III OZ 380/24

III OZ 380/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 245/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-05-16
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 53 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 245/24 o odrzuceniu skargi W.L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 marca 2023 r., nr DZ-03/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 245/24, odrzucił skargę W.L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 marca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na wniesienie jej po terminie.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 kwietnia 2023 r., w trybie art. 44 k.p.a. Termin do wniesienia skargi upływał z dniem 17 maja 2023 r. Skarżący natomiast wniósł skargę w dniu 22 stycznia 2024 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Powodem odrzucenia skargi było uznanie, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Dla ustalenia czy do przekroczenia terminu faktycznie doszło, zasadnicze znaczenie ma ustalenie kiedy zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu.
W zażaleniu skarżący zanegował fakt odbioru zaskarżonego postanowienia w dacie określonej przez Sąd pierwszej instancji, wskazując na niezgodne z procedurą doręczenie mu zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z podniesionym zarzutem.
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się osobom fizycznym co do zasady w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.).
W sytuacji niemożliwości doręczenia pisma jak w art. 42 i art. 43 k.p.a., przepis art. 44 k.p.a., ustanawia możliwość tzw. doręczenia zastępczego. W takiej sytuacji pismo pozostawia się przez okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy (miasta) (art. 44 § 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a., umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2 art. 44 k.p.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). podkreślić jednakże należy, że warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 k.p.a., jest spełnienie wskazanych powyżej wymogów.
Okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. "Zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza" (tak NSA w wyroku z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11; także wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 920/19).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nadana do skarżącego przesyłka zawierająca postanowienie została prawidłowo zaadresowana. Jednak nie był zgodny z powołanymi wyżej zasadami sposób postępowania operatora pocztowego, tj. awizowania przesyłki. Z akt sprawy wynika jedynie fakt, że w dniu 3 kwietnia 2023 r. została podjęta pierwsza próba doręczenia przesyłki, a następnie w dniu 12 kwietnia 2023 r. przesyłka była awizowana powtórnie. Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 19 kwietnia 2023 r. z uwagi na jej niepodjęcie w terminie. Brak jednak informacji (zarówno na kopercie jak i formularzu potwierdzenia odbioru) w jaki sposób adresat przesyłki został zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas, a także o dacie i miejscu pozostawienia awiza.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało już wyjaśnione, że dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela.
W rozpoznawanej sprawie ani formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru, ani koperta zawierająca przesyłkę nie potwierdzały spełnienie wskazanych wymogów. W stanie faktycznym sprawy nie można zatem było uznać, że ziściły się przesłanki fikcji doręczenia. Uznać tym samym należy, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął fakt doręczenia zaskarżonego postanowienia skarżącemu w dniu 17 kwietnia 2023 r. i od tej daty liczył 30 dniowy bieg terminu do złożenia skargi, skoro z akt sprawy wynika, że doręczenie w dniu 17 kwietnia 2023 r. nastąpiło w sposób wadliwy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednocześnie, że z akt sprawy wynika, że organ w odpowiedzi na wniosek skarżącego, przy piśmie z dnia 4 grudnia 2023 r., doręczonym w dniu 22 grudnia 2023 r., doręczył skarżącemu oryginał zaskarżonego postanowienia z dnia 29 marca 2023 r. Zdaniem NSA, skoro nie można uznać fikcji doręczenia, to należy przyjąć, że skarżący otrzymał postanowienie w dniu 22 grudnia 2023 r., tj. w dniu ponownego doręczenia mu spornego postanowienia. Zatem od tej daty należy liczyć termin do wniesienia skargi, a nie jak przyjął to Sąd pierwszej instancji, od dnia 17 kwietnia 2023 r., kiedy nastąpiło niezgodne z przepisami k.p.a. doręczenie. Prawidłową datą doręczenia zaskarżonego postanowienia był 22 grudnia 2023 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji oceni, czy w stanie faktycznym sprawy, uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesiona skarga spełnia warunki przewidziane w art. 53 § 1 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.