konsekwencje "wykonania" zaskarżonego aktu, w razie braku jego wstrzymania, groziłyby skarżącej wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem i trudnych do odwrócenia skutków – w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. – a więc powstaniem takich szkód lub skutków, które nie mogłyby zostać naprawione przez ewentualny późniejszy zwrot wydatkowanych kwot.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym przez siebie wniosku skarżąca nie przedstawiła ani nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Co więcej, przytoczone w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącej, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z dnia: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518). Podanie zatem przez skarżącą dopiero na etapie zażalenia okoliczności na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Co do podniesionego zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 163 § 2 w zw. z art. 166 p.p.s.a., wskazać należy, że sformułowany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem przedmiotowa konstrukcja zarzutu jest wadliwa. Skarżąca chcąc zarzucić "nieprawidłowe uzasadnienia skarżonego postanowienia opartego na subiektywnej, oderwanej od dowodów argumentacji" winna sformułować zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Natomiast stosownie do wskazanego przez skarżącą art. 163 § 2 p.p.s.a., postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Przedmiotowy przepis prawa traktuje wyłącznie o obowiązku doręczenia postanowienia lub postanowienia z uzasadnieniem (gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia) oraz konieczności pouczenia, nie zaś o konstrukcji uzasadnienia.
Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten wskazuje, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Aby go nie naruszyć sąd określa przedmiot skargi i rozpoznaje konkretną sprawę administracyjną. Naruszenie tego przepisu oznacza m.in. sytuację w której sąd rozpoznaje sprawę nieokreśloną przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie w żaden sposób nie doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Nie uszło uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wyrokiem z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1595/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej w całości.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.