III OZ 458/24

III OZ 458/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 512/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-02-16
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.195 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 512/23 o uchyleniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2024 r. , sygn. akt II SAB/Wa 512/23 o odrzuceniu skargi M. B. na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 września 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie tego sądu z 16 lutego 2024 r. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 16 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę, przyjmując, że skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, tj. nie nadesłała do sądu skargi podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi z 31 lipca 2023 r. zostało doręczone skarżącej 28 października 2023 r. (k. 77 akt sądowych). Z akt sprawy wynikało, że do 6 listopada 2023 r. skarżąca nie uzupełniła wskazanego braku formalnego skargi. W konsekwencji WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), skargę odrzucił.
Zażaleniem z 26 marca 2023 r. skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie, wskazując między innymi, że stanowisko sądu co do skargi jest chybione i wprowadza do sprawy niepotrzebny chaos. Ponadto zaskarżone postanowienie naruszyło art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Orzekając, jak na wstępie, sąd I instancji wskazał, że podstawą do odrzucenia skargi było omyłkowe uznanie przez WSA w Warszawie, że skarżąca nie uzupełniła jej braku formalnego w związku z wezwaniem z 13 października 2023 r. Powyższe zażalenie sąd uznał za oczywiście zasadne w rozumieniu art. 195 § 2 p.p.s.a. Ostatecznie do akt sprawy załączony bowiem został podpisany osobiście przez skarżącą egzemplarz skargi z 31 lipca 2023 r. wraz z odpisem koperty, który wpłynął do WSA w Warszawie 30 listopada 2023 r, który omyłkowo został dołączony do sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 493/23. Pismo to zostało nadane 6 listopada 2023 r., czyli w zakreślonym terminie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro zatem podpisany egzemplarz skargi został omyłkowo dołączony do innej sprawy, to niezasadnym było jej odrzucenie w niniejszej sprawie z uwagi na ww. brak formalny. Wobec powyższego sąd ten zastosował art. 195 § 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od zażalenia orzekł na podstawie art. 179a w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Podniosła, że w jej ocenie sąd I instancji, stosując art. 195 § 2 p.p.s.a., uchylił się od przesądzenia kluczowej dla niej kwestii związanej z wykładnią przepisów p.p.s.a. regulujących doręczenia zagraniczne i odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. Skarżąca wskazała, że jej interes prawny wymaga wyjaśnienia, czy przepis art. 130 § 11 k.p.c. w zw. z art. 300 p.p.s.a. ma w jej przypadku zastosowanie.
W piśmie z 27 września 2024 r. stanowisko w sprawie zajął Rzecznik Praw Obywatelskich.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Zatem wojewódzki sąd administracyjny może we własnym zakresie dokonać samokontroli zaskarżonego postanowienia. Sąd ma możliwość zastosowania powyższego przepisu z urzędu bez względu na to, czy strona złożyła wniosek w tym zakresie. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy powinno mieć miejsce wówczas, gdy sąd podziela podniesiony w zażaleniu zarzut nieważności lub uznaje, że jest ono oczywiście uzasadnione. Tak określona podstawa uchylenia (zażalenie jest "oczywiście uzasadnione") wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne.
W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", nie budząca wątpliwości i była zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie uchylił postanowienie tego sądu z 16 lutego 2024 r. o odrzuceniu skargi skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem tego postanowienia jest więc "odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3", o czym stanowi art. 194 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. wymieniający przypadki, w których stronie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżącej przysługiwało więc zażalenie na ww. postanowienie z 26 czerwca 2024 r.
Przechodząc do rozpoznania zażalenia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie wyjaśnił istoty "oczywistej zasadności" zażalenia skarżącej, a więc podstawy do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a. Wprawdzie wskazał, że w jego ocenie korespondencja, nadana w australijskiej placówce pocztowej przez skarżącą 6 listopada 2023 r. z podpisanym egzemplarzem skargi, została wniesiona w zakreślonym terminie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Niemniej w świetle przepisów p.p.s.a. jedynie oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu (por. art. 83 § 3 p.p.s.a.). Zatem sąd I instancji albo przyjął, że w sprawie były inne okoliczności, które sprawiły, że ww. korespondencja stanowiła skuteczne wykonanie wezwania sądowego, np. skarżąca w istocie miała dłuższy termin na wykonanie wezwania i jej wpływ do WSA w Warszawie 30 listopada 2023 r. miał miejsce w terminie zakreślonym do wykonania wezwania, albo w swoim rozstrzygnięciu pominął treść ww. przepisu i uznał nadanie tej korespondencji 6 listopada 2023 r. w australijskim urzędzie pocztowym za równoznaczne z wniesieniem do sądu. Być może też sądem I instancji kierowały inne jeszcze motywy, które jednak nie wynikają z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
W niniejszej sprawie nie da się jednak pominąć zasadniczej kwestii: zaskarżone postanowienie, niezależnie od jego motywów przedstawionych w uzasadnieniu, jest dla skarżącej korzystne i prowadzi do merytorycznego rozpoznania jej skargi, która przecież została uchylonym postanowieniem odrzucona. Uwzględnienie przedmiotowego zażalenia skarżącej i uchylenie korzystnego dla niej postanowienia sądu I instancji mogłoby doprowadzić do prawomocnego odrzucenia skargi, np. w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie WSA z 16 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł więc uwzględnić przedmiotowego zażalenia, bowiem takie rozstrzygnięcie stanowiłoby naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (zasada reformationis in peius), który to przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym w związku z art. 193 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Wbrew oczekiwaniom skarżącej, wyrażonych w uzasadnieniu zażalenia i dalszych pismach procesowych, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając przedmiotowe zażalenie, nie mógł na tym etapie przesądzić kwestii, które zostały w nim podniesione a dotyczących doręczeń jej korespondencji. Niniejsza sprawa wpadkowa dotyczy bowiem prawidłowości zastosowania przez sąd I instancji art. 195 § 2 p.p.s.a.
i Sąd jest związany granicami tak zakreślonej sprawy. Zgodzić się należy ze skarżącą, że działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tej sprawie zdają się być momentami chaotyczne i sobą sprzeczne. Niemniej w zarządzeniu z 5 września 2024 r. Przewodniczący Wydziału wyjaśnił skarżącej, że: "wobec skarżącej zamieszkałej na terytorium Związku Australijskiego stosuje się normę wynikającą z art. 130 § 11 k.p.c. w zw. z art. 300 p.p.s.a. – niezależnie od tego, czy sąd koresponduje ze skarżącą przez ePUAP, czy za pośrednictwem poczty tradycyjnej". Treść tego zarządzenia została skarżącej doręczona za pośrednictwem poczty elektronicznej i w ocenie Sądu odpowiada na kwestie podnoszone przez nią w przedmiotowym zażaleniu oraz w kolejnych pismach procesowych.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.