III OZ 398/26

III OZ 398/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184 w związku z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 354/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w sprawie ze skargi S.C. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 3 marca 2026 r., nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
S.C. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z 3 marca 2026 r., utrzymujące w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...]z 2 stycznia 2026 r. w przedmiocie ukarania skarżącego karą dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Uzasadniając go skarżący wskazał, że wnosi o wstrzymanie z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków.
Postanowieniem z 2 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia, wskazując że pełnomocnik skarżącego w ogóle nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo obszernego uzasadnienia skargi.
Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł zażalenie, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego już doprowadziło i nadal prowadzi do realnego, konkretnego oraz narastającego uszczerbku majątkowego po stronie skarżącego, obejmującego utratę dodatków czasowych i stałych, pomniejszenie nagrody jubileuszowej, niewypłacenie nagrody świątecznej, wstrzymanie świadczenia motywacyjnego, pomniejszenie nagrody rocznej oraz obniżenie dodatku służbowego, co łącznie stanowi szkodę znaczną, a nie wyłącznie hipotetyczną lub przyszłą;
b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że skutki wykonania zaskarżonego orzeczenia mają charakter odwracalny, podczas gdy przesłanka trudnych do odwrócenia skutków obejmuje nie tylko formalną możliwość późniejszego dochodzenia należności, lecz również bieżącą, długotrwałą i realną destabilizację sytuacji finansowej skarżącego oraz jego rodziny, w tym aktualne obniżenie miesięcznego dochodu o około 2.790 zł brutto, konieczność ponoszenia kosztów dojazdów do AŚ [...] w kwocie około 700 zł netto miesięcznie oraz utrzymywanie małoletniej córki;
c. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, powierzchownej i rażąco jednostronnej oceny okoliczności sprawy, polegającej na przyjęciu, że skarżący nie wykazał niebezpieczeństwa znacznej szkody, mimo że przedstawił konkretne i policzalne kwoty utraconych świadczeń, obejmujące w szczególności 7.500 zł brutto dodatku czasowego, 550 zł brutto dodatku stałego, 2.325 zł brutto utraty w nagrodzie jubileuszowej, 2.700 zł brutto nagrody świątecznej, 15.000 zł brutto świadczenia motywacyjnego, 645 zł brutto pomniejszenia nagrody rocznej oraz 760 zł brutto utraconego dodatku służbowego, co przy łącznej stracie wynoszącej około 30.000 zł brutto nie mogło zostać uznane za okoliczność niekonkretną, nieistotną lub niewystarczającą;
d. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 208f ustawy o Służbie Więziennej, poprzez pominięcie, że jednym z najdalej idących skutków wykonania zaskarżonego orzeczenia było wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego w kwocie 2.500 zł brutto miesięcznie, które według twierdzeń skarżącego nastąpiło z naruszeniem wymogów właściwości i dwuetapowości rozstrzygnięć przewidzianych w art. 208f ustawy o Służbie Więziennej, albowiem odrębnie powinno zostać rozstrzygnięte wstrzymanie wypłaty po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, a odrębnie dalsze wstrzymanie po uprawomocnieniu się kary dyscyplinarnej, czego Sąd pierwszej instancji w ogóle nie rozważył przy ocenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków;
e. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 166 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób lakoniczny, ogólnikowy i niewystarczający, bez rzeczywistego odniesienia się do konkretnych składników szkody wskazywanych przez skarżącego, bez oceny ich łącznego ciężaru ekonomicznego oraz bez wyjaśnienia, dlaczego utrata świadczeń w łącznej wysokości około 30.000 zł brutto, bieżące obniżenie miesięcznego dochodu o około 2.790 zł brutto oraz dalsze narastanie skutków finansowych nie spełniają przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z 3 marca 2026 r., nr [...], ewentualnie o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem przesłanką uwzględnienia wniosku jest stwierdzenie przez sąd, iż wykonanie decyzji wyrządziłoby znaczną szkodę lub spowodowałoby skutki trudne do odwrócenia. Przy czym przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. , II OSK 1548/18, z 14 lutego 2019 r., II OSK 691/17). Podkreślić przy tym należy, że wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2016 r., I OZ 866/16).
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, ponieważ Sąd Wojewódzki słusznie doszedł do wniosku, że w skardze do WSA, skarżący nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odniesieniu do argumentacji zażalenia podkreślić należy, że ochrona tymczasowa udzielana jest w ramach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny uprawniony jest do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do aktu lub czynności będącego przedmiotem zaskarżenia. Natomiast akty i czynności, które podlegają odrębnej skardze do sądu administracyjnego, mogą być wstrzymane wyłącznie w ramach osobnych postępowań sądowych. Z tego też względu stwierdzić należy, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia nie wiąże się bezpośrednio z utratą uposażenia. Ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z 3 marca 2026 r. nie wywołałoby skutku w postaci zawieszenia negatywnych konsekwencji finansowych związanych z jego wydaniem. Celem ochrony tymczasowej jest unormowanie sytuacji prawnej skarżącego w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie poza nim. Jeśli zatem sytuacja majątkowa skarżącego ulega pogorszeniu na skutek odrębnych rozstrzygnięć, to skarżący nie może dążyć do ich wstrzymania w niniejszym postępowaniu. Powyższe ustalenie przesądza o niewystąpieniu w rozpatrywanej sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe orzeczenie nie wypełnia przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z 3 marca 2026 r. odnosi się do uznania winy w popełnieniu zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Skutkiem prawnym przedmiotowego orzeczenia jest wyłącznie wymierzenie kary dyscyplinarnej. Odnośnie do wskazanej przesłanki w doktrynie wskazuje się, że "Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków" (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61, pkt 10).
Wskazać należy, że forma kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku z art. 232 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej nie wywołuje skutków w zakresie stosunku służbowego, które mogłyby być nieodwracalne. Skarżący w dalszym ciągu pozostaje funkcjonariuszem Służby Więziennej, zachowuje stopień służbowy, uposażenie oraz wszystkie uprawnienia funkcjonariusza Służby Więziennej, pomimo orzeczonej kary dyscyplinarnej.
W takim stanie rzeczy prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie stwierdził podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia.
W ocenie NSA, kolejny podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. również nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II GSK 1308/23).
Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09). Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 166 p.p.s.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień.
Wbrew zarzutowi zażalenia uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał podstawę prawną postanowienia i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przedstawił stan sprawy i dokonał oceny istoty sprawy. Sąd wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia bezsprzecznie wynikało jakie okoliczności przemawiały za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, albowiem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie nie należy do żadnej z tych kategorii orzeczeń.