III OZ 458/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy zażalenia skarżącej M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2024 r., które uchyliło wcześniejsze postanowienie tego sądu z dnia 16 lutego 2024 r. o odrzuceniu skargi skarżącej na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Pierwotnie WSA odrzucił skargę, uznając, że skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego w postaci braku podpisu kwalifikowanego, zaufanego lub osobistego. Skarżąca wniosła zażalenie, podnosząc m.in. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. WSA, rozpoznając zażalenie, uznał je za oczywiście zasadne w rozumieniu art. 195 § 2 p.p.s.a., ponieważ podpisany osobiście egzemplarz skargi z 31 lipca 2023 r. wpłynął do sądu 30 listopada 2023 r., czyli w zakreślonym terminie, a został omyłkowo dołączony do innej sprawy. Wobec tego WSA uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi. Następnie skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA uchylające postanowienie o odrzuceniu skargi, domagając się rozstrzygnięcia kwestii związanych z wykładnią przepisów p.p.s.a. regulujących doręczenia zagraniczne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej. Sąd wskazał, że WSA, stosując art. 195 § 2 p.p.s.a., nie wyjaśnił w pełni istoty "oczywistej zasadności" zażalenia, a kwestia skuteczności doręczenia pisma nadanego w Australii budzi wątpliwości w świetle art. 83 § 3 p.p.s.a. Jednakże NSA podkreślił, że postanowienie WSA uchylające odrzucenie skargi było dla skarżącej korzystne. Uwzględnienie zażalenia skarżącej i uchylenie tego korzystnego postanowienia doprowadziłoby do naruszenia zasady reformationis in peius (art. 134 § 2 p.p.s.a.), gdyż mogłoby skutkować prawomocnym odrzuceniem skargi. NSA zaznaczył, że nie mógł na tym etapie przesądzić kwestii doręczeń zagranicznych, gdyż sprawa dotyczyła prawidłowości zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a. Sąd odwołał się do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 5 września 2024 r., które wyjaśniało skarżącej stosowanie art. 130 § 11 k.p.c. w zw. z art. 300 p.p.s.a. w przypadku zamieszkania na terytorium Australii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie zasady reformationis in peius w postępowaniu zażaleniowym, ograniczenia stosowania art. 195 § 2 p.p.s.a., kwestie doręczeń zagranicznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji uchylił własne postanowienie o odrzuceniu skargi, a następnie skarżący wniósł zażalenie na to uchylenie. Interpretacja przepisów o doręczeniach zagranicznych jest ogólna i odsyła do konkretnych przepisów k.p.c.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd administracyjny może uchylić własne postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., jeśli takie uchylenie jest korzystne dla skarżącej, nawet jeśli skarżąca wnosi zażalenie na to postanowienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może uchylić własne postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., jeśli uzna je za oczywiście uzasadnione. Jednakże, rozpoznając zażalenie na takie postanowienie, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (zasada reformationis in peius).
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że choć WSA mógł uchylić postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., to rozpoznając zażalenie skarżącej na to uchylenie, nie mógł go uwzględnić, ponieważ byłoby to naruszenie zasady reformationis in peius, gdyż mogłoby doprowadzić do prawomocnego odrzucenia skargi, co byłoby niekorzystne dla skarżącej.
Jakie są zasady skuteczności doręczenia pisma sądowego nadanego w placówce pocztowej poza terytorium Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa EFTA, w kontekście uzupełnienia braków formalnych skargi?
Odpowiedź sądu
Zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a., skuteczne jest jedynie oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej lub placówce pocztowej operatora w państwie UE, Szwajcarii lub EFTA, albo polskim urzędzie konsularnym. Nadanie pisma w placówce pocztowej w Australii nie jest równoznaczne z wniesieniem do sądu.
Uzasadnienie
NSA zauważył, że WSA mógł błędnie uznać nadanie pisma w australijskim urzędzie pocztowym za skuteczne wniesienie do sądu, co stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami, takie doręczenie nie jest skuteczne, chyba że istniały inne okoliczności lub dłuższy termin.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 195 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada reformationis in peius - sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi nieważność.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 194 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 83 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, jakie placówki pocztowe lub urzędy konsularne są równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 130 § 11
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 300
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zażalenie skarżącej na postanowienie WSA uchylające postanowienie o odrzuceniu skargi.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (zasada reformationis in peius) • zasadność zażalenia była "oczywista", nie budząca wątpliwości i była zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia • działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tej sprawie zdają się być momentami chaotyczne i sobą sprzeczne
Skład orzekający
Rafał Stasikowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady reformationis in peius w postępowaniu zażaleniowym, ograniczenia stosowania art. 195 § 2 p.p.s.a., kwestie doręczeń zagranicznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji uchylił własne postanowienie o odrzuceniu skargi, a następnie skarżący wniósł zażalenie na to uchylenie. Interpretacja przepisów o doręczeniach zagranicznych jest ogólna i odsyła do konkretnych przepisów k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje zawiłości proceduralne i potencjalne sprzeczności w działaniach sądów, a także ilustruje ważną zasadę prawa procesowego (reformationis in peius) w kontekście skargi o informacje publiczną.
“Sąd nie może uchylić korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, nawet jeśli strona tego chce – lekcja z zasady reformationis in peius.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.