III OZ 397/26

III OZ 397/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
II SO/Łd 12/26 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2026-04-15
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 55 § 1, art. 54 § 2, art, 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 902
art. 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 1 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy Łyszkowice na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SO/Łd 12/26 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku K. B. o wymierzenie Wójtowi Gminy Łyszkowice grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargą i aktami sprawy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SO/Łd 12/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wymierzył Wójtowi Gminy Łyszkowice ("organ") grzywnę w wysokości 1000 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że K. B. ("skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o wymierzenie Wójtowi Gminy Łyszkowice grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z 15 stycznia 2026 r.
Odpis wniosku doręczono organowi 27 lutego 2026 r. Organ nie odpowiedział na wniosek.
Wymierzając organowi grzywnę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej została doręczona organowi pocztą 15 stycznia 2026 roku. Tym samym stwierdzić należało, że piętnastodniowy termin, o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej także "u.d.i.p."), w którym organ zobowiązany był do wykonania ciążącego nań obowiązku, wynikającego z art. 55 § 1 p.p.s.a. upływał 30 stycznia 2026 roku. Skarga nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ani w terminie wskazanym ustawą, ani później. Powyższe zaś, w ocenie Sądu pierwszej instancji, uzasadnia wymierzenie organowi grzywny w określonej w pkt 1 postanowienia w wysokości, która uwzględnia zarówno stan opóźnienia w realizacji ciążącego na organie obowiązku, jak i fakt, iż obowiązek ten mimo wezwania Sądu, w terminie określonym przez Sąd, jak i w późniejszym terminie, nie został wykonany.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego od organu na rzecz skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec"
o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5).
W niniejszej sprawie organ bezspornie nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi skarżącej do sądu w przewidzianym w ustawie terminie. W okolicznościach sprawy skarżąca wniosła pismem z 7 stycznia 2026 r. skargę na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem organu, która została mu doręczona 15 stycznia 2026 r. Obowiązkiem organu było więc jej przekazanie w terminie, który określa art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p.") stanowiący, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (pkt 1), tj. piętnastu dni, a więc do 30 stycznia 2026 r., czego organ nie uczynił. Skarga ta, do czasu wniesienia niniejszego wniosku, ani też w późniejszym terminie, nie została przekazana do sądu. Zatem na moment wydawania zaskarżonego postanowienia opóźnienie wynosiło już 2,5 miesiąca. Organ miał bezwzględny obowiązek przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do wymierzenia organowi grzywny.
Wysokość zasądzonej grzywny oscyluje w minimalnych granicach przewidzianych w ustawie (por. art. 154 § 6 p.p.s.a.), nie jest zatem wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Organ do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie przekazał skargi i nie wykazał w żaden sposób przyczyn takiego zachowania. Podkreślić należy, że w świetle akt sprawy organ w toku postępowania nie odniósł się ani do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ani do skargi na bezczynności, ani też do wniosku o wymierzenie grzywny.
Należy również wskazać, że wymierzenie grzywny ma wprawdzie charakter fakultatywny, lecz oznacza to jedynie tyle, że w przypadku zaistnienia przesłanek do jej wymierzenia Sąd ma prawo (ale nie obowiązek) odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli organ wykaże, że opóźnienie miało obiektywnie uzasadnione przyczyny, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ w żaden sposób nie odniósł się do wniosku skarżącej, pomimo wezwania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzenie organowi grzywny przyczyni się do realizacji prewencyjnego charakteru tego środka, bowiem dzięki temu Wójt Gminy Łyszkowice podejdzie do obowiązków wynikających z p.p.s.a. z należytą starannością.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu należy przede wszystkim wskazać, że organ nie ustosunkował się do wniosku o wymierzenie grzywny. Wszelkie zastrzeżenia dotyczące wniosku o udostępnienie informacji publicznej zostały podniesione w zażaleniu, już po wydaniu postanowienia przez Sąd pierwszej instancji. Gdyby natomiast organ przedstawił je przed wydaniem orzeczenia, Sąd pierwszej instancji mógłby je wziąć po uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Niezrozumiałe jest zatem zarzucanie temu Sądowi, że nie odniósł się do kwestii podnoszonych w zażaleniu, skoro nie zostały one powołane przez organ na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na fakt, że organ podejmował jakiekolwiek działania na rzeczy wyjaśnienia rzekomych rozbieżności we wniosku. Nie można również uznać za legalne, że nawet jeżeli informacje żądane we wniosku stanowiły informację przetworzoną to organ może nie reagować na wniosek w ogóle. Należy podkreślić, że skarga na bezczynność organu została wniesiona po niemal dwóch latach od dnia złożenia wniosku. Organ nie może w takiej sytuacji powoływać się na brak jednoznaczności lub sprzeczności we wniosku. Jest oczywiste, że w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, a wniesieniem skargi na bezczynność organ powinien dokonać wszelkich czynności mogących usunąć ww. wątpliwości, załatwiając wniosek dostępowy w sposób przewidziany ustawą.
Stąd argumentację powołaną w zażaleniu należy uznać za całkowicie chybioną. Ponadto należy przypomnieć, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynności w terminie wynikającym z przepisów p.p.s.a., a nie postępowanie dotyczące bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 1 lutego 2024 r. Natomiast argumentacja zażalenia koncentruje się na okolicznościach związanych z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, w niewielkim stopniu odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy.
Jako niezasadny ocenić należy również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie ma zastosowanie na podstawie odesłania wskazanego w art. 166 p.p.s.a.). O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, treść wniosku, informację o braku ustosunkowania się do niego przez organ, a także wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zawartego w odpowiedzi na zażalenie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). Przepisy art. 201, art. 203, art. 204 i art. 209 p.p.s.a. dotyczą wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem.