III OZ 448/25

III OZ 448/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2599/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-02-26
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 139 § 5 i art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2599/24 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2599/24 oddalającego skargę P.L. na decyzję Rektora Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium specjalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lutego 2025 r., oddalił skargę P.L. (dalej: skarżący) na decyzję Rektora Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie z 17 lipca 2024 r. w przedmiocie przyznania stypendium specjalnego.
Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Postanowieniem z 28 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji wskazał, że w dniu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, termin na jego zgłoszenie jeszcze nie rozpoczął biegu, bowiem przedmiotowy wniosek zgłoszony został przed doręczeniem wyroku. W sprawach, w których skargę oddalono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku podlegającego doręczeniu z urzędu powinien zostać zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia jego odpisu. Wniosek złożony w dniu 26 lutego 2025 r. (tj. w tym samym dniu, kiedy został wydany wyrok) należy uznać za przedwczesny, bowiem został wniesiony nie tylko przed doręczeniem skarżącemu odpisu przedmiotowego wyroku, ale również i przed jego wysłaniem do skarżącego przez sekretariat Wydziału VII Sądu I instancji.
Zażalenie na postanowienie z 28 lutego 2025 r. wniósł skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (dotyczy to rozpoznawania spraw na rozprawach w ramach posiedzeń jawnych) albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (dotyczy to rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych). Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu, o czym stanowi art. 139 § 4 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 144 p.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wykładni art. 141 § 2 p.p.s.a., przyjętej przez Sąd I instancji, zgodnie z którą wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, który wydano na posiedzeniu niejawnym, może zostać złożony najwcześniej po doręczeniu stronie odpisu sentencji takiego wyroku. Wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym następuje w momencie, w której sędziowie biorący udział w jego wydaniu złożyli pod wyrokiem (jego sentencją) swoje podpisy. Wówczas powstaje stan związania sądu tak wydanym wyrokiem, a wyrok funkcjonuje w obrocie prawnym i zaczyna wywoływać określone skutki prawne. Oznacza to, że w sytuacji, gdy na posiedzeniu niejawnym zapada wyrok oddalający skargę, z momentem podpisania sentencji takiego wyroku, wyrok ten może być przedmiotem wniosku o sporządzenie uzasadnienia na podstawie art. 141 § 2 p.p.s.a. Wniosek złożony po podpisaniu wyroku na posiedzeniu niejawnym nie jest zatem wnioskiem przedwczesnym. Kwestia rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, wydanego na posiedzeniu niejawnym, którego odpis sentencji doręcza się stronie, nie ma istotnego znaczenia dla skuteczności wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przepis art. 141 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do wyroków nieogłaszanych (wydanych na posiedzeniu niejawnym) wskazuje wyłącznie końcowy termin, jaki został prawem przewidziany do skutecznego zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jest to 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Po tym czasie wniosek nie może wywołać skutku, zgodnie bowiem z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast początkowy termin umożliwiający skuteczne zgłoszenie tego rodzaju wniosku należy identyfikować przez przedmiot wniosku, czyli wiązać go z istnieniem wyroku w obrocie prawnym. W sytuacji, gdy w obrocie prawnym obowiązuje wyrok oddalający skargę (stan związania nim sądu), nie zachodzi możliwość wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 28 grudnia 2022 r. I FZ 260/22).
Dodatkowo za zaprezentowaną wyżej wykładnią przemawia również obowiązek niezwłocznego publicznego udostępnienia w sekretariacie sądu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, przewidziany w art. 139 § 5 p.p.s.a. Na skutek tego strona może dowiedzieć się o wydaniu wyroku oddalającego skargę, zanim nastąpi doręczenie jej odpisu sentencji wyroku. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia stanowiska, że pomimo tego rodzaju upublicznienia wyroku oddalającego skargę, strona postępowania musi "wstrzymywać się" ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku do czasu otrzymania odpisu jego sentencji. W tej sprawie wniosek skarżącego został złożony w dniu 26 lutego 2025 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej i wpłynął do Sądu I instancji 28 lutego 2025 r. Sentencja wyroku została natomiast podpisana 26 lutego 2025 r. W dacie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz w dacie jego wpływu do Sądu I instancji, wyrok pozostawał zatem w obrocie prawnym, a więc wniosek ten nie mógł zostać uznany za przedwczesny. Powinien zatem skutkować sporządzeniem pisemnego uzasadnienia wyroku. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że jak wynika z systemu śledzenia przesyłek poleconych Poczty Polskiej, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został nadany przez skarżącego o godz. 16:15, a więc po godzinach urzędowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i co za tym idzie po podpisaniu wyroku na posiedzeniu niejawnym i jego publicznym udostępnieniu na podstawie art. 139 § 5 p.p.s.a.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.